Advies informateurs Noordoostpolder.pdf

Aan: Van: Datum:

Gemeenteraad Noordoostpolder A. van Daalen J. Westmaas 5 april 2022

Onderwerp: Verslag informatieronde en formatieadvies gemeente Noordoostpolder, in opdracht van T. van Steen, Politieke Unie

Inleiding Na de gemeenteraadsverkiezingen in de Noordoostpolder van 14, 15 en 16 maart is een nieuwe zetelverdeling tot stand gekomen voor de periode 2022–2026. Politieke groepering

GR2018

GR2022

+/-

Politieke Unie (P.U.)

4

6

+2

ChristenUnie-SGP

5

6

+1

CDA ONS Noordoostpolder VVD

6 3 4

5 4 3

-1 +1 -1

SP

2

*geen deelname

x

PvdA

2

2

-

GroenLinks

2

2

-

Democraten 66 (D66)

1

1

-

JEZUS LEEFT

0

0

-

TOTAAL

29

29

Direct na de verkiezingen hebben de burgemeester, griffier en lijsttrekkers met elkaar gesproken. De Politieke Unie heeft vervolgens een opdracht gegeven aan twee informateurs om te komen tot een aanbeveling voor een nieuwe coalitie. Toon van Steen, partijleider van de Politieke Unie heeft ons, Andries van Daalen en Jan Westmaas gevraagd deze informatiegesprekken te voeren met de partijen, ondersteund door raadsadviseur en commissiegriffier Eduard Prins, werkzaam bij de griffie. Het advies wordt in de openbare raadsvergadering van dinsdag 5 april toegelicht. Opdracht Het uitgangspunt voor de gevoerde gesprekken was de opdrachtverstrekking zoals deze door de Politieke Unie als grootste partij is opgesteld. Alle partijen hebben deze opdracht vooraf gekregen. De opdracht luidt: 1. Onderzoek de mogelijkheden voor het vormen van een meerderheidscollege waar de Politieke Unie deel van uitmaakt en die recht doet aan de verkiezingsuitslag. 2. Presenteer een onderbouwde aanbeveling aan de gemeenteraad die past bij opdracht 1 en geef daarbij meerdere mogelijkheden aan. 3. Neem in die aanbeveling een overzicht van programmatische overeenkomsten en bespreekpunten op.

Verslag informatieronde en formatieadvies gemeente Noordoostpolder

Coalitie- en collegevorming Opbrengst gesprekken en programmatische overlap De verschillende partijen zien het liefst een brede coalitie met een coalitieakkoord op hoofdlijnen en ruimte voor de gemeenteraad in de vorm van collegiaal en duaal bestuur. De partijen hebben aangegeven de gesprekken als prettig te hebben ervaren en herkennen zich in de gespreksverslagen zoals deze zijn opgesteld. Uit zowel de gesprekken als het analyseren van de diverse verkiezingsprogramma’s blijken er in de basis geen grote programmatische verschillen te zijn tussen de verschillende politieke partijen, op een paar belangrijke onderwerpen na. Denk voor wat betreft de overlap in brede zin specifiek aan de thema’s werk en inkomen, woningmarkt, (openbaar)vervoer en infrastructuur, gemeentelijke dienstverlening en sport. Politieke Unie In de opdracht besloten zit het vertrekpunt om de Politieke Unie als grootste partij deel uit te laten maken de coalitie, met inachtneming van de verkiezingsuitslag. In het advies is logischerwijs de PU als basis genomen voor verschillende opties. De volgende opties kunnen gelezen worden als logische gesprek- en formatievolgorde: Optie 1: PU, CU/SGP, CDA De uitslag van de verkiezingen geeft geen indicatie van de kiezer dat er in de basis per definitie een andere afslag genomen moet worden. De nu samenwerkende partijen hebben als geheel geen grote verschuiving gekend.

In programmatische zin is er daarnaast eveneens geen bezwaar om als eerste uitgangspunt te kijken naar PU, CU/SGP en CDA als logische derde, zij hebben immers samen een meerderheid met drie partijen. Getalsmatig is de VVD als huidige coalitiepartij niet direct in beeld, ook zonder de VVD is er een ruime meerderheid in de raad voor deze samenstelling. In de gesprekken kwam nadrukkelijk naar voren dat in deze samenstelling (optie 1) de op vernieuwing gerichte onderwerpen zoals de zondagsopenstelling van winkels en softdrugsbeleid, in het bijzonder de komst van een coffeeshop voor deze combinatie belemmerende factoren kunnen zijn. We zien besprekingsruimte op deze onderwerpen, indien men daar toe zich wil inspannen. Verder worden geen programmatisch onoverbrugbare verschillen genoemd. In deze samenstelling zou een vierde (externe) wethouder gezocht kunnen worden die in de basis geen politieke kleur heeft (of beter gezegd: niet aan een partij gelieerd is). Optie 1b: ONS als vierde partij Wanneer de formerende partijen van mening zijn dat er naar een vierde partij gekeken moet worden, dan zijn wij van mening dat dit in eerste instantie nadrukkelijk ONS moet zijn. Dit doet volgens ons het meest recht aan de wens van de kiezer en ook programmatisch is er veel overlap met de drie eerstgenoemde partijen.

Hoewel ONS niet eerder in een coalitie/college bestuurlijke verantwoordelijkheid heeft gedragen ziet de partij dit zelf, evenals de andere partijen dit als kansrijke en reële optie. Wel moet er met ONS meer dan bij de andere partijen verkend worden hoe zij hun rol als coalitiepartner voor zich zullen zien.

Verslag informatieronde en formatieadvies gemeente Noordoostpolder

Optie 2: PU-CDA-ONS-VVD Wanneer de eerste optie niet leidt tot een wenselijk en werkbaar resultaat kan er gekeken worden naar een variant zonder de CU-SGP met naast de PU suppletoir CDA, ONS en VVD. Het zwaartepunt wordt in het spectrum weliswaar naar liberaal-centrumrechts verlegd, zij het dat er ook in deze optie veel programmatische overlap tussen de partijen bestaat en deze in balans blijft met de verkiezingsuitslag in brede zin. In deze samenstelling wordt de brede wens tot vernieuwing die door meerdere partijen wordt genoemd, gerealiseerd. Optie 3: Varianten met de PvdA, met en zonder CDA Mocht de tweede optie eveneens niet werkbaar blijken, dan kan er naar de PvdA gekeken worden. Zij zijn programmatisch een logische vervolgoptie en hebben zowel in het verkiezingsprogramma als in het gesprek een gedetailleerde visie op het algemeen belang en de ontwikkeling van de gemeente gegeven, waarbij het accent voornamelijk ligt op verduurzaming en het sociaal domein, specifiek armoedebeleid. Overzicht advies voor nieuw te vormen coalitie

Optie 1 PU-CU/SGP-CDA Optie 1b PU-CU/SGP-CDA-ONS Optie 2

PU-CDA-ONS-VVD

Optie 3 PU-CDA-ONS-PvdA Optie 3b PU-ONS-VVD-PvdA Vervolg Wij adviseren de Politieke Unie om na te denken over te benoemen formateur(s), het formatieproces te starten en onze bevindingen met deze persoon/personen te delen. Wanneer er behoefte is aan een toelichting op dit advies dan voorzien wij daar graag in.

Verslag informatieronde en formatieadvies gemeente Noordoostpolder

Bijlage 1: Overzicht gesprekken Politieke Unie

Toon van Steen Alex Tuinenga

ChristenUnie-SGP

Sjoerd de Boer Yosef Mahmoud

CDA

Marian Uitdewilligen Marien van der Slikke

ONS Noordoostpolder

Berthoo Lammers Bert-Jan Aling

VVD

Jasper van Os Linda Verduin

PvdA

Lianne Mulder Henk van der Linde

GroenLinks

Hylke Hekkenberg Sandra Schrijver

D66

Wim van Wegen Jan de Boer

Bijlage 2: Vragen aan de partijen

1.Hoe kijkt uw partij aan tegen coalitievorming, de ruimte binnen de coalitie en vertrouwen in elkaar? 2. Met welke partijen wil uw partij gaan samenwerken en waarom? (en zo ja: wat is uw 1e voorkeur, 2e voorkeur etc.) 3. Zijn er partijen waarmee u niet wil samenwerken? 4. Wat zijn uw belangrijkste inhoudelijke punten voor een akkoord en andere belangrijke politieke keuzes? 5. Wat zijn uw grootste overeenkomsten en verschillen met het verkiezingsprogramma van de Politieke Unie? 6. Wat zijn de grootste overeenkomsten en verschillen met de overige partijen (uit uw voorkeurscoalitie)? 7. Zijn er punten waar u niet over wil onderhandelen? (breekpunten: absoluut onbespreekbaar)

Verslag informatieronde en formatieadvies gemeente Noordoostpolder