A15 01 Brief Vogel- en Natuurwacht Flevoland aan TKcie IenW_Geanonimiseerd.pdf

Geachte leden van de Tweede Kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat, Met het oog op het rondetafelgesprek op 1 april en het commissiedebat Luchtvaart op 7 april, vraag ik namens de Vogel- en Natuurwacht Flevoland uw aandacht voor het volgende. De Vogel- en Natuurwacht Flevoland maakt zich ernstig zorgen over de mogelijke openstelling van Lelystad Airport voor groot handelsverkeer. De omgeving van de luchthaven kent veel vogelrijke Natura2000- en andere natuurgebieden, zoals de Oostvaardersplassen, het IJssel- en Markermeer en de randmeren, en daarnaast voor vogels potentieel aantrekkelijke landbouwgronden. Er is daardoor veel dagelijks vliegverkeer van vogels tussen de rustgebieden enerzijds en de foerageergebieden anderzijds. De Oost-Atlantische vogeltrek in het ruime voor- en najaar gaat bovendien voor een deel over Flevoland. Hierbij past geen luchthaven met veel vliegbewegingen van steeds groter wordende vliegtuigen. Onze zorgen gaan om het volgende (zie voor een verdere toelichting op de onderstaande punten de volgende bladzijde): 1. Openstelling brengt het risico met zich mee dat om botsingen van vliegtuigen met vogels te voorkomen op ruime schaal vogels afgeschoten zullen moeten worden.

Tot nu toe zijn het risico op botsingen, de noodzakelijke maatregelen om die te beperken en de gevolgen daar weer van op de vogelpopulaties onvoldoende in kaart gebracht en is geconcludeerd dat afschot niet nodig is. Ons schrikbeeld is echter de situatie bij Schiphol waar tot op 10 km van het vliegveld afschot van ganzen is toegestaan in het streven naar een minimaal aantal ganzen. Want zodra bij Lelystad een botsing met een zeearend, grote gans of ooievaar heeft plaatsgevonden - en vroeger of later gebeurt dat, met hopelijk een fatale afloop voor alleen de vogel -, zal er niet besloten worden om de openstelling terug te draaien. Geen openstelling dus zonder voorafgaand gedegen onderzoek, d.w.z. in een 13 km-zone, meerjarig en in het veld zelf of met behulp van radar en zendergegevens. 2. Er is geen zekerheid dat na de luchtruimherziening niet langer over grote afstand laag gevlogen hoeft te worden. Hoe lager gevlogen wordt, hoe groter de kans op botsingen met vogels en hoe groter de verstoring op de grond. Uiteraard treft de overlast vooral de bewoners, maar ook bezoekers die de natuur willen beleven en dieren zullen worden verstoord. Openstelling nu betekent dat nog steeds een onbekend aantal jaren lang hinderlijk laag gevlogen zal moeten worden. 3. Zuidelijk en Oostelijk Flevoland staan al vol met gevaarlijke hindernissen voor vogels.

Daar moeten niet nog eens 10.000 vliegbewegingen aan vakantievluchten per jaar bijkomen. Want waar kunnen de vogels dan nog veilig vliegen? 2. Dat is 4. De vliegbewegingen groot handelsverkeer betekenen extra uitstoot van stikstof en CO slecht voor de natuur en het klimaat. Wij zien de benodigde stikstof- en CO2-ruimte liever besteed aan natuurherstel, dan wel aan onvermijdbare maatschappelijke opgaven als woningbouw en verbetering van de energie-infrastructuur. En dus niet voor vakantieverkeer.

5. De beperking tot 10.000 vliegbewegingen per jaar voor het groot handelsverkeer is ongetwijfeld maar een eerste stap. Lelystad Airport wil doorgroeien naar 45.000 en dat aantal wordt ook al meegenomen in het programma Luchtruimherziening. Dit maakt de vorige punten nog zorgelijker. Wij roepen u daarom op om - te besluiten dat Lelystad Airport definitief niet zal worden opengesteld voor groot handelsverkeer; - dan wel tenminste de besluitvorming uit te stellen tot (i) er zekerheid is over het al dan niet laag vliegen en (ii) er op grond van gedegen onderzoek - met als uitgangspunt de uiteindelijke routes - duidelijkheid is over de gevolgen voor de vogelpopulaties van maatregelen om botsingen te voorkomen; - maar in ieder geval als voorwaarden bij openstelling nu te eisen (i) dat het maximum van 10.000 vliegbewegingen per jaar expliciet in het luchthavenbesluit wordt opgenomen en (ii) dat ook de situatie met 45.000 vliegbewegingen volledig wordt meegenomen in het MER. Met vriendelijke groet, , bestuursadviseur bescherming (

@vogelwachtflevoland.nl)

Ad 1: - In de toelichting op het Luchthavenbesluit Lelystad van 12 maart 2015 staat op blz. 77: Om de kans op vogelaanvaringen niet alleen bij de realisering van het voornemen te minimaliseren, maar ook om adequaat te kunnen reageren op veranderende omstandigheden en onvoorziene ontwikkelingen, is een monitoring van de vogelpopulatie en van de foerageerpatronen in de omgeving van de luchthaven van belang. - Naar aanleiding daarvan is gedurende twee jaar een pilot vogelmonitoring uitgevoerd bij Lelystad Airport. In de eindevaluatie van 23 mei 2023 wordt op blz. 16 geconcludeerd: Gedurende de pilotperiode heeft LA een goed beeld gekregen van de vogelsituatie op de luchthaven (zone A) en in de 6 km cirkel (zones B1/2). Informatie uit de zones C/D [vogelrijke wetlands & vogelrijke andere gebieden] bleek lastiger te verkrijgen. … Samenvattend mag daarom worden geconcludeerd dat de procedures, werkinstructies in combinatie met vogelmonitoring zorgt voor een veilige operatie op Lelystad Airport. Daarbij moet worden aangetekend dat deze conclusie is gebaseerd op de huidige operatie en vlootmix van LA.

De uitgevoerde pilot is daarmee niet voldoende om in de context van het groot handelsverkeer inzicht te krijgen in de populaties en vliegbewegingen van de vogels, de risico’s daarvan voor de luchtvaart en de noodzakelijke maatregelen om botsingen te voorkomen, zoals verjaging en afschot van vogels. Deze aanpak tot nu toe voor Lelystad Airport steekt onverklaarbaar schril af bij wat we voor Schiphol zien. - De Nederlandse Regiegroep Vogelaanvaringen heeft aanbevolen de voor botsingen risicovolle 6 km-zone uit te breiden met een bu er van 4 km. Door middel van afschot wordt nu gestreefd naar een minimaal aantal ganzen binnen een zone van 10 km rond de luchthaven. - Overigens geeft de lCAO op basis van ervaringen wereldwijd aan dat tot op een afstand van 13 km vanaf het banenstelsel van de luchthaven rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat vogelaantrekkende bestemmingen tot een verhoogd risico leiden. - In de Bestuurlijke agenda bij het faunabeheerplan Ganzen Noord-Holland 2025-2031 (https:// fbenoordholland.nl/wp-content/uploads/2025/03/2025-2031-Bestuurlijke-agenda-FBP-Ganzen-NoordHolland.pdf) staat: Zowel stand- als trekganzen passeren het luchtruim van Schiphol en gebruiken de aantrekkelijke foerageer- en slaaplocaties in de omgeving om te pleisteren.

Om het risico op aanvaringen verder te verkleinen is het dus belangrijk om meer te weten over het gedrag van vogels rondom Schiphol. Een meer gerichte aanpak kan ontwikkeld worden als er meer bekend is van de dispersie-afstanden en vlieghoogtes van ganzen. Onderzoek kan worden gedaan aan de hand van ring-, zender- en radargegevens. Dit kan duidelijkheid opleveren over zones die ecologisch relevant zijn. Zo kan bepaald worden welke slaap-, rui- en broedlocaties een werkelijk risico vormen voor de vliegveiligheid. Bij Lelystad vormen naast ganzen met name ook roofvogels en reigerachtigen zoals ooievaars een gevaar voor de luchtvaart. Ad 2: In het Rapport Adviescommissie uitvoering Programma Luchtruimherziening van 18 november 2025 constateert de commissie op blz. 78: De routes voor het stijgen en dalen op Lelystad Airport zijn zowel voor civiel als mogelijk militair vliegverkeer nog niet ontworpen, maar de ambitie daarvoor luidt dat sprake zal zijn van ongehinderd stijgen en dalen, waardoor vliegtuigen niet lang horizontaal hoeven te vliegen op lagere hoogte en geluidsoverlast wordt verminderd. In hoeverre deze ambitie waar kan worden gemaakt is nog niet bekend. Niet alleen het resultaat van de luchtruimherziening is dus onzeker, ook de termijn waarop dat gerealiseerd zal zijn is dat.

Op de website van het ministerie (https://www.luchtvaartindetoekomst.nl/onderwerpen/n/ nieuwe-indeling-luchtruim/planning-en-fasering) staat nog 2028-2030, maar in de Commissie Regionaal Overleg luchthaven Lelystad is inmiddels al 2030-2032 genoemd.

ff

Ad 3: Er zijn al veel windparken en hoogspanningsverbindingen en er zijn ook al 75.000 vliegbewegingen per jaar van de kleine luchtvaart. Daar komen nog een nieuwe hoogspanningsverbinding bij, een laagvlieggebied voor helikopters en jaarlijks 2300 sorties, dus 4600 vliegbewegingen, van jachtvliegtuigen. Wij vrezen bovendien dat de ophoging van de NAVO-norm het aantal sorties nog aanzienlijk kan doen toenemen. (Zie de Nota van Antwoord Ontwerp Nationaal Programma Ruimte voor Defensie van 19 december 2025, blz. 184: Het NPRD is gebaseerd op de ruimtevraag die hoort bij de NAVO-norm van 2% van het bruto binnenlands product (BBP). De mogelijke verhoging naar 3,5% of 5% is op dit moment nog niet ruimtelijk uitgewerkt. De gevolgen daarvan zijn nog niet vastgesteld.)