A06 00 Burgerpanelonderzoek Stemwijzer 2022-2026 Gemeenteraadsverkiezingen.pdf

Burgerpanelonderzoek november 2026 Digitale Stemhulp Gemeenteraadsverkiezingen 2026

Marijn Lokhorst Adviseur Onderzoek en Statistiek m.lokhorst@noordoostpolder.nl

BURGERPANELONDERZOEK Stemwijzer 2026 Gemeenteraadsverkiezingen In oktober 2025 hebben we het burgerpanel gevraagd om een vragenlijst in te vullen over een stemhulp voor de gemeenteraadsverkiezingen 2026. Om een zo groot mogelijk bereik te krijgen is dit aangevuld met uitnodigingen via Sociale Media waardoor we ruim over de 500 reacties heen zijn gegaan. De ervaring leert dat hierdoor de representativiteit ook toeneemt omdat iedereen in Noordoostpolder mee heeft kunnen doen. We hebben de vragen identiek gehouden aan deze zelfde vragenlijst die in november 2021 is gebruikt via eenzelfde groep respondenten. De lokale politiek in Noordoostpolder krijgt een magere voldoende wanneer de respondenten gevraagd wordt naar het vertrouwen in deze lokale politiek. Omgerekend naar een rapportcijfer krijgt de lokale politiek een 5,5 voor vertrouwen. Het vertrouwen in de landelijke politiek is wel verder afgenomen ten opzichte van de vorige peiling. Grafiek 1: Hoe groot is uw vertrouwen in onze lokale politiek?

Hoe groot is uw vertrouwen in onze lokale politiek? 100%

1%

2%

90%

18%

17%

37%

39%

26%

24%

9% 9%

10% 8%

maart 2022 N=541

maart 2026 N=590

80% Heel veel vertrouwen

70%

Veel vertrouwen

60%

Iets meer dan neutraal

50%

Iets minder dan neutraal

40%

Weinig vertrouwen

30%

Heel weinig vertrouwen

20% 10% 0%

Meer dan 93% van de respondenten geeft aan zeker of waarschijnlijk te gaan stemmen. Ongeveer 3% geeft aan (waarschijnlijk) niet te gaan stemmen. Er zijn hiermee iets meer mensen die aangeven te gaan stemmen. Grafiek 2: Bent u van plan te gaan stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart?

Bent u van plan te gaan stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart? 100% 90% 80%

14%

11%

70%

Weet ik nog niet

60%

Nee, zeker niet

50% 40% 30%

77%

82%

Waarschijnlijk niet Waarschijnlijk wel Ja, zeker

20% 10% 0%

maart 2022 N=541

maart 2026 N=590

Wonen en nieuwbouw wordt het meest genoemd als belangrijkste onderwerp (omgerekend rapportcijfer 8,6). In deel 1 en deel 2 van de grafiek loopt het rapportcijfer langzaam terug tot een 6,7, waarbij Duurzaamheid het minst vaak als belangrijk wordt aangemerkt. . Grafiek 3: Hoe belangrijk vindt u deze onderwerpen (deel 1)

Hoe belangrijk vindt u deze onderwerpen deel 1 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% maart 2022 maart 2026 maart 2022 maart 2026 maart 2022 maart 2026 maart 2022 maart 2026 maart 2022 maart 2026 maart 2022 maart 2026 maart 2022 maart 2026 N=516 N=544 N=516 N=544 N=516 N=544 N=516 N=544 N=516 N=544 N=516 N=544 N=516 N=544 Wonen en nieuwbouw Veiligheid (sociale Onderhoud openbare (betaalbare woningen, veiligheid, buitenruimte, ruimte (van wegen, sociale huurwoningen, toezicht, verkeer) groen, afval, parken, woonvoorzieningen voor speelplekken) jong en oud

Heel erg belangrijk

Belangrijk

Een beetje belangrijk

Zorg en Welzijn Bereikbaarheid (verkeer, Werkgelegenheid en (armoedebestrijding, parkeren, openbaar ondernemen verenigingsleven, vervoer) (bedrijventerreinen en jongerenwerk, winkels, agrarische eenzaamheid, sector, re-integratie) huishoudelijke hulp en mantelzorg)

Niet erg belangrijk

Niet belangrijk

Helemaal niet belangrijk

Dorpen en wijken (leefbaarheid, dorpshuizen, buurtcentra, voorzieningen)

Niet van toepassing

Grafiek 4: Hoe belangrijk vindt u deze onderwerpen (deel 2)

Hoe belangrijk vindt u deze onderwerpen deel 2 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% maart 2022 N=516

maart 2026 N=544

maart 2022 N=516

maart 2026 N=544

maart 2022 maart 2026 N=516 N=544

maart 2022 N=516

maart 2026 N=544

maart 2022 N=516

maart 2026 N=544

maart 2022 maart 2026 N=516 N=544

Relatie overheid-inwoner Natuur en landschap Onderwijs (peuterspeelzaal, Duurzaamheid en milieu Kunst, sport en cultuur Duurzame opwekking en (betrekken van inwoners, (recreatie, groen, toerisme) huisvesting scholen) stimuleren (afvalscheiding, (voorzieningen, subsidies, aardgasvrij wonen (zon en samenwerken, dialoog) energie en milieuzones) aanbod, erfgoed) wind, isolatie, warmtenetten) Heel erg belangrijk

Belangrijk

Een beetje belangrijk

Niet erg belangrijk

Niet belangrijk

Helemaal niet belangrijk

Niet van toepassing

In bijlage 2 zijn alle antwoorden integraal opgenomen die respondenten gaven op de vraag: “In de vorige vraag hebben we u de meest voorkomende thema’s voorgelegd. Misschien zijn er nog thema’s die niet genoemd zijn maar die u wel belangrijk vindt. Welke 3 thema’s zijn voor u het meest belangrijk?” Het is nuttig deze open antwoorden door te lezen om echt een gevoel te krijgen waar ze over gaan. Sommige antwoorden conflicteren met elkaar. Zo zijn bij het onderwerp ‘migratie’ zowel de groep mensen die negatief over migratie praten (zowel arbeid en AZC) maar ook de mensen toegevoegd die positief over de migratie praten. Ik heb een verhalende samenvatting laten maken (Copilot) van de open antwoorden, die heb ik opgenomen in bijlage 3. Grafiek 5: Open antwoorden ‘belangrijkste onderwerpen’ Asielmigratie

migratie

Arbeidsmigratie

politiek leefbaarheid voorzieningen horeca omgeving geld cultuur parkeren fatbikes 0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

In tabel 1 is een overzicht gemaakt welke onderwerpen door de respondenten als 1e, 2e en 3e gerangschikt worden als meest belangrijke thema’s. Veiligheid, Wonen en nieuwbouw en ontlopen elkaar daarbij erg weinig en de belangrijkste onderwerpen voor de komende verkiezingen volgens de respondenten. Tabel 1: Welke van deze onderwerpen is voor u het meest belangrijk? N=470 1e plaats 2e plaats 3e plaats Genoemd in top 3 Veiligheid (sociale veiligheid, buitenruimte, toezicht, 19% 14% 13% 46% verkeer) Wonen en nieuwbouw (betaalbare woningen, sociale 21% 13% 11% 45% huurwoningen, woonvoorzieningen voor jong en oud Zorg en Welzijn (armoedebestrijding, verenigingsleven, 14% 16% 15% 44% jongerenwerk, eenzaamheid, huishoudelijke hulp en mantelzorg) 6% 14% 8% 29% Bereikbaarheid (verkeer, parkeren, openbaar vervoer) Werkgelegenheid en ondernemen (bedrijventerreinen en 10% 8% 9% 26% winkels, agrarische sector, re-integratie) Onderhoud openbare ruimte (van wegen, groen, afval, 4% 6% 10% 21% parken, speelplekken) Natuur en landschap (recreatie, groen, toerisme)

Onderwijs (peuterspeelzaal, huisvesting scholen) Dorpen en wijken (leefbaarheid, dorpshuizen, buurtcentra, voorzieningen) Relatie overheid-inwoner (betrekken van inwoners, samenwerken, dialoog) Kunst, sport en cultuur (voorzieningen, subsidies, aanbod, erfgoed) CO2-uitstoot beperken (isolatie, aardgasvrij wonen, opwek van zon en wind) Klimaatmaatregelen stimuleren (afvalscheiding, energie, milieuzones)

7% 4%

5% 8%

9% 6%

21% 18%

4%

7%

5%

16%

4%

3%

6%

13%

3%

2%

4%

9%

2%

2%

3%

7%

1%

3%

2%

6%

Respondenten geven vooral aan de krant te lezen om zich te informeren over de standpunten van de politieke partijen. Die krant levert wel wat populariteit in ten opzichte van 2022. Met name de digitale stemhulp wordt vaker genoemd als informatiebron. Omdat men meer dan 1 antwoord mocht geven telt het totaal niet naar 100% op. Gelukkig geven veel mensen aan meerdere bronnen te gebruiken. Grafiek 6: Op welke manier informeert u zich over de standpunten van de politieke partijen in Noordoostpolder? Via het lezen van de krant Via een digitale stemhulp Via berichten op sociale media Via advertenties in de krant of op internet Via een nieuwsbrief Via flyers die worden uitgedeeld Door het bijwonen van debatten Geen van bovenstaande Weet ik niet/geen mening Anders, namelijk: 0%

10%

1-3-2026 N=471

20%

30%

40%

1-3-2022 N=455

50%

60%

70%

80%

Ten slotte geeft 38% van de respondenten aan al zeker te weten waarop gestemd gaat worden. Dit houdt in dat maar liefst 62% dit nog niet zeker weet. Grafiek 7: Weet u al op welke partij u wilt stemmen?

Weet u al op welke partij u gaat stemmen? 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

38%

38%

37%

35% 27%

25%

maart 2022 N=418 Ja, dat weet ik al zeker

maart 2026 N=445

Nee, ik twijfel tussen een paar partijen

Nee, nog geen idee

Bijlage 1: Op welke manier informeert u zich over de standpunten van de politieke partijen in Noordoostpolder? Anders: (hier is niet op typfoutjes gecorrigeerd)

Zelf opzoeken op internet Website van de partij via regionale radio en tv via internet partijprogramma's lezen. Via de partij programma's Verkiezingsprogramma's lezen Verkiezingsprogramma lezen tv Opzoeken van het programma van de desbetreffende politieke partij. Online doornemen verkiezingsprogramma's Niet via advertenties maar wel via het internet Nee Niet Landelijke politieke standpunten laat ik meewegen Ik vul mijn standpunten in een chatbot en laat die het uitzoeken ik stem principieel altijd op dezelfde partij Ik kies uit principe Het volgen van het nieuws op radio Flevoland. Gesprekken met mensen in de buurt en de vriendenkring Gesprekken in openbare ruimtes en sport kantines, en langs de spreekwoordelijke velden.Dus de originele vorm van Social Media -> elkaar fysiek spreken bij een bakkie koffie. Facebooken Discussies met kennissen en colega's De websites van ieder partij en hun programma's.

Bijlage 2: Losse antwoorden vrije invoer belangrijke onderwerpen (hier is niet op typfoutjes gecorrigeerd)

(arbeids)migranten integratie binnen de leefgemeenschap 1 rolmaat gebruiken Aanbod voor jongeren Aandacht voor overlast (kattenstront, houtrook, lawaai) Aanhaken vliegveld Lelystad (economische groei) Aanhouding fatbikes Aanleg trottoirs ( emmelhage-centrum) Aanpak tegen zwervers in Emmeloord Activiteiten voor jongeren Afval is te duur en zorgt voor verloedering agrarische sector (nu genoemd bij werkgelegenheid) maar heeft denk, ik apart aandacht nodig Angst voor moslims Arbeidsmigranten Arbeidsmigranten Arbeidsmigranten Arbeidsmigranten verminderen Arbeidsmigranten woningen in het buiten gebied Arbeidsmigrantenten Arbeitsmigratie architectuur Delftse School behouden waar mogelijk Armoede armoede Armoede Armoede bestrijding voor b ouderen Asiel en migratie tegengaan Asiel zoekers. Asielbeleid Asielbeleid Asielbeleid Asielopvang Asielzoekers Asielzoekers Assiel en migratie AZC Azc azc AZC Azc'ers Balans tussen ouderen en jongeren: Het gemeentelijk beleid lijkt nu vooral gericht op ouderen, terwijl de jongere generaties relatief weinig aandacht krijgen. Voor een duurzame bevolkingsontwikkeling is het essentieel om juist de “tussenlaag” (middelbare scholieren en jongvolwassenen na hun diploma) te behouden en perspectief te bieden.

Onderzoek naar krimpen groeigemeenten laat zien dat jongeren die voor studie of werk vertrekken, vaak niet meer terugkeren tenzij er aantrekkelijke voorzieningen en goede verbindingen zijn. Investeren in snelle verbindingen zoals de Lelylijn, goede ov-koppelingen met onderwijssteden, en in levendige voorzieningen kan helpen om binding met Emmeloord te behouden of te herstellen. Stelling: Als Emmeloord toekomstbestendig wil groeien, moet de gemeente structureel inzetten op jongerenbeleid, onderwijsverbindingen en culturele voorzieningen – anders blijft duurzame groei uit. Begroting Behoud erfgoed behoud van de landschappelijke en cultuurhistorischewaarden van onze polderhe waarden belastingen

beter integreren arbeidsimmigramten m.n. Polen Bezuinigingen Bodemdaling Boeren en vissers zijn belangrijker dan klimaat. Braderie Bruisend Emmeloord (geen satellietstad worden) Bruisender Circulaire economie ipv reguliere werkgelegenheid Coa asielzoekers Cultuur Cultuur Cultuur en vrijetijdsbesteding voor jongeren: Er is een duidelijk tekort aan culturele en sociale impulsen voor jongeren en jongvolwassenen in Emmeloord. Talrijke studies tonen aan dat cultuurparticipatie bijdraagt aan talentontwikkeling, binding met de regio en het voorkomen van sociale problematiek. De huidige voorzieningen richten zich voornamelijk op gezinnen met jonge kinderen (zoals het nieuwe zwembad), maar sluiten onvoldoende aan bij de leefwereld van de 1530 jarigen. Dit verklaart ook waarom voorzieningen onderbenut blijven – jongeren zoeken alternatieven buiten Emmeloord, zoals zwembad in Joure of Zwolle. In Emmeloord ontbreken aantrekkelijke uitgaansmogelijkheden, poppodia of broedplaatsen voor creatieve initiatieven. In plaats daarvan wordt de schaarse ruimte vaak benut voor functionele voorzieningen (zoals verloskundige kliniek op de geplande gemeentelijke inrichtingen op de deel), zonder maatschappelijke meerwaarde voor jongeren.

Vraag: Welke structurele investeringen wil de gemeente doen om jongeren en jongvolwassenen wél perspectief te bieden binnen de eigen kern? Cultuurbehoud (pionierstijdperk-museum) Dialoog, dat gemeente eens luisterd dorpelijk gevoel Dorpen leefbaar Dorpen meer steunen dan emmeloord Eerlijker en duidelijkere politiek met een echt luisterend oor naar de wensen van de inwoners eigen beleid en landelijk politiek loslaten Erfgoed Erfgoed Evenementen evenementen in de polder fatbikes Fatbikes uit winkelgebied fatbikes, die overal en ook in de Lange Nering rijden Financieel gezonde gemeente Gast arbeiders leef/woon voorzieningen Gastarbeiders Geen asiel onzin erbij Geen extra opvang van asielzoekers Geen koffieshop toestaan geen koopzondagen Geen lokaties meer voor arbeidsmigranten, Er is veel overlast en een aantal werken op Urk ,laat deie gemeente voor wonen van hen zorgen . |land bouw kan robotiseren dat is de toekomst n geluidsoverlast Groot oudjaarsfeest voor jeugd uit de polder (uitnodigingen?) Het toestaan van sierteeltlandbouw, hier wordt veel gif gebruikt Horeca Horeca Horeca en Lange Nering Horeca, met name avond/nacht Huisvesting en overlast arbeidsmigranten

Huisvesting migranten Huisvesting seizoensarbeiders huisvesting van statushouders hulp voor brave belastingbetalende burger Illegale vuilstort/zwerfvuil Immigratie Immigratie Immigratie Immigratie Immigratie/AZC Immigratiestop Initiatieven tot feestjes op plein/Deel makkelijker maken Inkomen Inspraak verbetering voor de burger Integratie integratie Integratie Integratie integratie niet Nederlanders Inwoners boven ondernemers Islam bestrijding Islamisering tegen gaan Jeugd Jeugd /J19nu. Karakterloos centrum Kerstmarkt kwaliteit BenW en gemeenteraad Leefbaar NOP, mensen moeten komen en niet wegtrekken. leefbaarheid Leefbaarheid Leefbaarheid agrarisch ondernemer Leefbaarheid centrum Emmeloord Leefbaarheid dorpen Leefbaarheid dorpen en buitengebied Leefbaarheid in de dorpen leefbaarheid Lange Nering Leefbaarheid uitgaan centrum Leefbaarheid van de dorpen Leefbaarheid, goed onderhouden groen en niet te dicht op elkaar bouwen.

Minder appartementen maar meer betaalbare woningen met een tuintje voor gezinnen levende democratie als basis voor besluitvorming voor een inclusieve samenleving LHBTQIA+ Lokale overheidsinvesteringen Luisteren en gehoord worden Meer berichtgeving in De Noordoostpolder Meer neutraliteit in oorlogsconflicten buitenland (vlag)en landelijk politiek niet klakkeloos volgen Meer picknick gelegenheid in de polder Meer prullenbakken meer toezicht fietsen en fatbikes in de winkelstraat Migratie Minder politieke partijen Minder regeltjes Minder statushouders

Mogelijkheden naturistisch recreëren Nacht van Oranje Nachthoreca Niet als crimineel bendeld worden op afvalplein Normen en waarden Oekraïners belasting laten betalen Omheind speelveld voor honden Omzien naar elkaar Opvang en plaatsing asielzoekers Opvang van vluchtelingen, statushouders en asielzoekers. Organisatie van Evenementen (cultuur e.d.) nu STEP er niet meer is. Overheid moet wat ze zeggen ook waar maken Overleg met burgers over verkeerssituaties parkeergelegenheid Parkeergelegenheid minder valide parkeermogelijkheden Parkeerruimte parkeren Pesten Polarisatie tegengaan, saamhorigheid versterken Polarisatie: wit- zwart en haat Poldermentaliteit Regionale samenwerking Reïntegratie relatie burger en locale overheid betrokkenheid inwoners bij toekomst leefbaarheid gemeente relatie politiek - inwoners Robotaxi's en Waymo's zijn op dit moment naar veel landen aan het uitrollen en zijn bewezen veiliger en het is enorm zonde van een gemeente met zoveel vervoersvraag om hier niet elke dag op de knieën naar Tesla en Alphabet te bellen of ze willen samenwerken Ruimte Ruimte voor Defensie Ruimte, veilugheid en voorrang fietsers Rust en ruimte behouden Saamhorigheid samen werken met de inwoners SAMENleving Sfeer in de polder Sociaal gedrag sociale cohesie behouden/vergroten binnen de eigen dorpen Sociale samenhang sociale samenhang en gemeenschapszin Sociale voorzieningen Stad

stadsontwikkeling van Emmeloord Stimuleren en ondersteunen van vrijwilligers bij organisatie van evenementen Stimuleren lokale journalistiek Stimuleren om de jeugd in de polder te houden stoppen met asiel Stoppen met de positieve discriminatie op de woningmarkt te veel asielzoekers Tegenhouden asiel Terugkeer veiligelanders Teveel regelgeving

Toegankelijkheid Transparantie van de overheid Uitbreiding horeca/restaurants Uitgaansleven jeugd/ evenementen Uitgaansleven jongeren Uitgaansmogelijkheden (vanaf tieners verbinding - er echt voor de mensen zijn/welzijn/zorg verdraagzaam samenleven, respect voor minderheden Verhouding gemeente inwoners Verlaging afvalkosten Vermindering asielopvang Vertrouwen in de politiek Vliegveld Lelystad Volwassen gemeenteraad Voorzieningen voor en integratie van arbeidsmigranten Waardering maatschappelijke inzet Wie mee kan doen, doet ook mee zeggenschap in onze eigen regio/referendum? Zingeving en religie zondagsrust Zwemonderwijs

Bijlage 3, verhalende samenvatting met behulp van CoPilot gemaakt: In de gesprekken over de toekomst van de gemeente komt één thema duidelijk naar voren: asiel en migratie. Veel inwoners uiten zorgen over de opvang van asielzoekers en statushouders. Er klinkt een sterke roep om beperking van instroom en terughoudendheid bij het openen van nieuwe AZClocaties. Termen als “stoppen met asiel”, “vermindering opvang” en “immigratiestop” geven aan dat het sentiment overwegend negatief is, gedreven door angst voor overlast en druk op voorzieningen. Ook arbeidsmigratie is een belangrijk onderwerp. Meerdere reacties benoemen huisvesting en integratie van arbeidsmigranten, vooral in het buitengebied. Er is bezorgdheid over leefbaarheid en overlast, maar ook suggesties voor betere integratie en voorzieningen. Het sentiment is gemengd: enerzijds erkenning van hun economische bijdrage, anderzijds weerstand tegen concentratie van woonlocaties. Leefbaarheid in dorpen en Emmeloord vormt een derde pijler. Inwoners willen goed onderhouden groen, minder hoogbouw en meer betaalbare woningen met tuinen. Er is een verlangen naar rust en ruimte, maar ook naar een bruisend centrum en voldoende parkeergelegenheid. Het sentiment is positief richting behoud van karakter, maar kritisch op huidige ontwikkelingen. Daarnaast speelt jeugd en cultuur een grote rol.

Er is een breed gedeelde wens voor meer activiteiten, uitgaansmogelijkheden en culturele voorzieningen voor jongeren. Het huidige aanbod wordt als onvoldoende ervaren, waardoor jongeren wegtrekken. De toon is constructief: inwoners vragen om structurele investeringen in cultuur en vrijetijdsbesteding. Integratie wordt genoemd in bredere zin, met oproepen tot verdraagzaamheid en respect voor minderheden. Tegelijkertijd klinkt er spanning rond islam en angst voor moslims, wat wijst op polarisatie. Het sentiment varieert van positief (samenleven) tot negatief (islamisering tegengaan). Verder zijn er zorgen over overlast zoals geluid, fatbikes en zwerfvuil, en over armoede, waarbij inwoners pleiten voor bestrijding en ondersteuning van kwetsbare groepen. Tot slot is er kritiek op de politiek: men verlangt transparantie, een luisterend oor en een volwassen gemeenteraad.