A04 01 Verslag Inwonerbijeenkomsten FPF 2025.pdf

Inwonerbijeenkomsten 2025

Aan alle inwoners van Flevoland ............................................................................... 3 Wat houdt inwoners bezig? ....................................................................................... 5 Algemene toelichting op de thema's .......................................................................... 6 Almere .................................................................................................................... 8 Dronten ................................................................................................................. 11 Lelystad ................................................................................................................ 13 Urk ........................................................................................................................ 16 Zeewolde .............................................................................................................. 18 Over de Flevolandse Patiëntenfederatie .................................................................. 21

November 2025

Stichting Flevolandse Patiëntenfederatie Wagemakersbaan 51 1315 BC Almere info@flevolandsepatientenfederatie.nl www.flevolandsepatientenfederatie.nl

2

Aan alle inwoners van Flevoland Voor veel mensen zijn gezondheid en een zinvol leven misschien wel het allerbelangrijkste. Dit betreft niet alleen lichamelijke gezondheid, maar ook hoe je je voelt en in je vel zit. Dit noemen we Positieve Gezondheid. Positieve Gezondheid legt de nadruk niet op ziekte, maar op wat voor mensen belangrijk is. Denk aan veerkracht, zelfregie, het vermogen om met veranderingen om te gaan, bestaanszekerheid, deelname aan de samenleving en zingeving. Kortom, het gaat om de kwaliteit van leven, en die kan voor iedereen anders zijn.

Sterke samenleving vanuit inwonerperspectief De Flevolandse Patiëntenfederatie (FPF) heeft als doel om vanuit het concept van Positieve Gezondheid de verbinding tussen welzijn en zorg in Flevoland te versterken. In de afgelopen jaren zijn veel verantwoordelijkheden in het sociale- en zorgdomein door het Rijk aan de gemeenten overgedragen. Gemeenteraden spelen hierin een belangrijke rol door voorwaarden te scheppen. Hierdoor zijn de beslissingen van de gemeenteraad steeds bepalender geworden voor de kwaliteit van de samenleving. De FPF wil hierover graag inhoudelijk meedenken vanuit het perspectief van inwoners.

Grote opgaven De zorgsector staat onder druk. Hoe gaan we om met de groeiende schaarste aan zorgmedewerkers en het toenemende aantal kwetsbare mensen die langdurige zorg thuis nodig hebben? Het is onrealistisch te verwachten dat in plaats van 1 op de 6 mensen nu, straks 1 op de 4 mensen in de zorg werkt. Door de verbinding te leggen tussen fysieke, sociale en economische aspecten en de zorg voor verschillende groepen zoals jeugd en ouderen, kan de gemeente Positieve Gezondheid in buurten en wijken bevorderen.

Wat vinden de inwoners van Flevoland belangrijk? In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 nodigden we iedereen die zich betrokken voelt bij welzijn en zorg uit om hierover van gedachten te wisselen. Tijdens vijf avonden deelden inwoners, patiënten, cliënten, mantelzorgers, beleidsmakers, (kandidaat-)raadsleden en professionals in zorg en welzijn waardevolle praktijkervaringen met elkaar. In dit verslag delen we de inzichten die we hebben verzameld per gemeente aangevuld met concrete aanbevelingen vanuit inwoners voor het beleid.

3

Gemeenteraadsverkiezingen 2026 en daarna We sporen lokale politieke partijen aan om de inzichten in dit verslag te gebruiken voor het hoofdstuk welzijn en zorg in hun verkiezingsprogramma’s voor 2026 - 2030. Tot aan de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 gaan we met enkele aanwezigen van de inwonersbijeenkomsten verder in gesprek. We zijn benieuwd wat hen heeft gemotiveerd om bij te dragen. Ook vragen we naar hun persoonlijke perspectief op zorg en welzijn, wat er nodig is en welke rol ze voor zichzelf zien. De interviews publiceren we in onze nieuwsbrief. We nodigen de nieuw-gevormde gemeenteraden en colleges van burgemeester en wethouders uit om ook na de verkiezingen in gesprek te blijven over wat volgens inwoners van belang is voor de kwaliteit van de samenleving. Deel dit verslag vooral met anderen: hoe meer mensen, hoe meer ideeën. Heb je een vraag of opmerkingen, laat ons dit dan weten.

Het bestuur van de Flevolandse Patiëntenfederatie

4

Wat houdt inwoners bezig? In Flevoland zijn er tal van belangrijke onderwerpen rondom zorg en welzijn om over te praten. Omdat we niet alles tegelijk kunnen behandelen, is iedereen bij aanmelding gevraagd om drie thema’s te kiezen. Dat leverde per gemeente onderstaande onderwerpkeuzes op, op volgorde van meest- naar minstgekozen. Thema

Almere

Dronten

Lelystad

Urk

Zeewolde

Wonen en zorg Initiatieven vanuit de samenleving Positieve gezondheid Sociaal domein Jeugdzorg Eerstelijnszorg Wijkteams Mentale gezondheid Toegankelijkheid en mobiliteit Welzijn Ziekenhuizen NB: De bijeenkomst in Noordoostpolder is vanwege te weinig aanmeldingen geannuleerd.

Legenda: Veel gekozen Enigszins gekozen Weinig gekozen Niet gekozen

Ook kon men kiezen voor de optie ‘Ander thema wat hier niet bij staat’. Hier is slechts eenmaal gebruik van gemaakt. Dit thema was ‘Contactcirkels voor goede en slechte tijden.’

5

Algemene toelichting op de thema's 1. Wonen en zorg Voor veel mensen is niet alleen een geschikte woning belangrijk, maar ook een passende woonomgeving en voldoende ondersteuning. Denk bijvoorbeeld aan ouderen die graag langer thuis willen blijven wonen, maar daarvoor wel aanpassingen in hun woning nodig hebben. Anderen willen misschien in een woonvorm wonen waar ze gemakkelijk contact kunnen maken met anderen. Mensen met een beperking hebben niet altijd toegang tot elke woning. Daarnaast zijn er mensen uit de maatschappelijke opvang of beschermd wonen die in de wijk woonbegeleiding nodig hebben.

2. Initiatieven vanuit de samenleving Initiatieven uit de samenleving zijn projecten die door inwoners, verenigingen of stichtingen worden opgezet om maatschappelijke kwesties aan te pakken. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het bevorderen van sociale samenhang in de buurt, projecten tegen eenzaamheid of buurtcentra. Deze initiatieven worden vaak gedragen door betrokken inwoners die sneller en flexibeler op lokale uitdagingen kunnen reageren dan de overheid.

3. Positieve Gezondheid Bij Positieve Gezondheid draait het niet alleen om de afwezigheid van ziektes en beperkingen, maar om je vermogen om je aan te passen en zelf de regie te voeren. Het draait om veerkracht bij fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven. De FPF heeft als doel om vanuit het concept van Positieve Gezondheid de verbinding tussen welzijn en zorg in Flevoland te versterken.

4. Sociaal domein Het sociaal domein omvat de inspanningen van gemeenten, maatschappelijke organisaties en andere instanties op het gebied van werk, participatie, zorg en jeugd. Het is een overkoepelende term voor alle voorzieningen en ondersteuning die bevorderen dat inwoners kunnen deelnemen aan de samenleving, voor zichzelf kunnen zorgen en de juiste zorg ontvangen.

5. Jeugdzorg Jeugdzorg biedt ondersteuning aan kinderen, jongeren en gezinnen met opvoed-, gedrags- en psychische problemen, zodat zij veilig en gezond kunnen opgroeien. Dit omvat hulp en begeleiding en beschermende maatregelen zoals pleegzorg en jeugdreclassering.

6

6. Eerstelijnszorg Eerstelijnszorg is zorg die direct toegankelijk is zonder dat een verwijzing nodig is en vormt het eerste aanspreekpunt bij gezondheidsklachten. Dit omvat zorgverleners zoals huisartsen, tandartsen, apothekers, fysiotherapeuten en verloskundigen. Eerstelijnszorg biedt hulp bij veelvoorkomende problemen en kan indien nodig doorverwijzen naar specialistische zorg, ook wel tweedelijnszorg genoemd.

7. Wijkteams Een wijkteam biedt hulp en ondersteuning aan buurtbewoners bij vragen of problemen op het gebied van bijvoorbeeld opvoeding, zorg, werk, financiën en huisvesting. De professionals in het team denken mee, bekijken de mogelijkheden en schakelen indien nodig extra hulp in.

8. Mentale gezondheid Mentale gezondheid draait om hoe je je voelt, denkt en functioneert in het dagelijks leven, waaronder het omgaan met uitdagingen en relaties. Het omvat zowel welzijn, veerkracht en zelfacceptatie als de afwezigheid van psychische problemen zoals angst en stress.

9. Toegankelijkheid en mobiliteit Toegankelijkheid en mobiliteit draaien om het creëren van een leefomgeving waarin iedereen, ongeacht leeftijd of beperking, zich veilig en zelfstandig kan verplaatsen en deelnemen aan de samenleving. Dit omvat aanpassingen zoals bredere stoepen, toegankelijke bushaltes, duidelijke informatie en ervoor zorgen dat infrastructuur en vervoersmiddelen geschikt zijn voor diverse behoeften, zoals die van mensen in een rolstoel, ouderen of personen met een kinderwagen.

10.

Welzijn

Welzijn is een uitgebreid concept dat gericht is op het verbeteren van de levenskwaliteit van mensen door aandacht te schenken aan hun fysieke, mentale en sociale welzijn. Het omvat meer dan alleen zorg (zoals medische hulp) en strekt zich uit tot activiteiten en steun die bijdragen aan een zinvol en gelukkig leven, zoals sociale contacten, zinvolle bezigheden en een gevoel van thuiskomen.

11.

Ziekenhuizen

In ziekenhuizen wordt specialistische medische zorg, verpleging en verzorging geboden. Dit omvat een breed scala aan diensten zoals consulten met medische specialisten, behandelingen, operaties, onderzoeken en verpleging. In veel gemeenten in Flevoland zijn de inwoners aangewezen op ziekenhuiszorg buiten de provincie.

7

Almere Wonen en Zorg Een oudere moeder kreeg bezoek van iemand die haar adviseerde over haar woonsituatie. Ze bespraken of ze gelijkvloers kon gaan wonen om zo langer zelfstandig te kunnen blijven wonen. Bijkomend voordeel is dat er een grotere woning voor een gezin vrijkomt. Het kan voor ouderen passend zijn om kleiner en gelijkvloers te gaan wonen. Betaalbaarheid blijft wel een belangrijk aandachtpunt. Denk aan een stijging van de woonlasten als je van een lage hypotheek naar een hogere maandelijkse huur gaat. Tegelijk kun je als je van koop naar huur gaat wel vermogen in de woning vrijspelen voor het betalen van de huur en bij verhuizing van sociale huur naar sociale huur kan de huurtoeslag ook mee (omhoog)bewegen. Een ander is net verhuisd naar een woning in een nieuwe wijk, waar het de uitdaging is om de gemeenschap te versterken en ervoor te zorgen dat bewoners op elkaar letten. Mensen hebben hun sociale contacten vaak in hun eigen vertrouwde wijk. De buurt zorgt voor hen. Het wegvallen van dit netwerk vormt een drempel om te verhuizen. Een belangrijke keuze bij nieuwbouwwoningen is of je bouwt voor ouderen om doorstroming te bevorderen of voor jongeren die een woning zoeken. Er worden te weinig levensloopbestendige woningen gebouwd.

Er moet tegelijkertijd aan de mindset worden gewerkt: niet alle wensen zijn haalbaar en mensen moeten soms concessies doen aan hun woonwensen.

Aanbevelingen voor beleid • •

•

•

•

Maak mogelijk dat meer mensen een stap kunnen maken van hun huidige grotere woning naar een kleiner huis. Betere voorlichting over de mogelijkheden is nodig. De overstap van een koopwoning naar een vrije sector huurwoning kan vaak, maar het verschil in kosten maakt het onaantrekkelijk, ondanks dat onderhoudskosten wegvallen en vermogen of overwaarde vrijkomt. Veel kopers denken hier niet over na. Moedig mensen aan om een netwerk op te bouwen in hun woonomgeving terwijl ze nog vitaal zijn. Creëer, als hun vitaliteit afneemt, een woonsituatie dicht bij hun vertrouwde sociale netwerk. De hospita-regeling kan een oplossing bieden. Door mensen toe te staan een kamer of verdieping in hun huis te verhuren, wat sociale controle en financiële voordelen oplevert. Hoewel sommige corporaties hieraan meewerken, kan dit breder worden toegepast. Stimuleer de bouw van kleinere woningen die geschikt zijn voor zowel senioren als alleenstaande starters of starters zonder gezin. 8

•

Denk na over wie je waar huisvest. Bied bijvoorbeeld woningen op de begane grond aan voor 55+’ers, terwijl jongere, mobielere mensen op hogere verdiepingen kunnen wonen. Of zorg ervoor dat op de begane grond wijkvoorzieningen een plek vinden.

Initiatieven vanuit de samenleving Er moet een omslag naar gemeenschapszin plaatsvinden. Niet iedereen heeft vanzelfsprekend een sociaal netwerk. De situatie verschilt per wijk en hangt af van mensen die initiatieven willen nemen. Voor fulltime werkenden is het lastig, omdat voorzieningen zoals buurthuizen vaak alleen overdag open zijn. Als vrijwilligers worden vertrouwd, kunnen zij ruimtes beheren in de avonden en weekenden, terwijl de professionele organisatie dit overdag doet. Een groep van 10 bijna 100-jarigen kwam elke week bij elkaar om te zingen en koffie te drinken. Toen hun ruimte wegviel, viel de zangclub uit elkaar en de sociale cohesie weg. Het is belangrijk dat dergelijke initiatieven met ruimte ondersteund worden. De vrijwilligers die het organiseren hebben al veel moeite om het draaiende te houden. De gemeente, welzijnsorganisaties of corporaties kunnen hierbij een belangrijke rol spelen.

Aanbevelingen voor beleid •

•

• • • •

Een betaalbare ontmoetingsruimte is essentieel, Omdenken kan ertoe leiden dat een ruimte meer oplevert door minder geld te vragen, waardoor er vaker gebruik van wordt gemaakt. De buurthuizen verschillen van elkaar afhankelijk van de organisatie erachter. Het is nuttig om te onderzoeken hoe effectief de buurthuizen zijn en hoe ze optimaal kunnen functioneren. Maak van de wijkmanager het eerste aanspreekpunt voor vrijwilligers. Ondersteuning gaat vaak niet om grote subsidies, maar om het beschikbaar stellen van benodigde faciliteiten of het dekken van kosten voor drukwerk. Motiveer als gemeente of als zorgverzekeraar inwoners om dingen voor de gemeenschap te organiseren. Dit vereist promotie en organisatie. Maak mogelijk dat professionals en vrijwilligers samenwerken. Als het sociaal domein en de eerste lijn goed samenwerken kan dat uiteindelijk zorgkosten besparen. Dit vereist een denkwijze die over bestaande barrières heen kijkt.

Mentale gezondheid Mensen ontmoeten en samenzijn verbeteren de mentale gezondheid. Om de druk op de eerstelijnszorg bij mentale problemen te verlichten kunnen laagdrempelige ontmoetingsplekken een oplossing bieden. Enkele bankjes op een centraal punt in de 9

wijk waar mensen met vergelijkbare problemen elkaar kunnen vinden en steunen kan al een enorm verschil maken. Kostenbesparingen kunnen soms leiden tot hogere uitgaven. Een groep zelfstandige ouderen kreeg begeleiding van een betaalde verpleegkundige, wat goed ging. Toen er huur moest worden betaald voor de bijeenkomstruimte, die eerder gratis was, stopte de ondersteuning en verhuisde de groep naar een verpleeghuis.

Aanbevelingen voor beleid • •

Zorg voor communicatie over mentale gezondheid. Wijs mensen met mentale problematiek op de diverse mogelijkheden voor ondersteuning die er zijn. Er is behoefte aan flexibele ruimtes die op verschillende momenten gebruikt kunnen worden en een oplossing voor de financiering ervan. Een ingroeimodel voor een bijdrage in de huur kan voor startende initiatieven de drempel verlagen.

Eerstelijns zorg De samenwerking tussen de eerstelijnszorg en het sociale domein moet verbeteren. Als je hoofdpijn hebt door financiële problemen, los je dat niet op met een dokter maar met iemand die je helpt om je financiën weer gezond te krijgen.

Aanbevelingen voor beleid •

•

Zorg dat mensen die met vragen bij de eerstelijns zorg aankloppen die daar niet horen, naar de juiste plek in het sociale domein geleid worden. En ook andersom: verwijs mensen die bij het sociale domein aankloppen met een eerstelijns zorgvraag door naar de juiste zorgverlener. Zorg dat praktijkondersteuners de sociale kaart kennen en huisartsen wijkgericht werken. Bevorder patiëntgericht werken. Zorg dat zorg- en hulpverleners elkaar kennen en het leuk vinden om met elkaar samen te werken en verdeel de financiën op een goede manier over de verschillende hulp- en zorgverleners.

10

Dronten Algemeen Een belangrijke vraag die steeds terugkwam was: hoe organiseren we de zorg samen vanuit medemenselijkheid? Deelnemers spraken over de complexiteit van het systeem: een huisarts die door een ontbrekende schakel een operatie niet kan plannen en apothekers die geen alternatief kunnen vinden als een medicijn niet leverbaar is. Hoewel veel zaken goed gaan, moet de zorg menselijker, eenvoudiger en eerlijker worden. De focus zou weer op mensen moeten liggen in plaats van op regels, cijfers en contracten.

Aanbevelingen voor beleid • • •

Zorg ervoor dat deskundigheid en vertrouwen terugkeren in het zorgsysteem. Breng zorg en welzijn stap voor stap weer dichter bij de mensen om wie het draait. Blijf het gemeentelijk beleid voeden met de ervaringen van inwoners en stuur op basis daarvan steeds bij.

Toegankelijkheid en mobiliteit Verschillende deelnemers deelden hun ervaringen met vervoer, zorg en ondersteuning, die soms schrijnend waren. Inwoners vertelden over taxichauffeurs van commerciële bedrijven die te laat kwamen of niet goed wisten om te gaan met iemand met hersenletsel. Er werden ook positieve voorbeelden genoemd. Zo vertelde iemand over een vervoersinitiatief dat werkt met vrijwilligers die speciaal zijn opgeleid om mensen met hersenletsel te vervoeren. Dat maakt echt een groot verschil! Volgens meerdere deelnemers ontbreekt het gemeenten aan voldoende deskundigheid om weloverwogen beslissingen te nemen bij het inkopen van zorg en ondersteuning. Hierdoor kiezen ze vaak voor grote organisaties, terwijl juist de kleinere aanbieders over de benodigde specialistische kennis beschikken. Het idee dat concurrentie de zorg goedkoper, beter en sneller zou maken, bleek volgens velen een misvatting. Meerdere deelnemers gaven aan dat er vooral meer bureaucratie bij is gekomen.

11

Aanbevelingen voor beleid •

• •

Zorg dat inkoop van zorg en ondersteuning gebeurt op basis van kwaliteit voor patiënten en cliënten en niet alleen op basis van de goedkoopste prijs. Maak daarbij gebruik van zorginhoudelijke deskundigheid. Betrokken vrijwilligers kunnen een enorm verschil maken. Erken dat en waardeer hun inzet. Verminder de bureaucratie in zorg en welzijn.

Initiatieven vanuit de samenleving Het hebben van sociale connecties is van onschatbare waarde. Hoewel ontmoetingsactiviteiten misschien geen meetbare resultaten opleveren, helpen ze wel om eenzaamheid te voorkomen en de druk op de zorg te verlichten. De gemeente kan soms meer doen dan ze denkt, en in andere gevallen minder dan ze verwacht.

Aanbevelingen voor beleid • • •

Faciliteer bewonersinitiatieven. Zorg voor ontmoetingsruimtes en ondersteuning voor initiatieven. Zorg dat initiatieven niet vastlopen op strenge regels of ondoorzichtig beleid.

12

Lelystad Wonen en zorg Veel inwoners beschouwen ‘zo lang mogelijk zelfstandig wonen’ als een negatieve ontwikkeling, vooral voor kwetsbare mensen. Ze maken zich zorgen dat niet iedereen genoeg zelfredzaam is en dat mensen hun buren niet meer kennen. Praktijkervaring leert dat het niet alleen moet gaan om "bouwen, bouwen", maar om gerichter bouwen: kleinere en betaalbare woningen die contact bevorderen, zoals hofjeswoningen of appartementen. Er is ook behoefte aan woningen die ouderen uitnodigen tot ontmoetingen, terwijl ze tegelijkertijd grotere huizen vrijmaken voor jonge gezinnen. Scheidingen vergroten bovendien de vraag naar kleinere en betaalbare woonruimtes.

Aanbevelingen voor beleid • • •

•

Bouw appartementen met gemeenschappelijke ruimtes zodat het maken van contact wordt bevorderd. Bouw weer complexen die bedoeld zijn voor doelgroepen, zoals 55+ woningen. Samen met gelijkgestemden wonen, nodigt uit tot meer contact. Stimuleer verhuizingen door projecten zoals Van Groot Naar Beter en Passend Wonen Naar Inkomen. Zorg dat dergelijke initiatieven niet alleen voor huurders maar ook voor kopers beschikbaar komen. Schenk meer aandacht aan het op tijd nadenken over levensloopbestendig wonen, ook voor huiseigenaren.

Welzijn Eenzaamheid en individualisering wordt algemeen erkend als een maatschappelijk probleem. Inwoners merken op dat het niet alleen aan de omstandigheden ligt, maar soms ook aan de eenzame zelf: wat doet diegene zelf om contact te leggen? Tegelijkertijd zijn ontmoetingen vaak strak georganiseerd via zorg en hulpverlening, wat weinig ruimte laat voor een ontspannen kopje koffie. Eenzaamheid treft niet alleen ouderen, ook jongeren en volwassenen ervaren dit fenomeen. Er zijn tal van succesvolle initiatieven: koffieochtenden, buurtcentra, maatjesprojecten, loopgroepjes, voorzorgcirkels, ‘Lief & Leedstraten’ en de Senioren Zomerdaagse met activiteiten in de zomermaanden. In de Atolwijk vieren mensen al decennialang samen feest en worden voorzieningen gerealiseerd, meestal informeel.

13

Aanbevelingen voor beleid •

•

Verleid mensen om zélf initiatief te nemen om in contact te komen. Het stellen van een eenvoudige vraag zoals “Wie neem jij mee?” kan helpen om iemand uit zijn of haar eenzaamheid te halen. Laat inwoners en organisaties samenwerken om ontmoetingen vanzelfsprekender te maken en elkaar beter te ondersteunen.

Initiatieven vanuit de samenleving Een zorgzame samenleving kan niet alleen door de overheid of organisaties worden gerealiseerd; ook inwoners moeten deelnemen. Vrijwilligers zijn onmisbaar en verdienen meer erkenning, in plaats van als vanzelfsprekend te worden beschouwd. Tegelijkertijd is het niet voor iedereen weggelegd om een initiatief op te zetten of te organiseren. De gemeente stimuleert bewonersinitiatieven met regelingen zoals Mensen Maken De Buurt en de Motiemarkt, waar inwoners ideeën kunnen indienen en in de gemeenteraad toelichten. Inwoners waarderen deze mogelijkheden, maar vragen zich af hoe meer wijken hiervan gebruik kunnen maken.

Aanbevelingen voor beleid • • •

•

• •

Zorg voor ondersteuning van initiatieven door welzijnsorganisaties, dit is van groot belang. Initiatieven weten vaak niet van elkaar wat hun aanbod is. Beter verbinden en samenwerken kan zorgen voor meer impact. Moedig inwoners aan om zelf initiatieven te nemen. Sommige generaties, met name de ouderen, voelen zich meer geroepen om iets te organiseren, terwijl anderen dat minder doen. Stimuleren van vrijwilligerswerk in plaats van verplicht vrijwilligerswerk kan structuur en een netwerk bieden aan mensen die geen dagelijkse bezigheden hebben. Maak gemeentelijke stimuleringsregelingen laagdrempelig toegankelijk voor zoveel mogelijk mensen uit alle delen van de stad. Door als inwoners signalen te blijven delen kunnen gemeente en inwoners samen bouwen aan een zorgzame samenleving.

14

Positieve gezondheid Het concept van positieve gezondheid kwam ook ter sprake: niet alleen gericht zijn op ziekte, maar op de kwaliteit van leven. Voorbeelden hiervan zijn Dementalent, waar de focus ligt op wat iemand met dementie nog wel kan. Ook vragen als "Waar word jij blij van?" en "Hoe voeg je zingeving toe?" helpen om inwoners sterker in het leven te laten staan. Ontmoeting is daarin cruciaal, maar vraagt ook openheid en initiatief. Vaak kunnen inwoners die dit gemakkelijker vinden anderen op sleeptouw nemen.

Aanbevelingen voor beleid •

Zorg voor ondersteuning van initiatieven door welzijnsorganisaties, dit is van groot belang.

15

Urk Algemeen De organisatie van de zorg In Nederland kent in het algemeen een aantal problemen. Zo is zorg nu georganiseerd als 'supermarktmodel': er is veel zorg in plaats van basiszorg beschikbaar en zolang deze zorg is gecontracteerd door de verzekeraar, mag de patiënt zelf kiezen waar hij deze zorg ontvangt. In dit model weet je niet of er voor iedereen een passend aanbod is. Als je als patiënt geen passend aanbod vindt, kan elke aanbieder je weigeren of kom je op een lange wachtlijst terecht. Vroeger hadden mensen ‘recht op zorg’ en was er een overvloed aan aanbod. Tegenwoordig is alles tot op de minuut geregeld en is er overal een tekort, zoals in de thuiszorg. Inwoners zien ook veel zorgvoorzieningen verdwijnen. Zo ontbreekt een eigen ambulancevoorziening op Urk. Tegelijkertijd wordt er steeds meer van de inwoners verwacht. Voor een kleine gemeenschap is een eigen ambulance echter niet betaalbaar. De urgentie tot samenwerken om weerbaarder te worden in plaats van ‘ieder voor zich’ wordt sterk gevoeld. Ten derde lukt het de verschillende aanbieders vaak niet om goed samen te werken. Het mislukken van de samenwerking in gezondheidscentrum Het Vlie in Noordoostpolder wordt als teleurstellend ervaren. Ook wordt ziekenhuis in de buurt gemist en het vertrouwen dat dit nog goed komt is verdwenen. Mantelzorg heeft twee kanten.

Het kan een zware last zijn, maar geeft vaak ook voldoening omdat je iets voor iemand in je omgeving kunt betekenen. Vroeger kwam het zorgen voor elkaar voort uit het gezin, tegenwoordig gebeurt dit vaker vanuit de gemeenschap.

Aanbevelingen voor beleid • • • • •

•

Faciliteer particuliere zorg- en welzijnsinitiatieven. Een goed voorbeeld is de vestiging van stichting Ommezien in de voormalige brandweerkazerne. Richt het beleid meer op preventie en minder op curatie. Houd steeds de inwoner of de patiënt in het oog. Bewustwording is essentieel: samen staan we sterker. Laat inwoners begrijpen wat er nu speelt en wat hen in de toekomst te wachten staat. Regel dat inwoners en organisaties van elkaar weten wie wat doet. Ontwikkel een visie die niet alleen aansluit bij de huidige situatie, maar ook vooruitkijkt naar de komende 5 of 10 jaar, of zelfs verder. Overweeg welke problemen zich in de toekomst kunnen voordoen. Onderzoek samen met inwoners alternatieven voor het wegvallen van een op korte afstand gelegen ziekenhuis, zoals ‘anderhalvelijnszorg’. 16

Eerstelijns zorg Door een tekort aan huisartsen op Urk en in de Noordoostpolder is de toegankelijkheid van eerstelijnszorg een probleem voor arbeidsmigranten en vluchtelingen. Hierdoor kunnen deze groepen niet gemakkelijk zorg krijgen en duurt herstellen langer, wat financiële gevolgen heeft. Ook speelt de bureaucratie rondom zorgverzekeringen een rol bij de problemen die vluchtelingen ervaren. Als je geen huisarts hebt, ontbreekt de mogelijkheid om naar specialistische zorg te worden doorverwezen. Zaken als gepland ambulancevervoer of medicatievoorschriften worden dan niet geregeld. Alternatieven zoals de Specialist Ouderengeneeskunde zijn niet voor iedereen toegankelijk en 112 is niet bedoeld voor dergelijke gevallen. Voor bepaalde groepen is het bovendien belangrijk om een eigen vaste huisarts te hebben, waardoor werken met wisselende waarnemers voor hen geen goede oplossing is.

Aanbevelingen voor beleid • •

•

Zorg voor huisvesting voor huisartsenpraktijken zodat het voor huisartsen gemakkelijker wordt om zich ergens te vestigen. Neem schotten weg. Breng in kaart welke verzekerde zorg er is en kom vervolgens samen met actieve inwoners bijeen om te bepalen wat zij zelf kunnen of willen doen, waar bijvoorbeeld een huisarts of andere zorgverlener echt nodig is, en wat deze zorgverleners nodig hebben waarin de gemeente iets kan betekenen. Denk aan het leggen van verbindingen, visievorming, vergunningverlening et cetera. Bekijk ook of de zorgverzekeraar hierin kan ondersteunen en welke rol andere partijen, zoals woningcorporaties, kunnen spelen.

17

Zeewolde Wonen en zorg Alle sociale voorzieningen in Zeewolde bevinden zich in het centrum en de gemeente wil dit zo houden. Dit betekent dat sommige inwoners een kwartier moeten fietsen om voorzieningen te bereiken. Mensen maken zich zorgen over hun mobiliteit in de toekomst. Er worden compleet nieuwe wijken gecreëerd richting Harderwijk, verder van het centrum, met een focus op het ontwikkelen van leefgemeenschappen en meer ontmoetingsplekken. Een positief voorbeeld daarbij is het nieuwe woongebouw van Woonpalet en Coloriet waarin ook ontmoetingsplekken zullen komen voor mensen uit de wijk.

Aanbevelingen voor beleid • • •

•

Bouw ouderenwoningen op de onbebouwde grond nabij het centrum zodat zij dichterbij voorzieningen kunnen gaan wonen. Denk daarnaast ook na over voorzieningen zoals winkels en apotheken in de wijken, voor hen die niet willen of kunnen verhuizen. Bouw in nieuwe wijken een mix van jongeren-, gezins-, en seniorenwoningen en levensloopbestendige huizen, zonder strikte scheidingen. Denk na over hoe je hier leefgemeenschappen creëert. Zorg voor duidelijke lijnen in het beleid. Kijk daarbij steeds naar waar inwoners behoefte aan hebben.

Sociaal domein In Zeewolde zijn voldoende huisartsen. Voor veel andere zaken zijn inwoners aangewezen op ‘de overkant.’ De sociale dienst van Zeewolde is gevestigd in Harderwijk. Er is een samenwerking tussen Zeewolde, Harderwijk en Ermelo, maar inwoners hebben het gevoel dat Harderwijk en Ermelo niet echt zitten te wachten op Zeewolde. Zo'n 70 tot 80% van de jongeren gaat aan de overkant naar school. Zeewolde heeft een andere bevolkingsstructuur dan deze oudere gemeenten. In Zeewolde is er sprake van dubbele vergrijzing, omdat veel mensen van dezelfde leeftijd er tegelijkertijd zijn komen wonen, waardoor de bevolking in één keer ouder wordt. De oudere gemeenten hebben een stabielere leeftijdsverdeling. Inwoners ervaren het sociaal domein in Zeewolde als een overvloed aan organisaties, geldstromen en wetgeving, wat effectieve samenwerking belemmert.

18

Jeugdproblematiek, zoals hangjeugd, vormt een belangrijk aandachtspunt, hoewel het om een klein groepje gaat. Er is een positieve ontwikkeling doordat jeugdhulp en WMO nu samenkomen in Meerinzicht, in plaats vanuit voorheen Lelystad (jeugdhulp) en Ermelo (WMO). Met de toenemende druk op de zorg wordt steeds vaker naar de mantelzorger gekeken. Tegelijk voelen mantelzorgers zich niet altijd serieus genomen.

Aanbevelingen voor beleid •

•

•

Zorg dat samenwerkingen met andere gemeenten ook echt ten goede komen aan de inwoners van Zeewolde. Heb daarbij aandacht voor de demografische verschillen tussen ‘oude’ gemeenten en het nieuwe land. Maak beleid gericht op effectievere samenwerking in het sociaal domein en de eerstelijnszorg. Denk bijvoorbeeld aan huisartsen, apothekers, thuiszorg en mantelzorgers die gezamenlijk om een patiënt heen staan. Erken de autoriteit van mantelzorgers. Maak ze niet alleen verantwoordelijk maar zorg ook voor afstemming tussen zorgrorfessionals en mantelzorgers.

Wijkteams Zeewolde heeft momenteel geen wijkteams. Voor vragen kunnen bewoners terecht bij Het Vraaghuis. Meerinzicht is nu het centrale orgaan voor het aanvragen van ondersteuning en werkt samen met andere organisaties vanuit Het Vraaghuis. Keukentafelgesprekken worden gevoerd door Meerinzicht of MDF. Meerinzicht heeft locaties in Harderwijk, Ermelo en Zeewolde, terwijl MDF in Lelystad, Dronten en Zeewolde gevestigd is. Steeds meer professionals gaan de wijk in.

Aanbevelingen voor beleid •

Het op korte termijn instellen van wijkteams wordt door de inwoners als niet noodzakelijk ervaren. Die behoefte ontstaat wellicht wel als er meer woningen bij komen. Tegelijkertijd is de algemene trend dat de schaal voor samenwerking tussen het formele en informele sociale- en zorgdomein steeds kleiner wordt. Dit past bij een versterkte focus op Positieve Gezondheid. Zorg daarom minimaal voor voldoende integrale afstemming tussen de verschillende disciplines, zoals dat in een wijkteam het geval zou zijn.

Initiatieven vanuit de samenleving Er is gesproken over het omvormen van basisscholen tot buurtcentra voor andere activiteiten. Door de daling in het aantal schoolgaande kinderen, kun je de scholen een nieuwe functie geven in plaats van ze af te breken. Zo zouden bewonersinitiatieven die 19

nu geen ruimte hebben, daar een plek kunnen vinden. De gemeente wil hier naartoe werken.

Aanbevelingen voor beleid •

Stel basisscholen waar dat nu al kan zo snel mogelijk open voor bewonersinitiatieven.

Toegankelijkheid en mobiliteit Zeewolde is een forensengemeente waar de meeste inwoners twee auto’s bezitten. Het openbaar vervoer van en naar Zeewolde is beperkt. Anders gezegd, zonder auto ben je hier behoorlijk beperkt. Vooral de jeugd ondervindt hier nadelen van. Hoewel het MBO redelijk bereikbaar is in het nabijgelegen Harderwijk, is het een stuk lastiger om vanuit Zeewolde naar het HBO of de universiteit te reizen. Hierdoor vertrekken veel jongeren. De bereikbaarheid binnen het dorp is goed geregeld. De toegankelijkheid is prima. In Zeewolde zijn er veel fietspaden, vooral buiten het centrum zijn ze prachtig. Een punt van ergernis voor fietsers is dat auto's bijna overal bij winkels kunnen parkeren, terwijl fietsers naar de centrale fietsparkeerplekken moeten gaan omdat er geen fietspad om of door het centrum loopt. Dit betekent ook dat scootmobielen over de stoep moeten, wat voor iedereen onhandig is. Daarnaast wordt aangegeven dat er buiten het centrum weinig of soms zelfs geen ruimte voor voetgangers is.

Aanbevelingen voor beleid • •

•

Breng het probleem van het beperkte openbaar vervoer onder de aandacht van de provincie Flevoland, die over het openbaar vervoer in de provincie gaat. Investeer in voorzieningen voor fietsers in het centrum, zoals fietsparkeerplekken in de nabijheid van winkels en goede fietspaden waar ook scootmobielen gebruik van kunnen maken. Biedt ook in de wijken ruimte aan voetgangers.

Luchtvervuiling In de ogen van sommige inwoners is er te weinig politieke aandacht voor de effecten van fijnstof. In Nederland hebben meer dan een miljoen mensen last van vieze lucht. Barbecues en open haarden zijn grotere vervuilers dan vervoer, met negatieve gevolgen voor de gezondheid en een gemiddelde levensverkorting van 10 maanden. De WHOnormen voor fijnstof worden nergens in Nederland gehaald.

Aanbevelingen voor beleid •

Maak snel een plan voor een betere luchtkwaliteit.

20

Over de Flevolandse Patiëntenfederatie De Flevolandse Patiëntenfederatie (FPF) is in 2017 opgericht door een aantal provinciale patiënten- en cliëntenraden. De FPF verbetert de kwaliteit van zorg in Flevoland door het belang van de patiënt en diens mantelzorgers te behartigen in gesprekken met financiers en zorgaanbieders. De FPF voert het gesprek over onderwerpen die over schotten in zorg en welzijn heen gaan.

Wie zijn wij? Cliënten- en patiëntenorganisaties zijn vaak georganiseerd op basis van een bepaalde aandoening of de rol die ze hebben bij een specifieke aanbieder van zorg. Ze zorgen voor lotgenotencontact, geven informatie en voorlichting en ze behartigen de belangen van hun achterban. Daarbij gaat het steeds meer om de samenwerking, want er zijn veel situaties die om een gezamenlijke aanpak vragen. Dat is waar de Flevolandse Patiëntenfederatie zich voor inzet. Het bestuur van de Flevolandse Patiënten Federatie bestaat uit vrijwilligers afkomstig uit de drie FPF- adviesraden Noordoostpolder/Urk, Lelystad/Dronten en Almere.

De juiste zorg op de juiste plek De demografische ontwikkelingen in Flevoland, het zorgvuldig omgaan met de beperkte maatschappelijke gelden en het dreigende tekort aan professionele hulpverleners vragen om meer samenhang en samenwerking tussen sociaal domein en zorg. Alleen zo kunnen we de juiste zorg op de juiste plek organiseren. Vanuit die holistische kijk op het inwoner-, cliënten- en patiëntenbelang wil de FPF zorg en welzijn innovatief en toekomstbestendig invulling geven. Samen met regionale aanbieders van wonen, welzijn en zorg en financiers, zorgverzekeraars en Flevolandse gemeenten.

21

Stichting Flevolandse Patiëntenfederatie Wagemakersbaan 51 1315 BC Almere info@flevolandsepatientenfederatie.nl www.flevolandsepatientenfederatie.nl 22