A03 01 GGD - Rapportage GMVO 2022 Noordoostpolder.pdf
Tekst van het document
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 Noordoostpolder
De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen is een landelijk vragenlijstonderzoek naar de gezondheid, het welzijn en de leefgewoonten onder inwoners van 18 jaar en ouder in Nederland. GGD'en voeren dit onderzoek elke vier jaar uit, samen met het RIVM, CBS en GGD GHOR Nederland. Dat doen zij in opdracht van de gemeente. Gemeenten zijn verplicht iedere vier jaar de gezondheidssituatie van inwoners in kaart te brengen. Bij rampen en crises is het extra belangrijk om de gezondheidssituatie te volgen. De coronapandemie is daar een voorbeeld van. In het najaar van 2022 is er een extra meting uitgevoerd: de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. Deze meting volgde twee jaar na de laatste meting in 2020 en vier maanden na afschaffing van de laatste coronamaatregel. In heel Nederland werden ruim een miljoen mensen uitgenodigd om een vragenlijst in te vullen; 34% van hen deed mee. De resultaten van het onderzoek vormen een belangrijke basis voor de invulling en ontwikkeling van het lokale gezondheidsbeleid. Zo kan bijvoorbeeld blijken dat er meer hulp nodig is voor bepaalde groepen inwoners of dat er extra voorzieningen nodig zijn in een bepaald gebied.
Netwerk GOR (Gezondheidsonderzoek bij Rampen) De GGD’en voeren de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 uit in het kader van de Integrale Gezondheidsmonitor COVID-19. Hierbij wordt samengewerkt met GGD GHOR Nederland, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, samen het Netwerk GOR. Het onderzoek is bedoeld om de fysieke en mentale gezondheidseffecten als gevolg van de coronapandemie onder de Nederlandse bevolking inzichtelijk te maken. ZonMw is namens het ministerie van VWS opdrachtgever van de monitor.
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
2
Inhoudsopgave Leeswijzer ....................................................................................................................... 4 Kernboodschappen ...................................................................................................... 5 Algemene gezondheid................................................................................................. 6 Lichamelijk functioneren .............................................................................................. 7 Overgewicht, bewegen en sporten ............................................................................ 8 Alcoholgebruik en roken.............................................................................................. 9 Mentale gezondheid................................................................................................... 10 Stress en veerkracht .................................................................................................... 11 Eenzaamheid en emotionele steun........................................................................... 12 Mantelzorg of vrijwilligerswerk ................................................................................... 13 Geluidhinder en slaapverstoring ...............................................................................
14 Gezondheidsklachten tijdens de coronapandemie ............................................... 15 Gevolgen coronaperiode .......................................................................................... 16 Inkomen en rondkomen ............................................................................................. 17 Achtergrondkenmerken ............................................................................................. 18
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
3
Leeswijzer Dit rapport beschrijft de belangrijkste resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 voor Noordoostpolder. Het rapport is opgedeeld in verschillende thema’s. Per thema wordt beschreven hoe de situatie in 2022 was in de gemeente. Waar mogelijk en relevant wordt ook beschreven:
• Alle resultaten in deze rapportage zijn afgerond op hele percentages. Daardoor kan het voorkomen dat percentages niet optellen tot het totaal. • Verschillen tussen groepen en gebieden worden aangemerkt als er een statistisch significant verschil is, gebaseerd op de overlap van de betrouwbaarheidsintervallen. Verschillen over de tijd worden aangemerkt als de tijdspunten minstens 5 procentpunten van elkaar verschillen. Meer informatie over hoe het onderzoek is uitgevoerd, is te vinden op de website van Monitorgezondheid. Daar is ook een inkijkexemplaar te vinden van de vragenlijst.
• Hoe de situatie zich heeft ontwikkeld over de tijd; • Of er verschillen zijn tussen groepen inwoners; • Of er verschillen zijn met de regio GGD Flevoland en met Nederland. Een volledig overzicht van de resultaten is terug te vinden in de tabellenboeken op www.eengezonderflevoland.nl.
• De doelgroep van het onderzoek zijn personen van 18 jaar en ouder in Nederland wonen. Het CBS selecteert willekeurig personen uit de Basisregistratie Personen (BRP) die worden uitgenodigd voor deelname aan de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. Dit noemen we een steekproef. De geselecteerde personen vormen samen een doorsnee van de Nederlandse bevolking. • Om de resultaten zo representatief mogelijk te laten zijn voor de inwoners van de gemeente, zijn de resultaten gewogen. Dit houdt in dat meer gewicht is gegeven aan de antwoorden van groepen inwoners die verhoudingsgewijs weinig meededen aan het onderzoek. Er is minder gewicht gegeven aan de antwoorden van groepen inwoners die verhoudingsgewijs vaker meededen aan het onderzoek. • Om de betrouwbaarheid van de resultaten en de privacy van de respondenten te waarborgen, worden resultaten alleen getoond als een minimum van 50 respondenten de vraag heeft ingevuld en een minimum van 5 respondenten een specifiek antwoord. Indien de aantallen te laag zijn, wordt een X getoond in plaats van de resultaten.
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
4
Kernboodschappen • Het percentage inwoners dat de eigen gezondheid als (zeer) goed ervaart is gedaald sinds 2020. • De helft van de inwoners heeft overgewicht. Ten opzichte van 2020 is het percentage inwoners dat voldoende beweegt gedaald. • Zes op de tien inwoners drinkt meer dan de alcoholrichtlijn. Dit percentage is gestegen sinds 2020. • Ten opzichte van 2020 is het percentage eenzame, ernstig eenzame, en sociaal eenzame inwoners gestegen. • Het percentage mantelzorgers, en zwaarbelaste mantelzorgers, is gedaald ten opzichte van 2020. • 6% van de inwoners heeft nog last van langdurige klachten na een coronabesmetting (long-covid). • Bijna één op de vijf inwoners heeft moeite met rondkomen.
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
5
Algemene gezondheid
Gezondheidsbeleving Gezondheid is meer dan de afwezigheid van lichamelijke klachten. De gezondheidsbeleving is daarom een belangrijke maat om de algemene gezondheid te meten onder de bevolking. Mensen kunnen zelf het beste aangeven hoe zij hun eigen gezondheid ervaren.
Gezondheidsbeleving In de gemeente ervaart 71% van de inwoners van 18 jaar en ouder de eigen gezondheid als (zeer) goed. Dat is vergelijkbaar met de regio (68%) en Nederland (70%). De ervaren gezondheid is gedaald ten opzichte van 2020. Lager opgeleiden ervaren minder vaak een goede gezondheid.
Ervaart gezondheid als (zeer) goed
Het percentage met een langdurige ziekte of aandoening is ten opzichte van 2020 vergelijkbaar.
Langdurige ziekte(n) of aandoeninge(n)
100%
100%
80%
80%
60%
60% 40%
40%
20%
20%
0%
0% 2012 2016 Noordoostpolder
Langdurige ziekten en aandoeningen Met name op latere leeftijd krijgen mensen te maken met langdurige ziekten of aandoeningen. Denk hierbij aan harten vaatziekten, diabetes, kanker en artrose. Met de toenemende vergrijzing neemt ook het aantal mensen met een langdurige ziekte of aandoening toe. Voorkomen van ziekten en aandoeningen is van belang voor een goede kwaliteit van leven en het verminderen van het zorggebruik.
Langdurige ziekten en aandoeningen
2020 2022 Nederland
Ervaart gezondheid als (zeer) goed M AN
71%
VROUW
70%
1 8 - 3 4 J AAR
70%
3 5 - 6 4 J AAR
72%
6 5 - 7 9 J AAR
70%
8 0 J AAR E N O U D E R
61%
L AAGO P GE L E I D
60%
MIDDENOPGELEID HOOGOPGELEID
69%
2012
2016
Noordoostpolder
2020
2022
Nederland
Niet iedereen met een langdurige ziekte of aandoening heeft hier ook daadwerkelijk last van. Het is belangrijk om te kijken naar het aandeel mensen dat beperkt is in het dagelijks leven door de gezondheid. In de gemeente is 28% (ernstig) beperkt in het dagelijks leven vanwege problemen met hun gezondheid. Dat is vergelijkbaar met de regio (29%) en Nederland (30%).
82%
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
6
Lichamelijk functioneren
Vallen
Functioneren 50%
23% van de inwoners is het afgelopen jaar gevallen. Dit is vergelijkbaar met de regio (25%). 80-plussers vallen het vaakst.
40% 30% 20%
Functioneren
10% 0%
Het lichamelijk functioneren wordt bepaald aan de hand van de OESO vragen. Hiermee wordt gekeken naar de individuele capaciteit om bepaalde fysieke handelingen uit te voeren die losstaan van de sociale en fysieke omgeving. Het gaat om beperkingen met horen, zien, en/of mobiliteit.
Vallen
Is het afgelopen jaar gevallen M AN
22%
VROUW
24%
1 8 - 3 4 J AAR 3 5 - 6 4 J AAR
25% 18%
6 5 - 7 9 J AAR
Noordoostpolder
GGD Flevoland
8 0 J AAR E N O U D E R L AAGO P GE L E I D
Het percentage inwoners met minimaal één beperking is vergelijkbaar sinds 2020.
Valincidenten kunnen veel impact hebben op de zelfredzaamheid en de kwaliteit van leven van (oudere) mensen.
28% 43% 26%
MIDDENOPGELEID
23%
HOOGOPGELEID
21%
Vooral ouderen zijn vaker bang om te vallen, dit geldt voor 14% van de 80-plussers in de regio.
Minimaal één beperking 50%
Functioneren In de gemeente heeft 12% van de inwoners van 18 jaar en ouder minimaal één beperking met horen, zien, of mobiliteit. Dit is vergelijkbaar met de regio (15%).
40% 30% 20% 10% 0% 2012
2014
2016
2018
2020
2022
Noordoostpolder Mobiliteitsbeperkingen komen het vaakst voor, bij 6% van de inwoners.
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
7
Overgewicht, bewegen en sporten
Overgewicht
Bewegen
In de gemeente heeft 49% van de inwoners van 18 jaar en ouder overgewicht: 35% matig overgewicht en 14% ernstig overgewicht. Dit is vergelijkbaar met de regio (55%) en Nederland (50%).
Het beweeggedrag is gemeten met de SQUASH-vragenlijst. 43% van de inwoners voldoet aan de Nederlandse Beweegrichtlijn. Dit is vergelijkbaar met de regio (44%) en Nederland (47%). Het percentage inwoners dat voldoende beweegt, is ten opzichte van 2020 gedaald.
Heeft Overgewicht (BMI ≥ 25) Overgewicht (BMI van 25 of hoger) is na roken de belangrijkste oorzaak van ziekten in Nederland volgens het Nationaal Preventieakkoord. Het terugdringen van overgewicht is niet voor niets een van de speerpunten van dit akkoord. Het streven is dat het percentage volwassenen met overgewicht in 2040 is gedaald van 49% naar 38%. Om dat te bereiken wordt onder meer ingezet op het stimuleren van sporten en bewegen. In 2040 moet 75% van de Nederlanders voldoen aan de Beweegrichtlijn (t.o.v. 47% in 2017). Deze richtlijn geeft aan hoeveel beweging nodig is voor een goede gezondheid.
M AN
51%
VROUW
47%
1 8 - 3 4 J AAR
Voldoet aan beweegrichtlijn 100%
37%
3 5 - 6 4 J AAR
80%
53%
6 5 - 7 9 J AAR
59%
8 0 J AAR E N O U D E R
60%
40% 53%
40%
MIDDENOPGELEID
49%
20%
HOOGOPGELEID
46%
0%
L AAGO P GE L E I D
2012
Noordoostpolder
Sinds 2020 is het percentage inwoners met overgewicht gelijk gebleven.
Heeft overgewicht (BMI ≥ 25)
• Beweeg minstens 150 minuten per week matig intensief; • Doe minstens twee keer per week spier- en botversterkende oefeningen; • Voor ouderen: combineer dit met balansoefeningen.
2020
2022 Nederland
Sporten
100%
Nederlandse Beweegrichtlijn
2016
80%
50% van de inwoners sport minstens één keer per week. Dat is vergelijkbaar met de regio (49%) en Nederland (54%).
60% 40% 20% 0% 2012
2016
Noordoostpolder
2020
2022 Nederland
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
8
Alcoholgebruik en roken
Alcoholgebruik
Roken
42% van de inwoners van 18 jaar en ouder drinkt niet meer dan één glas alcohol per dag en voldoet hiermee aan de huidige richtlijn. Ten opzichte van 2020 is dit gedaald.
16% van de inwoners van de gemeente rookt tabak. Dit is vergelijkbaar ten opzichte van 2020.
Speerpunten Samen met overgewicht zijn problematisch alcoholgebruik en roken de speerpunten van het Nationaal Preventieakkoord. Het doel is om in 2040 een rookvrije generatie te hebben en overmatig alcoholgebruik te verminderen van 8,8% naar 5%.
Drinkt niet of max 1 glas per dag M AN
54%
1 8 - 3 4 J AAR
38%
3 5 - 6 4 J AAR
39%
De Gezondheidsraad adviseert volwassenen van 18 jaar en ouder om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies richt zich op het voorkomen van chronische ziekten.
HOOGOPGELEID
20% 0%
46% 71%
L AAGO P GE L E I D
Alcoholrichtlijn Gezondheidsraad 2015
40%
10%
8 0 J AAR E N O U D E R MIDDENOPGELEID
50% 30%
30%
VROUW
6 5 - 7 9 J AAR
Rokers
53%
2012
2016
2020
Noordoostpolder
2022 Nederland
34% 41%
Rookt In de gemeente is 6% van de inwoners een ‘overmatige drinker’ en 8% een ‘zware drinker’.
Naast deze richtlijn zijn er ook definities van ‘overmatig alcoholgebruik’ [meer dan 14 glazen (vrouwen) of 21 glazen (mannen) alcohol per week] en ‘zwaar drinken’, [minstens één keer per week ten minste 4 glazen (vrouwen) of 6 glazen (mannen) alcohol op een dag].
M AN
16%
VROUW
15%
1 8 - 3 4 J AAR
23%
3 5 - 6 4 J AAR
16%
6 5 - 7 9 J AAR
9%
8 0 J AAR E N O U D E R
7%
L AAGO P GE L E I D
17%
MIDDENOPGELEID HOOGOPGELEID
24% 4%
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
9
Mentale gezondheid
Heeft psychische klachten
Suïcidegedachten
18-34 jaar
Suïcide is het opzettelijk een einde maken aan het eigen leven. Suïcide wordt ook wel zelfdoding genoemd. In de laatste twaalf maanden heeft 11% van de inwoners van de gemeente een enkele keer of zelfs vaak, serieus nagedacht over suïcide. 65 tot 79-jarigen hebben deze gedachten minder vaak. Suïcidegedachten leiden niet altijd tot suïcidepogingen.
100% 80% 60%
In de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 is extra aandacht gekomen voor de mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen. En al eerder is in 2017 is begonnen met het Meerjarenprogramma Depressiepreventie. Onze regering wil ook het Preventieakkoord uit breiden met ‘mentale weerbaarheid’. Mentale gezondheid is een van de thema's in Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Aan het begin van de coronaperiode werd duidelijk dat de pandemie invloed heeft op de mentale gezondheid van mensen. Hieronder wordt ingegaan op enkele specifieke aspecten hiervan.
Psychische klachten Psychische klachten zijn gemeten met de Mental Health Inventory 5 (MHI-5). In de gemeente heeft 18% van de inwoners van 18 jaar en ouder psychische klachten ervaren in de laatste vier weken. Dit is vergelijkbaar met de regio (23%) en Nederland (21%).
40% 20% 0% 35-64 jaar
Noordoostpolder
65-79 jaar
80 jaar en ouder
GGD Flevoland
Heeft het laatste jaar er serieus over gedacht een eind te maken aan eigen leven
Angst en depressie
50%
Voor screening op angst en depressie is gebruik gemaakt van de Kessler-10 vragenlijst. 7% van de inwoners van de gemeente heeft de laatste vier weken een hoog risico op een angststoornis of depressie. Dit is vergelijkbaar met de regio (11%) en Nederland (10%). In 2022 is dit percentage vergelijkbaar ten opzichte van 2020.
40% 30% 20% 10% 0% 18-34 jaar
35-64 jaar
Noordoostpolder
65-79 jaar
80 jaar en ouder
GGD Flevoland
Heeft een hoog risico op een angststoornis of depressie 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2012
2014
2016
Noordoostpolder
2018
2020
2022
Nederland
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
10
Stress en veerkracht Stress Iedereen ervaart weleens stress. Acute stress zorgt ervoor dat we zo goed mogelijk kunnen functioneren in een spannende situatie. Als men langdurig stress heeft kan dit echter leiden tot psychische klachten of een burnout.
Veerkracht Veerkracht laat zien hoe iemand zich aanpast aan de uitdagingen van het leven. Veerkracht is een nieuw speerpunt in beleid en sluit aan bij het concept Positieve Gezondheid. Om dit te meten is gebruik gemaakt van de Vita-16. Iemands veerkracht kan laag zijn, gemiddeld of hoog. Veerkrachtige mensen vinden het minder moeilijk om zich door stressvolle gebeurtenissen heen te slaan en veren na een moeilijke periode meestal snel en gemakkelijk weer terug.
Regie over het leven
Stress
Veerkracht
In de gemeente ervaart 19% van de inwoners van 18 jaar en ouder (heel) veel stress op één of meerdere gebieden. 14% van de inwoners ervaart stress op twee of meer gebieden. Dit is vergelijkbaar met de regio (19%) en Nederland (16%).
16% van de inwoners heeft een lage veerkracht. Dat is vergelijkbaar met de regio (21%) en Nederland (17%). 49% heeft een hoge veerkracht. Dit is vergelijkbaar met de regio (45%) en Nederland (50%). Een lage veerkracht komt vaker voor bij lager opgeleiden.
Top 5 bronnen van stress in de gemeente: 1. Werk (12%) 2. Geldzaken (7%) 3. Gezondheid (7%) 4. Relatie (6%) 5. Familie of vrienden (5%) Er is een duidelijk verband met leeftijd: 65-plussers ervaren minder stress.
Heeft de afgelopen 4 weken (heel) veel stress ervaren
(Zeer) hoge veerkracht 100% 80% 60% 40% 20% 0% 18-34 jaar
35-64 jaar
Noordoostpolder
65-79 jaar
80 jaar en ouder
GGD Flevoland
100% 80%
Regie over het leven
60% 40% 20%
X
0%
Het ervaren van regie over het eigen leven heeft een gunstige invloed op het mentaal welbevinden en functioneren.
18-34 jaar
35-64 jaar
Noordoostpolder
65-79 jaar
80 jaar en ouder
GGD Flevoland
In de gemeente ervaart 90% van de inwoners matig tot veel regie over het eigen leven. Dit is vergelijkbaar met de regio (89%). 81% van de inwoners vindt bovendien dat het eigen leven betekenis en doel heeft. Dit is vergelijkbaar met de regio (77%).
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
11
Eenzaamheid en emotionele steun Eén tegen eenzaamheid Sinds enkele jaren is ‘Eén tegen eenzaamheid’ een landelijke coalitie om eenzaamheid te verminderen. Vaak wordt dit ook opgepakt op lokaal niveau en het is ook een van de thema's binnen GALA.
Binnen eenzaamheid wordt onderscheid gemaakt tussen sociale en emotionele eenzaamheid. Sociale eenzaamheid betreft onvoldoende contacten met andere personen in de naaste omgeving, emotionele eenzaamheid gaat over het gemis van een intieme band. 31% is sociaal eenzaam. 26% is emotioneel eenzaam. In 2022 is het percentage sociaal eenzame inwoners gestegen ten opzichte van 2020.
Sociaal eenzaam
De 11-itemschaal van De Jong-Gierveld wordt gebruikt voor het bepalen van eenzaamheid. Eenzaamheid komt veel voor. In de gemeente voelt 43% van de inwoners van 18 jaar en ouder zich eenzaam. 30% is matig eenzaam en 13% is ernstig eenzaam. In 2022 is het percentage eenzame en ernstig eenzame inwoners gestegen ten opzichte van 2020.
Bij emotionele steun gaat het onder meer om een steuntje in de rug krijgen of om goede raad of troost in geval van problemen. Of men emotionele steun mist, is bepaald met de acht vragen van de Sociale Steun Lijst (SSL-D). Van de inwoners in de gemeente mist 6% emotionele steun. Dat is vergelijkbaar met de regio (9%) en gelijk aan Nederland (6%).
100% 80%
Mist emotionele steun
60%
Eenzaamheid
Emotionele steun
50%
40%
40%
20%
30%
0% 2012
2016
2020
2022
Noordoostpolder
Nederland
20%
10% 0% 18-34 jaar
Emotioneel eenzaam 100%
35-64 jaar
Noordoostpolder
X
X
65-79 jaar
80 jaar en ouder
GGD Flevoland
80% 60% 40% 20% 0% 2012
2016
Noordoostpolder
2020
2022
Nederland
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
12
Mantelzorg of vrijwilligerswerk In het GALA is het versterken van de sociale basis een thema. Hieronder valt het versterken van de informele zorg door middel van extra ondersteuning voor mantelzorgers. Mantelzorg is de zorg die iemand geeft aan een bekende uit zijn of haar omgeving die voor langere tijd ziek, hulpbehoevend of gehandicapt is. Dit kan een partner, kind of vriend zijn. Iemand is mantelzorger als de zorg minimaal drie maanden duurt of als degene zorg biedt voor minimaal acht uur per week. Mantelzorg is niet betaald. Mantelzorg bestaat onder andere uit het doen van het huishouden, wassen en aankleden, gezelschap houden, vervoer en het regelen van geldzaken.
Mantelzorg geven In de gemeente is 12% van de inwoners van 18 jaar en ouder mantelzorger. Dat is vergelijkbaar met de regio (13%) en Nederland (13%). Ten opzichte van 2020 is het percentage mantelzorgers in de gemeente gedaald.
Tamelijk zwaar belast, zeer zwaar belast tot overbelast als mantelzorger (% van de mantelzorgers) 50% 40% 30% 20% 10%
Mantelzorger (minimaal 3 maanden en/of minimaal 8 uur per week)
0% 2012
2016
Noordoostpolder
50%
2020
2022 Nederland
40% 30%
Vrijwilligerswerk
20% 10% 0% 2012
2016
Noordoostpolder
2020
2022 Nederland
33% van de inwoners van de gemeente doet vrijwilligerswerk. Dat is meer dan in de regio (21%) en Nederland (25%). Vooral 65 tot 79-jarigen en hoger opgeleiden doen vrijwilligerswerk.
Zwaarbelaste mantelzorgers Intensief en langdurig zorgen kan als zwaar worden ervaren. Van de mantelzorgers in de gemeente voelt 14% zich zwaar belast tot overbelast. Dit is vergelijkbaar met de regio (22%) en Nederland (19%). Ten opzichte van 2020 is het percentage zwaarbelaste mantelzorgers in de gemeente gedaald.
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
13
Geluidhinder en slaapverstoring Geluid is na luchtverontreiniging de milieufactor met de meeste negatieve effecten op de gezondheid. Blootstelling aan geluid kan leiden tot (ernstige) hinder, slaapverstoring en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten (waaronder hoge bloeddruk). In de inrichting van de fysieke leefomgeving kan met deze aspecten rekening worden gehouden. Met lokaal beleid kan bijvoorbeeld gezonde mobiliteit, zoals fietsen en wandelen, worden gestimuleerd of rustige plekken worden gecreëerd. Geluidhinder en slaapverstoring waren tijdens de lockdowns belangrijk onderwerpen. Bovendien speelt in Flevoland het vraagstuk rondom Lelystad Airport.
Geluidhinder
Slaapverstoring
In de gemeente hebben inwoners het meest last van geluidhinder door buren (28%). Dit is vergelijkbaar met de regio (32%). Dit percentage is vergelijkbaar ten opzichte van 2020.
Het beeld is vergelijkbaar voor slaapverstoring. Inwoners hebben het meest last van slaapverstoring door buren (18%). Dit percentage is vergelijkbaar ten opzichte van 2020.
Geluidhinder
Slaapverstoring
50%
50%
40%
40%
30%
30%
20%
20%
10%
10%
0%
0%
Noordoostpolder
GGD Flevoland
Noordoostpolder
GGD Flevoland
Op de tweede plaats staat geluidhinder door verkeer op wegen met een snelheid van <50 km/uur (19%). Dit is vergelijkbaar met de regio (21%). Ten opzichte van 2020 is dit percentage is vergelijkbaar.
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
14
Gezondheidsklachten tijdens de coronapandemie Let op: wanneer op deze pagina over ‘nu’ of ‘nog’ wordt gesproken, wordt de periode bedoeld waarin de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen is afgenomen (najaar 2022).
Niet-specifieke gezondheidsklachten Na ingrijpende gebeurtenissen kunnen mensen bepaalde gezondheidsklachten ontwikkelen die moeilijk te diagnosticeren zijn. Zo kan het zijn dat inwoners van de gemeente ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt tijdens de coronapandemie, die gezondheidsklachten veroorzaken. De klachten kunnen meerdere orgaansystemen betreffen, zoals het hart- en vaatstelsel of het zenuwstelsel. De oorzaak van de klachten is vaak onbekend of onduidelijk, ook na bezoek aan een arts. In de vragenlijst is gebruik gemaakt van de ‘Symptoms and Perceptions’ (SaP) questionnaire om tot de onderstaande resultaten te komen. 92% van de inwoners rapporteert een of meer gezondheidsklachten in de laatste maand. 61% heeft langer dan zes maanden last van deze klachten en 52% heeft in het laatste jaar de huisarts bezocht voor deze klachten.
Langdurige klachten na corona-besmetting Long covid of post-COVID refereren aan langdurige klachten nadat iemand besmet is geweest met het SARS CoV-2 virus (‘coronavirus’). Als deze klachten minimaal drie maanden aanhouden, dan is er sprake van post-COVID. De klachten die mensen rapporteren zijn heel divers en gaan vaak gepaard met vermoeidheid en concentratie- en geheugenproblemen. In de gemeente heeft 10% van de inwoners van 18 jaar en ouder nog last van klachten ten gevolge van een besmetting met het coronavirus. 6% van de inwoners van 18 jaar en ouder heeft nog last van langdurige klachten (meer dan drie maanden) na een coronabesmetting.
Meer dan 3 maanden geleden besmet met het coronavirus en nu nog last van klachten M AN
6%
VROUW
7%
1 8 - 3 4 J AAR
8%
3 5 - 6 4 J AAR
7%
6 5 - 7 9 J AAR
3%
8 0 J AAR E N O U D E R
X
De meest genoemde klachten die langer dan zes maanden duren zijn: • Moeheid (23%) • Rugklachten (20%) • Nek- of schouderklachten (20%)
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
15
Gevolgen coronaperiode
Positieve en negatieve gevolgen In de gemeente ervaren inwoners van 18 jaar en ouder nog zowel positieve als negatieve gevolgen van de coronaperiode.
Twee jaar lang was Nederland in de greep van het coronavirus. Om verspreiding van het virus tegen te gaan, werden van maart 2020 tot maart 2022 maatregelen genomen zoals lockdowns en anderhalve meter afstand. Ook waren er mensen die in quarantaine moesten, in het ziekenhuis belandden of overleden. Sommige gebeurtenissen zijn zo heftig dat ze kunnen leiden tot een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Met de PTSS Checklist (PCL-5) is gekeken hoeveel mensen symptomen hebben van PTSS. In zulke gevallen kan hulp en ondersteuning nodig zijn. In de coronaperiode stond de zorg onder grote druk en werd sommige zorg uitgesteld. Een deel van deze zorg moet nog worden ingehaald.
Top 3 Positieve gevolgen: 1. Meer rust (15%) 2. Betere balans tussen werk/studie en privé (11%) 3. Meer tijd voor gezin, familie of vrienden (11%) Top 3 Negatieve gevolgen: 1. Minder contact met familie of vrienden (13%) 2. Ik zit minder goed in mijn vel (9%) 3. Ik beweeg minder (7%)
Ervaren gevolgen van coronaperiode
Alleen positief
20%
39% Let op: wanneer hieronder over ‘nu’ of ‘nog’ wordt gesproken, wordt de periode bedoeld waarin de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen is afgenomen (najaar 2022).
20% 20%
Alleen negatief Zowel positief als negatief Noch positief, noch negatief
Heftige gebeurtenissen 66% van de inwoners maakte in de coronaperiode een heftige gebeurtenis mee. 27% van de inwoners heeft daar nog last van. 2% van de inwoners heeft er nog zoveel last van dat ze een verhoogd risico hebben op PTSS. Een deel van de heftige gebeurtenissen die men meemaakte in de coronaperiode, had te maken met het virus en de maatregelen. 56% van de inwoners maakte een heftige coronagerelateerde gebeurtenis mee. 18% heeft daar nog last van, vooral van het meemaken van: 1. Angst voor zichzelf of naaste om corona te krijgen (9%) 2. Door de coronamaatregelen geen afscheid kunnen nemen van iemand die is overleden (4%) 3. Het in het ziekenhuis hebben gelegen van een naaste door corona (3%) 2% van de inwoners heeft een verhoogd risico op PTSS door het meemaken van een heftige coronagerelateerde gebeurtenis.
Uitgestelde zorg 12% van de inwoners had tijdens de coronaperiode zorg nodig van bijvoorbeeld de huisarts of psycholoog, maar ontving die zorg niet of pas later. 2% van de inwoners heeft de zorg nog niet ontvangen, maar deze wel nodig. Dat is vergelijkbaar met de regio (3%) en Nederland (3%). 3% van de inwoners die tijdens de coronaperiode te maken had met uitgestelde zorg, ervaart daar nu nog negatieve gevolgen van, zoals (meer) klachten of stress. Dat is vergelijkbaar met de regio (4%) en gelijk aan Nederland (3%).
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
16
Inkomen en rondkomen De inflatie in 2022 was de hoogste sinds 1975. In 2022 waren consumentengoederen en diensten gemiddeld 10,2% duurder dan een jaar eerder (CBS). Hoewel de inflatie in de loop van het jaar verbreedde naar producten zoals voeding, droeg vooral de snelle prijsstijging van energie bij aan de hoge inflatie in 2022. Steeds meer mensen hebben moeite met rondkomen. Het sociaal minimum is het minimale bedrag dat iemand volgens de overheid nodig heeft om in het levensonderhoud te voorzien. Op 1 januari 2022 was dit bedrag € 1.091 per maand voor alleenstaanden en € 1.560 per maand voor gehuwden (Rijksoverheid). Voor toeslagen en gemeentelijke regelingen wordt vaak een grens gehanteerd van bijvoorbeeld 120% van het sociaal minimum. De gegevens over inkomen zijn niet uitgevraagd in de vragenlijst, maar aangeleverd door het CBS. De indicator voor ‘moeite met rondkomen’ is een subjectieve maat. Aan respondenten is gevraagd om aan te geven in hoeverre zij goed kunnen rondkomen van het inkomen van hun huishouden.
Inkomen In de gemeente heeft 6% van de inwoners van 18 jaar en ouder een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Dit is vergelijkbaar met de regio (7%) en Nederland (8%).
Moeite met rondkomen 18% van de inwoners van de gemeente heeft enige tot grote moeite met rondkomen. Dat is vergelijkbaar met de regio (23%) en Nederland (19%). 65 tot 79-jarigen en hoger opgeleiden hebben minder vaak moeite met rondkomen. Ten opzichte van 2020 is het percentage inwoners dat moeite heeft met rondkomen vergelijkbaar.
Moeite met rondkomen 100% 80% 60% 40% 20% 0% 2012
2014
2016
Noordoostpolder
2018
2020
2022
Nederland
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
17
Leeftijdsverdeling
Achtergrondkenmerken
Opleidingsniveau
Leeftijdsverdeling deelnemers 100% 80%
Deelnemers
Een van de kenmerken die iets zegt over de sociaaleconomische positie van de respondenten, is het opleidingsniveau. Dit kenmerk laat regelmatig een verband zien met gezondheidsuitkomsten.
60%
In de gemeente deden 806 mensen mee aan de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. Dit is een respons van 35%. Voor het begrip van de onderzoeksresultaten is het goed om te weten wie er hebben meegedaan aan het onderzoek.
40% 20% 0%
Gender Na weging van de onderzoeksresultaten (een correctiemethode bij kwantitatief onderzoek) bestond de helft van de deelnemers uit mannen en de helft uit vrouwen.
Noordoostpolder
GGD Flevoland
18-34 jaar
35-64 jaar
65-79 jaar
80 jaar en ouder
Het opleidingsniveau is gemeten door te vragen naar de hoogst afgeronde opleiding: • Geen opleiding, lager onderwijs, lbo, mavo (Laag) • Mbo, havo, vwo (Midden) • Hbo, wo (Hoog) Onder de gewogen deelnemers heeft 27% geen opleiding, lager onderwijs, lbo of mavo. 43% heeft een mbo-, havo- of vwo-diploma en 30% is in het bezit van een hbo- of wo-diploma.
Opleidingsniveau deelnemers 100%
Gender deelnemers
80% 60% 40%
50%
50%
Man
20%
Vrouw
0% Laag
Midden
Noordoostpolder
Hoog
GGD Flevoland
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 - Noordoostpolder
18
Contact Heeft u vragen over het onderzoek of hulp nodig bij de duiding van de cijfers? Neem dan contact op met Team Onderzoek via onderzoek@ggdflevoland.nl Uitgave: GGD Flevoland Auteurs: Team onderzoek Datum: 20 juni 2023. Het overnemen van gegevens uit deze publicatie is toegestaan met bronvermelding: Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022, GGD’en, CBS en RIVM. Meer cijfers en publicaties over de gezondheid van de inwoners zijn te vinden op www.eengezonderflevoland.nl.