8.6 Oplegnotitie ruimtelijke onderbouwing.pdf

Op grond van artikel 4.6, derde lid, van de Invoeringswet Omgevingswet blijft op een beroep tegen een besluit tot vaststelling van een bestemmingsplan waarvan het ontwerp vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage is gelegd het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het bestemmingsplan onherroepelijk is. Het ontwerpplan is op 28 december 2023 ter inzage gelegd. Dat betekent dat op deze beroepsprocedure het recht, waaronder de Wet ruimtelijke ordening, zoals dat gold vóór 1 januari 2024 van toepassing blijft. Inleiding 2. Het oordeel van de voorzieningenrechter is een voorlopig oordeel en niet bindend in de bodemprocedure. 3. Het bestemmingsplan maakt aan de Leemringweg 19 in Kraggenburg een recreatiepark mogelijk met onder meer 400 standplaatsen voor structureel recreatief nachtverblijf, 10 groepshotels en 100 bouwwerken voor recreatief nachtverblijf. In de huidige situatie exploiteert Lavendel op dat perceel het recreatiepark NETL. Het park biedt onder meer kampeerplaatsen, vakantiehuisjes, groepsaccommodaties, horecavoorzieningen en

2

faciliteiten voor dagrecreatie aan. Daarnaast kan het park worden gebruikt voor bijeenkomsten en evenementen. De activiteiten van NETL zijn op onderdelen in strijd met de ter plaatse geldende "beheersverordening Landelijk gebied", maar deze zijn vervolgens alsnog toegestaan op grond van vijf tijdelijke omgevingsvergunningen voor handelen in strijd met regels van ruimtelijke ordening. Met het bestemmingsplan is beoogd om het recreatiepark in de huidige - deels tijdelijk vergunde - vorm duurzaam toe te staan en de mogelijkheid te bieden om uit te breiden. NLR exploiteert aan de Voorsterweg 31 in Marknesse, op hemelsbreed ongeveer 2 km afstand tot het plangebied, het zogenoemde "NLR Drone Centre". Hier worden unmanned aircraft systems (hierna: UAS) getest en ontwikkeld. NLR beschikt over een Europese exploitatievergunning om vluchten met onbemande luchtvaartuigen tot 750 kg uit te voeren. NLR vreest dat de mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt haar zullen belemmeren in haar bedrijfsvoering. Zij heeft de voorzieningenrechter daarom verzocht om het bestemmingsplan te schorsen totdat uitspraak is gedaan in de bodemzaak. Het verzoek 4.

NLR heeft aangegeven dat een belangrijk deel van de testvluchten die zij uitvoert moet plaatsvinden in de directe omgeving van het Drone Centre, in verband met de mogelijkheid om bij calamiteiten veilig te kunnen landen en vanwege restricties op het zendvermogen van de apparatuur om te communiceren met onbemande luchtvaartuigen. NLR maakt voor die vluchten gebruik van het daartoe aangewezen luchtruim, gekenmerkt als EHR 66, waartoe zij van maandag tot en met vrijdag exclusieve toegang heeft. EHR 66 strekt zich uit over het Drone Centre en over het grootste deel van het plangebied waar NETL is gevestigd. NLR is op grond van de Uitvoeringsverordening (EU) nr. 2019/947 (hierna: de uitvoeringsverordening) verplicht om per vlucht een risicobeoordeling te maken, aan de hand waarvan wordt bepaald of en onder welke omstandigheden een vlucht mag plaatsvinden. Uit die risicobeoordeling vloeit volgens NLR vrijwel altijd voort dat een vlucht alleen mag worden uitgevoerd boven "dunbevolkt gebied". Als het bestemmingsplan in werking treedt, zal er volgens NLR op het perceel van NETL geen sprake zijn van dunbevolkt gebied, zodat een belangrijk deel van de vluchten niet meer kan plaatsvinden in het luchtruim EHR 66, waardoor zij ernstig wordt beperkt in haar activiteiten.

Om dit te voorkomen heeft NLR de voorzieningenrechter verzocht het bestemmingsplan bij wijze van voorlopige voorziening te schorsen. Het belang van NLR bij haar verzoek 5. De raad en Lavendel stellen zich op het standpunt dat NLR geen spoedeisend belang heeft bij de gevraagde voorziening. Volgens hen zal er op het perceel van NETL - ongeacht de inwerkingtreding van het bestemmingsplan - in ieder geval tot 2030 geen sprake zijn van een dunbevolkt gebied. De raad wijst daarbij onder meer op het "Voorbereidingsbesluit Behoud test- en oefenruimte (on)bemande luchtvaartuigen bij het MITC", dat provinciale staten van Flevoland op 14 mei 2025 hebben genomen. Daarin wordt aangegeven dat de beperkingen van het besluit niet van toepassing zijn op, onder meer, bestaande activiteiten die zijn toegestaan op grond van en voor de duur van omgevingsvergunningen die zijn verleend op of voor 28 maart 2025. De tijdelijke vergunningen van NETL dateren alle van voor die datum. 5.1. De uitvoeringsverordening kent geen definitie van het begrip "dunbevolkt gebied". Tussen partijen is in geschil hoe dit begrip onder de huidige regelgeving moet worden uitgelegd. De uitspraak van de voorzieningenrechter leent zich niet voor een oordeel over de precieze uitleg van dat begrip. Dat laat onverlet dat partijen de verwachting delen dat de

3

uitvoeringsverordening binnen afzienbare tijd zo zal worden aangepast dat "dunbevolkt gebied" wordt gedefinieerd als: meer dan 500 personen per km2. De voorzieningenrechter heeft geen aanknopingspunten om op voorhand aan de juistheid daarvan te twijfelen en zal, gelet daarop, in het kader van de beoordeling van het verzoek van NLR die definitie van dit begrip hanteren. 5.2. Niet in geschil is dat er op nagenoeg geen enkel moment meer sprake zal zijn van dunbevolkt gebied bij NETL, als het bestemmingsplan in werking treedt. Het bestemmingsplan maakt immers niet alleen het bestaande gebruik van NETL op grond van de tijdelijke omgevingsvergunningen duurzaam mogelijk, maar biedt ook de mogelijkheid om het recreatiepark aanzienlijk uit te breiden ten opzichte van die bestaande vergunde situatie. Tussen partijen is wel in geschil of dit anders is wanneer het bestemmingsplan geschorst blijft en dus niet in werking treedt. Op 15 juli 2025 verloopt één van de vijf tijdelijke omgevingsvergunningen die voor NETL gelden. Twee andere vergunningen zullen verlopen op 6 januari 2026. Vanaf dan beschikt Lavendel, ongeacht de inwerkingtreding van het bestemmingsplan, nog tot in 2030 over twee tijdelijke omgevingsvergunningen voor 150 kampeerplaatsen en voor een kas ten behoeve van dagrecreatie en horecadoeleinden.

Als het bestemmingsplan zou worden geschorst, zouden naast die tijdelijke omgevingsvergunningen de planologische mogelijkheden blijven gelden die er zijn op grond van de "beheersverordening Landelijk gebied". Voor zover hier van belang gaat het daarbij om het gebruik van het perceel van NETL voor dagrecreatie met bijbehorende expositieruimte en horecavoorzieningen, bepaalde ondergeschikte detailhandel, vanaf 15 maart tot en met 31 oktober 15 kampeerplaatsen, kleinschalige evenementen en twee keer per jaar grootschalige evenementen. Wanneer het bestemmingsplan zou worden geschorst is aannemelijk, gelet op de dan in omvang beperkter toegestane activiteiten in combinatie met het vervallen van tijdelijke vergunningen op 15 juli 2025 en op 6 januari 2026, dat dat het perceel van NETL vanaf dat moment voor een niet onbelangrijk deel van de tijd kan worden aangemerkt als dunbevolkt gebied. Daarbij is met name van belang dat er in dat geval beperkter mogelijkheden zijn voor overnachtingen, waarbij het grootste deel ook seizoensgebonden is. Dat zal er naar verwachting toe leiden dat andere onderdelen van het park, zoals de horecavoorzieningen, ook minder druk worden bezocht.

De voorzieningenrechter deelt niet het standpunt van de raad dat met het voorbereidingsbesluit van de provincie, ongeacht de inwerkingtreding van het bestemmingsplan, wordt voorkomen dat NETL op korte termijn een belemmering zal vormen voor NLR, zodat spoedeisend belang ontbreekt. Het voorbereidingsbesluit legt een vergunningplicht op voor wijzigingen in het gebruik van gronden die de mogelijkheden van NLR kunnen beperken. Maar het is op voorhand niet duidelijk of ook het bestaand gebruik op grond van de tijdelijke omgevingsvergunningen die op of voor 6 januari 2026 verlopen, zou kunnen worden voortgezet op grond van het bestemmingsplan, of dat dit beoogde voortgezet gebruik onder de reikwijdte van die vergunningplicht valt. Voor zover de raad en Lavendel aanvoeren dat ook andere belemmeringen in de omgeving van NLR ertoe leiden dat geen vluchten kunnen worden uitgevoerd - wat daar ook van zij hebben zij niet aannemelijk gemaakt dat die belemmeringen dusdanig zijn dat de gevolgen voor NLR bij het in werking treden van het bestemmingsplan daardoor verwaarloosbaar zijn. Ook de stelling van Lavendel en de raad dat het beoogde type testvluchten van NLR elders in Nederland kunnen plaatsvinden - wat daar ook van zij - doet niet af aan het belang van NLR om de haar toegestane activiteiten in het luchtruim van EHR 66 te laten plaatsvinden.

4

5.3. Gelet op het voorgaande zal NLR naar verwachting op korte termijn meer vluchten kunnen uitvoeren met UAS wanneer het bestemmingsplan wordt geschorst. NLR heeft daarom een spoedeisend belang bij de gevraagde voorziening. Beoordeling van het verzoek 6. Met inachtneming van de betrokken belangen van NLR en van Lavendel ziet de voorzieningenrechter aanleiding om het bestemmingsplan te schorsen. Hij overweegt hiertoe het volgende. Lavendel heeft op zichzelf een zwaarwegend bedrijfsbelang bij de inwerkingtreding van het bestemmingsplan in verband met de voorzetting van haar bestaande bedrijfsvoering. Maar Lavendel heeft er rekening mee kunnen en moeten houden dat de activiteiten die NETL verricht op basis van tijdelijke omgevingsvergunningen, na afloop van de termijn waarvoor die vergunningen zijn verleend, daadwerkelijk moeten worden beëindigd. Het belang van NLR bij de schorsing van het bestemmingsplan is niet alleen gelegen in haar eigen ondernemersbelang, maar ook in het algemeen belang van de nationale veiligheid. NLR draagt met haar werkzaamheden namelijk bij aan de ontwikkeling van militaire UAS en daaraan gerelateerde technologie.

Onder meer de minister van Infrastructuur en Waterstaat, het ministerie van Defensie (Commandant der Strijdkrachten) en de Koninklijke Marine (Organieke Maritieme Dronecohort en het Commando Zeestrijdkrachten) hebben onderschreven dat de werkzaamheden van het Drone Centre van NLR van groot belang zijn voor Defensie. Als NLR minder vluchten met UAS kan uitvoeren, worden ook die belangen getroffen. Deze bij NLR betrokken belangen wegen, naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter, in het bijzonder zwaar mee. Voor dit oordeel is verder van belang dat de raad vooralsnog onvoldoende kenbaar gemaakt heeft hoe hij de belangen van NLR en NETL tegen elkaar heeft afgewogen. In de toelichting bij het bestemmingsplan staat onder meer dat een toename van de vluchtbeperkingen die het bestemmingsplan voor NLR veroorzaakt, goed valt af te stemmen tussen NLR en NETL. Daarmee wordt de verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige en adequate afstemming van de verschillende belangen bij partijen zelf neergelegd. Mede gelet op de diametraal tegengestelde standpunten van partijen in deze procedure acht de voorzieningenrechter het alsnog in onderling overleg maken van voor alle partijen bevredigende afspraken niet erg aannemelijk. Conclusie 7. Gelet op wat hiervoor is overwogen, ziet de voorzieningenrechter aanleiding de hierna te melden voorlopige voorziening te treffen. 8.

De raad moet de proceskosten vergoeden. Beslissing De voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State: I. wijst het verzoek toe; II. schorst bij wijze van voorlopige voorziening het besluit van de raad van de gemeente Noordoostpolder van 31 maart 2025 tot vaststelling van het bestemmingsplan "Landelijk gebied, Leemringweg 19-21 te Kraggenburg (NETL)"; III. veroordeelt de raad van de gemeente Noordoostpolder tot vergoeding van de bij Stichting

5

Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum in verband met de behandeling van het verzoek opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 1.814,00, geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatige verleende rechtsbijstand; IV. gelast dat de raad van de gemeente Noordoostpolder aan Stichting Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum het door haar voor de behandeling van het verzoek betaalde griffierecht ten bedrage van € 385,00 vergoedt. Aldus vastgesteld door mr. P.H.A. Knol, voorzieningenrechter, in tegenwoordigheid van mr. C. Sparreboom, griffier. w.g. Knol voorzieningenrechter w.g. Sparreboom griffier Uitgesproken in het openbaar op 18 juli 2025 195-1082

6

BIJLAGE 2

Onderzoeksrapport grondrisico's en risicobuffers inzake NLR en NETL Droneconsultancy is door Netl gevraagd om nader onderzoek te doen, grondrisico’s en aan te houden risicobuffers. Dit rapport bevat de resultaten van ons onderzoek. Datum 1 december 2025 Versie 0.1

1

Inhoudsopgave Voorwoord ................................................................................................................................... 3 Over de Auteur, Mark Hullegie en Droneconsultancy ...................................................................... 5 1

Belangrijkste CONCLUSIES.................................................................................................... 6

2

UITGANGSPUNTEN ................................................................................................................ 8

3

Onderzoeksvragen ................................................................................................................ 8

4

Bevindingen .......................................................................................................................... 8 4.1

Wat is een Assembly of People en komen deze voor op recreatieterrein Netl? .......................... 8

4.2 Welke risico bu ers moet NLR aanhouden ten opzichte van omliggende terreinen met hogere risico’s zoals recreatiegebieden, een dorp en Assemblies of People? .................................................. 9 4.3 Welke andere testlocaties zijn er in Nederland en in het buitenland? Welke uitwijkmogelijkheden zijn er? .......................................................................................................... 12

2

VOORWOORD

De afgelopen jaren hee ‘Netl’ en ‘Camping Netl Kallumaan’ aan de Leemringweg in Kraggenburg, zich ontwikkeld tot een recrea ebedrijf en evenementenloca e, met diverse onderdelen voor het hele gezin, en een tweetal grootschalige fes vals. Ook worden diverse overnach ngsmogelijkheden aangeboden, waaronder een hotel, groepsaccommoda es en kampeermogelijkheden. Een deel van de ac viteiten, met name de dagrecrea eve ac viteiten, zijn toegestaan middels de ter plaatse geldende beheersverordening “Landelijk gebied” en de bestemmingsplannen “Landelijk gebied 2004” en “Landelijk gebied 2004 - Leemringweg 19-I, 19-II, 21-I, Mammouthweg 30 - Kraggenburg 2007”die daarvan onderdeel uitmaken. Een aantal ac viteiten en bouwwerken, met name voorzien op verblijfsrecrea eve func es, zijn vergund middels jdelijke omgevingsvergunningen. In het bestemmingsplan “Landelijk gebied, Leemringweg 19-21 te Kraggenburg (NETL)”, vastgesteld op 31 maart 2025, hee de verdere gewenste ontwikkeling van Netl zijn beslag gekregen. De bouw- en gebruiksmogelijkheden van dit nieuwe bestemmingsplan voorzien onder meer in een permanente bestemming voor de jdelijk vergunde ac viteiten en in een verdere ontwikkeling van het park. Tegen het bestemmingsplan is door S ch ng Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (hierna: NLR) beroep ingesteld.

NLR hee de voorzieningenrechter van de Raad van State ook verzocht een voorlopige voorziening te treffen. Bij uitspraak van 18 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3295) hee de voorzieningenrechter het verzoek om voorlopige voorziening toegewezen en bestemmingsplan geschorst. Daarbij is door de voorzieningenrechter overwogen: “Het belang van NLR bij de schorsing van het bestemmingsplan is niet alleen gelegen in haar eigen ondernemersbelang, maar ook in het algemeen belang van de na onale veiligheid. NLR draagt met haar werkzaamheden namelijk bij aan de ontwikkeling van militaire UAS en daaraan gerelateerde technologie. Onder meer de minister van Infrastructuur en Waterstaat, het ministerie van Defensie (Commandant der Strijdkrachten) en de Koninklijke Marine (Organieke Mari eme Dronecohort en het Commando Zeestrijdkrachten) hebben onderschreven dat de werkzaamheden van het Drone Centre van NLR van groot belang zijn voor Defensie. Als NLR minder vluchten met UAS kan uitvoeren, worden ook die belangen getroffen. Deze bij NLR betrokken belangen wegen, naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter, in het bijzonder zwaar mee. Voor dit oordeel is verder van belang dat de raad vooralsnog onvoldoende kenbaar gemaakt hee hoe hij de belangen van NLR en NETL tegen elkaar hee afgewogen.

In de toelich ng bij het bestemmingsplan staat onder meer dat een toename van de vluchtbeperkingen die het bestemmingsplan voor NLR veroorzaakt, goed valt af te stemmen tussen NLR en NETL. Daarmee wordt de verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige en adequate afstemming van de verschillende belangen bij par jen zelf neergelegd. Mede gelet op de diametraal tegengestelde standpunten van par jen in deze procedure acht de voorzieningenrechter het alsnog in onderling overleg maken van voor alle par jen bevredigende afspraken niet erg aannemelijk.” Mede naar aanleiding van deze uitspraak hee Netl mij verzocht om de exploita emogelijkheden van NLR ten aanzien van het testen en ontwikkelen van zogenoemde unmanned aircra systems (hierna:

3

UAS) in kaart te brengen. In dit rapport heb ik aan de hand van de onderzoeksvragen (zie hoofdstuk 2) en op basis van de regelgeving met betrekking tot het vliegen met drones de beperkingen die voortvloeien uit de aanwezigheid van Netl voor het vliegen met drones door NLR in kaart gebracht. Daarvoor heb ik rekening gehouden met de situa e dat meer dan 500 bezoekers gelijk jdig aanwezig zijn, dan wel dat verspreid over het terrein groepen mensen aanwezig zijn, die kwalificeren als zogenoemde ‘assemblies of people’.

4

OVER DE AUTEUR, MARK HULLEGIE EN DRONECONSULTANCY Droneconsultancy Sinds 2017 ona ankelijke experts op gebied van droneregelgeving, vergunning, SORA, PDRA, LUC en cer ficering. Droneconsultancy verzorgt organisatorisch advies, training en coaching, vergunningstrajecten (SORA, PDRA, LUC, Opera oneel Handboek), compliance, cer ficering. Klanten zijn o.a. de landelijke Poli e, Rijkswaterstaat, Inspec e Leefomgeving en Transport, Omgevingsdiensten, Waterschappen, commerciële bedrijven, dronevliegscholen, branchevereniging DCRO en dronebouwers. Wij realiseerden meer dan 80 exploita evergunningen, SORA, PDRA, Droneswarms, FPV, nachtvliegen, fixed wing in Nederland en schreven (mee) aan 100+ opera onele handboeken en vele SORA’s. Droneconsultancy is een bekende consultant voor ILT. Wij nemen deel aan werkgroepen en verbeterprojecten zoals bij de overgang naar de Europese wetgeving en momenteel bij SORA2.5. Ing, Bc. MA Mark Hullegie Eigenaar en oprichter van Droneconsultancy - Expert, sinds 2017, op gebied van Dronewetgeving in Europa (EASA) en in Nederland voor zowel zzp'ers, commerciële dronebedrijven en (semi) overheden. - Consultant en trainer voor overheden zoals Politie, NVWA, ILT Aerosensing, Rijkswaterstaat en Omgevingsdiensten. - Adviestrajecten U-space, state operations, dronekeuringen, certificering van drones etc.

- Organisatieadvies voor Politie, NVWA, Waterschappen en semi-overheden. - (Online) workshops en trainingen over SORA, PDRA, exploitatievergunning. - Gastdocent MBO Airport College (ROCvA) en spreekuur voor branchevereniging DCRO. - Vaste deelnemer ILT werkgroepen ALT-MOC, nieuw handboek, SORA etc. - Gewerkt voor Schiphol Group - Geschoold als vliegtuigbouwkundige (HTS) Mar jn Mennen Experienced aerospace (manned and unmanned) programme support/customer services professional. ¥ Consultant en expert voor Droneconsultancy voor certificering van drones en het opstellen van PvE voor dronetypen voor overheidsinstellingen en commerciële bedrijven.

¥ ¥ ¥

Adviseur bij Rijkswaterstaat (programma Drone2Go) 2023 - heden Programmamanager testcentrum Space53 (Twente) 2022/2023 Programmamanager Fokker Elmo

5

1

BELANGRIJKSTE CONCLUSIES

In deze rapportage concluderen wij dat: - NLR beschikt over een exploitatievergunning op basis van de EU verordening 2019/947 - . Op grond daarvan mogen zij met drones vliegen voor normale activiteiten en het privilege TED (Test, Experimenteer en Demonstreer). - Aan de vergunning zijn voorwaarden gesteld. In de vergunning staat dat NLR enkel boven sparsely populated area mag vliegen én boven gecontroleerd grondgebied. De vergunning staat niet toe dat boven een gebied van meer dan 500 mensen/km2 en/of stedelijk gebied en/of assemblies gevlogen mag worden. - Een groot deel van recreatieactiviteiten zoals die bij Netl kunnen plaatsvinden vallen onder de door EASA gehanteerde definitie en de daarbij genoemde voorbeelden van het begrip ‘assembly of people’. - Voorafgaand aan elke vlucht moet NLR een risicoanalyse maken en een risicobuffer instellen ten opzichte van een ‘assembly of people’ en ten opzichte van een gebied met meer dan 500 mensen/km2 (OSO #8 SORA 2.0/2.51). - Als laatste maakt een operator, eenmaal ter plaatse vlak voor de vlucht, een ‘Last Minute Risk Assessment’ (LMRA). Op het moment dat een assembly of meer dan 500 mensen per km2 zich in het beoogde vlieggebied is, zal de operator het plan moeten aanpassen of niet uitvoeren.

- De bufferzones die ingesteld moeten worden als gevolg van 500 mensen/km2 en als gevolg van assemblies of people, worden op dezelfde manier berekend. - Bij het bepalen van de bufferzone mag altijd de zogenoemde ‘1:1 regel’ worden gehanteerd of, als dat gunstiger is, een andere methode waarbij de Nederlandse overheid ook de ‘ballistische methode’ goedkeurt.2 - Professionele dronevluchten worden in Nederland doorgaans uitgevoerd op een vlieghoogte tussen 60 en 120 meter. NLR vliegt vaak hoger, tot 300 meter hoogte. - NLR heeft in haar pleitnota3 omschreven met welke soorten drones zij nu vliegen of willen gaan vliegen in de toekomst. Droneconsultancy heeft deze dronetypen inclusief de bijbehorende specificaties op een rij gezet (Bijlage B bij dit rapport). - Uitgaande van de door NLR naar voren gebrachte typen drones, bedraagt de minimaal aan te houden bufferzoneafstand respectievelijk 60 meter bij toepassing van de 1:1 regel of 77 meter met toepassing van de ballistische methode. - Uitgaande van de door NLR naar voren gebrachte typen drones en een vlieghoogte van 60 meter bedraagt de gemiddeld aan te houden afstand voor de bufferzone voor alle 12 1

(OSO #8 (Ar cle 11 - Rules for conduc ng an opera onal risk assessment Regula on (EU) 2019/947 Ground risk buffer: (a) An appropriate ini al ground risk buffer should be defined considering the principles outlined in criterion #3 of Sec on E.4 of Annex E of this AMC: (i) with the 1-to-1 principle25; or (ii) a different ground risk buffer value may be proposed by the UAS operator using the principles outlined in Sec on 4, criterion #3 of Annex E of this AMC. Annex to ED Decision 2025/018/R Bron: ‘AMC and GM to Regula on (EU) 2019/947 — Issue 1, Amendment 3 3 Pleitnota uitgesproken bij Raad van State, zi ngsdatum 25 mei 2025, hee geleid tot uitspraak van 18 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3295) 2

6

-

-

-

-

verschillende typen drones, 140,75 meter. Bij een vlieghoogte van 300 meter is dat 317,25 meter. Berekeningen voor de genoemde range aan typen drones die mogelijk bij NLR vliegen of gaan vliegen, wijzen uit dat een afstand moet worden aangehouden tot assemblies en tot locaties waar meer mensen dan 500 mensen/km2 tussen de 60 meter tot 300 meter bij de 1:1 methode. Voor bepaalde typen militaire drones (fixed wing) en bepaalde soort operaties wordt veelal uitgeweken naar vliegbasis Deelen omdat dit grote terrein zeer geschikt is voor dit soort testen. Met name fixed wing (een deel van de te testen drones) zullen niet altijd uitgevoerd kunnen worden bij NLR, dit komt niet door de bufferzone die in acht moet worden genomen maar bijvoorbeeld door de beperking van de start/landingsbaan en/of lengte van het te vliegen circuit. Daarnaast zijn er in Nederland nog meerdere testlocaties die ingezet (kunnen) worden zoals vliegbasis Woensdrecht (VLOS/EVLOS/BVLOS), Twente, De Kooy en oefenterreinen van Defensie zoals t’ Harde. In nabije toekomst zullen op Valkenburg (bij Leiden) ook BVLOS vluchten naar zee gemaakt kunnen worden. In het buitenland zijn daarnaast ook testgebieden waar nog minder restricties gelden en die regelmatig door Nederlandse bedrijven worden gebruikt.

7

2

UITGANGSPUNTEN

-

-

-

3

NLR beschikt over een exploitatievergunning op basis van de EU-verordening 2019/947. Op grond daarvan mogen zij met drones vliegen voor normale activiteiten en het privilege TED (Test, Experimenteer en Demonstreer). Zie bijlage A van dit document. Aan de vergunning zijn voorwaarden gesteld. In de vergunning staat dat NLR enkel boven sparsely populated area mag vliegen én boven gecontroleerd grondgebied. De vergunning staat niet toe dat boven een gebied van meer dan 500 mensen/km2 en/of gebieden met stedelijk gebied en/of assemblies gevlogen mag worden. Volgens SORA 2.5 komt sparsely populated area overeen met een gebied waar gelijktijdig maximaal 500 mensen/km2.

ONDERZOEKSVRAGEN

Voor dit rapport zijn de volgende onderzoeksvragen gesteld: 1. Wat is een Assembly of People en komen deze voor op recreatieterrein Netl? 2. Welke risicobuffers moet NLR aanhouden ten opzichte van omliggende gebieden met hogere risico’s zoals recreatiegebieden, gebieden met meer dan 500 mensen per km2 en Assemblies of People? 3. Welke andere testlocaties zijn er in Nederland en in het buitenland? Welke uitwijkmogelijkheden zijn er?

4

BEVINDINGEN

4.1

Wat is een Assembly of People en komen deze voor op recrea eterrein Netl?

NLR moet rekening moet houden met ‘assemblies of people’ bij het bepalen van het grondrisico in de risicoanalyse voorafgaand aan een vlucht. Daarbij is de vraag wat onder een ‘assembly of people’ moet worden verstaan en of daarvan op het terrein van Netl sprake is. Op die vragen wordt in deze paragraaf antwoord gegeven. De belangrijkste bevinding is dat er inderdaad regelma g Assemblies (bijeenkomsten) van mensen zijn op Netl volgens de defini e die EASA (de Europese luchtvaart autoriteit) en Nederland hanteert: “GM1 Ar cle 2(3) Defini ons ED Decision 2019/021/R DEFINITION OF ‘ASSEMBLIES OF PEOPLE’ Assemblies of people have been defined by an objec ve criterion related to the possibility for an individual to move around in order to limit the consequences of an out-of-control UA. It was indeed difficult to propose a number of people above which this group of people would turn into an assembly of people: numbers were indeed proposed, but they showed quite a large varia on. Qualita ve examples of assemblies of people are: (a) sport, cultural, religious or poli cal events;

8

(b) (c) (d)

beaches or parks on a sunny day; commercial streets during the opening hours of the shops; and ski resorts/tracks/lanes.”

Een groep waarbij mensen zich moeilijk kunnen verplaatsen in het geval van een dronecrash is volgens deze defini e een ‘assembly of people’. Er worden duidelijke voorbeelden gegeven van wat onder ‘assembly’ in deze zin moet worden verstaan: bijvoorbeeld een cultureel evenement of een sportevenement; stranden en parken op zonnige dagen, een winkelstraat gedurende openings jden en bijvoorbeeld een skipiste. Hoewel de EASA-defni e geen getal noemt, zijn dit zijn duidelijke voorbeelden. Voorheen werd in de toenmalige Nederlandse handleiding wel een aantal genoemd, waar het gaat om mensenmenigtes waar niet overheen gevlogen mocht worden, namelijk 12. Met drones van enige omvang moest op grond van deze Leidraad een bufferzone van 150 meter worden aangehouden:4

Op het terrein met recrea eve aard zoals Netl is snel sprake van meerdere assemblies die aanwezig zijn zoals groepen spelende kinderen, mensen op het strand, of op een terras bij een van de horecagelegenheden, groepen mensen die zich ophouden op het terrein, bijvoorbeeld rond een bbq of een sportac viteit. Het gevolg van de aanwezigheid van assemblies, is dat voor de uitvoering van UAS-vluchten rekening moet worden gehouden met die assemblies: er moet afstand in acht worden genomen tot de assemblies.

4.2

4

Welke risico buffers moet NLR aanhouden ten opzichte van omliggende terreinen met hogere risico’s zoals gebieden met meer dan 500 personen/km2 en Assemblies of People?

hIps://www.ilent.nl/documenten/transport/luchtvaart/drones-rpas/publica7es/leidraad-handboek-

rpas-opera7es

9

Elke drone-operator, ongeacht of dit een testcentrum is, moet rekening houden met de afstand tot een gebied met een hoger risico, zoals een ‘Assembly of People’ en met gebieden met meer dan 500 mensen/km2 (= populated area).

Voor elke vlucht in de Specific category moet een drone-operator de vlucht voorbereiden (OSO #8 SORA 2.0/2.55). De vluchtvoorbereiding bestaat uit een grondige analyse van de omgeving (grondrisico’s en luchtrisico’s). Rondom het gewenste vlieggebied stelt de operator een risicobuffer in ten opzichte van een gebied met een hoger risico. NLR zal vanwege de beperkingen van de exploita evergunning rekening moeten houden met assemblies of people en met gebieden met meer dan 500 mensen/km2. Als laatste maakt een operator een Last Minute Risk Assessment (LMRA) eenmaal ter plaatse vlak voor de vlucht. Op het moment dat een assembly of meer dan 500 mensen per km2 zich in het beoogde vlieggebied bevinden, zal de operator het plan alsnog moeten aanpassen, door een alterna eve route, mi gerende maatregelen, of van de plannen moeten afzien. De bufferzone die moet worden ingesteld kan op twee manieren worden berekend6 (Annex to ED Decision 2025/018/R ‘AMC and GM to Regula on (EU) 2019/947 — Issue 1, Amendment 3)’: ¥ ¥

Volgens de ‘1:1 regel’ (die mag altijd worden toegepast) Een andere methode die door de overheid is goedgekeurd. In Nederland wordt de zogenaamde ‘ballistische methode’ ook toegepast als dat gunstiger uitpakt.

De afstand wordt volgens de ballis sche methode bepaald door vliegsnelheid, vlieghoogte en wind. De 1:1 regel wil zeggen dat een afstand van 300 meter gehanteerd moet worden bij een vlieghoogte van 300 meter. In de pleitnota wordt aangeven dat door NLR veelal hoog, tot 300 meter hoogte wordt gevlogen. 7 Bij het berekenen van de bufferzones zijn we uitgegaan van de drones waarover NLR in haar pleitnota hee opgenomen dat zij die steeds op korte termijn wil en moet kunnen uitvoeren. Indien door NLR onder een van de bullets uit de opsomming in de pleitnota geen concreet toestel is genoemd, is in samenspraak met andere experts nagegaan om welk soort toestellen het gaat. Voor al de door NLR bedoelde dronetypen, en de daarbij behorende maximumsnelheden, is een berekening gemaakt van de aan te houden bufferzone, bij verschillende vlieghoogtes. Zie ook bijlage B bij dit rapport. Tabel 1 Typen drones NLR

First flight nieuwe ‘grote’ toestellen (circuit)

Airbus schaalmodel (a)

5

(OSO #8 (Ar cle 11 - Rules for conduc ng an opera onal risk assessment Regula on (EU) 2019/947 Ground risk buffer (a) An appropriate ini al ground risk buffer should be defined considering the principles outlined in criterion #3 of Sec on E.4 of Annex E of this AMC: (i) with the 1-to-1 principle25; or (ii) a different ground risk buffer value may be proposed by the UAS operator using the principles outlined in Sec on 4, criterion #3 of Annex E of this AMC. 7 Pleitnota uitgesproken bij Raad van State, zi ngsdatum 25 mei 2025, hee geleid tot uitspraak van 18 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3295) 6

10

System identification: lang stuk rechtuit vliegen, trim conditie aanpassen en weer rechtuit. Snel vliegende grotere systemen, fixed wing 15kg 400km/u Marine vliegt op wekelijkse basis, die vluchten zijn nu beperkt tot bepaalde grootte van de drone Mariniers ontwikkeling cargo drones Grotere fixed wing toestellen (4.4-6m 60-110kg) BVLOS vluchten DAA, vanuit verschillende kanten op een toestel afvliegen, essentiële ontwikkeling en waar de NL sector en Europa (en eigenlijk wereldwijd) om geroepen wordt om BVLOS vluchten mogelijk te maken. C-UAS vluchten – interceptie en interceptie ontwijking (opdracht van M-Def afgelopen mei) —> https://www.nlr.org/nl/focusgebieden/programmas/onbemanden-autonoom/ En verwacht in de (nabije) toekomst Certificatie vluchten voor IAM toepassingen

Kan met alle toestellen, voorbeeld Avy Aera 4 (b) Onbekend model, Shahed achtig (c) Skeldar (Marine) (d), V-BAT (Marine) (g) Bijvoorbeeld: MMIST CQ-10 SnowGoose (e) Voorbeeld: AeroEnvironment Jump 20 (j) Kan met alle toestellen, voorbeeld Matrice M400 (h)

Onbekend Wings For Aid MiniFreighter 8/500FW (f), eHang EH216-S (certficatie) (i) Kraamkamer van de bemande luchtvaart – electrificatie, Everdrone E2 (k), Hydra II (avy waterstof, compleet nieuwe configuraties (scaled flight testing) platform) (l) Verschillende geclassificeerde operaties Onbekend Opmerking: deze keuzes zijn door netwerkpartner Mar jn Mennen en Mark Hullegie samengesteld waarbij gebruik gemaakt is van de informa e van PRO-UAS (Peter van Blyenburgh) met actuele informa e van drones die momenteel in omloop zijn8.

Op deze manier hebben we een dozijn type drones, waarmee NLR vliegt of in de toekomst wil vliegen, onderzocht, waarbij we hebben gekeken naar verschillende vlieghoogtes. 9 Uit dit onderzoek kunnen de volgende conclusies worden getrokken: ¥ De minimale te hanteren grond risico buffer is 60 meter (bij een vlieghoogte van 60 meter en bij toepassing van de ‘1:1 regel’). ¥ De risicobuffer op basis van de ‘1:1 methode’ is maximaal 300 meter voor de gekozen drones bij een vlieghoogte van 300 meter. Zie voor de uitkomsten van dit onderzoek bijlage B.

8h

ps://www.pro-uas.com/wp-content/uploads/2024/02/4_UAS-The-Global-Perspec ve_Vol-I_2024_E19_240215_A.pdf

En deze is er ook nog op nageslagen: h ps://www.pro-uas.com/wp-content/uploads/2024/02/2_VTOLUAS_2024_E2_240215_A.pdf 9 Zowel 60-120 en 300 meter hoogte.

11

In figuur 3 is een voorbeeld gegeven van een aantal assemblies dat zich gelijk jdig bij Netl kan voordoen. Hierbij is voor elke assembly de minimale bufferzone van 60 meter gehanteerd. Hieruit volgt dat vanwege de assemblies op Netl, niet over Netl gevlogen kan worden.

Figuur 1 een voorbeeld aantal assemblies op terrain met de minimale bufferzone van 60 meter

4.3

Welke andere testloca es zijn er in Nederland en in het buitenland? Welke uitwijkmogelijkheden zijn er?

In Nederland is er een 4-tal commerciële testcentra: 1. Dutch Drone Centre Aviolanda 2. DroneHub GAE in Groningen 3. Unmanned valley (Valkenburg bij Leiden) 4. NLR Marknesse Naast deze testcentra worden ook militaire terreinen, zoals ’t Harde, en vliegbasis Deelen, en vliegbasis de Kooy, ingezet voor testen van Defensie. Defensie test op vliegbasis Deelen en de Kooy en laat daarnaast ook tests uitvoeren bij commerciële testcentra, zoals Woensdrecht en NLR. Daarnaast wordt voor tests met specifieke doelstellingen uitgeweken naar testcentra in het buitenland, zoals Duitsland, Italië en Roemenië. Dat wordt bepaald door de soort drone-opera es, het type drone zelf en eventueel de lading van drone.

12

13

Bijlage A. Exploita evergunning NLR (OA Opera onal Authorisa on)

14

15

Bijlage B. Uitkomsten onderzoek vlieghoogten en zonebuffers drones NLR

16

Type operatie

Type UA2

Afbeelding

First flight nieuwe Airbus ‘grote’ toestellen schaalmodel (a) (circuit)

System identification: lang stuk rechtuit vliegen, trim aanpassen en weer rechtuit.

Kan met alle toestellen, voorbeeld Avy Aera 4 (b)

Snel vliegende Snel vliegende grotere grotere systemen, Onbekend model, systemen, fixed wing 15kg fixed wing 15kg Shahed achtig (c) 400km/u 400km/u

Marine vliegt op wekelijkse basis

Mariniers ontwikkeling cargo drones

Skeldar (Marine) (d)

Bijvoorbeeld: MMIST CQ-10 SnowGoose (e)

Certificatie Wings For Aid vluchten voor IAM MiniFreighter toepassingen 8/500FW (f)

Marine vliegt op wekelijkse basis

V-BAT (Marine) (g)

DAA, vanuit verschillende kanten op een toestel afvliegen

Kan met alle toestellen, voorbeeld Matrice M400 (h)

Certificatie eHang EH216-S vluchten voor IAM (certficatie) (i) toepassingen

Grotere fixed wing Voorbeeld: toestellen (4.4-6m AeroEnvironment 60-110kg) BVLOS Jump 20 (j) vluchten

electrificatie, waterstof

electrificatie, waterstof

Everdrone E2 (k)

Hydra II (avy platform) (l)

Klasse

Fixed Wing

Fixed Wing

Fixed Wing

Rotorcraft

Rotorcraft

Fixed Wing

Fixed Wing

Rotorcraft

Rotorcraft

Fixed Wing

Rotorcraft

Fixed Wing

Max. snelheid Vlieghoogte (3) Brandstof (2) (m/s) (tov AGL) (m)

45

300

45 45

28

300

19 19

111

300

111,111111 111

39

300

39 39

17

300

17 17

35

300

35 35

120 60

25

300

25 25

19

300

19 19

36

300

36 36

120 60

26

300

26 26

23

300

23 23

120 60

28

300

28 28

Fossiel/ elektrisch

Max. gewicht Spanwijdte (kg) (diagonaal) (m)

300

120

247

120

60

175

60

258

300

120

119

120

60

84

60

908

300

120

574

120

60

406

60

343

300

120

217

120

60

154

60

172

300

120

109

120

60

77

60

311

300

196 139

120 60

235

300

120

148

120

60

105

60

188

300

120

119

120

60

84

60

322

300

203 144

120 60

241

300

120

153

120

60

108

60

219

300

138 98

120 60

219

300

120

163

120

60

115

60

Fossiel

Fossiel

Fossiel

Fossiel

Fossiel

Elektrisch

Elektrisch

Hybride

Elektrisch en/of waterstof

Waterstof

19,5

15

295

635

650

73

1,3

620

97,5

12

19,5

4

Totale afstand volgens 1:1 regel (m) (5)

391

Elektrisch

140

Totale afstand ballistische methode (m) (4)

2,4

3

4,6

2,9

9,5

3,8

0,5

5,73

5,7

1,2

2,4

Opmerkingen: 1) Windsnelheid is natuurlijk verschillend per dag/moment. Aanname 5 windkracht 3Bft (5/ms) wind mee. 2) Maximale snelheid volgens de fabrikant 3) Vlieghoogte. In Nederland is 120 meter een normale maximale vlieghoogte, maar in uitzonderingsgevallen kan hoger gevlogen worden zoals op testcentra tot ca. 300 meter 4) Totale afstand te houden tot Assembly, populated area. Berekening Grond Risico Buffer en Contigency gebied, volgens 85 Operationele Handboeken van professionele drone-operators met een vergunning van ILT in Nederland. (Bron: Bereken de veilige afstand, Ground Risk Buffer, tot mensenmenigten of een ander risicovol aangrenzend gebied: 1. Windsnelheid en -richting beïnvloeden hoeveel afstand de UA aflegt in het geval van een storing, dus het moet worden overwogen bij het bepalen van de horizontale snelheid en afstand tot het hogere risicogebied. 2. Snelheid van de UA, hoogte en richting bepalen de minimale afstand die moet worden afgelegd tot mensen. 3. Gebruik de volgende berekening om de minimale afstand te bepalen; a. Minimale veilige afstand = (UAS voorwaartse snelheid + windsnelheid) x (valduur = wortel van Hoogte / 0,5 * 9,81 ) b. Er moet een veilige afstand zijn die voorkomt dat de UAS in geval van een storing in een mensenmenigte of een ander aangrenzend gebied met een hoger risico terechtkomt.

5) 1:1 regel “If the UA is planned to operate at an altitude of 150 m, the ground risk buffer should be a minimum of 150 m”. (bron: Annex B to AMC1 to Article 11, Easy Access Rules 2024) 6) Berechnungstool LBA https://www.lba.de/SharedDocs/Downloads/DE/B/B5_UAS/Berechnungstool_FG_CV_GRB_eng.html. Aannames die zijn gedaan om dit model te gebruiken: barometrische error: 4 meter, GPS inaccurance 3 meter, p a) schaalmodel Airbus. Aannames voor berekening risicobuffer met LBA model: barometrische error: 4 meter, GPS inaccurance 3 meter, position holding error 3 meter en map error 1 meter. b) https://avy.eu/product/aera c) onbekend model, aannames gebruikt conform tabel d) Skeldar. Aannames voor berekening risicobuffer met LBA model: barometrische error: 4 meter, GPS inaccurance 3 meter, position holding error 3 meter en map error 1 meter. e) https://en.wikipedia.org/wiki/MMIST_CQ-10_SnowGoose f) https://wingsforaid.org/how/ g) https://en.wikipedia.org/wiki/Shield_AI_MQ-35_V-BAT h) DJI matrice 400. Gangbaar commercieel model. Aannames berekening risicobuffer conform specs DJI: https://enterprise.dji.com/matrice-4-series/specs i) https://www.ehang.com/news/1180.html j) https://www.avinc.com/uas/jump-20 k) everdrone E2 https://everdrone.com/news/2023/10/24/e2-drone-to-revolutionize-emergency-response/.

Specs niet beschikbaar; payload 3 kg; vergelijkbare drones met payload 3 kg hebben een MTOM van rond 9-12 kg l) Specs onbekend, lijkt op Avy platform. niet beschikbaar; waterstofstank (excl. waterstof) 4,6 kg; vergelijkbare fixed wing drones met payload 4-5 kg hebben een MTOM van rond 15-20 kg Disclaimer: Dronetypen zoals benoemd in de pleitnotitie NLR van 25/05/2025, punt 17. Waar dit onduidelijk was zijn aannames gedaan door experts. Wij kunnen niet zeggen of deze typen daadwerkelijk door NLR worden getest.

17

BIJLAGE 3

Inhoudsopgave: i.

Voorwoord

ii.

Over Pleisureworld en de auteurs

1.

Management summary

2.

Sector dagrecreatie in Nederland

3.

Trends en ontwikkelingen in sector dagrecreatie in Nederland

4.

Bedrijfsplan ‘Brennels’

5.

Programmering en zakelijke recreatie

6.

Horeca en gastvrijheid

7.

Merchandising en retail

8.

Openingstijden ‘Brennels’

9.

Catchment area, reisbereidheid en bezoekersraming

‘Brennels’

Pagina 2

i.

Voorwoord

De afgelopen jaren heeft ‘Netl’ en ‘Camping Netl Kalumaan’ in Kraggenburg zich ontwikkeld tot een aantrekkelijk recreatiebedrijf en evenementenlocatie, met diverse populaire onderdelen voor het hele gezin, en een tweetal grootschalige festivals. Ook worden diverse overnachtingsmogelijkheden aangeboden, waaronder een hotel, groepsaccommodaties en kampeermogelijkheden. Een deel van de activiteiten, met name de dagrecreatieve activiteiten, zijn toegestaan middels de ter plaatse geldende beheersverordening “Landelijk gebied” en de bestemmingsplannen “Landelijk gebied 2004” en “Landelijk gebied 2004 leemringweg 19-I, 19-II, 21-I, mammouthweg 30 - kraggenburg 2007”die daarvan onderdeel uitmaken (de plannen worden hierna gezamenlijk aangeduid als de “Beheersverordening”). Een aantal activiteiten en bouwwerken, met name voorzien op verblijfsrecreatieve functies, zijn vergund middels tijdelijke omgevingsvergunningen. In het bestemmingsplan “Landelijk gebied, Leemringweg 19-21 te Kraggenburg (NETL)”, vastgesteld op 31 maart 2025, heeft de verdere gewenste ontwikkeling van Netl zijn beslag gekregen. De bouw- en gebruiksmogelijkheden van dit nieuwe bestemmingsplan voorzien onder meer in een permanente bestemming voor de tijdelijk vergunde activiteiten en in een verdere ontwikkeling van het park.

Naar aanleiding van vragen die zijn gerezen in de beroepsprocedure met betrekking tot het nieuwe bestemmingsplan “Landelijk gebied, Leemringweg 19-21 te Kraggenburg (NETL)”, heeft Netl Pleisureworld Elst verzocht om een reële exploitatie van Netl op basis van de bouw- en gebruiksmogelijkheden van de Beheersverordening kaart te brengen. Voorliggend rapport bevat derhalve een beschrijving van een representatieve invulling van de planologische bouw- en gebruiksmogelijkheden op grond van voornoemde Beheersverordening aan de hand van een representatief en concreet bedrijfsplan. Dit bedrijfsplan blijft dus geheel binnen de begrenzingen die de Beheersverordening bevat. Ook is deze representatieve invulling in lijn met alle relevante ontwikkelingen in de vrijetijdssector. Hierdoor kan een reëel beeld worden gegeven van de verwachte bezoekersaantallen, uitgesplitst naar periode en seizoen. Daarbij is ook gekeken hoe/waar de bezoekers zich op het terrein ophouden, individueel of groepsgewijs. Dit rapport bevat een management summary (hoofdstuk 1). In hoofdstukken 2 en 3 wordt ingegaan op de algemene trends en ontwikkelingen in de sector dagrecreatie in Nederland, om de potentie van Netl en de bouw- en gebruiksmogelijkheden van de Beheersverordening inzichtelijk te maken.

Daarna volgt een uitgebreide beschrijving van het bedrijfsplan ‘Brennels’, een uitwerking van een representatieve invulling die begrensd wordt door de bouw- en gebruiksmogelijkheden van de Beheersverordening, zonder de bouw- en gebruiksmogelijkheden op grond van de tijdelijk verleende omgevingsvergunningen of het nieuwe bestemmingsplan “Landelijk gebied, Leemringweg 19-21 te Kraggenburg (NETL). (hoofdstukken 4 t/m 9). 30 november 2025 Team Pleisureworld Hans van Leeuwen, Leisure Expert en Recreatie Adviseur. Dit adviesrapport is mede tot stand gekomen met Leisure- en Cultuur adviseur Reinoud van Assendelft de Coningh (Efteling, Endemol, adviesbureau Van Assendelft & Partners) en Marieke van Doorn Doornroos imagineers (o.a. Pandadroom Efteling, Nature Game Nationaal park De Hoge Veluwe en Beleveniskaarten)

‘Brennels’

Pagina 3

ii.

Over Pleisureworld en de auteurs

Pleisureworld Wij zijn gespecialiseerd in retailtainment, destinatiemanagement, marketing, projectontwikkeling en strategisch advies. Wij helpen onze klanten met het ontwikkelen en implementeren van innovatieve en effectieve strategieën om de aantrekkelijkheid van bestemmingen te vergroten, de retailervaring te verbeteren en succesvolle projecten te ontwikkelen. Met onze diepgaande kennis van de branche en onze passie voor creativiteit en innovatie, zijn wij de ideale partner om uw doelen te bereiken en uw bedrijf te laten groeien.

Hans van Leeuwen Presentator, spreker, moderator & dagvoorzitter die de boel op scherp zet! Trendwatcher en adviseur Hans van Leeuwen staat in de recreatiesector bekend om zijn directheid en ongezouten mening over trends en ontwikkelingen in de vrijetijd. Dat hij hierbij geen blad voor de mond neemt, zet bij menigeen soms de haren recht overeind. Toch levert Hans met zijn professionele oog voor de juiste leisure trends een positieve bijdrage aan dagrecreatie, verblijfsrecreatie, horeca, sport en retail. Omdenker, expert, ondernemer, verbinder, inspirator en adhd’er: Hans van Leeuwen legt als geen ander de vinger op wat er speelt en weet met zijn tomeloze enthousiasme altijd weer te prikkelen. Zijn presentaties zorgen voor eyeopeners bij zowel ondernemers, brancheorganisaties en overheidsinstanties die wel een zetje in de goede richting kunnen gebruiken. Presentatie van de 111 Wereldtrends 2025 Zijn er over enkele jaren nog wel gewone campings, of gaan we voor een short stay bij een pretpark? Hoe ziet de nieuwe vakantiewoning eruit: tiny house of glamping? Wat gebeurt er met campers als we allemaal elektrisch rijden? Alternatieve energiebronnen, robots op de receptie en in de horeca, vega hamburgers: we krijgen er in de nabije toekomst allemaal mee te maken.

Hoe ontwikkelt de megabioscoop zich verder, en wat te denken van de supermarkt die transformeert tot culinaire hotspot? Wordt funshoppen populairder dan wandelen en fietsen en hoe gaan de Millennials eigenlijk op vakantie? Wie blijft hangen in vroegere successen, wordt aan alle kanten voorbijgelopen. Na het succes van de ‘111 Wereldtrends’ is er nu het vervolg: de 111 Wereldtrends 2025 gaat in razend tempo in op alles hot & happening is in de toekomst die dichterbij is dan je denkt. Trendwatcher Hans van Leeuwen geeft zijn visie op de uitdagingen, maar vooral ook kansen van de huidige en komende trends. Durf jij jezelf die spiegel voor te houden? Ondernemers, beleidsmakers… ze hebben steeds meer moeite de hogere eisen van de consument bij te benen, want veranderingen gaan sneller dan ooit. Ben jij al klaar voor dat wereldse speelveld of loop je achter de feiten aan? Trendwatcher Hans van Leeuwen zet iedereen op scherp met de nieuwe 111 Wereldtrends 2025. Denk aan actuele thema’s voor de recreatiesector zoals duurzaamheid, blurring, storytelling en de customer journey. En de verschuivingen richting Family Entertainment Centers, retailtainment en holiday resorts. Disruptors als booking.com, airbnb, uber en thuisbezorgd maken het traditionele spelers lastig.

Hans reist over de hele wereld om de uitdagingen, maar vooral de nieuwe kansen te spotten die zich voordoen voor wie durft voorop te lopen.

‘Brennels’

Pagina 4

Hans van Leeuwen: trendwatcher, inspirator en leisure expert Dwarsdenker, omdenker of gamechanger? Welke ondernemer in toerisme en recreatie kent Hans van Leeuwen niet? Als selfmade ondernemer pur sang staat Hans al veertig jaar midden in de recreatiesector en zijn out of the box denkwijze heeft al velen geholpen om op een andere manier naar de zaken te kijken. Als trendwatcher komt Hans overal en zijn kracht is dat hij deze visie combineert met kennis van elk hoekje en gaatje van de Nederlandse dag- en verblijfsrecreatie. Met zijn expertise helpt hij zowel ondernemers als beleidsmakers. Of het nu is als inspirator of als adviseur, als conceptontwikkelaar of gamechanger. Hij staat bekend om zijn vele blogs en verhalen, heeft een groot online bereik op sociale media en wordt geregeld gevraagd als spreker en presentator. Naast deze activiteiten is Hans van Leeuwen ook veelgevraagd adviseur voor zowel bedrijven als overheid. Ga de uitdaging aan! 111 Wereldtrends 2025 is een flitsende en inspirerende presentatie. Hans van Leeuwen belicht in razend tempo relevante trends en ontwikkelingen, tientallen unieke innovaties en praktijkvoorbeelden. Hij daagt deelnemers uit om hun comfortzone te verlaten en hun blik open te zetten voor toekomstige veranderingen.

Wie nu op de boot springt, kan de juiste koers nog varen voor morgen! Pleisureworld Advies, honderden gingen je voor… Deelnemers van vele organisaties werden al geprikkeld door de 111 Wereldtrends! Waaronder: Groepen.nl – SportOase België – Unesco Wereld Erfgoed De Hondsrug – Kennemer Duin Campings – Gemeente De Wolden – Duurzaam Bouwen – Zeeuws Vlaanderen – VVV Nederland – Gemeente Oosterhout – Gemeente Aa en Hunze – Emmelkamp – Plus Supermarkt – Ster Groep – Provincie Drenthe – Vallei & Boerderij – TCV Terschelling, Hof van Saksen, Landal PUUR Exloo, Eiland van Maurik, Gemeente Lelystad, SML – Midden Limburg – Polandal (Polen) Vakantiepark Terspegelt - Bungalowpark Marveld Recreatie, Rivierengebied, Gemeente Arnhem en vele anderen. Contact Naast de presentatie van de 111 Wereldtrends 2025 is Hans van Leeuwen ook beschikbaar als prikkelende dagvoorzitter, spreker, presentator en moderator die uw deelnemers op scherp zet. Bel Hans voor het maken van een afspraak. Full-service kosten voor een dag op aanvraag. Hans van Leeuwen Trendwatcher, Adviseur & Concept Ontwikkelaar Recreatie & Toerisme Pleisureworld Advies Contact: Hans van Leeuwen Mobiel: +31 (0) 653394506 hans@pleisureworld.nl E-mail: LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/pleisureworld/ Web : www.pleisureworld.nl

‘Brennels’

Pagina 5

Reinoud van Assendelft de Coningh Reinoud van Assendelft de Coningh is the owner and principal force behind Van Assendelft & Partners, a Dutch attractions consultancy. The company enjoys international recognition as a specialist for amusement parks and public attractions, especially in the areas of strategic marketing and concept development and has completed over 240 national and international assignments for Theme Parks and Attractions, museums, theatres, local and regional governments and various leisure related companies. Before forming his consultancy in 1997, Reinoud was the Commercial Director with the Efteling Theme Park in the Netherlands and was Commercial Director of Endemol Live Entertainment. He began his career in the theatre and was theatre director in the city of Tiel and assistant manager of the city theatre and concert hall of Nijmegen, also in the Netherlands. IAAPA has always enriched Reinoud’s life and professional career since 1990. He served in IAAPA committees since 1992, chaired the Marketing Committee that brought Give Kids The World to IAAPA in 1994, served on various IAAPA task forces, eight years on the European education committee and the Exhibit Award Committee and was twice a member of the IAAPA Hall of Fame Committee and chaired this Committee in 2023.

R.van.assendelft@me.com (www.vanassendelftpartners.nl) Twitter: @rvanassendelft Curriculum Vitae R.D. van Assendelft de Coningh Persoonlijke gegevens: Naam Voornamen Adres

: Van Assendelft de Coningh : Reinoud Dirk : Molenveldlaan 272 6523 RR Nijmegen Tel.: +31 (0)653 912 988 (mobiel) E-mail: r.van.assendelft@me.com

Opleiding: diploma: MULO ja Hogeschool voor de Kunsten Amsterdam (Akademie voor Kleinkunst) ja Diverse management en marketing cursussen

in: 1970 1975

Talen: Engels Frans Duits Nederlands

uitstekend goed voldoende moedertaal

Werkervaring: Aug. 1997 – heden

: Directeur/eigenaar ‘Van Assendelft & Partners’ Adviesbureau voor Leisure & Cultuur. (zie voor bijzonderheden, publicaties en opdrachtgevers : www.vanassendelftpartners.nl ) Sinds 1997 >240 projecten binnen leisure en cultuursector. Marketing, Feasibility, concept ontwikkeling, coaching, research en interim management.

Aug 2002- dec. 2018

‘Brennels’

Directeur/ eigenaar CARTS bv (Creative Attraction, Recreation & Tourism Support). Operationele werkmaatschappij naast Van Assendelft & Partners bv. O.a. Phantasialand Bureau Holland 2004-2007 (marketing & communicatie), Organisatie 80 jaar VvAA (2009), Project ‘Beleef de luxe van Nijmegen’ (2005), Mosae Magus Trajectum (2005,2008,2010,2012, 2015) Pagina 6

Juli 1996 – mei 1998 (vanaf aug ’97-mei ’98 part time)

: Commercieel Directeur ENDEMOL Live Entertainment / Marketing Directeur Holiday on Ice Internationaal verantwoordelijk voor het commerciële beleid: Marketing, sales, communicatie, corporate identity, pr, externe betrekkingen. (directe aansturing 6, indirect 15, budgetverantwoordelijkheid: ± 10 mio. gld)

mei 1990 – juni 1996

: Commercieel Directeur ‘De Efteling b.v.’ Lid MT. Verantwoordelijk voor marketing, sales, pr, corporate identity, evenementen etc. (directe aansturing personeel: 7, indirect: 17, budgetverantwoordelijkheid: ± 8 mio.)

juli 1989 – april 1990

: Alg. Directeur Theater Agnietenhof Tiel Algemeen Management, Beheer, Programmabeleid, Publiekswerving. . (directe aansturing personeel 5, indirect: 45)

jan 1984 – juni 1989

: Adjunct Directeur NV Mij. Tot Exploitatie van de Nijmeegse Schouwburg en Concertzaal. Programmering, commerciële activiteiten, Evenementen, organisatie, beheer gebouwen, publiekswerving, (directe aansturing personeel: 4, indirect: ± 60)

april 1978 – dec. 1983

: Directiemedewerker NV Mij. Tot Exploitatie van de Nijmeegse Schouwburg en Concertzaal. Planning, verhuur, beheer gebouwen. (directe aansturing personeel 2, indirect 20)

jan. 1976 - april 1978

: Zakelijk leider theatergroep “Splinter” Badhoevedorp.

aug. 1973 – dec. 1975

: Technische leiding theaterbedrijf “SPOT” Programma “Wat je zegt dat ben je zelf”, een eigen productie van Gerard Cox & Frans Halsema. (Afstudeerstage als regie-assistent)

Nevenfuncties: juli 2019-heden

: Lid beoordelingscommissie NLsportraad

10/2007- 10/2010

: Lector Creative Leisure Networks BUAS (voorheen NHTV, nu Breda University of Applied Sciences). (Leisure management) voor 0,2 fte.

1997-heden

: Professional Speaker/ Dagvoorzitter Diverse presentaties, motivatiesessies en dagvoorzitterschappen op Congressen, Symposia, maatschappelijke bijeenkomsten (gem. 20 x p.jr.)

1999- heden

: Gecommitteerde eindexamens BUAS (Breda University of Applied Sciences) (2x p.jr.).

2004 – 2017

: Lid Exhibit Award Committee IAAPA (Int. Assoc. of Amusement Parks & Attractions (VS).

2014- 2016 en 2020/2021

: Lid Global Certification Taskforce IAAPA

2006 – 2014

: Lid Education Committee EAS (European Attraction Show). Europese Leisure beurs & workshop programma.

‘Brennels’

Pagina 7

2010- 2013 en nov. 2019 -heden

: Lid Hall of Fame & Archives Committee van de International Association of Amusement Parks and Attractions (IAAPA)(VS).

Bestuurlijke ervaring: 2014 (juni)-heden

: Lid Raad van Commissarissen Uit®waarde (recreatieschappen Betuwe en Maas & Waal)

Mei 2019- heden

: Lid Raad van Toezicht Musis en Stadstheater Arnhem

Januari 2020 – heden

: Lid Bestuur Nederlands Watermuseum Arnhem.

2019- heden

: Lid Raad van Advies World Food Center Experience Ede

2006 – 2018

: Lid Raad van Commissarissen Hotel en Congrescentrum Papendal BV (NOC*NSF) (3 termijnen voltooid)

2005 – 2016

: Lid Strategische Advies Raad NHTV Breda (Academy of Applied Sciences Breda)

2006 – sept.2017

: Lid Bestuur Stichting ‘De Verlichting’ Nijmegen

2012 – nov.2019

: Lid Klankboordgroep‘ 4Daagsefeesten Ambassadors Club’

2002 - 2009

: Lid Bestuur Stichting ST&M, Kleinkunstopleidingsinstituut te Amsterdam.

2006 – 2011

: Lid Algemeen Bestuur Stichting Local Heroes (Projectondersteuning en fondsenwerving Afrikaanse Atleten in thuisland)

2003 - 2005

: Lid Raad van Toezicht Zorggroep Zuid Gelderland (ZZG).

1997- 2003

: Bestuurslid Stichting Congresbelangen Nijmegen

1996 – juli 1997

: Lid Raad van Commissarissen Multifunctioneel Congrescentrum en ijsbaan Triavium te Nijmegen. (vanaf juli 1997 tot eind 1999 op verzoek aandeelhouders: interim directeur)

1995 – 1997

: Voorzitter Marketing committee International Association of Amusement Parks and Attractions (IAAPA) Wereldwijde overkoepelende organisatie attractieparken. (vanaf 1993 lid committee)

1993 - 1997

: Bestuurslid Brabants Bureau voor Toerisme

2002 - 2005

: Bestuurslid Stichting Armada, Culturele Vloot (Podiumkunstenfestival Nijmegen)

‘Brennels’

Pagina 8

Marieke van Doorn Marieke van Doorn Expert in (Gebieds)beleving | Ruimtelijk ontwerp | Storytelling | Participartie & Placemaking. www.doornroos.com DOORNROOS IMAGINEERS Discovering Spaces. De wereld als een ontdekkingsreis. Vanuit haar achtergrond als attractieontwerper storyteller en imagineer kijkt Marieke van Doorn naar gebieden, ruimtes, hun beleving & verhalen. Zij inspireert tot anders kijken naar je leefomgeving. Spelen en ontdekken in de leefomgeving. Verbindt mensen aan een plek en aan elkaar met de Belevingskaart, The Nature Game een Verhalenroute of ontdekkingsruimte met boodschap. Welk verhaal wilt u vertellen en laten ontdekken? Het verhaal van de plek vertaalt in beleving in de vorm van een route, ruimte of kaart. Zet je stad, wijk, dorp, vakantiepark of landschap op de kaart. Stadsverhalen & gebiedsbeleving. En vooral ook; Samen doen! Participatieprojecten; samen met de bewoners een wonderlijke reis maken. Betekenis geven aan de woonplek, streek of vakantiepark. Verhalen zichtbaar maken, waarde creeeren en beleven! Doe dat met ons! Werkervaring Marieke van Doorn 2005 - heden

Experience Design and Storytelling for environment, leisure en retail, Doornroos imagineers / The New Wonderland

2016 - heden 2012 - heden 2012 - heden 2012 - heden 2010 - heden

Experience Design en Strategy for Swimmingpools Gebiedsbeleving en Stadsverhalen Interactieve verhalenroutes: magische inuteractieve verhalenroutes voor het hele gezin Data Analyse Bezoekersbeleving & Bottom Up Branding voor locaties, steden en dorpen Masterclass Storytelling en Beleving voor scholen en bedrijven, Doornroos Imagineers/The New Wonderland Guest Lecturer Industrial Design – Experience in Retail Guest Lecturer Master Interior Architecture en Retail Design Willem de Kooning Academie Rotterdam Theme Park Designer Efteling Senior Designer Retail & Brand development The Retail Company Interieurarchitect

2013 2007 - 2008 2000 - 2005 1995 - 2000 1995 - 1996

++++++++++

‘Brennels’

Pagina 9

1.

Management summary

Naar aanleiding van vragen die zijn gerezen in de beroepsprocedure met betrekking tot het nieuwe bestemmingsplan “Landelijk gebied, Leemringweg 19-21 te Kraggenburg (NETL)”, heeft Netl Pleisureworld Elst verzocht om een reële exploitatie van Netl op basis van de bouw- en gebruiksmogelijkheden van de Beheersverordening in kaart te brengen. Voorliggend rapport bevat derhalve een beschrijving van een representatieve invulling van de planologische bouw- en gebruiksmogelijkheden op grond van voornoemde Beheersverordening aan de hand van een representatief en concreet bedrijfsplan. Dit bedrijfsplan blijft dus geheel binnen de begrenzingen die de Beheersverordening bevat. Ook is deze representatieve invulling in lijn met alle relevante ontwikkelingen in de vrijetijdssector. Hierdoor kan een reëel beeld worden gegeven van de verwachte bezoekersaantallen, uitgesplitst naar periode en seizoen. Daarbij is ook gekeken hoe/waar de bezoekers zich op het terrein ophouden, individueel of groepsgewijs.

Op basis van (i) de beschikbare marktruimte voor dagrecreatie, (ii) de feitelijke bezoekerscijfers van vergelijkbare dagrecreatieparken/-terreinen, (iii) de grote procentuele groei aan bezoekers binnen de ‘tweede divisie’ bedrijven (waar ‘Brennels’ deel van uitmaakt), (iv) de reisbereidheid van zowel inwoners als bezoekers uit de toeristische verblijfsaccommodaties en (v) het bedrijfsplan ‘Brennels’, is een bezoekersraming gemaakt. In deze raming is nog geen rekening gehouden met de autonome bevolkingsgroei binnen het verzorgingsgebied en wordt ook nog geen rekening gehouden met bezoekers vanuit het jaarlijkse aanvullende programma (Lammetjesdagen, Happy Halloween, Winter Brennels), eventuele evenementen en de zakelijke markt (die ook gebruik van de dagrecreatieve faciliteiten kan maken). Op basis van bovenstaande uitgangspunten en bij een kwalitatieve invulling en uitvoering van het bedrijfsplan ‘Brennels’ gaan wij uit van een jaarlijks bezoekersaantal van 400.000 personen. Dit betreft een inschatting van de bezoekersaantallen bij een directe uitvoering van het plan, in de daaropvolgende jaren zal dit aantal mede gelet op de demografische ontwikkelingen en de bekendheid met het bedrijfsplan nog toenemen. In de maanden met de laagste bezoekersaantallen (januari en november) komt dit neer op circa 16.000 bezoekers per maand.