8.1 Ambitiedocument Nagele - Verweven van dorp en polder.pdf

20,1%

27,9%

Huidige dorp Nagele 16,1%

54% 200000

G

B

F

A

E

A+

D

A++

C

A+++

31,7%

41,5%

29,9%

€280.999

26,3% 31,7%

16,1%

175000

54%

150000

Huidige dorp Nagele

41,5%

Nederland

29,9%

Laag opleidingsniveau

26,3% Middelbaar opleidingsniveau

125000

Hoog opleidingsniveau

Huidige dorp Nagele Nederland 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Laag opleidingsniveau

Middelbaar opleidingsniveau Hoog opleidingsniveau

40% 30% 20% Gemiddeld bruto jaarinkomen 10% 0

D A++ Nederland C A+++

Flevoland

50%

35000

Eenzaam

Emotioneel

(Zeer) ernstig

eenzaam eenzaam Gemiddeld bruto jaarinkomen

Sociaal eenzaam

30000

25000 Eenzaamheid onder Nagelezen tussen 18-65 jaar (CBS) 20000 15000 35000 10000 30000

Inwoners naar leeftijd 5000 25000 0 20000 15000 350 10000 300 5000 250 0 200 150

Huidige dorp Nagele

Flevoland

Nederland

Huidige dorp Nagele

Flevoland

Nederland

100 Gemiddelde WOZ woningwaarde 50

Vergelijking gemiddeld bruto jaarinkomen (CBS)

0 200000

0-15

15-25

25-45

Gemiddelde WOZ woningwaarde

45-65

65+ €280.999

175000

200000 150000

€280.999

175000 125000 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 150000

Gemiddelde WOZ-waarden in huidig dorp Nagele (CBS) 125000

Ambitiedocument

Vervolgstappen + Aanbevelingen

78

79

2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Vervolgstappen + Aanbevelingen Ambitiedocument

Voedselbosrand

Woningen

Publieke oogsttuinen Doorsteekpaden

Straat

Collectieve tuinen

Vizier Versterking bosrand

Mobiliteitshubs Publieke functie

Ontwerp aan de ruimtelijke zonering Met het toevoegen van een substantieel aantal woningen is het van belang overig ruimtegebruik, zoals publieke voorzieningen en groen, in balans te brengen. We passen het gedachtengoed van de ‘Utrechtse Barcode’ toe; een differentiatie van bijvoorbeeld soorten groen Ambitiedocument

en water. De gemeente verdiept zich hierin binnen de Noordoostpolder. Hier wordt in de planvorming op door-ontworpen. In bovenstaand beeld een voorstel voor de ruimtelijke zones met ruimte voor diverse woonvormen, soorten groen, water, productief landschap en verbindingen tussen dorp en polder.

Vervolgstappen + Aanbevelingen

80

Verkenning ruimtelijke zonering

Voorstel voor een verscheidenheid aan ruimtegebruik op het perceel 81

Vervolgstappen + Aanbevelingen

Ambitiedocument

toekomstig stig ruimtegebruik ruimtegebruik toekomstig ruimtegebruik

100 %

80 %

60 %

100%% 100 12,4 %

6,2 % Deels productief Percelen 12,4 % Percelen

3,5 %

Voetpaden Voetpaden 3,5 %

8080%% 10,9 %

Sportvelden/ijsbaan 10,9 % Sportvelden/ijsbaan Water Water 4,1 % Woningen 4,6 % Woningen Voorzieningen 0,8 % Voorzieningen

4,1 % 4,6 % 0,8 %

6060%%

93,8%% Bosrand Niet productief 28,3 % Bosrand 28,3

40 %

4040%% 0,9 %

Parkeren 0,9 %

Parkeren

11,2 %

Straat 11,2 %

Straat

20%% 20 % 20 ama verhard verhard en en onverhard onverhard

Schema huidig en toekomstig ruimtegebruik 23,3 %

Gras 23,3 %

Gras

Huidige dorp Nagele Huidige dorp Huidige Nageledorp Nagele

100 100 %100%%

6,2 %

Deels productief

80 % 8080%%

Vergelijk een meer divers ruimtegebruik 100 % 100 % 6,4 % Doorsteekpaden 6,4 % Doorsteekpaden Met de uitbreiding is er sprake van een zoek15,3 % Productief Gedeelde faciliteiten 0,7 % Gedeelde 0,7 % faciliteiten tocht naar andere vormen en verdeling van 15,3 % Voedselbos-rand 15,3 % Voedselbos-rand ruimtegebruik en daarmee de waardering van 80 % 80 % 0,4 % Voorzieningen 0,4 % % Voorzieningen 17,8 Deels productief de gronden. Zoals minder privaat en meer col9,6 % Zwemvijver 9,6 % Zwemvijver 1,7 % Vrijstaande 1,7 % Vrijstaande boshuizen boshuizenlectief gebruik; dit is van belang om de open, 11,4 % Publieke 11,4 %oogsttuinen Publieke oogsttuinen vruchtbare ruimte te benutten. 79 vraagt % Onverhard Onverhard 60 % 6079 % % Dit 3,5 % Parkeerclusters 3,5 % Parkeerclusters om nieuwe manieren van organiseren. In de 4,1 % Raamwerk-woningen 4,1 % Raamwerk-woningen 3,5 % Passage-woningen 3,5 % Passage-woningen uitbreiding is sprake van een grotere verschei40 % 40 % 6,2% Gedeelde 6,2% straat Gedeelde straat 0,4 % Collectieve 0,4 % Collectieve wintertuin wintertuindenheid aan ruimtegebruik in vergelijking met 62,2 % Niet productief het huidige dorp. Ook nemen de woningen 19,9% Collectieve 19,9% Collectieve tuinen tuinen minder ruimte in dan20in bestaand Nagele.

Dit % 20 % 4,2% Verbreding 4,2% Verbreding bosrand bosrand is hiernaast weergegeven, waarbij niet alleen 21,0 % 21,0 % Verhard Verhard 3,6% Vizier 3,6% Vizier / zichtlijn / zichtlijn wonen, werken en infrastructuur is benoemd, 4,1% Bospad 4,1% Bospad 5,0% Ligweide 5,0% Ligweide maar ook een onderscheid in diverse functies. Woonuitbreiding Toekomst Toekomst 15,3 % Productief

17,8 % Deels productief

79 %79 %

60 % 6060%%

Onverhard Onverhard

93,8 %

80,380,3 % % Onverhard Onverhard

Niet productief

40 % 4040%% 62,2 % Niet productief

20 %

20 % 20 % Schema aSchema huidig huidig en huidigen en mstig toekomstig toekomstig ruimtegebruik ruimtegebruik ruimtegebruik 21,021,0 % % Verhard Verhard

100 %

100 100%%

6,2 %

80 %

8080%%

60 %

6060%%

Deels 6,2 6,2% productief % Deels Deelsproductief productief

15,3 % Productief 15,3 15,3%% Productief Productief

Niet 93,8 93,8 productief %% Niet Nietproductief productief

4040%% 62,2 % Niet 62,2 62,2 productief %% Niet Nietproductief productief

20 %

2020%%

Huidige dorp Huidige Huidige Nagele dorp dorpNagele Nagele

Ambitiedocument

Verken de ratio verhard - onverhard Als we het huidige Nagele en de voorgestelde verdeling van de ruimte voor de woonuitbreiding met elkaar vergelijken zien we dat de verhouding verhard-onverhard overeenkomt. Wel is er bij de woonuitbreiding meer variatie in verschillende functies van de onverharde delen die verder verkend dienen te worden. Bovendien is er met compact bouwen ook sprake van een hogere dichtheid aan woningen, waardoor er meer ruimte beschikbaar is voor functies als water, productief landschap en verschillende type groengebieden zoals een bos en ligweide.

80,3 % Onverhard Onverhard

19,7 %

19,7 % Verhard

Woonuitbreiding Woonuitbreiding Woonuitbreiding

Schema biobased bouwmaterialen, bewerking afbeelding onderzoek Biobased bouwen CRa

Reken aan de ratio productief - onproductief Het is de ambitie om op het perceel van de woonuitbreiding meer ruimte voor productief landschap te bestemmen dan in het bestaande Nagele. Onder ‘productief ’ verstaan we bijvoorbeeld het bijdragen aan het verschaffen van voedsel voor mensen en dieren. Op het uitbreidingsperceel blijft een deel beschikbaar als productief landschap voor onder meer een voedselbos en collectieve oogsttuinen met boomgaarden. Ook kan dit landschap mogelijk benut worden voor het verbouwen van biobased bouwmaterialen. Dit levert opbrengsten die meegenomen dienen te worden in de berekeningen tijdens de verdere planvorming.

Vervolgstappen + Aanbevelingen

82

Verhard

Toekomst Toekomst

Woonuitbreiding Toekomst Toekomst

17,8 % Deels 17,8 17,8 productief %%Deels Deelsproductief productief

93,8 %

40 %

Huidige dorp Huidige Huidige dorpdorp Nagele Nagele

19,719,7 % % Verhard Verhard

Huidige dorp Huidige Nageledorp Nagele

80,3 %

Verdiep het Nieuwe Bouwen 2.0 De bouwsector is verantwoordelijk voor een groot deel van de CO2-uitstoot. Om richting 2050 een circulaire economie te realiseren, is een cultuuromslag in de bouwsector nodig: een nieuwe bouwcultuur. De overstap naar biobased bouwmaterialen is hierin eerder een vanzelfsprekendheid dan een keuze. Om hiervan de reguliere bouwpraktijk te maken is verdieping via kennisontwikkeling en praktijkervaring nodig. In de afbeelding hierboven is een overzicht te zien van diverse planten en de verschillende bouwmaterialen die hieruit verkregen kunnen worden. 83

Vervolgstappen + Aanbevelingen

Ambitiedocument

Fasering en deelonderzoeken De ambities opgesteld in dit document zullen gefaseerd over meerdere jaren heen worden gerealiseerd. We zien hierin drie fases met op hoofdlijnen de volgende stappen en resultaten: Fase I - Startup • Er worden sleutelgesprekken met overheden en kennispartners gevoerd om koppelkansen verder te verkennen en de benodigde kennis te vergaren om de ambities haalbaar te maken. • In deze fase wordt er gewerkt aan een adaptieve uitvoeringsstrategie met extra aandacht voor een eerste fase van vijftig woningen, innovatie en (tijdelijk) gebruik van het uitbreidingsperceel. • Vanuit het Ambitiedocument worden er verdere gesprekken met het dorp en Dorpsbelang gevoerd en wordt voortgebouwd op bestaande en geplande (bouw) ontwikkelingen in het dorp. • De Coöperatief Nagele-beweging wordt uitgewerkt vanuit de in dit document opgestelde ambities rond coöperatieven. • Er wordt een onderzoek uitgevoerd naar strategische ingrepen in het bestaande dorp ten aanzien van mogelijke toevoeging van enkele woningen, en het tot stand brengen van een solide ruimtelijke, sociale en groene aansluiting met de uitbreiding. Fase II - Planvoorbereiding • Een Programma van Eisen wordt opgesteld op basis waarvan het stedenbouwkundigplan wordt gemaakt. • Wijziging van het bestemmingsplan (het omgevingsplan) op de kavel.

• Het woningbouwprogramma voor bouwfase 1 van de uitbreiding wordt verder aangescherpt; op basis hiervan wordt een grondexploitatie voor circa vijftig wooneenheden gemaakt. Ambitiedocument

• Er wordt een beeldkwaliteitsplan voor de woonuitbreiding opgesteld. • Voor de planvorming van de woonuitbreiding volgen de drie ontwerpfases van Schetsontwerp (SO), Voorlopig ontwerp (VO) en Definitief ontwerp (DO). • De planvoorbereiding voor de aanhechting tussen het bestaande Nagele en het uitbreidingsperceel wordt uitgevoerd. • De mogelijkheden voor de bouw van een (aantal) modelwoning(en) op het uitbreidingsperceel worden onderzocht. Fase III - Uitvoering • Bepalen en planten van te verbouwen bouwmaterialen op het uitbreidingsperceel zoals houtbouw en hennep. • Start met de aanleg van bepalende landschappelijke elementen zoals een zwemvijver, een voedselbos, een oogsttuin zodat Nagelezen hier al gebruik van kunnen maken (de kost gaat voor de baat uit). • De uitvraag aan ontwikkelende partijen wordt gedaan (een deel vanuit wooncoöperatieven, woningcorporaties, beleggers en particulieren); het perceel wordt gefaseerd ontwikkeld om veerkrachtig te zijn. • Er wordt begonnen met de aanleg van de (tijdelijke) infrastructuur. • Vervolgens starten de ontwikkelende partijen met de gefaseerde woningbouw.

Waarom wachten als we direct kunnen beginnen met verweven, verbeteren, samen werken en innoveren?

Vervolgstappen + Aanbevelingen

84

Parallel aan de hiernaast beschreven fasering is een aantal deelonderzoeken noodzakelijk om de ambities verder te brengen. Dit Ambitiedocument brengt diverse thema’s naar voren, waarbij het aan te bevelen is door te werken op de hieronder beschreven sporen. Co-creatie en coöperatieven • Aan de voorkant van de ontwikkeling is de inzet vanuit de gemeente noodzakelijk om de ambities rond het versterken van de dorpsgemeenschap haalbaar te maken. • Verder betrekken van al bekende en ongekende actoren in het dorp en de polder. • Coöperatieve woonvormen organisatorisch, programmatisch en ruimtelijk verkennen. • In samenwerking met Mercatus het 'ruilmodel' van woningen onderzoeken. • Coöperatieve vormen rond voedselverbouw (zoals Herenboeren) uitwerken. • Samenwerkingen zoeken voor het opzetten van een voedselbos. • Energiecoöperatie Energiek Nagele denkt mee met mogelijkheden voor duurzame energie in de woonuitbreiding.

Woningcorporatie Mercatus ...... MFC Nagele Museum Nagele

85

Zuiderwinkels

PKN Nagele - De Ruimte

Voetbalvereniging Nagele

Kwaliteitsteam Dorpsbelang

Verder te betrekken actoren binnen het sociaalmaatschappelijk weefsel van het dorp en de polder

Haalbaarheid en betaalbaarheid • Doorrekenen van de grondopbrengsten vanuit de voorgestelde ruimtegebruiken. • Verkenningen rond beleid en verdienmodellen om voedselver- bouw, verbouw van materialen en woningbouw te combineren. • Verdiepen van gewenste woningtypen, doelgroepen en draagvlak voorzieningen. • Vernieuwende mogelijkheden voor (deel) mobiliteit verkennen en uitwerken. Nieuwe Bouwen 2.0 • Kennis vergaren rond de bouw en verbouw van biobased materialen op de kavel • Testen van bouwmethoden voor duurzame, diverse en levensloopbestendige woningen.

Boerenbedrijven

Energiek Nagele

Kracht van de dorpsgemeenschap

Circulair bouwsysteem voor 18 duurzame woningen in project Noorderwinkels Nagele / Kingspan TEK en OVT

Vervolgstappen + Aanbevelingen

Ambitiedocument

Interviews met betrokken actoren en experts, door Jaimy Soares en Liset Moerdijk / het proces van de woonuitbreiding wordt vastgelegd met dank aan de Erfgoed Deal

“Nagele is een symbool van vooruitgang en innovatie, en ik hoop dat we over zeventig jaar wederom zo terug kijken op dit uitbreidingsplan” Zef Hemel, RUG / TU Delft / UvA - Hoogleraar, Abe Bonnema-leerstoel

“Ik wens Nagele de liefdevolle aandacht van ontwerpers toe, waardoor er weer iets moois ontstaat en deze uitbreiding het verhaal van Nagele gaat verrijken!” Bas Horsting, Lid Kwaliteitsteam - Supervisor Nagele

Ambitiedocument

Aanbevelingen + Vervolgstappen

86

87

Aanbevelingen + Vervolgstappen

Ambitiedocument

Bijlage: Achtergrond

Waterrecreatie Wildeburg - Noordoostpolder Ambitiedocument

Hoofdstuktitel

88

89

Hoofdstuktitel

Ambitiedocument

Kernwaarden en verbeterslagen Nagele

De ontwerperscollectieven De 8 en Opbouw waren door de directie van de Wieringermeer gevraagd om met een idee te komen voor het te realiseren dorp Nagele. Het dorp diende geen traditionele opbouw te kennen zoals andere dorpen in de Noordoostpolder; de aanpak moest anders zijn. Er is meer dan tien jaar ontworpen aan het plan, voordat er in 1954 is begonnen met de bouw. Het bijzondere proces is vastgelegd door filmmaker Louis van Gasteren en leidde tot de documentaire met de titel: 'Een nieuw dorp op nieuw land'.

Zo'n zeventig jaar na de bouw van Nagele zijn er waarden die behouden dienen te blijven en verbeterpunten die gemaakt moeten worden

Mien Ruys is verantwoordelijk voor het landschapsontwerp van Nagele Ambitiedocument

Achtergrond

90

De 8 en Opbouw aan het werk / still documentaire Louis van Gasteren

Ruimtelijke kenmerken van Nagele De oorspronkelijke opdracht aan De 8 en Opbouw luidde: "Ontwerp een dorp met ongeveer 300 woningen, 3 kerken, 3 scholen, winkels, een dorpshuis, een sport-zaal, horeca en een begraafplaats". Zij ontwierpen vanuit de modernistische principes van 'licht, lucht en ruimte' en functiescheiding. Zij wilden geborgenheid bieden in de weidse polder door een bosrand rondom het dorp te maken als 'een ruimte in de ruimte'. Daarbij werd het hele dorp als kern voor de dorpsgemeenschap gezien met een centraal open middengebied met openbare functies, daarlangs een strook voorzieningen en rondom de woonhoven, met telkens een kleinere open ruimte. Het landschapsontwerp had een belangrijke rol in het ontwerp en leidde tot verschillende typen en schalen van groen. Tot slot, het ruimtelijke kenmerk van Nagele als voorbeeld van het Nieuwe Bouwen waardoor het bekend staat als 'plattedakendorp'. Voorkomend uit de nieuwe bouwmethodes destijds van beton en glas, en het ideaal van minder spullen waardoor een zolder overbodig leek.

Bosrand rondom voor geborgenheid

Open middengebied met openbare functies

Wonen rondom hoven in kleinere gemeenschappen

Verschillende typen en schaalniveaus aan groen

Nagele als innovatiedorp voor het Nieuwe Bouwen

Schema's van de kernwaarden van het dorp Ambitiedocument

Kansen voor verbetering Door de weids opgezette, weinig ingerichte openbare ruimte en het ontbreken van traditionele straten met voorkanten van woningen aan beide kanten van de straat, voelen het middenterrein en de woonhoven wat anoniem aan en worden interacties niet gestimuleerd. Parkeerplaatsen domineren het straatbeeld en zouden juist ondersteunend aan de structuur van het dorp moeten zijn. De inrichting van de openbare ruimte in het dorp blijft daarmee een aandachtspunt. Met het Groenstructuurplan zijn al verbeterslagen gemaakt, maar er liggen nog kansen wat betreft uniform straatmeubilair en de klimaatopgaven. Hiervoor is meer divers groen benodigd. Daarnaast staat het draagvlak van voorzieningen onder druk en behoeven deze deels een andere invulling. Ook is de behoefte aan woningdifferentiatie een aandachtspunt voor de woonuitbreiding.

Achtergrond

92

Schaal en invulling hoven te groot en leeg

Achterzijde tegenover voorzijde van woningen oogt anoniem

Weinig interactie tussen huidige en nieuwe (tijdelijke) bewoners

Parkeerplaatsen dominant in het straatbeeld

Weinig middelhoog en biodivers groen

Gebrek draagvlak voortbestaan kerken

Voorzieningen veerkrachtig houden

Eenzijdige woningvoorraad van eengezins-rijwoningen

Schema's van te maken verbeterslagen voor Nagele 93

Achtergrond

Ambitiedocument

Aanloop naar Ambitiedocument Terugblik op januari 2022 tot juli 2023 Verschillende stappen hebben geleid tot het voorliggende Ambitiedocument: • Januari 2022 Besluit gemeenteraad uitbreiding dorpen • Juli - december 2022 Ontwerpend onderzoek Young Innovators • September 2022 Wet Voorkeursrecht Gemeenten (WvG) van toepassing op uitbreidingsperceel • Maart - april 2023 Enquête ‘Woningbehoefte Nagele’ • Maart - juli 2023 Opstellen Ambitiedocument ‘Een ruimte in de ruimte’ - CIAM / Aldo van Eyck, 1956

Vanuit het veldwerk hebben we ervaren dat er bij de Nagelezen een wens voor uitbreiding is die gepaard gaat met behoefte aan verbeterslagen in het dorp Workshop met bewoners van het dorp en de buitenwegen, op het uitbreidingsperceel in Nagele, 2022

Ambitiedocument

Achtergrond

Ontwerpend onderzoek uitbreiding Nagele Met de uitbreiding van Nagele wordt voortgebouwd op de geformuleerde richtlijnen en aandachtspunten uit het ontwerpend onderzoek ‘STREEK – tussen dorp en land’, in 2022 uitgevoerd door Dérive in het kader van het Young Innovators Programma van het College van Rijksadviseurs. De uitbreiding van Nagele vormt het uitgangspunt van dit ontwerpend onderzoek, onderbouwd vanuit de nood aan draagvlak voor de voorzieningen en de veronderstelling dat inbreiding met grote woningaantallen onwenselijk is gezien de cultuurhistorische waarden van het dorp. Als volgende stap richting de uitbreiding van Nagele heeft Dérive dit Ambitiedocument opgesteld in samenwerking met de gemeente Noordoostpolder, Strootman Landschapsarchitecten, overige professionals en Nagelezen.

Al wandelend langs de Nagelertocht ervaar je de overgang van dorp naar polder! 94

Bundeling voorafgaand ontwerpend onderzoek , 2022

95

Wandeling met onderzoekers van de TU Delft, 2023 Achtergrond

Ambitiedocument

Een bijzonder dorp, een bijzonder proces Om kennis te vergaren over de ontwerpprincipes van Nagele, het dorp en haar inwoners zijn er verschillende momenten geweest waarbij er met de Nagelezen, de gemeente, de provincie, het Rijk, andere experts en onderzoekers gesproken, gewandeld en gewerkt is. Deze momenten worden – net als door Louis van Gasteren met de documentaires ‘Een nieuw dorp op nieuw land’ en ‘Terug naar Nagele’ – vastgelegd door Nagelees en filmmaker Jaimy Soares.

Samen vertalen we de ontwerpprincipes van Nagele door naar de 21ste eeuw!

De planvorming wordt vastgelegd door Jaimy Soares, foto van Anita Blom tijdens expertsessie / Museum Nagele

Woningbehoefte Nagele In de enquête ‘Woningbehoefte Nagele’, uitgezet door de gemeente Noordoostpolder, hebben 172 respondenten hun woonwensen geuit. Hiervan zijn er 111 (68%) afkomstig uit het dorp Nagele, 33 uit de buitenwegen van Nagele, 17 binnen de Noordoostpolder en 11 daarbuiten. Het huidige woningaanbod wordt door 85% van de respondenten als onvoldoende gezien; dit bevestigt de behoefte aan een grotere woningdifferentiatie. Deze resultaten en overige inzichten uit de enquête worden meegenomen in de planvorming.

Expertsessie met professionals in Museum Nagele, 17 maart 2023 Ambitiedocument

Achtergrond

Jaarvergadering Dorpsbelang in De Ruimte, 13 april 2023 96

Gezamenlijk werken aan Nagele, met professionals en Nagelezen 97

Achtergrond

Ambitiedocument

Selectie toegepaste bronnen Gemeente Noordoostpolder

Programma Landschap van de Toekomst

ATLAS FLEVOLAND

APPENDIX: Handboek kernkwaliteiten Flevoland 24 bouwstenen voor hoge ruimtelijke kwaliteit

Structuurvisie Noordoostpolder 2025 Plan-Milieueffectrapport

Van gepland naar geleefd land

Nagele Een moderne erfenis Anita Blom, Peter Timmer en Willemijn Zwikstra

Scan mij of kijk op www.flevoland.nl/ landschapvandetoekomst

I NH O U D S O P G AV E | A

Deel 1 Verkenning groeiambitie Noordoostpolder

NAGELE

Programma Landschap van de Toekomst Visie, ambities, handvatten en uitvoeringsprogramma voor hoge ruimtelijke kwaliteit in Flevoland

ontwikkelperspectief

programma novex

Gemeenteraad 25 mei 2021

Programma mooi nederland

Groenstructuurplan Nagele

Nagele Zuiderwinkels

Scan mij of kijk op www.flevoland.nl/ landschapvandetoekomst

b o u w h i s to r i s c h o n d e r zo e k

Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

juli 2012

Ruimte voor Biobased Bouwen

landschap van rust en regelmaat

Strategische Verkenning

Landschapsvisie Noordoostpolder

K

Vlashof + Klaverhof

 

 



Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Monitor Woningmarkt

 

Noordoostpolder 2018         

Flevoland

                             

Toonbeeld van de wederopbouw

Noordoostpolder



N

N

werkboek Nagele



  

projecten en uitwerkingen voor een modernistisch dorp in de polder

Beeldkwaliteitplan Nagele

advies ontwerplab Nagele

onderzoekslab Nagele





Inhoud Wederopbouw: tonen van een tijdperk pagina 2 Methodiek en leeswijzer pagina 3 De wederopbouwperiode pagina 4 Vóór de wederopbouw pagina 8 Ruimtelijke analyse pagina 10 – Massa-ruimte pagina 14 – Verkaveling pagina 16 – Ontsluiting pagina 18 – Water pagina 20 – Groen pagina 22 – Bebouwing pagina 24 – Bijzondere elementen pagina 26 Huidige situatie pagina 28 Kernkwaliteiten pagina 30

Dit document is opgesteld naar aanleiding van het deelprogramma Wederopbouw van de visie Erfgoed en Ruimte en is een nadere uitwerking van de kernkwaliteiten zoals die genoemd zijn in bijlage 3 van de Visie Erfgoed en Ruimte.

Met kennis en advies geeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de toekomst een verleden.



-1-

VOUCHERREGELING RUIMTELIJK ONTWERP

Zon in de Polder

Vitale steden en dorpen

Duurzame economie en ruimte

Ruimte voor klimaat en energie

Toekomstbestendig landelijk gebied

Toekomst­ bestendig landelijk gebied #2

gebiedsgericht beleidskader voor zonneweides

10/30

Nagele Een wederopbouwgebied van nationaal belang

Ontwikkelperspectieven woningbouw Noordoostpolder

Nagele, van nationaal belang. Een verrekijker bij venster 14: Stedenbouwkundige aspecten van de dorpen en venster 15: Architectuur in de polder Auteurs: Peter Timmer (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en Arjen van den Berg (gemeente Noordoostpolder)

2021-2026

Inleiding:

Noordoostpolder

Nagele Toonbeeld van de wederopbouw

Dit document is opgesteld naar aanleiding van het deelprogramma Wederopbouw van de visie Erfgoed en Ruimte en is een nadere uitwerking van de kernkwaliteiten zoals die genoemd zijn in bijlage 3 van de Visie Erfgoed en Ruimte.

In deze verrekijker richten we ons op Nagele, van nationaal belang en zeker ook lokaal belang. Nagele verbindt verleden, heden en is ook gericht op de toekomst.

Woonvisie Noordoostpolder 2.0

Inhoud Wederopbouw: tonen van een tijdperk pagina 2 Methodiek en leeswijzer pagina 3 De wederopbouwperiode pagina 4 Introductie Nagele pagina 5 Stedenbouwkundige analyse pagina 7 Structuur en bebouwing volgens de principes van Het Nieuwe Bouwen pagina 12 Groepering van geclusterde bebouwing met platte daken rondom een centrale open groene ruimte pagina 15 Kernkwaliteitenkaart pagina 28 Begrippenlijst pagina 29

Anders Denken, Durven Doen

NAGELE Van nationaal belang Nagele is een dorp met een unieke geschiedenis. Het polderdorp is namelijk ontworpen door architectencollectief ‘De 8 en Opbouw’ in de jaren vijftig. Dit collectief bestond uit befaamde ontwerpers van Het Nieuwe Bouwen, zoals Cornelis van Eesteren, Gerrit Rietveld, Aldo van Eyck, Mien Ruys en Jaap Bakema. Het neusje van de zalm op ontwerpgebied dat Nederland te bieden had in die tijd. Hun vooruitstrevende ideeën hebben Nagele gemaakt tot wat het nu is. In ons land zijn weinig plekken waar hun moderne kijk op de toekomst zo goed te bewonderen is. In 2011 heeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Nagele dan ook aangemerkt als een ‘wederopbouwgebied van nationaal belang’. Dit kwam niet uit de lucht vallen want het dorp staat al jaren in de belangstelling van architecten en andere bezoekers van de Noordoostpolder.

Vernieuwing van binnenuit

Energietransitie in Nagele

16 toekomstscenario’s voor het landelijk gebied

partiële herziening structuurvisie

Het Dorpenplan dat ten grondslag ligt aan de bouw van de dorpen van de Noordoostpolder, dateert uit 1946. De rangschikking en de onderlinge afstand als mede de functie van de dorpen zijn mede bepaald door de CPT (Centrale Plaatsentheorie) van Duitser Walter Christaller. Door het Nazi-bewind is zijn theorie toegepast in bepaalde gebieden van het Groot-Duitse Rijk. In de Noordoostelijke polder heeft het er alle schijn van dat het daar ook is toegepast. In het Europese Culturele Erfgoedjaar 2018 met als motto `Erfgoed verbindt, Europa inspireert` is zeker op ons Erfgoed van toepassing en dan vooral het eerste deel van dat motto `Erfgoed verbindt`.

Met kennis en advies geeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de toekomst een verleden.

1

Gemaakt Genop 01-04 20194/4/2019 1:21:00 PM

MAATPAK NOORDOOSTPOLDER

Nieuwe natuur bij Schokland

Zonne-energie verkenning

Open Oproep Energielab Nagele  

Wederopbouwgebied Nagele

CON CEP T

Verslag brainstorm 18 april 2016 Locatie: MFC ’t Rietveld Nagele

In de Noordoostpolder wordt momenteel één van de grootste windparken van Nederland aangelegd. Een aantal dorpen in de Noordoostpolder ontvangt jaarlijks een financiële compensatie voor de windmolens. Onder aanvoering van Vereniging Dorpsbelang Nagele heeft het dorp Nagele besloten deze ‘windgelden’ grotendeels te investeren in zonnepanelen. Nagele is in de jaren ’50 ontworpen door architecten van het Nieuwe Bouwen. Omdat het dorp alleen maar platte daken heeft, leent het zich perfect voor zonnepanelen. De brainstorm richtte zich op het nader aftasten van de toepassing van zonne-energie in Nagele en op wat er allemaal (nog meer) mogelijk is qua duurzame energie met oog voor het bijzondere karakter van Nagele. Dit verslag geeft de eerste ideeën hiervoor weer.

Aanvraag 2e zeef

Deelnemers Dorpsbelang Nagele Hebt u vragen?

• Rutger Bergboer • Pieter-Jan Vlaming

Bel dan 033 – 421 7 456 of stuur een mail naar info@cultureelerfgoed.nl

Supervisor • Bas Horsting

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Smallepad 5 | 3811 MG Amersfoort Postbus 1600 | 3800 BP Amersfoort 033 – 421 7 421 www.cultureelerfgoed.nl

Gemeente Noordoostpolder



• Arjen van den Berg • Peter Musters



Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) Met kennis en advies geeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de toekomst een verleden.

Ontwerpend onderzoek

Toelichting procedure Cilly Jansen, Architectuur Lokaal 9 september 2017

Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. Juni 2016

april 2022

Ambitiedocument

• Berthe Jongejan • Els Romeijn • Peter Timmer

Achtergrond

98

99

Achtergrond

Ambitiedocument

Ambitiedocument duurzame woonuitbreiding Nagele maart-juli 2023 Dérive Kevin Westerveld Hedwig van der Linden Margot De Caster Lucien Berteau In samenwerking met Strootman Landschapsarchitecten, Jaimy Soares Cinematografie en Megan de Vos Illustraties Strootman Landschapsarchitecten Remco van der Togt Elena Delrio Myrthe Lemmens Berno Strootman In opdracht van de Gemeente Noordoostpolder: Jos Dijcker en Arjen van den Berg

Met dank aan onderstaande partijen: Dorpsbelang Nagele, Energiek Nagele, Erfgoed Deal, Kwaliteitsteam Nagele, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Museum Nagele, Provincie Flevoland, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Young Innovators Programma / College van Rijksadviseurs Veel dank voor de bijdragen van: Ad Otte, Arie Lengkeek, Anita Blom, Bas Horsting, Carina van Dijk, Carolien Ligtenberg, Doris Schmutzhart, Endry van Velzen, Gerard Spigt, Gerjan Kamphuis, Gert Jan Kerssies, Harma Horlings, Hester Kuper, Jaimy Soares, Jakko Smit, Janet Eilander, Leon Bovée, Liset Moerdijk, Maarten Meevis, Marjolein Smeele, Marleen de Ruiter, Marten van der Molen, Martijn Noordermeer, Mirjam Blott, Peter Timmer, Rocco van de Kar, Rutger Bergboer, Wouter Veldhuis, Zef Hemel Voor de totstandkoming van dit Ambitiedocument is dankbaar gebruik gemaakt van eerder onderzoek naar Nagele

Ambitiedocument Duurzame Woonuitbreiding Nagele