8.0 RB Rvst Vervolg deelname experiment nieuw stembiljet

No. 26.0001392-1 gemeente NOORDOOSTPOLDER Emmeloord, 24 augustus 2026. Onderwerp Vervolg deelname experiment nieuw stembiljet Advies fractievoorzittersoverleg Hamerstuk Aan de raad. Status: ter besluitvorming Voorgesteld besluit Deel te nemen aan het derde experiment van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) betreffende een nieuw type stembiljet tijdens de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen. Doelstelling Dit voorstel beoogt deelname van Noordoostpolder aan de derde fase van het experiment, nu bij de verkiezingen in maart 2027 voor Provinciale Staten en de Waterschappen. Inleiding Het ministerie van BZK werkt al enkele jaren aan de ontwikkeling van een nieuw en kleiner model stembiljet. Op het experiment-stembiljet stemt de kiezer door middel van het inkleuren van een stemvakje voor de partij (bovenste helft van het stembiljet) en een tweede stemvakje voor een kandidaat van die partij (onderste helft stembiljet). In 2024 heeft, tijdens de verkiezingen voor het Europees Parlement, een vijftal gemeenten deelgenomen aan de eerste fase van een experiment met een nieuw stembiljet. Na een eerste positieve evaluatie is besloten om door te experimenteren met het nieuwe stembiljet. Aan een tweede fase van het experiment heeft een grotere groep gemeenten deelgenomen, waaronder ook Noordoostpolder, tijdens de gemeenteraadsverkiezingen 2026.

Het ministerie heeft onlangs laten weten dat de evaluaties van de eerste en tweede fase hebben geleid tot het besluit over te gaan tot de voorbereidingen voor landelijke invoering van dit stembiljet bij de Europese Parlementsverkiezingen in 2029. Argumenten 1.1 Het nieuwe stembiljet komt heelpositief uit de evaluatie van de eerste en tweede fase, omdat a. het nieuwe stembiljet beter te hanteren is voor kiezers; b. het nieuwe stembiljet beter te gebruiken is in combinatie met de stemmal voor blinde en slechtziende kiezers; c. het nieuwe stembiljet makkelijker te tellen is door stembureauleden; d. het geschikt is om in de toekomst mogelijk elektronisch te tellen. 1.2 Het wettelijk kader is geborgd In 2022 is de Tijdelijke experimentenwet nieuwe stembiljetten aangenomen. Deze wet biedt de mogelijkheid om te experimenteren met een ander model stembiljet in het stemlokaal. De uitwerking van de Experimentwet is neergelegd in het Tijdelijk experimentenbesluit nieuwe stembiljetten. De vormgeving van de middelen is vastgelegd in de Tijdelijke experimentenregeling nieuwe stembiljetten. De ‘Tijdelijke Experimentwet nieuwe stembiljetten’ bevat de bepaling dat de minister na instemming van de gemeenteraad, de gemeente kan aanwijzen waarwordt geëxperimenteerd. Vervolgens begeleidt het ministerie BZK ons bij de uitvoering van het experiment.

1.3 Monitoring en evaluatie In het kader van de experimentenwet zullen alle stappen uitvoerig worden gemonitord en geëvalueerd. In de voorbereiding zal er wekelijks overleg plaatsvinden met de andere deelnemende No. 26.0001392-2 gemeenten en het ministerie. Ook op dedag van stemming,bij de telling en bij de afronding zal een monitoringsplan beschikbaarzijn. Gezien het experimentele karakter van de wet zal na de verkiezingen een uitgebreide evaluatie plaatsvinden bij zowel partijen, kiezers, stembureauleden als de ambtelijke organisatie. 1.4 Ervaringen bij de gemeenteraadsverkiezingen 2026 Zowel kiezers, stembureauleden als ambtenaren uit de deelnemende gemeenten (GR 2026) zijn zeer positief. Het nieuwe stembiljet is eenvoudiger in gebruik en sneller te tellen. Maar ook bleek uit de evaluatie dat er meer ongeldige stemmen zijn uitgebrachtbij de deelnemende gemeenten. Er vindt bij de verkiezingen in maart 2027 een kleine wijziging plaats t.a.v. van stemmen die zijn uitgebracht op een niet-bestaand kandidaatsnummer. Deze stem zal worden toegekend aan de eerste kandidaat van de gekozen partij en niet meer als ongeldig worden bestempeld. Kanttekeningen 1.1 Meerkosten De meerkosten van het experiment ten opzichte van een reguliere verkiezing worden volledig vergoed door het ministerie van BZK.

Communicatie Het (vooraf) informeren van verschillende groepen kiesgerechtigden is een belangrijk onderdeel van het experiment. Bij het experiment gaan kiezers stemmen met een nieuw stembiljet. Veel mensen zullen daaraan moeten wennen. Omdat een landelijke campagne over ‘stemmen met een nieuw stembiljet’ niet mogelijk is, zal per gemeente gerichte voorlichting moeten plaatsvinden. Per gemeente wordt hiervoor een communicatieplan ontwikkeld door de gemeente in nauwe samenwerking met BZK. Een belangrijk aandachtspuntis het bereiken van bepaalde groepen kiesgerechtigden. Denk aan het vooraf laten oefenen van blinde en slechtziende kiezers, het aanbieden van oefensessies met papieren oefenmateriaal aan kiezers die minder goed de Nederlandse taal beheersen in bijvoorbeeld de bibliotheek en door ouderen via buurthuizen of verzorgingshuizen te informeren. Planning/uitvoering Dit derde experiment zal plaatsvinden tijdens de verkiezingen voor Provinciale Staten en Waterschappen op 17 maart 2027. Na besluit tot deelname aan het experiment door de gemeenteraad zal de minister van BZKde gemeente Noordoostpolder opnieuw aanwijzen als experimenteergemeente. Na aanwijzing door de minister kan worden gestart met het actief informeren van de verschillende groepen kiesgerechtigden. Bijlagen 1.

Uitnodiging voor het experiment met het nieuwe stembiljet bij de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen 2027. R.F. Wassink, C R.T. deae~ # griffie \ Burgemeester a KX) CleC._ —_— Portefeuillehouder : dhr. R.T. de Groot Steller : de heer R.F. Wassink,; r.wassink@noordoostpolder.nl *No. 26.0001392-3 * > gemeente NOORDOOSTPOLDER RAAD De raad van de gemeente Noordoostpolder, gelezen het voorstel van burgemeesteren griffier van 24 augustus 2026, no. 26.0001392; gelet op de Tijdelijke experimentenwet nieuwe stembiljetten BESLUIT: Deel te nemenaan het derde experiment van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) betreffende een nieuw type stembiljet tijdens de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen. Aldus besloten in de avergadeng van 31 augustus 2026 oegriffier, C _\de voorzitter,