7.1 Omgevingsvisie Noordoostpolder 2050.pdf

» Benutten van koppelkansen, ofwel integratie van recreatie- en toerismebelang met klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid, et cetera.

37

» Ruimte bieden aan erfuitbreiding en het samenvoegen van twee erven voor dag- en verblijfsrecreatie, zoals bij erfuitbreiding ten behoeve van agrarische ondernemingen.

13. We verbeteren de bereikbaarheid en stimuleren nieuwe vormen van mobiliteit

14. We bieden toegang tot duurzame energie voor onze inwoners en ondernemers

Waar gaan we dat doen: » Kleinschaliger recreatieve ontwikkelingen in heel de Noordoostpolder (fijnmaziger recreatielandschap), zowel kleinschalige als grootschalige ontwikkelingen in: • de Corridor (gebied tussen Emmeloord en het Kuinderbos). • de oostrand (gebied aan de oostkant van de Noordoostpolder. • de kuststrook (met name Ketelmeer, Zwarte Meer, Vollenhoverkanaal en Vollenhovermeer). • Erfgoedzone ((Urk) – Nagele – Schokland – Oud Kraggenburg – Waterloopbos).

Wat gaan we doen: » We steunen de lobby voor de komst van de Lelylijn en zijn onderdeel van het MIRT-onderzoek naar de haalbaarheid van het tracé en het station van de Lelylijn in Emmeloord. » Andere vormen van hoogwaardig OV verkennen we parallel hieraan. » We doen een impactanalyse en ondernemen benodigde vervolgstappen om de meerwaarde van de Lelylijn voor de regio te preciseren. » Bij realisatie van de Lelylijn met station binnen onze gemeente gaan we werken aan een plan om het stationsgebied zodanig te ontwikkelen dat het zoveel mogelijk meerwaarde heeft voor de ambities van Noordoostpolder. » Bij grote ruimtelijke ontwikkelingen is er extra aandacht voor de externe veiligheid. » We zetten ons in om de frequentie van busritten in de dorpenring te verhogen. » We onderzoeken welke vervoer-op-maat opties (zoals deelmobiliteit, belbus) we kunnen bieden bij bestaande knooppunten (in Marknesse, Emmeloord en Ens). » We stimuleren fietsgebruik. » We onderzoeken of en waar fietsroutes een alternatief kunnen worden voor autogebruik. » We realiseren een snelfietsroute tussen Urk, Emmeloord en Marknesse. » We onderzoeken of we in aanvulling hierop noord-zuid-verbindingen kunnen realiseren. » Samen met de regio zetten we ons in om de N50 buiten de gemeentegrens te verbreden. » We realiseren een ontsluitingsweg voor auto’s tussen de Domineesweg en de Staartweg.

» We zetten ons in om verkeersveiligheid te vergroten. Daarbij voeren we het uitvoeringsprogramma van het mobiliteitsplan uit. » We onderzoeken in samenwerking hoe we de vaarten en tochten kunnen inzetten voor de verbetering van de bereikbaarheid en transport. » Zie ook Mobiliteitsplan 2030.

Deze deelopgave wordt in de loop van 2024 uitgewerkt in het programma Klimaat & Energie.

We doen dat samen met (in willekeurige volgorde): » Visit Flevoland » Provincie Flevoland » Buurgemeenten (w.o. gemeente Urk) » Rijksvastgoedbedrijf » Vrijetijdscluster Noordoostpolder (recreatieondernemers) » KHN, afdeling Noordoostpolder » Terreinbeherende organisaties (Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Flevo-landschap) » Waterschap Zuiderzeeland » Cultuurbedrijf Noordoostpolder » Inwoners van de Noordoostpolder » Land- en tuinbouwsector » Recreatie- en horecaondernemers » LTO Noord, afdeling Noordoostpolder » StEP Noordoostpolder » St. Gemaakt in de Noordoostpolder » St. Centrum Management Emmeloord Rol gemeente: Facilitator, regisseur

Waar gaan we dat doen: » Emmeloord, de dorpen en het landelijk gebied. We doen dat samen met: Het Rijk, provincie, buurgemeenten, EBS, Veilig Verkeer Nederland, Fietsersbond en de inwoners, als gebruikers van de diverse vormen van mobiliteit. Rol gemeente: Facilitator en realiserend.

Wat gaan we doen: » We maken een energievisie waarin we beschrijven hoe we het jaar rond voldoende elektriciteit en warmte beschikbaar hebben door een slimme combinatie van opwek, conversie en opslag. » Hiermee bieden we toegang tot een comfortabel en zelfvoorzienend energiesysteem voor onze inwoners en ondernemers. » We stimuleren energiebesparing en stemmen de overgebleven vraag zo veel mogelijk af op het aanbod. » We maken de gebouwde omgeving aardgasvrij. Dit doen we via verschillende sporen: gebiedsgericht, woninggericht en eigenaargericht. Onze communicatie naar inwoners en bedrijven maakt helder wat dit voor hen betekent. » Duurzame energie wordt zo dicht mogelijk bij de plek waar het gebruikt wordt geproduceerd, om transport en belasting van de energienetwerken te beperken. » We stimuleren lokaal eigendom om de inwoners te laten profiteren van de opbrengsten. Hiermee houden we de betaalbaarheid in de hand. » We faciliteren initiatieven van ondernemers en inwoners en ondersteunen deze onder andere door middelen uit het duurzaamheidsfonds. » We verduurzamen het gemeentelijk vastgoed en het overige energieverbruik van de gemeentelijke organisatie en stimuleren de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. » Bij deze grote ruimtelijke ontwikkelingen is er extra aandacht voor de externe veiligheid. Waar gaan we dat doen: » Door de hele gemeente.

We doen dat samen met: » Ondernemers » Inwoners » Maatschappelijke organisaties als de Pioniers van de Toekomst, Netwerk Energieneutraal en energiecoöperatie Gelijk Stroom » Netbeheerders » Mercatus » Provincie Flevoland Rol gemeente: Regisseur van de warmtetransitie voor de gebouwde omgeving. Faciliterend en adviserend voor bewoners en ondernemers.

38 / Hoofdstuk 5

Hoofdstuk 5

De Noordoostpolder Later

39 / Hoofdstuk 5

2050. De polder is 110 jaar droog, de gemeente bijna een eeuw oud. In die eeuw is Noordoostpolder niet ouder geworden. Wat goed is bleef: aantrekkelijke polderwegen, vergezichten, een sterk sociaal weefsel en de inmiddels wereldberoemde poldermentaliteit. Na 110 jaar is het landschap gevarieerder dan ooit. De oorspronkelijke structuur is nog steeds herkenbaar met erven in het groen, de rechte wegen en de arbeiderswoningen. We gaven het vernieuwende accenten en de typische jaren ’50 architectuur uit de 20ste eeuw kreeg een moderne jas, maar is nog overal te herkennen.

Samen leven in een nieuwe wereld

De wereld is bereikbaar

Duurzame mobiliteit is de norm. Auto’s en fietsen worden gedeeld, er is hoogwaardig OV. Aantrekkelijke fietspaden met leuke pauzeplekken, omringd met biodiversiteit, maken de dorpen goed bereikbaar. Ieder dorp heeft z’n karakter en sfeer, elk centrum is levendig en groen.

Vanuit Noordoostpolder zijn alle denkbare bestemmingen bereikbaar met slimme deelmobiliteitsoplossingen. De Lelylijn verbindt Noordoostpolder met Groningen, Amsterdam, Rotterdam, Maastricht en Europese topbestemmingen. Nieuwe bedrijven zorgen voor nieuwe banen. Door digitale verbindingen, netwerken en samenwerkingsverbanden zijn we onderdeel van de internationale, toekomstgerichte economie. De pioniersmentaliteit leeft. We spelen in op nieuwe ontwikkelingen door de energietransitie, waterberging, natuurlijke CO2-opslag, opwek van energie met natuur en recreatie te combineren. Deze kwaliteiten én inkomsten dragen bij aan het welbevinden en welzijn. Voor ons allemaal.

Het sociale netwerk in de dorpen is sterk, ondanks dat er behoorlijk wat inwoners van buiten de Noordoostpolder zijn bijgekomen. Na wennen aan beiden kanten, zijn de nieuwe inwoners op een uitzondering na, echte inwoners van de polder. Het is een nieuw hoofdstuk in onze geschiedenis. Net als in het verleden ontwierpen we in de polder een samenleving die ons past. Nu groeit deze mee met de tijd. We kijken naar elkaar om en zorgen voor elkaar, daarbij geholpen door alle moderne (digitale) toepassingen. Jongeren genieten van hun eerste betaalbare woning. Het uitgaansleven is energiek, aantrekkelijk én eigen. Het is fijn en veilig wonen, werken en leven in Noordoostpolder.

Landbouw van wereldniveau De meer diverse en ondernemende landbouw, waar Noordoostpolder halverwege de jaren ’20 voor ging, zorgt anno 2050 voor (bodem)biodiversiteit, CO2-reductie en gezond voedsel. De sector vernieuwt doorlopend. Dat leek 30 jaar geleden nog ver weg, maar is snel gegaan. Noordoostpolder draagt significant bij aan de oplossing van voedselvraagstukken voor binnen- en buitenland. Ons innoverende en sociale imago is in de regio en ver daarbuiten bekend.

Aantrekkelijke leefomgeving Met de nieuwe inwoners kwamen ook nieuwe wijken en buurten en konden we voorzieningen behouden en uitbreiden. Vaak is het dorp aangepakt en voorbereid op het klimaat van intense regen en warme periodes. Wateropvang en veel groen zorgen voor verkoeling. Het landschap is open, groen en divers en gemaakt door mensenhanden. Iets dat je nergens ter wereld op deze schaal tegenkomt. Het soms saaie landschap van 30 jaar geleden is verrijkt met landschappelijke elementen en is aantrekkelijk. Bij alles was duurzaamheid het uitgangspunt.

Noordoostpolder. Ben er trots op.

40 / Bijlagen

41 / De analyse

Bijlagen

Zo staan we ervoor: analyse De kern- en deelopgaven wortelen in een analyse van het huidige beleid en een beoordeling van de trends en ontwikkelingen. Deze bijlage beschrijft de analyse.

Ontstaan Noordoostpolder De Noordoostpolder is een monument in de Nederlandse strijd tegen het water. De gebieden rond de Zuiderzee overstroomden regelmatig, waardoor vroeg in de 20ste eeuw het plan voor inpoldering ontstond. Dat resulteerde in de Zuiderzeewerken, een reeks indrukwekkende waterbouwkundige projecten. Een van deze projecten was de aanleg van de Afsluitdijk in 1932. De Noordoostpolder werd drooggelegd tussen 1936 en 1942. Een enorme technische prestatie en een van de grootste inpolderingsprojecten ter wereld. Menselijke inspanning bouwde het unieke landschap en een saamhorige samenleving. Het nieuwgewonnen land kreeg vorm volgens een duidelijk concept. De rechte buitenwegen en groene brinken zijn kenmerkend voor de naoorlogse wederopbouwperiode. De agrarische sector kreeg een prominente functie en bepaalt het landschap en de leefomgeving. Uitgestrekte vlaktes met akkers en weilanden worden onderbroken door kleine dorpen. Eigen identiteit en een goed voorzieningenniveau kenmerken de Noordoostpolder. Het is een open landschap met rust en stilte. De Noordoostpolder kent waardevolle natuurlijke- en culturele elementen. Het UNESCO Werelderfgoed Schokland en de omgeving zijn van historisch belang. Het assenstelsel is een belangrijk historisch element en bepaalde de inrichting.

De bossen - waaronder Waterloopbos, Kuinderbos, Voorsterbos, Urkerbos - zijn landschappelijk waardevol gebied.

Vitale, gezonde en inclusieve samenleving in een prettig woon- en werkmilieu. (Groei & bloei dorpen en wijken) Noordoostpolder past zich doorlopend aan veranderende behoeften en uitdagingen aan en evolueert met oorsprong en historie als leidend kompas. In 2050 is de bevolking in de Noordoostpolder autonoom naar 52.000 inwoners gegroeid, zo is de verwachting. Het aantal huishoudens stijgt naar 21.000. Door vergrijzing stijgt het aantal 65+ huishouden en daardoor daalt de gemiddelde huishoudensgrootte. Alleen hierdoor zijn er zo’n 3300 woningen nodig (autonome groei). Er zijn voldoende potentiële woningbouwlocaties om aan deze autonome groei te voldoen. Het profileren van de gemeente als aantrekkelijk woon- en werkgebied, een goede OV-bereikbaarheid zoals de Lelylijn en het transformeren van het stadshart van Emmeloord naar een bruisend centrum trekt nieuwe inwoners van buiten de Noordoostpolder uit alle doelgroepen (additionele groei). Er zijn daardoor betaalbare en aantrekkelijke

woningen voor alle doelgroepen nodig. We streven naar een breed woningaanbod en voorzieningen, met sterke verbinding tussen dorpen en ommeland. Het realiseren van extra woningen in verschillende dorpen (autonome- en additionele groei) versterkt ook het draagvlak voor voorzieningen. Prettig woonmilieu Dorpen in de Noordoostpolder staan bekend om hun sociale netwerk. De gemeenschap is hecht en er is een breed en verbonden maatschappelijk middenveld. Dit, naast de veerkracht van inwoners en de op maat gemaakte voorzieningen, maakt dat in de dorpen ook kwetsbare groepen bovengemiddeld actief zijn in de samenleving. Basisvoorzieningen (scholen, kinderdagverblijven, supermarkten, sportvoorzieningen, huisartsen en buurthuizen) zijn nabij of in elke kern aanwezig. Door de toenemende zorgbehoefte van bewoners staat de beschikbaarheid en bereikbaarheid van een passend en compleet zorgaanbod in de dorpen onder druk. Het is cruciaal dat deze voorzieningen goed bereikbaar blijven. Hiervoor zoeken we naar oplossingen. Emmeloord is het regionale centrum met uitgebreidere voorzieningen op een goed niveau. Er is momenteel al een aanzienlijke groep inwoners die nog nét niet in armoede leeft. Deze groep behoeft aandacht. Daarbij realiseren we ons dat in Emmeloord (in tegenstelling tot de rest van de Noordoostpolder) de sociale samenhang juist lager ligt dan gemiddeld.

Economie en recreatie De grote kernen Emmeloord, Marknesse en Ens staan onder invloed van de dynamische zone (het deel van provincie Flevoland rondom Almere). Belangrijk voor werkgelegenheid zijn het buitengebied (landbouw), de maakindustrie en het MITC als hotspot voor onder andere NLR en RDW. Het cultuurhistorisch water- en natuurlandschap -IJsselmeer, Ketelmeer, Zwarte Meer, Weerribben, Kuinderbos, Waterloopbos, Voorsterbos, Urkerbos en Schokland - biedt mogelijkheden voor recreatie. Klimaat en natuur Noordoostpolder krijgt richting 2050 te maken met meer hitteperiodes, droogte en intensieve neerslag. Hitte en droogte versnellen bodemdaling en hebben een negatieve invloed op de waterkwaliteit door de combinatie van hogere watertemperaturen en kwelwater. De verouderde riolering verwerkt het water niet goed en dat kan een probleem zijn bij korte, intense regenbuien. Er is onvoldoende openbaar groen om het water op te nemen. Dit speelt vooral op lagergelegen plekken in Emmeloord en in de grotere dorpen.

42 / Bijlagen - De analyse

Dicht bebouwde en versteende gebieden in Noordoostpolder zijn gevoelig voor hittestress. Ens, Emmeloord en Rutten hebben een verhoogd risico door de combinatie van een gebrek aan verkoeling en kwetsbare doelgroepen. Op bedrijventerreinen bevinden koele plekken zich op loopafstand van meer dan 300 meter. Ook de directe omgeving van basisscholen, kinderdagverblijven en zorglocaties zijn risicolocaties voor hittestress. Het vergroenen van de openbare ruimte rondom kwetsbare locaties met kwetsbare doelgroepen pakt meerdere bedreigingen tegelijk aan. De randen van Emmeloord en de dorpen bieden goede verkoelingsplekken mede dankzij groene zones. Het grote oppervlakte buitengebied kan grote hoeveelheden regenwater goed opvangen en is daarmee voorbereid op veranderende klimaatomstandigheden.

Erfgoed, landbouw, innovatie, opleiding en nieuwe economie (Vitaal landelijk gebied) De Noordoostpolder heeft een unieke structuur en verschillende statussen, waaronder UNESCO Werelderfgoed Schokland en nationaal wederopbouwgebied. Naast Schokland en de omgeving met 200 ha nieuwe natuur aan de zuidkant, zijn andere gebieden met landschappelijke waarde de bossen, waaronder het Waterloopbos, Kuinderbos, Voorsterbos, Urkerbos en de groene eilanden met boerderijerven, omringd door singels. Het assenstelsel is vanuit de historische inrichting van de polder van grote waarde. De polder en Nagele zijn door de overheid aangewezen als wederopbouwgebieden. De structuurvisie besteedde veel aandacht aan het oorspronkelijke ontwerp en het behoud van het landschap. Verbetering van het landschap met respect voor het oorspronkelijke ontwerp was en blijft een belangrijk aandachtspunt. Door het grote landelijke gebied zijn de beheerkosten voor de gemeente en grondeigenaren hoog. Er ligt een kans om beheer, onderhoud en herinrichting van de openbare ruimte te koppelen aan de klimaatopgave. De Noordoostpolder beschikt over de beste landbouwgrond van Nederland en levert kwalitatief hoogwaardige producten in hoge kwantiteit. Akkerbouwbedrijven zijn prominent aanwezig, terwijl de veehouderij traditioneel op minder vruchtbare gronden plaatsvindt.

De bodem is een sterke natuurlijke hulpbron maar staat op sommige plekken onder druk door bodemdaling en verzilting. Dit en hitte, droogte, afname biodiversiteit, wateroverlast bij intensieve buien en matige waterkwaliteit vragen om innovatieve manieren van produceren. Om een speler van wereldformaat te blijven is een diverse agrosector nodig die zich voortdurend aanpast in balans met natuur en klimaat. Het in stand houden en vergroten van de biodiversiteit worden versterkt door de verdere ontwikkelingen naar een toekomstbesten-

43

dige landbouw en water- en bodemgestuurde ontwikkelingen, die ook de unieke kwaliteit van de bodem behouden. De economie van de Noordoostpolder is divers en draait goed. De agrarische sector is een van de grootste werkgevers, gevolgd door handel en horeca, de productiesector en de maakindustrie. We zetten in op voldoende aanbod van bedrijfslocaties. Er zijn nu al meer banen dan beschikbare arbeidskrachten en het aanbod sluit niet altijd op de arbeidsmarkt aan. De meeste banen op dit moment zijn op LBO- en MBO-niveau. Door innovatie en ontwikkeling is in de (nabije) toekomst een groter aandeel HBO+-opgeleide arbeidskrachten nodig. Het merendeel van de werkgelegenheid wordt nu ingevuld door inwoners van de Noordoostpolder, in de toekomst groeit de behoefte aan arbeidsmigranten. Voor innovatie en ontwikkeling is het behouden van hoger geschoolde bewoners in de Noordoostpolder noodzakelijk, maar dit is uitdagend. Automatisering, digitalisering, robotisering en de overstap naar biobased materialen veroorzaakt verschuivingen in werkgelegenheid. Het aantrekken van een hogeschool is belangrijk voor een innovatieve regio en het behouden van arbeidspotentieel in Noordoostpolder. Het beoogde Mobiliteits Infrastructuur Test Centrum (MITC) draagt hieraan bij.

Een goede infrastructuur en de ligging aan de A6, trekt samen op met het Agrofoodcluster om landbouwinnovatie en economische ontwikkeling te bevorderen. Energie en water Er is onbalans tussen energieopwekking en -verbruik in de Noordoostpolder. Een energievoorziening in evenwicht met de woningbouw en infrastructuur voorkomt congestie in het elektriciteitsnet. Er is behoefte aan opslaan, converteren en ontwikkelen van lokale energiesystemen. Er liggen mogelijkheden voor energieopwekking (wind- en geothermie) langs dijken, bij de maakindustrie en in of bij dorpen. Bij het ontwikkelen van deze energieoplossingen is aandacht voor de impact op de natuur, landschap en de openbare ruimte noodzakelijk. Het IJsselmeergebied is een toekomstbestendig water- en ecosysteem en stabiele drinkwatervoorziening. Wanneer het waterpeil wordt verhoogd kan het kwel versterken in Noordoostpolder. Nieuwe, andere waterwingebieden zijn nog niet gevonden door Vitens.

Bereikbaarheid en verbinding van Noordoostpolder (Aantrekkelijke regio) Emmeloord en de dorpen zijn verbonden door provinciale wegen met voornamelijk autoverkeer. Onderhoud en instandhouding van openbare wegen en daarmee de verkeersveiligheid staat onder druk.

Er wordt wel gebruik gemaakt van openbaar vervoer en fiets, maar de afhankelijkheid van de auto is groot. Om die afhankelijkheid te verkleinen willen we fietsen veiliger en prettiger maken en lokaal en regionaal openbaar vervoer stimuleren. Daarnaast geldt een maximumsnelheid van 60 km/u op buitenwegen. Voor duurzaam vervoer met elektrische auto’s zijn er weinig openbare laadpalen. Er liggen kansen om het bestaande openbaar- en leenvervoer netwerk te benutten als duurzaam alternatief voor woon-werkverkeer en recreatief verkeer, wat bijdraagt aan een gezonde levensstijl en leefbare dorpen. Daarnaast brengen de ontwikkelingen van een hoogwaardige (boven)regionale OV-verbindingen een verbeterde aansluiting met de regio. Een betere verbondenheid met de regio is ook van betekenis voor onderling onderwijsaanbod, economische bedrijvigheid en interbestuurlijke samenwerking. De ontwikkeling van de A6/ N50-corridor in combinatie met de toekomstige Lelylijn biedt kansen voor Emmeloord als regionaal centrum met een OV-hub bij het station. Betere bereikbaarheid opent mogelijkheden voor voorzieningen in Emmeloord en de grote kernen Ens en Marknesse en ontsluit bestaande wijken, dorpen, recreatiegebieden en infrastructuurnetwerk. Deze mobiliteitsontwikkelingen kunnen spanning opleveren met landschap- en natuurbehoud.

Betere bereikbaarheid verandert ook de bevolkingssamenstelling, doordat meer mensen van buiten, de Noordoostpolder als aantrekkelijk en goed bereikbaar woongebied herkennen. Dit voedt de angst dat het unieke sociale karakter van de kernen een dorpen verwatert. Aan de andere kant is het sociale weefsel in Noordoostpolder sterk en in staat de aanwas van nieuwe bewoners op een goede manier te absorberen in de unieke cultuur.

Infographic Participatietraject Omgevingsvisie deel 1

44 / Bijlagen - proces en participatie

Met onze inwoners in gesprek op het Pieperfestival

Naar de Omgevingsvisie in 3 stappen De Omgevingsvisie beschrijft hoe we de fysieke- en sociale leefomgeving in 2050 voor ons zien, wat ervoor nodig is en hoe we daar komen. Om beeld te krijgen hoe 2050 eruitziet, nam Noordoostpolder twee inleidende stappen: het vaststellen van 6 strategische opgaven en het formuleren van een strategische koers.

Van strategische opgaven De eerste stap was het formuleren van 6 strategische opgaven. Inventariserende kernvragen waren: » Wat komt er op ons af? » Welke kansen en bedreigingen zien we? » Wat is het beeld dat we hebben van Noordoostpolder in 2050? Via strategische koers Deze strategische opgaven zijn het fundament voor de strategische koers. Op dit fundament beschrijven we onze identiteit, stellen ons uniek polder-DNA vast en bouwen we ons toekomstverhaal tot 2050. Dit leidt tot 5 ambities rond de kern: Trotse toekomstbestendige samenleving met herkenbare identiteit. Naar Omgevingsvisie 2050 De Omgevingsvisie maakt de 5 ambities uit de strategische koers concreet. In 3 kernopgaven en 14 deelopgaven zijn gebiedsgerichte keuzes gemaakt. De uitvoeringsagenda van de Omgevingsvisie is de routebeschrijving hoe we de deelopgaven in de tijd naar 2050 realiseren. Intensieve samenwerking Aan de strategische opgaven, strategische koers en uiteindelijk de Omgevingsvisie hebben veel mensen gewerkt. Een denktank met inwoners, experts vanuit professionele partijen, medewerkers van Noordoostpolder, een raadswerkgroep, een stuurgroep, het college van B&W en niet in de laatste plaats de samenleving droegen bij.

Participatie De samenleving betrokken we met verschillende activiteiten op strategische momenten en verrassende plekken, zoals het Pieperfestival. De inrichting van de participatie was doordacht en toegankelijk. We stelden inwoners duidelijke vragen met een helder doel. Alle dorpen en kernen zijn bezocht en is er door een groot aantal inwoners aan de participatie deelgenomen. De vroege keuze om de fysieke- en sociale leefomgeving in de Omgevingsvisie te combineren bleek een goede keuze. Inwoners kregen het inzicht dat belangrijke keuzes voor de fysieke leefomgeving hun dagelijks leven in de toekomst beïnvloed. Het resultaat van de participatie woog zwaar mee in de Omgevingsvisie. De opbrengsten van de participatie verwerkten we in 3 infographics, die op de volgende pagina’s worden weergegeven. Dat alles resulteert in een Omgevingsvisie voor -en doorNoordoostpolder waar we trots op zijn.

Zaterdag 9 september 2023 gingen medewerkers van Gemeente Noordoostpolder in gesprek met bezoekers van het Pieperfestival. We vroegen wat de mooiste plek is in de gemeente. En we legden bezoekers 10 stellingen voor met de vraag ‘bent u het eens of oneens met deze stelling?’ Dit zijn de resultaten:

107

100

mooiste pl ekken van NOP

150+

ingevulde enquêtes

flyers met enquête uitgedeeld

10 stellingen over de toekomst Open reactie

Top 10: Dit is er prettig aan wonen/werken in Noordoostpolder

-

Had er al veel eerder moeten zijn

1.

8

Eens: Iedereen moet in de Noordoostpolder kunnen wonen. Oneens: Eerst woningzoekenden uit NOP. Het moet niet te druk worden.

Stelling

Eens

Oneens

Geen mening

1 / Treinstation in Emmeloord

99

1

2 / Extra woningen voor inwoners van buiten de polder

72

20

3 / Sommige voorzieningen in een ander dorp

47

4 / Huisvesting voor arbeidsmigranten

72

20

8

Eens: Onze economie heeft arbeidsmigranten nodig, dus zorg voor huisvesting Oneens: Te veel druk op leefbaarheid

5 / Land- en tuinbouw aanpassen aan natuur, landschap, klimaat

56

33

8

Eens: Doen de agrariërs al / duidelijkheidscheppen en faseren Oneens: Doen de agrariërs al / Maak de agrariërs niet kapot door eisen te scheppen.

6 / Meer ruimte voor natuur

62

29

9

Eens: Graag meer natuur (vooral bos) Oneens: Zorg maar eerst dat de bestaande natuur goed onderhouden wordt

7 / Andere inrichting dorpen en wijken vanwege klimaat

76

14

10

Eens: Logisch. En goed als er meer bomen komen voor schaduw. Oneens: Te veel aandacht voor klimaatverandering

8 / Moeite waard om NOP te bezoeken vanwege toerisme

86

12

2

Eens: NOP heeft veel te bieden Oneens: We overdrijven de aantrekkingskracht

9 / Energie die huishoudens en bedrijven gebruiken, zelf opwekken

80

15

5

Eens: Goed om dit te doen, zijn we al goed mee bezig. Let goed op betaalbaarheid. Oneens: Niet dwingen, het is onbetaalbaar.

10 / Het is goed dat de gemeente minder regels oplegt

62

Ruimte en weidsheid

2. Rust

47

Eens: Begrip voor de situatie Oneens: Realiseer je hoe afhankelijk je je als bewoners voelt als je naar een ander dorp moet en hulp moet vragen.

6

3. Thuisvoelen 4. Fijn wonen 5. Gemoedelijk 6. Saamhorigheid, je kent en spreekt elkaar 7. Vrijheid 8. Prettige mensen en alle soorten mensen 9. Dorpse/kleinschalige met stadse faciliteiten

24

Eens: Vertrouw de burgers en ondernemers Oneens: Het wordt dan onduidelijker, wees voorzichtig met loslaten.

14

10. Verschillen tussen dorpen en Emmeloord sport / Veel voor kinderen / Maar ook: Natuur vlakbij / Veel / Centrale ligging / Nuchterheid Combinatie van rust en levendigheid

Ik maak mij voor de volgende generatie zorgen over… 1.

Geen zorgen

2. Klimaat 3. Omgangsvormen 4. Verlies van gemeenschapsgevoel, verharding 5. Leefbaarheid 6. Verlies van tradities, waarden/normen, identiteit

De favoriete plekken in Noordoostpolder Hele Noordoostpolder Emmeloord

Rutten

Bos/natuur Waterloopbos Kuinderbos, Voorsterbos & Emmelerbos

9. Te druk

Bant

10. Te veel woningen = dichtbouwen Hechte gemeenschap

Luttelgeest Espel

Emmeloord

Marknesse Tollebeek

Gezellig

Vrienden en familie

Urk Schokland Kraggenbrug

Fijne ligging, rust & ruimte Nagele

Wat er nog niet is: - Station - Natuurbegraafplaats

8. Betaalbaarheid van leven (w.o. wonen)

Creil

Beleving van oude & nieuwe land Schokland Voorzieningen Wellerwaard Schokkerhaven Speelpunt Hoefbladstraat Poldertoren ’t Voorhuys

7. Toename criminaliteit en ondermijning Eigen huis/tuin, dorp of wijk

Ens

(w.o. voor jongeren) / Te weinig voor Maar ook: Betaalbare woningen voor weinig financiële ondersteuning jongeren / Teveel migranten / Te oorzieningen / Te weinig arbeids cultuur en maatschappelijke (zorg)v uw / tuinbo en landst Toekom / krachten / Bereikbaarheid / Natuur en) / Geen treinstation Parkeren (bij veel nieuwe woning

Infographic Participatietraject Omgevingsvisie deel 2

Infographic Participatietraject Omgevingsvisie deel 3

Met inwoners in gesprek in het eigen dorp én op de 63 weekmarkt

Inwoners geven online hun mening over 10 stellingen over de toekomst

mooiste pl ekken van NOP

Op dinsdag 26, woensdag 27 en donderdag 28 september gingen medewerkers van Gemeente Noordoostpolder in gesprek met inwoners van de dorpen en Emmeloord. We vroegen wat de mooiste plek is in de gemeente. En we legden bezoekers 10 stellingen voor met de vraag ‘bent u het eens of oneens met deze stelling?’ Dit zijn de resultaten:

134

Inwoners ervaren dat voorzieningen in sommige dorpen verdwijnen. Ze begrijpen dat dit gebeurt. In een dorp gaan wonen, betekent reizen voor voorzieningen. Een auto is essentieel. Na het Pieperfestival, waar inwoners niet eenduidig op deze stelling antwoordden, vroegen we in de dorpen verder door. Daaruit komt het overzicht van onmisbare voorzieningen:

ingevulde enquêtes

Onmisbaar in het dorp: » Huisarts en apotheek kan het ‘visiterijden’ niet weer ingevoerd worden? » Basisschool en BSO » Dagopvang voor ouderen » Buurtsuper (even snel iets kunnen halen, zonder afhankelijk te zijn van anderen) » Ontmoetingsplek (sport, café, snackbar, wekelijks een maaltijd met elkaar, ….) » Bushalte (en de bussen moeten vaak en lang genoeg rijden)

10 stellingen over de toekomst weekmarkt (24)

Dorpen (110)*

Stelling

Eens

Oneens

Geen mening

Eens

Oneens

Geen mening

1 / Treinstation in Emmeloord

20

1

3

98

9

3

2 / Extra woningen voor inwoners van buiten de polder

17

6

1

61

40

9

3 / Sommige voorzieningen in een ander dorp

13

9

2

57

45

8

4 / Huisvesting voor arbeidsmigranten

15

8

1

61

41

8

5 / Land- en tuinbouw aanpassen aan natuur, landschap, klimaat

15

8

1

49

50

11

6 / Meer ruimte voor natuur

11

10

3

59

41

10

7 / Andere inrichting dorpen en wijken vanwege klimaat

13

7

4

70

25

15

8 / Moeite waard om NOP te bezoeken vanwege toerisme

18

6

0

100

4

6

9 / Energie die huishoudens en bedrijven gebruiken, zelf opwekken

16

5

3

69

25

16

10 / Het is goed dat de gemeente minder regels oplegt

8

14

2

49

49

12

De favoriete plekken in Noordoostpolder

Rutten

Fijn huis

Bant Creil

Luttelgeest

Landbouw Landbouw, landbouw

Espel

Extra woningen voor inwoners van buiten de polder

Om voorzieningen, zoals zorg en winkels, open te houden, moeten er extra inwoners komen. Daarom worden er ook extra woningen gebouwd om inwoners van buiten de polder te trekken. Voordelen

9 Middenstand diverser 9 Nop wordt aantrekkelijke vestigingsplaats

9 Meer gemengde bevolking 9 Geen voordeel 9 Beter voor de polder, econ-

Dit is er prettig aan wonen/ werken in Noordoostpolder Dorpen

Emmeloord

1.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Eigen woning, eigen omgeving, eigen dorp 2. Rust 3. Ruimte, wijdsheid 4. Sociale, hechte structuur (naoberschap) 5. Gezelligheid 6. Kleinschaligheid 7. Vrijheid 8. Vriendelijk 9. Vertrouwd 10. Gemoedelijk

Ruimte, openheid Pioniersmentaliteit Ruimte voor verandering Het unieke moet zo blijven Rust Gezelligheid Sociale contacten Mentaliteit van bewoners (nuchter) 9. Dat je zo heerlijk tegen het beleid van de gemeente kan aanschoppen

Ik maak mij voor de volgende generatie zorgen over Dorpen

Emmeloord

1. Veel antwoorden! 2. Geen zorgen, elke generatie redt zich wel 3. Druk op de ruimte 4. Druk vanuit de samenleving, omgangsvormen, individualisering, normen/waarden 5. Druk vanuit ‘alles moet nu’ 6. Of we nog wel elkaar blijven vinden, harmonie 7. Klimaatverandering 8. Woningnood, beschikbaarheid en betaalbaarheid woningen 9. Sluiten van voorzieningen en winkels 10. Minder openbaar vervoer 11. Natuur en milieu

1. Klimaat 2. Milieu 3. Betaalbaarheid van het leven 4. Betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen 5. Bereikbaarheid 6. Blijft het net zo goed wonen? 7. Vrijetijdsbesteding voor jongeren (16+) 8. (Drugs)criminaliteit

Marknesse

Prettige omgang

criminaliteit Geboren & getogen

Urk Schokland Kraggenbrug

Leuke buurt

Nagele

Ens

Nadelen 8 We krijgen te maken met stadse problemen 8 Extra druk op milieu / natuur 8 Verliezen eigen, unieke identiteit 8 Geeft extra druk op gemeentelijke organisatie 8 Geen nadeel 8 Druk op de leefomgeving en voorzieningen / mogelijke problemen met nieuwe bewoners

Land- en tuinbouw

Om de land- en tuinbouw sterk te houden, zal deze sector zich moeten aanpassen aan eisen vanuit natuur, landschap en klimaat. Voordelen

9 Onze regio is afhankelijk van

9

sMaar ook: Natuurgekte, Arbeid de migranten, Voldoende voedsel in ) toekomst?, (Zorg)kosten, (Drugs Tollebeek

5

9

Emmeloord

Centrum Veel winkels, voorzieningen Gezelligheid Schokland Cultuurhistorie Zoveel geschiedenis hebben we!

2

omie en voorzieningen

*De antwoorden komen per dorp grotendeels overeen

Omgeving/bossen Ketelbrug ‘Als je daar overheen rijdt, ben je thuis’

Onmisbaar in de gemeente: » Treinstation » Ziekenhuis » Bibliotheek

Van 9 september tot 7 oktober, dus de gehele periode van participatie in het kader van de Omgevingsvisie, konden inwoners online hun mening geven. We benaderden het burgerpanel, riepen mensen via een advertentie in de huis-aan-huis krant ‘De Noordoostpolder’ en via Facebook en Instagram op om de vragenlijst in te vullen. Online bevroegen we de mensen over dezelfde stellingen de grootste voor- en nadelen te benoemen.

9 9

8

landbouw. We moeten goed zorgen voor de kip met de gouden eieren Stimuleert innovatie. Laten we aantonen dat ecologie en economie in de NOP samen gaan NOP kent ook een unieke natuur. Die is aantrekkelijk voor toerisme Minder kans op emissies Weerstand tegen milieueisen en natuurbehoud

Nadelen 8 Klemmende regels staat winstgevende landbouw in de weg Kosten voor landbouw stijgen 8 Gaat ten koste van onze eigenzinnige manier van werken 8 Minder ruimte voor (nieuwe) bedrijven 8 Kosten voor de landbouw stijgen. En daarmee de prijzen van landbouwproducten 8 Voordelen en positieve opmerkingen (dus geen nadelen)

De Noordoostpolder is bijzonder, bijvoorbeeld door zijn cultuurhistorie (Schokland, Nagele), de natuur (Waterloopbos) en geschiedenis (van water land gemaakt). Dit maakt het de moeite waard om de Noordoostpolder te bezoeken. Nadelen 8 Belasting van mooie, natuurlijke gebieden 8 Toename overlast van toeristen 8 Geen nadelen: juist voordelen! 8 Minder kwaliteit. Toerisme trekt goedkope horeca ed.

deelnemer s

Sommige voorzieningen in een ander dorp

Lelylijn, stop in Emmeloord

De Lelylijn is een nieuwe beoogde spoorwegverbinding van personen en goederen van Groningen naar Lelystad. Het is de bedoeling dat Emmeloord ook een stop krijgt. Voordelen 9 Mijn kinderen kunnen makkelijker gaan studeren en hoeven niet op kamers 9 Ik kan snel naar Groningen om te winkelen 9 Ik kan sneller op mijn werk komen 9 Bereikbaarheid en mobiliteit (Makkelijker reizen) 9 Economische ontwikkeling en werkgelegenheid

4

Nadelen 8 We zijn makkelijk bereikbaar 8 Kost teveel geld 8 Ik maak me zorgen over de natuur 8 Geen 8 Geluidsoverlast

Arbeidsmigranten

Soms zijn de dorpen te klein om voorzieningen in elk dorp open te houden. Daarom zullen soms voorzieningen (zoals een huisarts, tandarts of voetbalvereniging) in een ander dorp te vinden zijn.

Onze lokale economie maakt veel gebruik van arbeidsmigranten. Om deze bedrijven te kunnen laten groeien, is huisvesting voor arbeidsmigranten nodig.

Voordelen

Voordelen 9 We spreiden de huisvesting 9 We hebben arbeidskrachten hard nodig 9 We kunnen zo zorgen voor goede huisvesting 9 Geen

9 Hogere kwaliteit 9 Grotere praktijken zijn moderner

9 Geen voordeel 9 Je komt nog eens ergens 9 Grotere vereniging komt verder en geeft talent meer kans

6

Nadelen 8 Is er snel hulp nodig, dan is die verder weg en misschien te laat 8 Openbaar vervoer is niet altijd beschikbaar en reistijden zijn langer 8 Door de omvang van de praktijk of vereniging wordt het onpersoonlijker 8 Dorpen worden minder aantrekkelijk om in te wonen 8 ‘Sociale beweging ‘verdwijnt uit de dorpen. Mensen kennen elkaar niet meer

7

Natuur

De natuur staat onder druk. Daarom is het belangrijk dat de natuur meer ruimte krijgt. Voordelen

9 NOP als voorbeeld hoe natuur en landbouw samenwerken 9 Er komt een betere balans in de natuur. Dat is voor iedereen goed 9 NOP draagt bij aan een betere ecologie 9 Fijner recreëren 9 Geen voordelen

9

Toerisme

Voordelen 9 NOP wordt aantrekkelijker, ook voor wonen en werken 9 Economische bron van inkomsten 9 Voedt de trots van de inwoners 9 Geen voordelen (twijfels en zorgen)

3

560

1

Nadelen 8 Minder ruimte voor noodzakelijke ontwikkelingen en groei (woningbouw enz.) 8 Minder ruimte voor het boerenbedrijf 8 Druk op lokale economie 8 Geen nadeel 8 Behoud ruimte voor de landbouw

Duurzame energie

Nadelen 8 Zorg eerst voor inwoners 8 Unieke karakter van cultuur en samenleving verwatert 8 Woningen nemen ruimte in van landbouw 8 We moeten zorgen voor goede huisvesting om overlast te voorkomen (argument om voor goede woningen te zorgen) 8 Arbeidsmigranten zorgen voor overlast

Klimaat

Het zal vaker (extreem) warm en droog worden en het zal vaker (extreem) regenen. Vanwege deze klimaatverandering moeten de dorpen en wijken anders ingericht worden. Voordelen 9 Biedt ruimte voor innovatie. In NOP zijn we vindingrijk en kunnen voorbeeld dienen 9 Geeft de mogelijkheid om fouten uit het verleden te herstellen 9 We zijn voorbereid, minder (of geen) schade als er iets gebeurt 9 Anders: vooral sceptisch over klimaatverandering

Nadelen 8 Hoge kosten 8 Onnodig 8 Veel overlast 8 Geen nadeel

10 Minder regels

De fossiele energiebronnen (zoals olie en aardgas) worden veel duurder en bevorderen versnelde klimaatveranderingen. Daarom moeten we alle energie die we gebruiken zelf duurzaam opwekken.

De gemeente Noordoostpolder wil minder regels opleggen, bijvoorbeeld rondom het uiterlijk van gebouwen. Hierdoor krijgen inwoners en ondernemers meer ruimte om het zelf te bepalen.

Voordelen

Voordelen 9 Passender bouwen 9 Sneller bouwen 9 Goedkoper bouwen 9 Meer creativiteit en diversiteit

9 Eigen opgewekte energie maakt ons onafhankelijk 9 Voldoende energie maakt economische groei mogelijk 9 Er is in het landelijk gebied voldoende ruimte voor productie en opslag van duurzame energie 9 Geen voordelen, maar juist zorgen en nadelen

Nadelen 8 Verrommeling en ontsiering van het landschap (windmolens en zonnepanelenvelden 8 Als we de energie exporteren, hebben we er zelf niks aan 8 Door energieproductie is er minder ruimte voor woningbouw of landbouw 8 Door snelle innovatie is het moeilijk kiezen welke vorm van energieproductie- en opslag de juiste zijn

Nadelen 8 Inwoners en ondernemers met het meeste geld, leggen beslag op de meeste ruimte 8 Goedkope woningbouw, dure verhuur 8 Verrommeling in stedenbouw. ‘Belgische toestanden’ 8 Standaard bouw, dat is goedkoop en snel 8 Geen harmonie in openbare ruimte