6.2 Onderzoek riolering Urkerweg.pdf
Tekst van het document
Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord
1/13
Inhoudsopgave
1
Inleiding ......................................................................................................................... 3 1.1 Aanleiding............................................................................................................ 3 1.2 Aanpak ................................................................................................................ 3 1.3 Uitgangspunten en randvoorwaarden ................................................................. 3
2
Onderzoek dwa-hoeveelheden ..................................................................................... 4 2.1 Dwa plangebied .................................................................................................. 4
3
Variantenstudie lozingspunt .......................................................................................... 6 3.1 Ontwerpnormen en hoogteligging ....................................................................... 6 3.2 Variant 1 - Ontwerp riolering vrij verval noorden................................................. 7 3.3 Variant 2 - Ontwerp riolering met gemaal ........................................................... 7 3.4 Variant 3 - Ontwerp riolering vrij verval oosten ................................................... 8 3.5 Conclusie............................................................................................................. 8
4
Analyseren van het invloed op de huidige rioolstelsel .................................................. 9 4.1 Resultaten 2 mm/h 24 uur ................................................................................ 9 4.2 Resultaten 20 mm/h .......................................................................................... 10 4.3 Resultaten 70 mm/h .......................................................................................... 11 4.4 Basisrioleringsplan Espelervaart, Revelsant en De Erven van 2021 (BRP) ..... 12
5
Conclusie ..................................................................................................................... 13
2/13
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
De gemeente Noordoostpolder heeft plannen voor een gebiedsontwikkeling van Antonius en ZONL in het zuidwesten van de wijk Espelervaart. In dit kader heeft de gemeente Sweco opdracht gegeven voor het uitvoeren van een rioleringsonderzoek, ter aanvulling op het eerder uitgevoerde onderzoek uit 2022, getiteld Onderzoek Afvoercapaciteit Espelervaart. De uitgangspunten voor de voorgenomen gebiedsontwikkelingen zijn nu verder uitgewerkt, wat de noodzaak met zich meebrengt om een gedetailleerd rioleringsonderzoek uit te voeren naar de lozingsmogelijkheden voor de gebiedsontwikkeling.
1.2
Aanpak
Voor het onderzoek naar de afvoercapaciteit van de Espelervaart zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De droogweerafvoer (dwa) van het te ontwikkelen gebied is bepaald. Een variantenstudie naar het bepalen van het lozingspunt van het dwa uit de gebiedsontwikkeling naar het bestaande gemengde rioolstelsel van Espelervaart. Het vaststellen van de afvoercapaciteit van het ontvangende vrij verval systeem. Het hydraulisch model is geactualiseerd en doorgerekend met drie neerslaggebeurtenissen zowel voor de huidige situatie als de situatie na de gebiedsontwikkeling. Dit biedt inzicht in de afvoercapaciteit van het rioleringssysteem en de impact van het afvalwaterafvoer uit de gebiedsontwikkeling op het bestaande rioleringsstelsel.
1.3
Uitgangspunten en randvoorwaarden
Bij het onderzoek zijn de volgende uitgangspunten en randvoorwaarden gehanteerd: -
-
-
-
-
Basisrioleringsplan Espelervaart, Revelsant en De Erven van 2021 BRP , Het rioolstelsel van Espelervaart, Revelsant en De Erven is getoetst aan de normen voor stedelijk waterbeheer en voldoet niet aan deze norm. Uit de berekeningen blijkt dat bij een hoosbui er op grote schaal kans is op hinder of wateroverlast. De scenariostudie gezondheidsplein Urkerweg van 01 november 2024 van IMOSS is als uitgangspunt gehanteerd. Nieuwbouw Antonius bied afvalwater gescheiden aan. Dit betekent dat het hemelwater op de aangelegen sloten geloosd dient te worden en enkel de droogweerafvoer geloosd wordt op het bestaande gemengde stelsel. Nadat het oude gebouw van Antonius is gesloopt, loost het geen (riool)water meer op de bestaande rioolaansluiting. Dit is een harde eis om elke nieuwe ontwikkeling op deze locatie mogelijk te maken. Nieuwbouw ZONL bied afvalwater gescheiden aan. Dit betekent dat het hemelwater op de aangelegen sloten geloosd dient te worden en enkel de droogweerafvoer geloosd wordt op het bestaande gemengde stelsel. De nieuwe gebouwen/panden zorgen voor een goede rioolontluchting en hebben geen lozingsconstructies onder vloerpeil. Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) mei 2023.
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
3/13
2
Onderzoek dwa-hoeveelheden
2.1
Dwa plangebied
De droogweerafvoer van de gebiedsontwikkeling is berekend op basis van de gegevens van IMOS (De scenariostudie gezondheidsplein Urkerweg van 01 november 2024). Een overzicht van het plangebied is weergegeven in figuur 2-1.
Figuur 2-1: Plangebied van IMOSS
Op basis van de plangebiedtekening van IMOSS blijkt dat er verschillende woningtypen in de gebiedsontwikkeling worden gerealiseerd. Er zijn sociale appartementen, koopappartementen, zorgwoningen en een zorgcentrum voorzien. Het aantal sociale woningen, koopwoningen en zorgwoningen is vastgesteld aan de hand van het plangebied van IMOSS. Tevens is de oppervlakte van het zorgcentrum vastgesteld. Voor het bepalen van de droogweerafvoer van het zorgcentrum is de LIOR van de gemeente Noordoostpolder gehanteerd in combinatie met de Kennisbank Stedelijk Water (KSW). In de uitgangspunten is het aantal patiënten niet gespecificeerd voor het zorgcentrum. Uit online databronnen is bekend dat er per patiënt een oppervlakte van 100 tot 150 m² benodigd is. In onze berekeningen hebben we een gemiddeld oppervlak van 125 m² per patiënt gehanteerd.
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
4/13
In onderstaande tabel staan de gehanteerde uitgangspunten voor het bepalen van de dwahoeveelheden weergegeven. Tabel 2.1-1: Uitgangspunten bepalen toekomstige dwa-hoeveelheden Naam
Norm
Bron
Dwa woningen
12 l/cap/uur
LIOR KSW
gemiddelde woningbezetting
2,6 inwoners
LIOR
Dwa zorg
30 l/patiënt/uur
KSW
benodigde oppervlak / patiënt
125 m2 / patiënt
Algemeen bouw richtlijnen voor ziekenhuis
Eerst zijn het aantal patiënten op basis van de beschikbare oppervlakte vastgesteld en vervolgens is de droogweerafvoer berekend. Zoals weergegeven in figuur 2-2, bedraagt de totale droge weerafvoer vanuit de gebiedsontwikkeling 9,3 m³/uur.
Figuur 2-2: Dwa berekening plangebied
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
5/13
3
Variantenstudie lozingspunt
In dit hoofdstuk is onderzocht waar het lozingspunt kan komen te liggen en op welke wijze geloosd kan worden. Hierbij zijn drie varianten onderzocht: 1. Ontwerp vrijvervalriolering ten behoeve van droogweerafvoer met lozingspunt onder vrijverval ten noorden van het plangebied 2. Ontwerp vrijvervalriolering ten behoeve van droogweerafvoer met gemaal met lozingspunt ten noorden van het plan 3. Ontwerp vrijvervalriolering ten behoeve van droogweerafvoer met lozingspunt onder vrijverval ten oosten van het plangebied
3.1
Ontwerpnormen en hoogteligging
Het ontwerp van de riolering is afhankelijk van verschillende factoren, waaronder hoogteligging, buisdekking en de aansluithoogte op de bestaande gemengde riolering. Voor de ontwerpnormen is de LIOR van de gemeente Noordoostpolder gehanteerd. Een overzicht van de relevante normen voor het rioolstelsel is weergegeven in tabel 3.1-1. Tabel 3.1-1: Ontwerp eisen op basis van LIOR Naam
Norm
Bodem verhang in dwa
1:500 voor de eerste 200m 1:700 voor het verdere traject
De maximale gewenste afstand tussen twee inspectie putten
50 m
De minimale diameter voor een hoofdleiding dwa
Ø 250 mm
dekking huis- en kolkaansluitingen minimaal
1,2 m
De dekking op een leiding bedraagt minimaal 1 m
De hoogteligging van de gebiedsontwikkeling is in figuur 3-1 weergegeven en ligt tussen NAP 1,3 m en NAP 5,7 m.
Figuur 3-1: Hoogteligging van de gebiedsontwikkeling
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
6/13
3.2
Variant 1 - Ontwerp riolering vrij verval noorden
In de eerste instantie is het ontwerp van de riolering gebaseerd op vrij verval en de uitgangspunten uit Tabel 2.3-1. Hierbij wordt aangesloten op de gemengde vrijverval riolering aan de noordzijde van het plangebied. De hoogteligging van het aansluitpunt bedraagt NAP -5,77 m. Wanneer het buisverhang 1:500 en 1:700 conform de LIOR bedraagt, heeft de eindstreng onvoldoende dekking: 0,5 m in plaats van 1,2 m, zie Figuur 3-2.
Figuur 3-2: Ontwerp dwa-riolering vrij verval met lengteprofiel
Zoals te zien is in figuur 3-2 bedraagt de buisdekking aan de zuidzijde van het te ontwikkelen gebied 0,5 meter, wat niet voldoet aan de eisen van LIOR en KSW. Nadeel van deze variant is dat er onder vrijverval rioolwater vanuit het gemengde stelsel waarop wordt aangesloten terug kan stromen richting de riolering van de gebiedsontwikkeling. Dit kan leiden tot luchtinsluiting en borrelende toiletten als de inpandige ontluchting niet goed is aangelegd.
3.3
Variant 2 - Ontwerp riolering met gemaal
Het ontwerp van de riolering is in deze variant ontworpen op basis van de eisen van LIOR. In dit scenario is er een gemaal nodig om te kunnen lozen op het bestaande gemengde rioolstelsel ten noorden van de gebiedsontwikkeling. Figuur 3-3 aanvullende informatie over dit scenario.
Figuur 3-3: Tracé en langsdoorsnede dwa met gemaal
Figuur 3-3 toont de langsdoorsnede van het traject. In dit scenario is er voldoende buisdekking en verhang, en voldoet het aan de minimale eisen van LIOR. Het huidige gemengde rioolstelsel bevindt zich op een hogere ligging dan de eindbuis, waardoor de installatie van een gemaal noodzakelijk is om de afvoer van de gebiedsontwikkeling naar het huidige rioolstelsel te faciliteren. Voordeel van deze variant is dat er onder druk wordt aangesloten op het gemengde stelsel. Dit voorkomt dat er water terug kan stromen richting de riolering van de gebiedsontwikkeling en voorkomt eventuele ontluchtingsproblemen.
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
7/13
3.4
Variant 3 - Ontwerp riolering vrij verval oosten
In deze variant zijn de mogelijkheden onderzocht voor de aansluiting van het nieuwe riool op het bestaande gemengde rioolstelsel ten oosten van de gebiedsontwikkeling. In dit scenario voert de dwa vanuit het noorden en zuiden naar het midden van de gebiedsontwikkeling, waar het aansluit op de bestaande riolering ten oosten van de gebiedsontwikkeling. Gezien de ontwerpeisen van LIOR is een gemaal noodzakelijk om de afvoer van de gebiedsontwikkeling naar het bestaande gemengde riool te faciliteren.
Figuur 3-4: Dwa variant 3 met langsdoorsnede
Dit traject heeft minder voorkeur om de volgende redenen: -
3.5
Het tracé kruist de Urkerweg, wat extra werkzaamheden met zich meebrengt. Het tracé kruist watergangen. In vergelijking met scenario 2 is de afvoerroute van de dwa langer. Er ontstaat een knikpunt in het midden van het traject, wat het risico op wateroverlast tijdens storingen van mechanische onderdelen vergroot. Nadeel van deze variant is dat er onder vrijverval rioolwater vanuit het gemengde stelsel waarop wordt aangesloten terug kan stromen richting de riolering van de gebiedsontwikkeling. Dit kan leiden tot luchtinsluiting en borrelende toiletten als de inpandige ontluchting niet goed is aangelegd.
Conclusie
Uit de bovengenoemde varianten heeft variant 2 de voorkeur om de volgende redenen:
Het is onmogelijk om onder vrij verval aan te sluiten conform de ontwerpnormen uit de LIOR. Variant 2 maakt gebruik van een gemaal om aan te sluiten op het huidige rioolstelsel. Het traject kruist geen watergangen of grote wegen. Aansluiting met een gemaal voorkomt terugstroom van rioolwater vanuit het gemengde stelsel richting de nieuw aan te leggen riolering en eventuele ontluchtingsproblemen.
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
8/13
4
Analyseren van het invloed op de huidige rioolstelsel
Om de impact van de droogweerafvoer op het huidige gemengde rioolstelsel te analyseren, is het bestaande Infoworks-model doorgerekend met drie verschillende neerslaggebeurtenissen: 1. 2 mm/h gedurende 24 uur over een periode van 2 dagen 2. 20 mm/h gedurende 2 uur 3. 70 mm/h gedurende 2 uur Vervolgens is de huidige situatie als de situatie na de ontwikkeling geëvalueerd en met elkaar vergeleken.
4.1
Resultaten 2 mm/h 24 uur
In figuur 4-1 is de maximaal resultaten van 2 mm/h gedurende 24 uur in de huidige situatie weergegeven.
Figuur 4-1: Maximaal resultaat 2mm/uur 24 uur Huidige situatie
Uit de resultaten blijkt dat deze neerslag geen water op straat veroorzaakt. In figuur 4-1 is een weergave te zien van de maximale resultaten van het dwa-afvoerscenario met gemaal. Wanneer we de twee figuren (4-1 en 4-2) met elkaar vergelijken, zien we geen significant verschil. Dit betekent dat bij een neerslag van 2 mm/h gedurende 24 uur de dwa van de gebiedsontwikkeling geen invloed heeft op het huidige rioolstelsel.
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
9/13
Figuur 4-2: maximaal resultaat 2mm/uur 24 uur scenario afvoer scenario met gemaal
4.2
Resultaten 20 mm/h
In figuur 4-3 zijn de resultaten van een bui van 20 mm/h in de huidige situatie weergegeven. Uit de figuur blijkt dat er in de huidige situatie water op straat optreedt ten noorden van de gebiedsontwikkeling. Dit wordt bevestigd door de rioleringsbeheerder van Emmeloord. Dit gebied is zeer gevoelig voor water op straat.
Figuur 4-3: resultaten water op straat huidige situatie 20 mm /h
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
10/13
Wanneer we naar de resultaten van de droogweerafvoer met gemaal kijken, zien we dat er geen verschil is met de huidige situatie.
Figuur 4-4: resultaten water op straat droogweerafvoer met gemaal 20 mm /h
4.3
Resultaten 70 mm/h
In figuur 4-5 zijn de resultaten van een neerslagbui van 70 mm/h in de huidige situatie weergegeven. Hieruit blijkt dat op meerdere plaatsen water op straat optreedt.
Figuur 4-5: resultaten water op straat huidige situatie 70 mm /h
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
11/13
Figuur 4-6: resultaten water op straat droogweerafvoer met gemaal 70 mm /h
In figuur 4-6 zijn de resultaten van een bui van 70 mm/h met de dwa van de gebiedsontwikkeling weergegeven. Wanneer we deze resultaten vergelijken met de huidige situatie, blijkt dat de extra droogweerafvoer uit de gebiedsontwikkeling weinig tot geen invloed heeft op het huidige rioolstelsel.
4.4
Basisrioleringsplan Espelervaart, Revelsant en De Erven van 2021 (BRP)
In het Basisrioleringsplan uit 2021 is het rioolstelsel van Espelervaart, Revelsant en De Erven getoetst aan de normen voor stedelijk waterbeheer. Dit betekent dat het gemengde stelsel en het regenwaterstelsel hydraulisch is getoetst aan bui 8+13%. Dit is een ontwerpbui met een herhalingstijd van 2 jaar, verzwaart met 13% vanwege het klimaateffect. Bij deze norm mag geen water op straat berekend worden. Wanneer het stelsel voldoet aan deze norm, is sprake van een robuust stelsel, dat is berekend op de effecten van een veranderend klimaat zoals die op dit moment zijn ingeschat. Uit het BRP 2021 blijkt dat het gemengde stelsel van het onderzoeksgebied niet voldoet aan deze norm. Uit de berekeningen blijkt dat bij bui8+13% er water op straat berekend wordt. Dit komt overeen met de bevindingen in voorgaande paragrafen 4.2 en 4.3.
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
12/13
5
Conclusie
Uit de variantenstudie blijkt dat er niet onder vrijverval conform de LIOR kan worden aangesloten op de bestaande gemengde riolering. De variant van de droogweerafvoer met gemaal voldoet wel aan de ontwerpeisen van LIOR. De analyse van de verschillende neerslaggebeurtenissen toont aan dat de lozing van de droogweerafvoer van het ontwikkelingsgebied niet of nauwelijks invloed heeft op het functioneren van de huidige rioolstelsel, omdat het dwa-debiet klein is. Het huidige rioolstelsel ervaart geen water op straat bij lage neerslagintensiteiten (2 mm/h gedurende 24 uur). Bij hogere intensiteiten (zoals 20 mm/h en 70 mm/h) wordt er water op straat berekend. Dit beeld wordt bevestigd door de rioleringsbeheerder van Emmeloord. Dit benadrukt de noodzaak van een goed functionerend gemaal om de afvoer effectief te faciliteren. Gezien de lage dwa-hoeveelheid van 9 m³/uur betreft dit een minigemaal. Het minigemaal zorgt ervoor dat de nieuwe dwa-riolering blijft functioneren ook als het bemalingsgebied Espelervaart vol loopt. Om verder te voorkomen dat vuil droogweerafvoer van de gebiedsontwikkeling op straat komt te staan, kan er voor gekozen worden om de persleiding één of twee putten ten noorden van het huidige lozingspunt te lozen, zie rode cirkel in figuur 5-1.
Figuur 5-1: Alternatief lozingspunt van de droogweerafvoer van de gebiedsontwikkeling
Sweco | Onderzoek rioolafvoercapaciteit gebiedsontwikkeling Antonius en ZONL Urkerweg 4 Emmeloord Projectnummer 51027665 Datum 15-04-2025 Documentreferentie NL25-648800269-131107
13/13