6.1 Nota van Uitgangspunten.pdf

Nota van Uitgangspunten; “Kleur de Polder” Inleiding Voor u ligt de nota van uitgangspunten voor de herijking van de Cultuuragenda 2020. Deze nota is het resultaat van een intensief en zorgvuldig participatietraject waarin het culturele veld, makers, organisaties en betrokken inwoners nadrukkelijk een plek aan tafel hebben gekregen. Het traject startte met een brede kick-offsessie waar circa 50 participanten aanwezig waren. Vervolgens zijn met een vaste groep van ongeveer 30 betrokken deelnemers drie werksessies doorlopen, waarin gezamenlijk is gewerkt aan het herijken van de cultuuragenda. De laatste sessie vond plaats op 26 november j.l. waardoor dit document letterlijk vers van de pers is. Aan de voorkant is bewust gekozen voor een werkwijze waarin eerst de visie en identiteit opnieuw zijn vormgegeven. Mede op basis daarvan is de Cultuuragenda van 2020 getoetst op actualiteit en relevantie en waar nodig aangevuld. Alle input uit de sessies is verwerkt in deze nota van uitgangspunten. Daarnaast zijn de uitgangspunten getoetst aan het Beleidsplan Sociaal Domein: Krachtig Noordoostpolder 2.0, het Cultuurconvenant 2025-2028 van de Cultuurregio Flevoland en van de stedelijke Cultuurregio Zwolle. Ook hebben we input meegenomen van het cultuurmanifest professionele makers Noordoostpolder.

Hiermee krijgt de gemeenteraad de gelegenheid om eerst te beeldvormen en oordelen over de gekozen koers, voordat er een volledig uitgewerkt uitvoeringsprogramma met acties en middelen wordt opgesteld. Pas wanneer deze uitgangspunten worden gedragen, wordt dit programma uitgewerkt en ter besluitvorming voorgelegd. Deze route zorgt ervoor dat we doelgericht verder kunnen bouwen en dat de benodigde middelen tijdig kunnen worden meegenomen in de begroting van oktober/november 2026, met als beoogde start van implementatie in 2027. Tegelijkertijd ontstaat er ruimte om in 2026 al enkele onderdelen te starten vanuit incidentele middelen of via fondsaanvragen, zodat het veld en participanten merken dat er daadwerkelijk beweging is. Het is belangrijk te benoemen dat er bewust is gekozen voor een breed participatietraject. De uitnodiging om mee te denken is opgepakt, en participanten hebben zich met grote inzet, betrokkenheid en expertise ingezet. Die bijdrage moet zichtbaar terugkomen in de koers die we met elkaar varen. Cultuur ís belangrijk: het heeft een grote maatschappelijke en economische waarde, draagt bij aan de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de gemeente Noordoostpolder, en speelt een rol in het behouden en aantrekken van inwoners. Daarbij staat de gemeente voor de opgave om te groeien.

Met trots bieden wij u daarom deze nota van uitgangspunten aan: een fundament dat samen is gemaakt, gedragen wordt door het culturele veld, en klaar is om verder te bouwen aan een levendige, sterke en toekomstgerichte culturele sector.

Visie Cultuuragenda Noordoostpolder 2026+ 1. Wie we zijn – onze identiteit De Noordoostpolder is een gemeenschap met lef: ondernemende aanpakkers met gemeenschapszin, geworteld op vruchtbare grond. De Noordoostpolder is ook een gebied dat ruimte biedt, letterlijk en gevoelsmatig. We koesteren het de ruimte om samen te bouwen, onafhankelijk te denken en creatief te handelen. Deze identiteit vormt het vertrekpunt van onze culturele ontwikkeling en onze manier van samenwerken in het culturele ecosysteem. “Kleur de polder” is daarbij zowel uitnodiging als opdracht: cultureel initiatief geeft kleur aan onze leefomgeving en verbindt generaties, kernen en achtergronden. De Noordoostpolder is gebouwd op samenwerking, verbeelding en durf, waarden die ook in het culturele DNA herkenbaar zijn. Als ondernemers met lef kijken we verder dan onze grenzen: de polder is geworteld in de regio, maar verbonden met het land en de wereld. Onze open houding heeft geleid tot bijzondere regionale, nationale en internationale prestaties, van musici en schrijvers tot zangers en dansers uit onze eigen polder. Inspiratie, verrijking en ontwikkeling ontstaan door over grenzen heen te kijken. Kennis en inspiratie van buitenaf zijn nodig om binnen de grenzen van onze polder te kunnen blijven groeien. De Noordoostpolder bloeit juist door haar open blik, samenwerking in de regio en uitstraling naar de wereld.

2. Wat we belangrijk vinden – onze waarden Onze cultuurvisie rust op waarden die in het veld breed worden gedeeld: verbinding, reflectie & relativering, inclusie, diversiteit, participatie en zingeving & ontspanning. Deze waarden sturen onze keuzes in programmering, samenwerking en ondersteuning van makers, organisaties, vrijwilligers en publiek. Ze vragen om toegankelijkheid, open netwerken en een actieve uitnodiging aan wie nu nog niet meedoet.

3. Waarom dit ertoe doet – maatschappelijke relevantie Cultuur is geen luxe, maar fundament van een gezonde, aantrekkelijke, leefbare en veerkrachtige samenleving met een toereikend voorzieningenniveau. In een tijd van polarisatie werkt cultuur aan verbinding; tegenover leegte biedt cultuur zingeving; tegenover eilandvorming versterkt cultuur gemeenschapsgevoel en lokale identiteit. Cultuur is de ziel van de samenleving, een bron van inspiratie en een vorm van persoonlijke ontwikkeling. Ze bevordert sociale cohesie en brengt mensen samen, binnen de polder én daarbuiten. Cultuur kan als middel ingezet worden om onze verhalen te vertellen, gekoppeld aan erfgoed en maatschappelijke vraagstukken. Cultuur is een onmisbare schakel in het kader van toerisme en recreatie, om het gebied aantrekkelijk te maken. Daarnaast draagt cultuur bij aan vitaliteit en aan het verhogen van het welzijn van zowel inwoners als bezoekers.

4. Waar we naartoe willen – ambitie en verbeelding Onze ambitie is om de Noordoostpolder zichtbaar te laten oplichten in kleur:

•

Kleur de polder: cultuur als dagelijkse kleur in dorpen, wijken, landschap en (digitale) ontmoetingsplekken.

•

Lef: ruimte voor experiment, maakplekken en nieuwe samenwerkingen tussen cultuur, onderwijs, sociaal domein, toerisme en erfgoed.

•

Van bouwen naar doorbouwen: zoals we het landschap hebben gebouwd en ingericht, voegen we nu culturele lagen toe die betekenis geven aan onze leefomgeving.

•

Ten goede: cultuur draagt aantoonbaar bij aan welzijn, talentontwikkeling, brede vorming en aantrekkelijke kernen, meetbaar en merkbaar in het dagelijks leven.

Van visie naar 7 uitgangspunten De visie schetst het kompas voor cultuur in de Noordoostpolder: een samenleving waarin verbeelding, vakmanschap en verbinding centraal staan. Om deze visie tot leven te brengen, zijn in samenspraak met het culturele veld zeven uitgangspunten geformuleerd. Deze uitgangspunten laden de visie: ze geven richting aan het handelen van gemeente, instellingen, makers, verenigingen en inwoners. Ze vormen samen het fundament voor het Uitvoeringsprogramma Cultuur, waarin ruimte is voor zowel continuïteit als vernieuwing, lokaal geworteld, regionaal verbonden en met een blik op de wereld. Zeven uitgangspunten, een getal dat staat voor balans en compleetheid.

Samen geven ze richting aan de volle breedte van ons culturele landschap.

1. Cultuur is van iedereen – inclusief, dichtbij en herkenbaar Cultuur is van en voor iedereen. Het verbindt inwoners, ongeacht leeftijd, achtergrond of draagkracht. We stimuleren zowel actieve deelname (zelf creëren of meedoen) als passieve deelname (bezoeken, beleven, waarderen) aan cultuuractiviteiten, zodat iedereen op eigen manier betrokken kan zijn. Het culturele aanbod is te vinden op diverse plekken zoals het Muzisch Centrum, de bibliotheek en het theater, maar is ook is dichtbij; in dorpshuizen, buurten, zorglocaties, scholen en op straat. We stimuleren verbinding tussen generaties en levensfases: van jongeren die creëren tot ouderen die verbinden en andersom. Binnen dit brede uitgangspunt herkennen we een aantal specifieke doelgroepen, zoals: – jeugd en jongvolwassenen die cultuur maken en ontdekken; – ouderen en inwoners die minder vanzelfsprekend deelnemen; - volwassenen als grootste aandeel van de groep deelnemers en consumenten; – inwoners en gemeenschappen voor wie een middel vormt cultuur nieuwe verbindingen zoeken, aansluitend bij maatschappelijke thema’s als culturele verschillen en eenzaamheid Deze speerpunten worden in de volgende fase verder verkend en uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma dat ruimte bieden voor participatie, ontmoeting en eigenaarschap.

2. Jonge makers en nieuwe generaties Jeugd en jongvolwassenen zijn ambassadeurs van de polder. Cultuur hoort bij hun leefwereld; op school, op straat en online. We stimuleren eigen initiatief, experiment en maakplekken. Bestaande initiatieven blijven de ruggengraat, en er is ruimte voor vernieuwing. Kennismaken met cultuur vormt een essentiële basis voor het kunnen ontdekken en ontwikkelen van talenten. De gemeente investeert in een aantrekkelijk cultureel klimaat waarin jongeren kunnen kennismaken met cultuur, blijven groeien, zich ontplooien, experimenteren en verbonden blijven met de polder. Zo bieden we vanaf een jonge leeftijd carrièrekansen en (educatieve) ontwikkelmogelijkheden voor creatieve inwoners en is we de polder een aantrekkelijke plek om te vestigen of naar terug te keren. Cultuureducatie omvat de hele leerlijn; van primair tot voortgezet en beroepsonderwijs, zowel binnen- als buitenschools en sluit aan bij de leefwereld van jongeren. Waar mogelijk worden lokale makers en docenten ingezet als rolmodel of begeleider; zo wordt talent lokaal zichtbaar én versterkt. * Met jeugd bedoelen we 0–18 jaar; jongvolwassenen (18–30 jaar) vormen een aanstormende generatie makers en deelnemers.

3. Samen leren, maken en groeien Talentontwikkeling is niet alleen professioneel, maar ook recreatief en sociaal van waarde. Talentontwikkeling is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, makers, verenigingen en instellingen. We bouwen aan een rijk cultureel ecosysteem waarin iedereen kan groeien; als maker, docent, deelnemer of organisator. Cultuur biedt mogelijkheden tot onverwachtse ontmoetingen die kunnen leiden tot verbinding, bijvoorbeeld op maatschappelijk vlak. Samenwerking tussen instellingen, verenigingen, particuliere docenten en kunstenaars wordt versterkt, zodat talenten zich in alle fasen van hun ontwikkeling kunnen ontplooien. We zoeken aansluiting bij de culturele samenwerking binnen de Cultuurregio(‘s), onder andere door beleidsmatige afstemming, ontwikkeling van gezamenlijke initiatieven, zodat samenwerken het uitgangspunt is en koppelkansen worden benut. a. Verenigingsleven en collectieve groei Het verenigingsleven is de kern van onze culturele kracht, daarbij koesteren we het grote aantal vrijwilligers die dit mede mogelijk maakt. Het verenigingsleven vormt een ontmoetingsplek voor inwoners van alle leeftijden, voor actieve generaties die het culturele leven in de polder dagelijks dragen. Het biedt ontmoeting, zingeving en gemeenschapszin.

De gemeente ondersteunt deze basisstructuur en stimuleert en faciliteert samenwerking tussen verenigingen, docenten en instellingen. b. Professionele en persoonlijke ontwikkeling We zorgen voor duurzame lokale inbedding van professionele makers, zij zijn onmisbare schakels in educatie, vernieuwing en begeleiding van het culturele aanbod. Onze makers dragen de identiteit van de polder uit en zetten het gebied op de kaart. Persoonlijke ontwikkeling omvat zowel recreatieve als professionele trajecten en combinaties daarvan, met ruimte voor uitwisseling en begeleiding over generaties heen.

4. Sterke netwerken en samenwerking over domeinen heen Cultuur floreert waar mensen en sectoren elkaar vinden. We werken aan een open, samenhangend netwerk waarin cultuur zichtbaar en betekenisvol is. Samenwerking is geen doel op zich, en vergroot als middel de maatschappelijke impact van cultuur. a. Binnen het culturele veld We versterken samenwerking tussen verenigingen, amateurs, professionals en organisaties. Kruisbestuiving tussen professionele en amateurkunst wordt gestimuleerd via gezamenlijke projecten en gedeelde presentatieplekken. We streven naar een evenwichtige samenwerking tussen amateurs en professionals, waarbij amateurorganisaties voldoende middelen hebben om met professionele begeleiding te werken en zo bij te dragen aan toegankelijke kunstparticipatie. Daarnaast wordt voor een integrale blik met expertise een Adviesraad cultuur in het leven geroepen, om gevraagd en ongevraagd advies te geven over beleid, kunst en initiatieven. De basisinfrastructuur; FlevoMeer Bibliotheek en Cultuurbedrijf Noordoostpolder; zijn aanbieder, plek, expert en vervullen een publieke rol als verbinder en facilitator: zij creëren ruimte waarin anderen kunnen floreren. De gemeente verkent of en onder welke voorwaarden instellingen, verenigingen en organisaties zich kunnen ontwikkelen tot onderdeel van de basisinfrastructuur en/of meerjarig ondersteund kunnen worden. b.

Verbinding met andere domeinen We zetten in op ontschotting tussen cultuur en het sociaal domein, bijvoorbeeld zorg, onderwijs, Het is aangetoond dat cultuur(-educatie en -participatie) een effectief middel is om bij te dragen aan sociale cohesie, leefbaarheid, welzijn en brede welvaart. Als cultuur bijvoorbeeld beschouwd wordt als onderdeel van het preventieve voorveld biedt dit kansen om domeinoverstijgend te denken en te handelen. Een van de leidende principes in het Beleidsplan Sociaal Domein is dan ook ‘voorkomen staat voorop’, hier sluit deze manier van denken naadloos op aan. Cultuur is dan vanzelfsprekend onderdeel van maatschappelijke initiatieven en ontwikkelingen. We streven om van losse activiteiten te kijken naar stabiele programmering, om duurzaamheid en continuïteit te borgen. Ook zetten we in op passende afspraken en samenwerking tussen de terreinen erfgoed, toerisme en economie. We zoeken actief aansluiting bij regionale en landelijke netwerken om kennis, zichtbaarheid en middelen te vergroten; wat lokaal wordt gemaakt, krijgt zo een breder podium. We denken regionaal en landelijk en handelen lokaal. c. Communicatie en zichtbaarheid We versterken korte lijnen, gedeelde doelen, gezamenlijke communicatie en zichtbaarheid; bijvoorbeeld via een cultuurplatform, een register van makers en verenigingen, een gemeenschappelijke activiteitenagenda, een lokale

versie van de Cultuurkaart Flevoland en/of een digitale omgeving. Binnen deze samenwerking versterken we de kruisbestuiving tussen professionele en amateurkunst en stimuleren we kennisuitwisseling en zichtbaarheid van het culturele veld.

5. Ruimte voor vernieuwing, experiment en groei De Noordoostpolder is een plek voor initiatiefnemers met lef. Cultuur die experimenteert, verrast en zichtbaar maakt wie we zijn; de polder als podium. We faciliteren een aantal pilotprojecten waarin verschillende groepen samenwerken aan nieuwe vormen van cultuur. Naast ruimte voor nieuwe initiatieven is er aandacht voor bestaande initiatieven die willen vernieuwen of opschalen. We stimuleren zowel kleinschalige initiatieven als grotere evenementen waarin creativiteit, lef en samenwerking worden centraal staan en worden beloond met ruimte om te groeien. Er is niet alleen behoefte aan ruimte voor vernieuwing, ook aan fysieke ruimte om elkaar te ontmoeten, inspireren en samen te werken. We willen betaalbare en toegankelijke plekken creëren, broedplaatsen waarin ruimte is voor experiment en groei. We creëren (financieel en fysiek) ruimte voor nieuwe en bestaande kunstvormen en plekken waar dit zichtbaar is en gemaakt wordt, van expositieruimtes en ateliers tot poppodia en de openbare ruimte. We verkennen waar mogelijk koppelkansen met de bestaande culturele infrastructuur en daarnaast ook opties voor het dichtbij brengen van cultuur op onconventionele plekken.

6. Kunst: van bezit naar beleving a. Gemeentelijke kunstcollectie en kunst in de openbare ruimte Onze kunstcollectie is er niet alleen om te bewaren, maar om te beleven. Eigentijdse kunst die de polder identificeert in de openbare ruimte maakt zichtbaar wie we zijn. Dit geldt ook voor het tonen van de gemeentelijke kunstcollectie, die om weer zichtbaar te kunnen worden toegankelijk en bereikbaar moet zijn. Om een afgewogen collecte dichtbij te brengen en te kunnen tonen, moet er een toetsing van de collectiestukken plaatsvinden. Hiervoor wordt een adviesraad in het leven geroepen bestaande uit (lokale) experts en betrokkenen. b. Versterken makersklimaat Om te kunnen beleven moet er ook ruimte zijn om te kunnen maken en delen. De Noordoostpolder vormt dan zelf een vruchtbare bodem voor professionele makers en aanstormende talenten, waardoor zij zich hier kunnen vestigen. Kunst wordt gezien als een integraal onderdeel van de fysieke leefomgeving, zoals vastgoedontwikkelingen. Hierbij is aandacht voor participatie van bewoners, behoud van waardevolle landmarks en creatieve samenwerking. Ook versterken we inzicht in lokale en regionale makers, zodat zichtbaar is wie maakt, toont en bijdraagt aan het culturele landschap.

We betrekken zowel lokale kunstenaars als externe experts bij behoud en vernieuwing, en koppelen erfgoed waar mogelijk aan hedendaagse kunstvormen, zodat het verleden betekenisvol blijft voor nieuwe generaties.

7. Cultuur draagt bij aan een levendige, aantrekkelijke polder Cultuur heeft sociale, maatschappelijke, economische en educatieve impact. Het vergroot leefbaarheid, welzijn en trots, en maakt de Noordoostpolder aantrekkelijk om in te wonen, werken en ondernemen. Cultuur is integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid en vormt een volwaardige pijler voor een toekomstbestendige polder. Het draagt bij aan onderwijs, gezondheid, toerisme, leefbaarheid en gebiedsontwikkeling. Het biedt een basis voor de toekomst, voor innovatie, welke ook op economisch gebied een bijdrage levert. We benutten deze waarde door het beleid domeinoverstijgend vorm te geven, zodat cultuur zichtbaar bijdraagt aan het geluk van de inwoners en de identiteit en aantrekkelijkheid van de Noordoostpolder.

Kader Uitwerkingsopdracht 1.

2.

3.

4.

Sterke culturele infrastructuur

o

Zorg voor voldoende FTE voor cultuur binnen de gemeente; dit versterkt beleidskracht en uitvoeringsfocus.

o

Aanstellen van een externe Cultuurmakelaar die het Cultuurplatform ontwikkelt en beheert.

o

Instellen van een Adviesraad Cultuur die gevraagd en ongevraagd adviseert over beleid, kunst en initiatieven; bestuurlijke borging van kennis en participatie.

o

Professionele ondersteuning voor vrijwilligersorganisaties op marketing, fondsenwerving en organisatie en bij het aantrekken en behouden van vrijwilligers.

o

Structureel ontmoetingen faciliteren van en voor het Culturele Veld.

Middelen en regelingen

o

Start een subsidieregeling voor (semi-)professionele kunsten en voor pilotprojecten.

o

Zorg voor betaalbare en bereikbare locaties (dorpshuizen, werkplaatsen, presentatieruimten) en laagdrempelige en toegankelijke ontmoetingsmogelijkheden.

o

Houd aandacht voor onderscheid tussen professionals en amateurs, maar stimuleer hun samenwerking.

o

Voor structurele culturele partners verkennen of een meerjarige subsidierelatie met periodieke indexering mogelijk is, zodat continuïteit en kwaliteit kunnen worden geborgd.

o

De gemeente ondersteunt een gezonde balans tussen amateurkunst en professionele inzet, waarbij de landelijke codes Governance Cultuur, Fair Pay en Diversiteit en Inclusie uitgangspunten zijn en deelname betaalbaar en toegankelijk blijft.

Netwerk en positionering

o

Bouw aan netwerken tussen lokale en regionale partijen; zoek aansluiting bij landelijke initiatieven.

o

Ontwikkel een lokaal cultuurplatform of digitale agenda voor zichtbaarheid en ontmoeting.

o

Sluit aan bij de Cultuurregio(‘s) en provinciaal beleid.

Monitoring en leren

o

Maak de impact van cultuur zichtbaar door verhalen, indicatoren en meetbare doelen.

o

Ondersteun lerende samenwerking: ruimte voor reflectie, kennisdeling en groei.