6.1 Aanbiedingsbrief gemeenteraden - 1e begrotingswijziging 2026 en Ontwerp-PGB VRF 2027.pdf

Veiligheidsregio Flevoland Postbus 501, 8200 AM Lelystad Bezoekadres: Gordiaandreef 101, 8233 AB Lelystad

Aan de colleges van B&W van de gemeenten Almere, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde

Ons kenmerk Inlichtingen bij Lelystad

: : Dhr. Martin Mager, martin.mager@brandweergooivecht.nl : 12 maart 2026

Betreft

: 1e begrotingswijziging 2026 en Ontwerp-programmabegroting 2027 van Veiligheidsregio Flevoland

Geachte leden van de colleges van B&W en de gemeenteraden, Hierbij ontvangt u de 1e begrotingswijziging 2026 en de Ontwerp-programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 (hierna: Ontwerp-programmabegroting 2027), waar het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio op 11 maart 2026 mee heeft ingestemd. De Ontwerp-programmabegroting is gebaseerd op de eerder vastgestelde Kadernota 2027. De Ontwerp-programmabegroting omvat de beleidsbegroting en de financiële begroting en is opgesteld op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten (BBV). U wordt als gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om uw zienswijze op de 1e begrotingswijziging 2026 en Ontwerp-programmabegroting 2027 kenbaar te maken. Het college ontvangt beide documenten ter informatie. Woord vooraf Als veiligheidsregio zitten we in een omgeving met een hoge dynamiek. Net als elders in Nederland worden wij -als kleinere veiligheidsregio- al langere periode geconfronteerd met grote en impactvolle vraagstukken. Door de intensieve samenwerking die wij sinds 2020 hebben met Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek zijn wij in staat geweest om deze impactvolle vraagstukken op een zorgvuldige wijze het hoofd te bieden zonder dat dit ten koste is gegaan van de kwaliteit van onze dienstverlening. De rol van de veiligheidsregio is de afgelopen jaren in verandering.

Grote veranderingen in de maatschappij maken dat er een ander beroep op ons wordt gedaan. We kunnen ervan uitgaan dat de druk op de veiligheidsregio ook de komende jaren onverminderd hoog zal blijven gelet op recente ontwikkelingen zoals de geopolitieke situatie, de effecten van klimaatverandering, dreigingen als langdurige uitval van infrastructuur.

Daarnaast worden we toenemend geconfronteerd met steeds meer wetgeving en landelijke normeringen waar we als organisatie aan moeten voldoen. Denk hierbij aan de eisen wat betreft duurzaamheid en de regelgeving over informatievoorziening en -veiligheid. Ook de sterke groei van Flevoland vraagt van ons als veiligheidsregio om ontwikkelingen te volgen en inzichtelijk te maken welke maatregelen noodzakelijk zijn om de kwaliteit van dienstverlening te kunnen blijven borgen. Het is meer dan duidelijk dat we met de beschikbare middelen op termijn niet kunnen voldoen aan de toenemende vraag en verantwoordelijkheid. Dit vraagt in aanloop naar de Kadernota 2028 om een gesprek in het algemeen bestuur over het gewenste kwaliteitsniveau en het daaraan gekoppelde kostenniveau. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is vanzelfsprekend een veilige toekomst voor zowel inwoners alsook het personeel van de veiligheidsregio in combinatie met een gezonde financiële situatie van de veiligheidsregio. 1e begrotingswijziging 2026 en Programmabegroting 2027 in meerjarig perspectief Eind 2024 is gecontateerd dat er een veelheid aan financiële vraagstukken lag die om bestuurlijk overleg vroegen.

In aanloop naar de Programmabegroting 2026 (vastgesteld september 2025) is een bestuurlijke stuurgroep ingesteld die besparingsmogelijkheden onderzocht heeft waardoor de gemeentelijke bijdrage aan VRF beheersbaar konden blijven. Dit heeft een structurele bezuiniging van ruim € 450k opgeleverd op crisisbeheersing en bedrijfsvoering en daarnaast een incidentele bezuiniging in 2026 van € 1.3 miljoen als gevolg van het temporiseren van de implementatie van verplichtend karakter. De temporisering werkt ook door in 2027 en leidt in dat jaar tot een incidentele besparing van € 574.000 Deze bezuinigingen zijn verwerkt in de Programmabegroting 2026. Het algemeen bestuur heeft op advies van de bestuurlijke stuurgroep aanvullend geconcludeerd dat er geen mogelijkheid is tot verdere bezuinigingen zonder dat het kwaliteitsniveau van dienstverlening en brandweerzorg daarmee door de ondergrens zakt. Het doorlopen proces alsook de Programmabegroting 2026 vormen, samen met de Kadernota 2027, de basis voor de voorliggende 1e begrotingswijziging 2026 en Ontwerp-programmabegroting 2027. In de Kadernota 2027, vastgesteld door het AB op 3 december 2025, is een verhoging gevraagd van de gemeentelijke bijdrage van in totaal € 1,7 miljoen. Dit bedrag is vrijwel volledig bestemd voor autonome ontwikkelingen zoals loon- en prijscompensatie, zie de tabel op pagina 5 van deze brief.

Om een verdere toename van de gemeentelijke bijdrage in 2026 en 2027 te beperken, worden de reserves (primair de egalisatiereserve kapitaallasten) van VRF ingezet ter dekking van de kosten van verplichtend karakter. Het incidentele voordeel in 2026 en 2027 samen is € 8.415.777. Dit heeft geen effect op de operationele dienstverlening van VRF, maar wel op de financiële positie van de organisatie. De in te zetten reserves zijn hiermee namelijk volledig benut. Deze maatregel leidt zodoende op de korte termijn tot een lagere gemeentelijke bijdrage, maar op de lange termijn tot kwetsbaarheid en meerkosten vanaf 2028. Deze kwetsbare financiële situatie, in combinatie met een toename van de eerdergenoemde taken, verantwoordelijkheden, wettelijke eisen en normeringen, maakt dat de veiligheidsregio zich in een precaire positie bevindt. Zoals gezegd, zal in de aanloop naar de Kadernota 2028 het bestuurlijke gesprek hierover gevoerd moeten worden. 1e Begrotingswijziging 2026 In de zienswijzen op de Ontwerp-programmabegroting 2026 is door de gemeenteraden van Almere en Urk aangegeven dat zij het niet wenselijk vinden om de kosten voor verplichtend karakter in 2026 te dekken door een toename van de gemeentelijke bijdrage. Hun voorstel is om hiervoor een uitname te doen uit de reserves van VRF (primair de egalisatiereserve kapitaallasten).

Omdat de andere gemeenteraden in hun zienswijze instemden met de Ontwerp-programmabegroting 2026 en het inzetten van de reserves een majeure ingreep is (ad € 3.8 miljoen), heeft het DB in haar reactiebrief aan de gemeenten voorgesteld om specifiek deze ingreep ter zienswijze aan alle gemeenteraden voor te leggen, zodat alle gemeenteraden hun visie op deze dekking van verplichtend karakter kunnen delen. Dat voorstel wordt met deze brief ten uitvoer gebracht. Daarbij is gekozen om dit proces gelijktijdig uit te voeren met het proces van de Ontwerpprogrammabegroting 2027, omdat dezelfde dekking (vanuit de reserves van VRF) ook voor 2027 in die programmabegroting is verwerkt. Zodoende kunnen de gemeenteraden in één keer hun zienswijze op deze dekking geven voor beide begrotingsjaren. Dit zorgt voor een gestroomlijnder en eenduidiger proces. Dit is de enige wijziging die voorligt in deze ontwerp 1e begrotingswijziging 2026.

De 1e begrotingswijziging 2026 ziet er als volgt uit:

Het effect op de gemeentelijke bijdrage per gemeente in 2026 is als volgt:

In totaal wordt de gemeentelijke bijdrage in 2026 en 2027 incidenteel verlaagd met € 8.415.777 (zijnde bovenstaande 3.858.054 in 2026 en € 4.525.590 en € 32.133 in 2027, zie hieronder verplichtend karakter). De dekking komt, naast de egalisatiereserve kapitaallasten, voort uit het vrijvallen van de egalisatiereserve ingroei gemeentelijke bijdrage en het terugbrengen van de algemene reserve naar een weerstandsratio van 1.0. Meerjarig effect vanaf 2028 De egalisatiereserve kapitaallasten bevat momenteel voldoende middelen om de kapitaallasten tot ongeveer 2040 te kunnen dekken. Het inzetten van de egalisatiereserve kapitaallasten ter incidentele dekking van verplichtend karakter in 2026 en 2027 leidt ertoe dat deze reserve ultimo 2027 leeg is. Dit betekent dat per 2028 een structurele gemeentelijke bijdrage wordt gevraagd om de kapitaallasten vanaf dan te kunnen dekken. Dit wordt verwerkt in de Kadernota 2028. De uitname van de reserve beïnvloedt ook de liquiditeitspositie van VRF. VRF zal een lening moeten aangaan om de liquiditeit te garanderen. De hoogte hiervan is op dit moment nog niet bekend. De bijhorende rentelasten betekenen evenwel een verhoging van de gemeentelijke bijdrage.

Ten slotte willen we niet onvermeld laten dat voor 2028 opnieuw (incidentele of structurele) dekking gevonden dient te worden voor verplichtend karakter, in het geval het Rijk nog geen besluit heeft genomen over rijksfinanciering op dit dossier. Bovengenoemde dekking van verplichtend karakter is immers incidenteel voor 2026 en 2027. Concluderend, wordt door het inzetten van de egalisatiereserve kapitaallasten de gemeentelijke bijdrage in 2026 en 2027 incidenteel verlaagd, maar het lijkt onontkoombaar om -vanwege eerdergenoemde uitdagingen- in de Kadernota 2028 te vragen om een aanzienlijke verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Op dit moment wordt onderzocht wat de omvang van de benodigde gemeentelijke bijdrage is vanaf 2028.

Ontwerp-programmabegroting 2027 Een andere opzet programmabegroting Zoals bekend is vanaf 2019 de samenwerking tussen Veiligheidsregio Flevoland en Veiligheidsregio geïntensiveerd. In 2024 is het proces in gang gezet voor een vernieuwde organisatiestructuur. Deze is vastgelegd in het herziene organisatiebesluit 2025. De hernieuwde inrichting van de organisatie moet een doelmatige en toekomstbestendige organisatie bevorderen. In lijn met de nieuwe organisatiestructuur is het aantal programma’s in deze Programmabegroting 2027 teruggebracht tot drie inhoudelijke programma’s: Crisisbeheersing, Brandweerzorg en Bedrijfsvoering. Voor elk programma zijn beleidsprioriteiten benoemd met daaraan gekoppeld een aantal activiteiten. Elk programma wordt afgesloten met het benoemen van een aantal prestatie-indicatoren. De verantwoording daarover vindt te zijner tijd plaats in de bestuursrapportage en de jaarstukken. Ook de opbouw van de programmabegroting in z’n geheel is vernieuwd. We hebben de beleidsmatige én financiële kaders meer naar voren gehaald (H2) en op basis daarvan de beleidsprioriteiten (H3), de paragrafen (H4) en de meerjarenbegroting (H5) opgesteld. We denken met deze veranderingen een mooi en samenhangend product opgeleverd te hebben dat aansluit bij de geharmoniseerde organisatiestructuur.

De Programmabegroting 2027 kent voor beide veiligheidsregio’s grotendeels dezelfde inhoud. Voor Flevoland is als specifiek aandachtpunt de groei van Flevoland opgenomen. Beleidsontwikkeling De Veiligheidsregio streeft ernaar om een sterke (beleidsmatige) verbinding te realiseren van beleidsplan naar kadernota naar programmabegroting. De voorliggende begroting sluit aan bij het Beleidsplan 2025-2028 dat eind 2024 in het AB is vastgesteld. Voor 2027 zien we drie grote aandachtsgebieden waarop we de focus willen richten: • Het versterken van de weerbaarheid (extern, eigen organisatie) • Landelijke samenwerkingsagenda • De groei van Flevoland Elk van die aandachtsgebieden heeft een link met de doelen uit het beleidsplan. Versterken weerbaarheid van de samenleving en het individu Door klimaatverandering, geopolitieke dreigingen, digitalisering en maatschappelijke groei neemt het risico op verstoringen toe. De urgentie om te investeren in een weerbare en veerkrachtige samenleving is groter dan ooit. Voor de veiligheidsregio is een belangrijke rol weggelegd om die weerbaarheid te helpen versterken. Dit gebeurt door het opzetten van noodsteunpunten en informatieknooppunten, alsook door voorlichtingsactiviteiten aan burgers om daarmee een handvat te bieden hoe men weerbaarheid kan versterken. Op dit moment zijn er nog onduidelijkheden hoe een en ander vorm kan krijgen.

Niet alleen inhoudelijk, maar ook financieel. Versterken weerbaarheid eigen organisatie Versterking van weerbaarheid gaat niet alleen over onze externe omgeving. Ook onze eigen organisatie dient weerbaar te zijn om, in geval van verstoringen, voldoende toegerust te zijn om de eigen bedrijfscontinuïteit te garanderen. Daarom anticiperen we op mogelijke uitval van techniek en denken we na over hoe we ons eigen personeel langdurig adequaat kunnen inzetten. Landelijke samenwerkingsagenda Op landelijk niveau worden grote thema’s in het kader van ‘samen sterker’ door veiligheidsregio’s gezamenlijk opgepakt. De stappen die daarin genomen worden, zijn gebundeld in de landelijke samenwerkingsagenda. Door landelijk samen te werken ontstaat meer denkkracht en invloed waar dat nodig is. Het bevordert ook de samenwerking bij bovenregionale branden en crises. Groei Flevoland Flevoland is de snelst groeiende regio qua bevolkingsgroei en economische ontwikkeling. Dit effect wordt mogelijk versterkt door de plannen van Defensie om grootschalige investeringen te doen in Flevoland. Dit heeft gevolgen voor het gevraagde zorgniveau en heeft effect op de risico’s in de regio.

VRF anticipeert hierop door (ook) in 2027 te adviseren over mogelijke risico’s en door te investeren om haar zorgtaken te kunnen blijven vervullen. Een waarschuwing hierbij is dat het niveau van de basiszorg dat bij de veiligheidsregio is belegd niet snel genoeg mee kan groeien met de groei van Flevoland, omdat de benodigde financiering in de regel pas komt nadat de bevolkingsgroei is gerealiseerd. We anticiperen hierop zo goed als mogelijk in 2027 en richten ons erop om een veilige leefomgeving te behouden en het juiste zorgniveau te blijven bieden; zowel wat betreft toekomstbestendige brandweerzorg als toekomstbestendige crisisbeheersing. Financiële uitgangspunten (Ontwerp-)programmabegroting 2027 De ontwerp-programmabegroting 2027 is zowel beleidsmatig als financieel in lijn met de Kadernota 2027 die in het AB van 3 december 2025 is vastgesteld. In de Kadernota 2027 is een verhoging gevraagd van de gemeentelijke bijdrage van in totaal € 1,7 miljoen. Dit bedrag is vrijwel volledig bestemd voor autonome ontwikkelingen zoals loon- en prijscompensatie. Voor een aantal onderwerpen hebben we nog geen zicht op wat de kosten en baten zullen zijn. Deze zijn voor de volledigheid wel opgenomen, maar zijn als pm geclassificeerd.

Loon- en prijsaanpassing De autonome ontwikkelingen op het gebied van loon- en prijsaanpassing maken standaard onderdeel uit van onze programmabegroting. Om die reden lichten we ze hier niet verder toe, maar verwijzen we naar paragraaf 2.4 van de programmabegroting. In deze oplegger beperken we ons tot een toelichting op de ‘overige bijstellingen’ die inhoudelijk en bestuurlijk meer relevant zijn. Overige bijstellingen Verplichtend karakter Bij de vaststelling van de Programmabegroting 2026 is voorgesteld om de kosten voor Verplichtend karakter voor de jaren 2026 en 2027 te dekken vanuit reserves en door afroming van de budgetten kapitaallasten naar het niveau van de werkelijke lasten. Op basis van het besluit van het algemeen bestuur om de invoering van de gevolgen van Verplichtend karakter te temporiseren zijn de kosten begroot op € 4.525.590, exclusief loon- en prijscompensatie (ad € 177.991 en € 30.865). De dekking vanuit de reserves en de afroming van de budgetten kapitaallasten wordt maximaal ingezet en bedraagt € 4.557.723 (zijnde € 4.525.590 en € 32.133) in 2027. Hiermee zijn de in te zetten reserves volledig uitgenut.

Verhoging kapitaallasten Bij de vaststelling van de Programmabegroting 2026 is, als gevolg van voorgaand punt, door het algemeen bestuur besloten om vanaf 2028 de budgetten kapitaallasten aan te vullen tot het benodigde niveau. Vooralsnog worden de kapitaallasten als pm-post opgenomen, omdat de exacte hoogte nog niet volledig zeker is. Daarbij komt dat door het inzetten van de reserves t.b.v. dekking Verplichtend karakter 2026 en 2027 een liquiditeitsprobleem gaat ontstaan, waardoor geld geleend moet worden. Zowel de rentekosten voor deze geldlening als de kapitaallasten zijn niet begroot. Zodra er meer duidelijkheid is, verwerken we de uitkomsten in onze volgende P&C-producten. Landelijk invoering regeling PTSS In de Miljoenennota 2026 heeft het Rijk ingestemd met het opzetten en deels financieren van een landelijke regeling PTSS voor de brandweer. Het Rijk gaat de zogenaamde systeemkosten dekken vanuit de begroting van het ministerie van Justitie & Veiligheid. Lokaal zal er ook effort worden gevraagd van de organisatie om klaar te zijn voor deze regeling. Landelijk zijn (voorlopig) de volgende uitgangspunten bepaald voor de lokale inspanning van de veiligheidsregio: • Per regio dient er een casemanager PTSS (0,5 fte) te zijn voor de begeleiding van het personeel en voor preventie, gefinancierd door het Rijk.

• Het personeel kan een beroep doen op vergoeding van zorg en begeleidingskosten. Op dit moment hebben wij onvoldoende inzicht in de zorg- en begeleidingskosten voor collega’s die (in de toekomst) te maken krijgen met PTSS of daaraan gerelateerde gezondheidsproblemen. Om die reden hebben we deze post op PM gezet. Ten tijde van de bestuursrapportage 2026 verwachten we meer duidelijkheid te hebben en zullen op dat moment de financiële gevolgen opnemen. Weerbaarheid Het programma Weerbaarheid wordt de komende jaren uitgerold vanuit het Rijk. Hierin is een nadrukkelijke rol weggelegd voor de veiligheidsregio’s. De veiligheidsregio’s ontvangen een bijdrage vanuit het Rijk die bestaat uit twee delen. Ten eerste middelen voor het opzetten van noodsteunpunten in samenwerking met gemeenten. Dit betekent ook dat een deel van de gelden die beschikbaar komen doorgezet worden naar de gemeenten voor de uitvoering van hun aandeel in deze. Ten tweede een meer algemene bijdrage voor het versterken van de weerbaarheid van de samenleving en de continuïteit van kerntaken van de veiligheidsregio’s. De exacte bijdrage vanuit het Rijk en de verdeelsleutel die wordt gehanteerd voor 2027 zijn op dit moment nog niet bekend.

We weten wel dat de middelen die we krijgen, specifiek voor weerbaarheid, in casu de noodsteunpunten, hiervoor daadwerkelijk moeten worden ingezet en dat hierover separate verantwoording moet worden afgelegd. Momenteel wordt gewerkt aan het opstellen van een programmaplan weerbaarheid en een pilot ten aanzien van noodsteunpunten. Bij de verdere uitwerking en na afronding van de pilot noodsteunpunten zal meer inzicht kunnen worden gegeven in de te ondernemen activiteiten en daarmee de benodigde middelen in het kader van weerbaarheid per 2027. In afwachting hiervan, en in afwachting van meer duidelijkheid over de Rijksfinanciering, is weerbaarheid opgenomen als PM-post. Groei Flevoland Provincie Flevoland groeit sterk qua inwonersaantal en bedrijvigheid de komende jaren. Dat deze groei gepaard gaat met meer werk en meer kosten staat vast. Op dit moment wordt onderzocht welke effecten dit, operationeel en financieel, zal hebben voor VRF. Daarom is deze groei opgenomen als PM-post. Gemeentelijke bijdragen De gemeentelijke bijdragen worden conform de verdeelsleutel, zoals opgenomen in de gemeenschappelijke regeling, vastgesteld op basis van het gemeentefonds. De gemeentelijke bijdrage is gelijk aan de bijdrage zoals gepresenteerd in de Kadernota 2027.

2027 Maatwerk Regulier Totaal Almere 553.695 15.507.478 16.061.173 Dronten 228.250 3.132.987 3.361.237 Lelystad 557.014 5.633.941 6.190.955 Noordoostpolder 272.679 3.567.529 3.840.208 Urk 106.926 1.212.312 1.319.238 Zeewolde 464.450 1.862.632 2.327.082 Totaal 2.183.013 30.916.880 33.099.893

Procedure zienswijzen Met de herziening van de Wet gemeenschappelijke regelingen die sinds 1 juli 2022 van kracht is, zijn wijzigingen doorgevoerd die effect hebben op het bestuurlijk traject van de (Ontwerp-) Programmabegroting. De voornaamste zijn: 1. Gemeenteraden hebben twaalf weken de tijd om hun zienswijze op de Ontwerpprogrammabegroting te delen. Dit was voorheen acht weken. 2. Het dagelijks bestuur stelt de raden schriftelijk en gemotiveerd in kennis van zijn oordeel over de zienswijzen van de raden, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt. Dit doet zij voorafgaande aan het vaststellen van de programmabegroting door het algemeen bestuur. Conform bovengenoemde wetgeving heeft u tot uiterlijk 5 juni 2026 de mogelijkheid om uw zienswijze te delen. Met de zienswijze wordt bedoeld dat u uw opmerkingen en eventueel bezwaren kenbaar kunt maken. U kunt uw zienswijzen mailen naar secretariaatveiligheidsregio@BrandweerFlevoland.nl. Definitieve vaststelling van de programmabegroting door het algemeen bestuur, waarbij de zienswijzen meegenomen worden in de afwegingen, is geagendeerd op 1 juli 2026. Hoogachtend, het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Flevoland, namens deze,

W.H.J.M. van der Loo Voorzitter

J. Rozendal Waarnemend secretaris