3. Presentatie Kerkenvisie concept.pdf

KERKENVISIE NOORDOOSTPOLDER OORDEELSVORMING 17 april 2023

INVENTARISATIE

DE KERKEN IN DE NOORDOOSTPOLDER 49 (voormalige) gebedshuizen 3 gemeenschappen zonder gebouw

KERKEN

KERKEN

KERKEN

KERKEN

FUNCTIONEEL GEBRUIK

2 17 30

Religieus gebruik Herbestemd leegstaand

STATUS 2

9

38

Rijksmonument

Gemeentelijk monument Geen status

CULTUURHISTORISCH ONDERZOEK

Kerkgebouwen worden gedeeld en er is veel ruimte voor nevenactiviteiten Noodgebouwen uit ontstaan van de polder Belangrijke stedenbouwkundige ligging & prominente uitstraling o.a. door (losstaande) torens Delftse school | Shake-hands | Modernisme Kunst is onderdeel van veel gebouwen

CULTUURHISTORISCHE WAARDEN

KERKENPASPOORTEN PER KERK

TOEKOMSTVERWACHTING 60

50

40 herbestemd in transitie 30

onzeker religieus niet onderzocht

20

10

0 2022

2027

2032

2037

• 30 kerken in religieus gebruik, 2 leegstaande kerken, 17 herbestemde kerken • Over 15 jaar nog zeker 10 religieuze gebouwen in religieus gebruik • Over 15 jaar is de toekomst van 20 kerkgebouwen onzeker

C O N C L U S IE : R E L IG IE U S E R F G O E D E R N S T IG B E D R E IG D Verwachting: over 15 jaar is nog slechts 20% van de kerken in religieus gebruik (10 van de 49 gebedshuizen). In 7 van de 10 dorpen dreigt de laatste als kerk in gebruik zijnde kerk te verdwijnen.

Alle monumentale kerken in religieus gebruik zijn bedreigd in hun voortbestaan, ook de potentieel beschermenswaardige kerken. Naast cultuurhistorische waarden kennen mensen ook emotionele waarde aan kerken toe en zijn kerkgebouwen van waarde voor de lange termijn aantrekkelijkheid van een dorpskern of wijk.

STELLING 1 Ke rke n zijn bake n s in he t lan ds c h ap en be pale n de ide n tite it en he rke n baarh e id van dorpe n en bu u rte n . Ze zijn on los m ake lijk ve rbon de n m e t de on ts taan s ge s c h ie de n is van de polde r. We gaan samen met kerkeigenaren en bewoners op zoek naar een duurzaam toekomstperspectief voor leegkomende kerken. We koesteren de maatschappelijke bestemming van de overgebleven (laatste) kerken en zetten in op behoud van de ontmoetingsfunctie. Dit zien wij als raad als een overkoepelend belang voor de gemeente Noordoostpolder.

STELLING 2 We onderzoeken kansen voor kerken in relatie tot de toekomst en de leefbaarheid van de kernen, met als belangrijke zoekrichting: het idee van de ‘gebouwenschuif’.

STELLING 3 We scheppen als gemeente de voorwaarden om de kansen voor behoud van kerken en kerkgebouwen te optimaliseren. Bijvoorbeeld: vanaf nu kiezen wij er als raad voor: geen nieuwe mfc’s of het verduurzamen van bestaande mfc’s als deze functies ook verschoven kunnen worden naar leegkomende kerken. Onderzoek moet aantonen of dit mogelijk is.

C O N C L U S IE : ME E R KE R KE N VE R D IE N E N B E S C HE R MIN G AL S MO N U ME N T O F B E E L D B E PAL E N D PAN D

Om de unieke ruimtelijke hoofdstructuur te helpen behouden is het belangrijk om de beeldbepalende werking die de kerken aan brinken en zijbrinken en op zichtassen hebben, te behouden. Sommige niet-beschermde kerken zijn een herkenbaar oriëntatiepunt, hebben een prominente uitstraling c.q. architectuur die typerend is voor een bepaalde periode of van uitzonderlijke kwaliteit is, of bezitten monumentale kunst. Er zijn nauwelijks beschrijvingen van de interieurs van de kerken.

STELLING 4 We breiden de bescherming van de kerkencollectie uit, inclusief interieurs. We onderzoeken en overwegen om aan een aantal waardevolle kerkgebouwen de gemeentelijke monumentstatus of de status beeldbepalend pand toe te kennen en onderzoeken de mogelijkheden om de kerkeigenaar te ondersteunen.

C O N C L U S IE : KR IMPE N D E G E ME E N S C HAPPE N ZIJN ZO E KE N D E Als het einde van de religieuze functie in zicht begint te komen, dan is dit een emotioneel zoekproces voor kerkbesturen en leden. Zij en hun (groot)ouders en kinderen, zijn veelal in de kerk gedoopt, getrouwd en hebben er afscheid genomen van geliefden. Kerkbesturen hebben het vaak al zwaar om de kerk draaiend te houden. Het uitwerken van een (nieuw) duurzaam toekomstperspectief voor het kerkgebouw is lastig en vergt expertise.

STELLING 5 We stimuleren eigenaren (kerkbesturen) van bedreigde kerken om proactief neven- of herbestemmingsmogelijkheden te onderzoeken en ondersteunen deze onderzoeken actief als gemeente.

STELLING 6 Hoge energiekosten vragen om verduurzamingsmaatregelen. We ondersteunen kerkbesturen (in overleg met de provincie en RCE) in het uitvoeren van duurzaamheidsscans in combinatie met onderzoek naar neven- of herbestemming bij bedreigde kerkgebouwen.

STELLING 7 Matching van kerkgemeenschappen onderling die zoekend zijn naar passende huisvesting is kansrijk. We helpen kerkgemeenschappen die op zoek zijn naar passende huisvesting op zoek te gaan naar matchingskansen.

STELLING 8 Ondernemerschap en enthousiasme bij kerkeigenaren vergroot kansen voor bedreigde kerken. We onderzoeken de mogelijkheden om sociaalmaatschappelijke activiteiten in kerken te subsidiëren als maatschappelijke functie.

STELLING 9 Met elkaar in actie komen is een voorwaarde om goed voorbereid te zijn op de uitdaging van het in hoog tempo leegkomen van kerkgebouwen. We houden als gemeente contact met kerken om kansen te vinden voor bedreigde gebedshuizen en om die te verzilveren. We stellen een contactpersoon aan en bepalen een integrale werkwijze binnen de gemeente Noordoostpolder.

STELLING 10 We zetten in op een “fase 2 Kerkenvisie’ We pakken de rol op van inspirator en initiator en komen tot een gezamenlijke projectgroep van kerkbesturen en de gemeente. Deze projectgroep volgt de aanbevelingen uit de Kerkenvisie fase 1 op en ontwikkelt een uitvoeringsprogramma van kansrijke initiatieven die draagvlak hebben bij bewoners en kerkbesturen. Over een jaar komt dit uitvoeringsprogramma terug bij de gemeenteraad of we horen eerder in geval van urgente zaken.

KERKENVISIE FASE 2

HOOFDCONCLUSIE: KOM SAMEN IN ACTIE!

VERVOLGSTAPPEN KERKENVISIE NOORDOOSTPOLDER

17 april:

presentatie raadscommissie

mei:

consultatie dorpsbelangen

augustus:

aanleveren college & gemeenteraad

Q3 2023:

behandeling in gemeenteraad

STELLING 1 OORDEELSVORMING Ke rke n zijn bake n s in he t lan ds c h ap en be pale n de ide n tite it en he rke n baarh e id van dorpe n en bu u rte n . Ze zijn on los m ake lijk ve rbon de n m e t de on ts taan s ge s c h ie de n is van de polde r. We gaan samen met kerkeigenaren en bewoners op zoek naar een duurzaam toekomstperspectief voor leegkomende kerken. We koesteren de maatschappelijke bestemming van de overgebleven (laatste) kerken en zetten in op behoud van de ontmoetingsfunctie. Dit zien wij als raad als een overkoepelend belang voor de gemeente Noordoostpolder.

STELLING 2 OORDEELSVORMING We onderzoeken kansen voor kerken in relatie tot de toekomst en de leefbaarheid van de kernen, met als belangrijke zoekrichting: het idee van de ‘gebouwenschuif’.

STELLING 3 OORDEELSVORMING We scheppen als gemeente de voorwaarden om de kansen voor behoud van kerken en kerkgebouwen te optimaliseren. Bijvoorbeeld: vanaf nu kiezen wij er als raad voor: geen nieuwe mfc’s of het verduurzamen van bestaande mfc’s als deze functies ook verschoven kunnen worden naar leegkomende kerken. Onderzoek moet aantonen of dit mogelijk is.

STELLING 4 OORDEELSVORMING We breiden de bescherming van de kerkencollectie uit, inclusief interieurs. We onderzoeken en overwegen om aan een aantal waardevolle kerkgebouwen de gemeentelijke monumentstatus of de status beeldbepalend pand toe te kennen en onderzoeken de mogelijkheden om de kerkeigenaar te ondersteunen.

STELLING 5 OORDEELSVORMING We stimuleren eigenaren (kerkbesturen) van bedreigde kerken om proactief neven- of herbestemmingsmogelijkheden te onderzoeken en ondersteunen deze onderzoeken actief als gemeente.

STELLING 6 OORDEELSVORMING Hoge energiekosten vragen om verduurzamingsmaatregelen. We ondersteunen kerkbesturen (in overleg met de provincie en RCE) in het uitvoeren van duurzaamheidsscans in combinatie met onderzoek naar neven- of herbestemming bij bedreigde kerkgebouwen

STELLING 7 OORDEELSVORMING Matching van kerkgemeenschappen onderling die zoekend zijn naar passende huisvesting is kansrijk. We helpen kerkgemeenschappen die op zoek zijn naar passende huisvesting op zoek te gaan naar matchingskansen.

STELLING 8 OORDEELSVORMING Ondernemerschap en enthousiasme bij kerkeigenaren vergroot kansen voor bedreigde kerken. We onderzoeken de mogelijkheden om sociaalmaatschappelijke activiteiten in kerken te subsidiëren als maatschappelijke functie.

STELLING 9 OORDEELSVORMING Met elkaar in actie komen is een voorwaarde om goed voorbereid te zijn op de uitdaging van het in hoog tempo leegkomen van kerkgebouwen. We houden als gemeente contact met kerken om kansen te vinden voor bedreigde gebedshuizen en om die te verzilveren. We stellen een contactpersoon aan en bepalen een integrale werkwijze binnen de gemeente Noordoostpolder.

STELLING 10 OORDEELSVORMING We zetten in op een “fase 2 Kerkenvisie’ We pakken de rol op van inspirator en initiator en komen tot een gezamenlijke projectgroep van kerkbesturen en de gemeente. Deze projectgroep volgt de aanbevelingen uit de Kerkenvisie fase 1 op en ontwikkelt een uitvoeringsprogramma van kansrijke initiatieven die draagvlak hebben bij bewoners en kerkbesturen. Over een jaar komt dit uitvoeringsprogramma terug bij de gemeenteraad of we horen eerder in geval van urgente zaken.

VRAGEN? DANK VOOR UW AANDACHT