3.2 Participatieverslag 3 december 2025

Beste, Hierbij het verslag van onze bijeenkomst van 3 december 2025. Graag jullie commentaar en/of goedkeuring voor de juiste weergave van het gesprek. Doel van bijeenkomst. We hebben afgelopen twee jaar reguliere gesprekken met elkaar over de ontwikkelingen bij het NLR en bieden daarbij ook de mogelijkheid om eventuele vragen of overlastsituatie met elkaar te bespreken. Soms spreken we elkaar ook tussentijds (als er directe actie nodig is). Ik heb de data even opgezocht. Het betreft: 19-01-2024 11-04-2024 17-09-2024 (ook met Roger) 14-03-2025 11-04-2025 03-12-2025 Dit huidige overleg zien we ook in het licht van de participatie zoals bedoeld voor de lopende (komende) BOPA aanvraag. Vandaar deze keer een schriftelijke verslaglegging van onze bespreking. Onderwerpen ter bespreking 1. De waterstofactiviteiten van het NLR (EPTF) 2. De samenwerking met Roger (waterstof/eSAF) 3. De samenwerking met T-Minus (vaste brandstof raketvoortstuwing) 4. De samenwerking met ESA (gasvormige/vloeibare ruimtevaart gerelateerde voorstuwing) 5. Overige zaken Ad. 1) De waterstofactiviteiten van het NLR (EPTF) De vergunningsaanvraag voor onze nieuwe testfaciliteit (Energy to Power Test Facility) loopt al een tijdje. In dat kader is er de bestaande vergunning met een opslagmogelijkheid van 5.000l vloeibare waterstof.

Gezien de lengte van de testen en uit efficiency redenen was er echter een grotere opslag nodig en hebben we een aanvullende aanvraag ingediend waarbij er een opslagmogelijkheid is van 40.000l vloeibare waterstof is voorzien. Afgelopen vrijdag (28 november) is de opening van de faciliteit met externe VIPs gevierd. De grote opslagfaciliteit is daarbij nog niet in gebruik genomen. De nieuwe aanvullende vergunning is toegekend onder de voorwaarde dat er maatwerk komt op het aspect geluid en dat er een BOPA procedure wordt gevolg voor het omzetten van de benodigde hogere milieucategorie (van 2 naar 3.1). Uiteraard zijn ook de andere benodigde aspecten voor deze BOPA procedure meegenomen. Naar verwachting zal de BOPA aanvraag nog deze week en ander volgende week worden ingediend. Actie NLR: Er zal (in 2026) een geluidsmeting worden verricht ten tijde van het voltanken van de waterstoftank. Dan kan de daadwerkelijke geluidsniveaus worden gemeten (ook dichtbij of nabij de gevel van de buren) en indien nodig aanvullende maatregelen worden genomen. In het meetplan zal ook de situatie zonder het tanken worden opgenomen, zodat de delta in het geluid goed zichtbaar wordt. Er zijn over deze aanvraag op dit moment geen (aanvullende) vragen van de buren. Ad 2). De samenwerking met Roger (waterstof/eSAF) Zoals eerder gemeld is de subsidieaanvraag van Roger niet gehonoreerd.

We zijn gezamenlijk bezig met een alternatief plan voor de samenwerking, waarbij gedacht wordt aan een testfaciliteit voor het produceren van synthetische kerosine, oftewel eSAF (elektrische Sustainable Air Fuel). Hiervoor is o.a. waterstof en biogas nodig. Het zal een kleine testfaciliteit moeten worden die kan aantonen dat de eSAF op een kosten efficiënte wijze geproduceerd kan worden met lokale bronnen. De biomassa zal kunnen worden ingekocht bij een lokale vergister (die staat daar voor open). Het werkt, net als met groende stroom, op basis van certificaten. Ad 3). De samenwerking met T-Minus (vaste brandstof raketvoortstuwing) Nabij de testbunker (voor de buren geheel aan de andere kant) loopt er al een samenwerking met T-Minus. Deze zal binnenkort een eigen BOPA starten om een eigen vergunning te verkrijgen op het langjarig te verpachten stuk grond van het NLR. De samenwerking is heel succesvol en allerlei innovatie zijn opgestart. T-Minus zal een eigen participatietraject opstarten. Ad 4). De samenwerking met ESA (gasvormige/vloeibare ruimtevaart gerelateerde voorstuwing) Vergelijkbaar met T-Minus is ook een samenwerking met ESA gestart. Zowel T-Minus als ESA willen bij testen de NLR Testbunker gebruiken voor het veilig uitvoeren van hun testen. Op dit moment werken zowel T-Minus als ESA onder de verantwoordelijkheid en vergunning van NLR.

Zoals bij 3) beschreven zal T-Minus een eigen vergunning gaan aanvragen. De samenwerking met ESA zal de komende periode in de huidige opzet van samenwerking (onder NLR verantwoordelijkheid en vergunning) plaatsvinden. Indien nodig zal NLR de huidige vergunningen volgens de geldende procedures aanpassen. Het gaat dan met name om hoeveelheden van stoffen die we op het terrein mogen opslaan. Het zal niet gaan om hele grote hoeveelheden gezien de aard van de werkzaamheden. De soort en hoeveelheden vallen binnen onze huidige vergunningen. Zodra daar meer bekend, welke ESA daarvan gaat gebuiken, zullen we die delen. Het gaat bv om Hydrogen Peroxide (@ up to 98%), Helium gas, Nitrogen gas en Nitric Acid). De milieumelding zal binnenkort worden gedaan. Op dit moment loopt er een aanvraag (intussen gegund) voor het plaatsen van een container voor de (voorbereidende) werkzaamheden van deze samenwerking met ESA. Ad 5). Overige zaken De ontwikkeling van de RDW is, zoals bekend uit het persbericht, dat er een contract ligt met de aannemer voor de uitvoering van de nieuwe testfaciliteit van RDW. De politie is bezig met het ontwerp van hun baan. De provincie Flevoland heeft op 25 september aanvullende budgetten beschikbaar gemaakt voor de doorontwikkeling van het MITC, met o.a. een bijdrage voor het MITC Campusgebouw.

Begin volgend jaar zal een besluit worden genomen voor de daadwerkelijke realisatie ven het gebouw (bij voldoende commitment van alle betrokken partijen). NLR heeft een RVO (nationale) subsidie verworven voor een uitbreiding van het Drone Centrum. Hierdoor zal het mogelijk worden om met grotere en complexere drones te gaan vliegen. Er zal hiervoor nog een heel traject gevolgd moeten worden om dat te realiseren met, naar verwachting bewoners participatie. We houden jullie zeker op de hoogte van deze ontwikkelingen. Punten ook besproken: • Grootschalige opslag zonne-energie HVC • Radardetectie installatie drones De buren geven aan dat er weer even contact is geweest met de operationele mensen van het NLR Drone Centrum inzake het te nabij vliegen met drones bij de paardenweide. Hierop is snel en adequaat door het NLR gereageerd. Michel geeft aan dat hij daar zeer blij mee is, en als er hulp nodig is ze altijd hem kunnen bellen. Deze vorm van het op de hoogte houden van de ontwikkelingen van het NLR wordt door de buren als zeer aangenaam ervaren. Michel geeft aan dat hij dat ook zo vind en dat er uiteraard nog steeds formeel gereageerd kan en mag worden op onze aanvragen, maar dat als we elkaar vooraf spreken eventuele onduidelijkheden tijdig kunnen worden weggenomen. Zoals boven al aangegeven, graag jullie commentaar en/of goedkeuring voor de juiste weergave van het gesprek.

Met vriendelijke groet, Michel