3.1 Rekenkamerrapport 'Samen werken loont. Onderzoek naar beleid en uitvoering van de Participatiewet in de gemeente Noordoostpolder' (2021).pdf
Tekst van het document
Dat zijn soms kleine stappen die eerst gezet moeten worden, voordat er gekeken kan worden welke baan passend is. Als het traject is ingezet, houden de medewerkers nauw in de gaten of de route ook daadwerkelijk passend blijkt te zijn bij de kandidaat, of er vooruitgang is, of dat er toch iets anders of extra’s nodig is. Ze hebben regelmatig contact met de kandidaat hoe het gaat. Daar waar nodig, kunnen de medewerkers elkaar om raad vragen, een casus inbrengen tijdens de wekelijkse intervisie, of – in het uiterste geval – wisselen van casus als de medewerker het gevoel heeft zelf niet verder te komen met een kandidaat, en dat een ander meer kan betekenen. Als een kandidaat niet meewerkt aan het gekozen traject, volgt een maatregeltraject bij de gemeente, wat betekent dat het college (na waarschuwing) kan besluiten om een uitkering te verlagen of te weigeren (Gemeente Noordoostpolder, Maatregelverordening Participatiewet 2017).
RKC-NOP
Samen werken loont
28
Als de kandidaat er bijna klaar voor is, zoekt de WerkCorporatie contact met werkgevers, via het werkgeversteam, om te kijken wat de plaatsingsmogelijkheden zijn. Een goede match met de werkgever is belangrijk voor een duurzame plaatsing. De kandidaten die onder de Banenafspraak5 vallen, blijven in beeld bij de medewerkers, ook als ze aan het werk zijn. Dit waren er 107 in 2019. Dat geldt niet voor de andere kandidaten. Bij hen wordt de casus na verloop van tijd afgesloten als alles goed verloopt. Aandacht voor specifieke doelgroepen De WerkCorporatie heeft geen specifieke doelgroepen onderscheiden in haar aanpak. Er wordt maatwerk geboden aan alle kandidaten: jong en oud. Dit betekent in de eerste plaats dat de medewerkers goed oog hebben voor de verschillende behoeften van kandidaten. Om hun werk goed te kunnen doen, worden zij geschoold. Ze leren gespreksvaardigheden voor diverse doelgroepen, omgang met psychische kwetsbaarheid etc. Daarnaast is het instrumentarium divers. Sommige instrumenten worden logischerwijs (meer) ingezet voor bepaalde groepen kandidaten. Zo worden de taallessen en taalmaatjes aan statushouders aangeboden. Al geven de medewerkers aan dat statushouders maar beperkt worden begeleid, omdat zij vaak een grotere afstand hebben tot de arbeidsmarkt (> 2 jaar).
Daarnaast kan het sporttraject voor een kandidaat met een indicatie banenafspraak anders zijn ingericht als het sporttraject voor kandidaten zonder indicatie banenafspraak, als dat nodig is. Voor jongeren is bijzondere aandacht. De WerkCorporatie heeft een jongerencoach in dienst en werkt preventief samen met onderwijs voor begeleiding van jongeren met een arbeidsbeperking. De accountmanagers hebben contact met scholen (o.a. speciaal onderwijs, ROC) waar jongeren gaan uitstromen die begeleiding of ondersteuning nodig hebben. Zo weten ze bij de WerkCorporatie al wie er gaan komen en kunnen ze daar op inspelen.
3.1.2
Focus op de werkgever Samenwerking met onderwijs en werkgevers is een essentiële bouwsteen in de werkwijze van de WerkCorporatie. Er wordt gewerkt met ‘buitengewone werkgevers’. Werkgevers die een kandidaat in dienst nemen of werkervaringsplekken bieden, mogen zich ‘buitengewoon werkgever’ noemen. Dit houdt in dat zij een bordje op de gevel krijgen waarop dit vermeld staat. Ieder jaar dat er een kandidaat bij deze werkgever werkzaam is of stage loopt, komt er een sticker op het gevelbordje bij. Verder is het logo van de buitengewone werkgevers zichtbaar bij de gemeente en op de website van de WerkCorporatie. Ook worden werkgevers regelmatig geïnformeerd via een nieuwsbrief. Anno 2020 is er een omvangrijk bestand van ca. 250 buitengewone werkgevers waar de WerkCorporatie een beroep op kan doen, en die een beroep doen op hen. Medewerkers benadrukken bij werkgevers het belang van duurzame uitstroom. Als een
5 Afspraak tussen kabinet, werkgevers en werknemers over meer banen voor mensen met een arbeidsbeperking.
RKC-NOP
Samen werken loont
29
werkgever een kandidaat in vaste dienst neemt, wordt hier ook aandacht aan geschonken. Hoeveel kandidaten in vaste dienst zijn genomen, is uit de jaarverslagen van de WerkCorporatie niet op te maken. Om hun werk goed te kunnen doen, heeft de WerkCorporatie bovendien met regelmaat contact met partijen in de regio, zoals het UWV, het RWF en andere gemeenten. Zo worden de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de gaten gehouden doordat de WerkCorporatie periodiek informatie ontvangt van het UWV en het Regionaal Werkbedrijf Flevoland. Daarnaast is het contact met bedrijven in de regio in dezen essentieel. Tot slot is aangegeven dat de WerkCorporatie projectmatig samenwerkt met omringende gemeenten, op het moment dat er kansen liggen om samen op te trekken in het begeleiden van mensen naar (een vorm van) werk.
3.2
Resultaten: doelstellingen worden behaald In 2019 begeleidde de WerkCorporatie 554 mensen: 322 mensen met een bijstandsuitkering, 90 kandidaten met een banenafspraak, 107 kandidaten uit de banenafspraak die al werk hebben, en 35 kandidaten met extra grote afstand tot de arbeidsmarkt vanuit de pilot. In de jaarverslagen van de WerkCorporatie worden de instroom en uitstroom benoemt. De resultaten zijn uitgesplitst naar kandidaten met een bijstandsuitkering en kandidaten vanuit de Banenafspraak. Vanaf het begin is er een doelstelling geformuleerd op het aantal te plaatsen kandidaten met een bijstandsuitkering, dit gold in de eerste jaren nog niet voor de kandidaten vanuit de banenafspraak. Ieder jaar heeft de WerkCorporatie de doelstellingen gehaald. In 2016 en 2017 diende 25% van alle kandidaten met een bijstandsuitkering geplaatst te worden. Het resultaat was respectievelijk 31% en 46%. Vanwege het ruimschoots behalen van de doelstellingen zijn deze ook een aantal keer verhoogd. De WerkCorporatie heeft zelf ook aangegeven dat ze hogere doelstellingen aankonden. Respondenten (zowel vanuit de gemeente(raad) als samenwerkende partijen) bevestigen in de interviews dat de WerkCorporatie goed presteert als het gaat om de doelstellingen.
Aan de pilot waarbij de WerkCorporatie een groep van 35 geselecteerde uitkeringsgerechtigden uit de systemen van de gemeente naar werk begeleidde, was een doelstelling gekoppeld: 20 procent diende binnen twee jaar naar werk begeleid te worden. Na één jaar was 29 procent van deze kandidaten al uitgestroomd en de doelstelling daarmee al behaald6. Sinds 2020 is tot slot een nieuwe doelstelling in de uitvoeringsovereenkomst van de WerkCorporatie opgenomen, namelijk: ‘Minimaal de helft van de kandidaten doet na uitstroom geen beroep meer op de Participatiewet.’ Hier zijn nog geen resultaten van bekend. In onderstaande tabellen zijn de resultaten van de WerkCorporatie inzichtelijk gemaakt.7
6 Voor de pilot bestaande uit 120 uitkeringsgerechtigden, waarvan de verwachting is dat ze binnen vier jaar bemiddelbaar naar werk
zijn, is geen doelstelling bepaald voor de WerkCorporatie. Deze groep inwoners valt namelijk nog altijd onder verantwoordelijkheid van USD. 7 De resultaten van de WerkCorporatie zijn niet verder uitgesplitst dan in de tabellen gepresenteerd. Opgemerkt moet worden dat de plaatsing van kandidaten op het gebied van groenonderhoud, kantine gemeentehuis, maar ook beschut werken via Concern voor Werk verloopt en derhalve niet onder de resultaten van de WerkCorporatie vallen.
RKC-NOP
Samen werken loont
30
Tabel 3.1
Aantal bemiddelde en geplaatste kandidaten met de bijstandsuitkering Jaar
Tabel 3.2
Aantal bemiddelde
Aantal geplaatste
kandidaten
kandidaten
Doelstelling (in %)
Realisatie (in %)
2019
322
130
40%
40%
2018
339
194
38%
57%
2017
411
190
25%
46%
2016
487
150
25%
31%
Doelstelling (in %)
Realisatie (in %)
25%
57%
Aantal bemiddelde en geplaatste kandidaten vanuit de banenafspraak Jaar
Aantal bemiddelde
Aantal geplaatste
kandidaten
kandidaten
2019
90
51
2018
104
50
48%
2017
108
52
48%
2016
32
Om deze resultaten te behalen, wordt er goed gebruik gemaakt van de beschikbare instrumenten om mensen naar werk te begeleiden. Via het dataplatform van het CBS, Waarstaatjegemeente.nl, is een vergelijking gemaakt van de inzet van re-integratievoorzieningen. In de Noordoostpolder is dit met 43,4 voorzieningen per 1.000 inwoners hoger dan het landelijk gemiddelde, of dat van vergelijkbare gemeenten. Met name als het gaat om (tijdelijke) loonkostensubsidies en inwoners die begeleid worden door een jobcoach, is dit in de gemeente Noordoostpolder veel voorkomender dan in andere gemeenten. Tabel 3.3
Vergelijking inzet re-integratievoorzieningen, 2019. Noordoostpolder Aantal re-integratievoorzieningen Per 1.000 inwoners (15-74 jr)
Aantal tijdelijke loonkostensubsidies Per 1.000 inwoners (15-74 jr)
Aantal tijdelijke participatieplaatsen Per 1.000 inwoners (15-74 jr)
Aantal loonkostensubsidies Per 1.000 inwoners (15-74 jr)
Aantal beschut werk Per 1.000 inwoners (15-74 jr)
Vergelijkbare gemeenten8
Nederland
43,4
16,7
17,7
0,7
0,1
0,1
0,3
0,4
0,6
2,3
1,4
1,3
0,3
0,1
0,2
1,1
0,8
0,8
Aantal inwoners met begeleiding op werkkring/jobcoach Per 1.000 inwoners (15-74 jr)
8 Gemeenten met een inwoneraantal tussen de 25.000 en 50.000.
RKC-NOP
Samen werken loont
31
3.2.1
De resultaten van de Noordoostpolder in vergelijkend perspectief Het is niet mogelijk om de resultaten van de WerkCorporatie te vergelijken met een landelijk beeld, of met resultaten in vergelijkbare gemeenten. Dit komt doordat de Participatiewet vanwege de beleidsvrijheid zeer verschillend wordt uitgevoerd. Wel is het mogelijk om de resultaten van de bredere inspanningen in de gemeente Noordoostpolder (WerkCorporatie, USD, sociale teams en Concern voor Werk) op een aantal facetten te vergelijken met andere gemeenten van vergelijkbare grootte en het gemiddelde van heel Nederland. De data zijn opnieuw afkomstig van het CBS, via het dataplatform Waarstaatjegemeente.nl. Zo is in onderstaande tabel te zien dat het aantal personen met een bijstandsuitkering of een WWuitkering in de Noordoostpolder hoger is dan dat van vergelijkbare gemeenten, maar in het geval van de bijstandsuitkering wel lager is dan het landelijk gemiddeld. Het aantal lopende WW-uitkeringen is net iets hoger dan het landelijk gemiddelde.
Tabel 3.4
Vergelijking van aantal mensen met uitkeringen, 2019. Noordoostpolder
Vergelijkbare
Nederland
gemeenten9 Personen met bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners (+18 jaar)
31,0
25,1
38,2
29
25
28
147
128
140
18
15
18
Instroom van aantal mensen met WWuitkering per 10.000 inwoners (+18 jaar) Lopende WW-uitkeringen Per 10.000 inwoners Uitstroom van aantal mensen met WWuitkering
3.3
Kosten De kosten van de WerkCorporatie zijn inzichtelijk via de openbare jaarrekeningen. Vanaf 2017 heeft de WerkCorporatie ieder jaar afgesloten met een positief bedrijfsresultaat. Ieder jaar ontvangt de WerkCorporatie een bedrag Participatiebudget van de gemeente Noordoostpolder, dat het grootste deel van de netto-omzet uitmaakt. De kostprijs van de omzet is opgebouwd uit alle activiteiten gerelateerd aan het participatiebudget, oftewel de activiteiten om kandidaten richting werk begeleiden, zoals trainingsprogramma’s, kosten voor loonkostensubsidies of werkervaringsplaatsen. Algemene beheerskosten bestaan onder meer uit inhuur van personeel (de vennootschap heeft geen personeelsleden in dienst; arbeidskrachten worden door de vennootschap op detacheringsbasis ingehuurd van de gemeente Noordoostpolder en Concern voor Werk). De afgelopen jaren had de WerkCorporatie overschot, waardoor een deel participatiebudget werd teruggestort aan de gemeente, in verband met het aanhouden
9 Gemeenten met een inwoneraantal tussen de 25.000 en 50.000.
RKC-NOP
Samen werken loont
32
van maximaal 10% weerstandsvermogen. Dit was in 2017 € 11.809, in 2018 € 105.588, in 2019 € 60.099. Dit is meegenomen in tabel 3.5.
In onderstaande tabel is het resultaat van de WerkCorporatie in de periode 2016-2019 opgenomen. Tabel 3.5
Financieel resultaat van de WerkCorporatie, periode 2016-2019 2019
2018
2017
2016
Netto-omzet
1.435.839
1.388.336
1.387.176
1.407.597
Kostprijs van de omzet
689.582
652.355
735.314
706.057
Algemene beheerskosten
745.160
725.976
622.269
731.564
Resultaat na belastingen
907
9.844
29.416
-30.161
Efficiency van de activiteiten De WerkCorporatie begeleidt jaarlijks rond de 500 mensen. In 2017 waren dit er iets minder (ruim 400), in 2019 juist wat meer (550). Het budget ligt in de periode 2016-2019 rond de 1,4 miljoen euro. De jaarrekeningen van de WerkCorporatie maken niet de kosten inzichtelijk per doelgroep. Daardoor is het niet mogelijk om te rapporteren over de efficiency van de ingezette middelen per doelgroep. Wel is het mogelijk om de kosten van de activiteiten om kandidaten naar werk te begeleiden (kostprijs van de omzet) af te zetten tegen het totale aantal kandidaten dat is geplaatst in datzelfde jaar. Dit geeft een impressie van efficiency van de ingezette activiteiten: de begeleiding door medewerkers van de WerkCorporatie is uiteraard een ander belangrijk element waarvan de kosten niet zijn meegenomen. In figuur 3.1 is dit weergegeven. Hieruit blijkt dat in 2018 het aantal geplaatste kandidaten relatief hoog was (244 in totaal), terwijl de kostprijs van de omzet relatief laag was (€652.355). In 2019 nam de kostprijs weer toe, terwijl het aantal geplaatste kandidaten afnam. In de interviews wordt aangegeven dat de WerkCorporatie zich toenemend geconfronteerd ziet met kandidaten die complexe problematiek en met een groeiende groep statushouders die begeleiding nodig hebben.
Het is goed mogelijk dat dit de uitstroom beïnvloed, doordat er langer begeleiding nodig is om mensen naar een passende plek te begeleiden.
RKC-NOP
Samen werken loont
33
900.000
800
800.000
700
700.000
600
600.000
500
500.000
400
400.000
300
300.000 200.000
200
100.000
100
0
Aantal kandidaten
Bedrag in €
Figuur 3.1 Impressie van efficiency van de activiteiten WerkCorporatie, periode 2016-2019
0 2016
2017
2018
2019
Kostprijs van de omzet (€) totaal aantal begeleidde kandidaten totaal aantal geplaatste kandidaten (met een bijstandsuitkering + banenafspraak)
3.4
Ervaring van kandidaten en werkgevers Kandidaten en werkgevers zijn via digitale vragenlijsten en verdiepende interviews gevraagd naar hun ervaringen ten aanzien van de WerkCorporatie. Het ging hier zowel om kandidaten onder begeleiding van de WerkCorporatie als om kandidaten die al een baan hadden gevonden. Bij werkgevers ging het om het bestand van ‘buitengewone werkgevers’ van de WerkCorporatie. De respons op beide digitale enquêtes is relatief laag, namelijk 48 kandidaten (op circa 500 genodigden, respons van 19%) en 48 werkgevers (op circa 250 genodigden, respons van 10%). De resultaten van de vragenlijsten zijn daarom niet representatief voor de totale groep van werkgevers en kandidaten, maar geven een indicatie van de ervaringen van werkgevers en kandidaten, zonder dat hier conclusies uit getrokken kunnen worden. Het algemene beeld is dat de respondenten, zowel kandidaten als werkgevers, veelal positieve ervaringen hebben met de WerkCorporatie. Dit beeld komt ook naar voren uit de interviews met kandidaten, werkgevers en samenwerkingspartners van de WerkCorporatie. Kandidaten Aan kandidaten is een aantal stellingen voorgelegd over hun ervaringen met de WerkCorporatie. 61% van de kandidaten zegt een stap verder te zijn gekomen dankzij de WerkCorporatie. 30% staat hier neutraal tegenover, 9% is het hier (helemaal) mee oneens.
Ook zegt een meerderheid van de kandidaten (66%) dat ze de ondersteuning kregen die ze nodig hadden. 20% van de kandidaten vindt dit niet, 17% is neutraal. 64% vindt dat degene die hen vanuit de WerkCorporatie begeleidt heeft, verstand van zaken heeft. 25% van de kandidaten is neutraal op dit punt, 11% is het hier (helemaal) mee oneens.
Grafiek 3.1 ‘Wilt u per stelling aangeven in hoeverre u het met de stelling eens bent?’ (n=36)
RKC-NOP
Samen werken loont
34
Ik ben een stap verder gekomen dankzij de WerkCorporatie
Ik kreeg de ondersteuning die ik nodig had
3 6
3
30
17
17
Degene die mij vanuit de WerkCorporatie begeleidt, heeft 0 11 verstand van zaken
0% Helemaal mee oneens
Mee oneens
25
20% Neutraal
30
31
33
30
19
40% Mee eens
45
60%
80%
100%
Helemaal mee eens
In de interviews met kandidaten werd dit beeld bevestigd. Kandidaten gaven aan dat ze zonder de WerkCorporatie geen soortgelijk werk hadden gevonden. Ook door kandidaten wordt de aandacht voor maatwerk gewaardeerd. Zo stelt een kandidaat: ‘Het voelt alsof mijn huidige werk voor me gemaakt is. De werkdagen zijn niet te lang en er wordt goed rekening gehouden met mijn belastbaarheid in het rooster. Ik ga met veel plezier naar mijn werk.’ Overigens viel in de enquêteresultaten op dat kandidaten die een baan via de WerkCorporatie hebben (33%), logischerwijs, positiever antwoorden dan kandidaten die nog onder begeleiding waren. De anderen zonder betaalde baan (52%), of wel met een baan maar niet via de WerkCorporatie (15%) was vaker neutraal of negatief. Een mogelijke verklaring zoals in een interview met een kandidaat naar voren kwam, is dat het contact met De WerkCorporatie in eerste instantie als een verplichting wordt gezien. Pas wanneer de begeleiding door de WerkCorporatie vruchten afwerpt, zijn kandidaten tevreden. Werkgevers Werkgevers kregen eveneens een aantal stellingen voorgelegd over hun ervaring met de WerkCorporatie. Op alle stellingen reageerde een meerderheid van de werkgevers positief. Zo vindt 71% van de respondenten het aanbod van de WerkCorporatie interessant voor hun bedrijf.
61% vindt dat de aanpak en de werkwijze van de WerkCorporatie aansluit bij dat wat nodig is om mensen naar werk te begeleiden. Bij alle stellingen reageerde ca. een kwart tot een derde van de werkgevers neutraal. Mogelijk speelt hierin mee dat het contact met de WerkCorporatie voor desbetreffende werkgever een tijd geleden is, of dat degene die de vragenlijst invulde geen beeld heeft het gevraagde, doordat hij of zij niet betrokken is. Grafiek 3.2 ‘Wilt u per stelling aangeven in hoeverre u het met de stelling eens bent?’ (n=41)
RKC-NOP
Samen werken loont
35
Het aanbod van de WerkCorporatie (matching tussen kandidaat en Buitengewone Werkgever, begeleiding door 2 een jobcoach, loonkostensubsidie etc.) is interessant voor mijn bedrijf
27
59
12
De aanpak en werkwijze van de WerkCorporatie sluit aan bij wat nodig is om mensen die dat nodig hebben, naar werk te begeleiden
7
32
54
7
De medewerkers van de WerkCorporatie bieden de begeleiding en deskundigheid die ik als werkgever nodig heb
5
34
56
5
Het contact met de WerkCorporatie verloopt goed 2
28
Ik zou diensten/producten van de WerkCorporatie bij 2 andere werkgevers aanbevelen
35
0%
20%
Helemaal mee oneens
Mee oneens
Neutraal
46
24
39
40% Mee eens
60%
24
80%
100%
Helemaal mee eens
Over de kandidaten die werkgevers krijgen aangeleverd is 61% tevreden of heel tevreden. Eén op de 10 respondenten zegt ontevreden te zijn geweest met de kandidaten, 29% is neutraal.
Tabel 3.6
‘Kunt u aangeven in hoeverre u tevreden bent/was met de kandidaat/kandidaten?’ (n=41) Aantal
%
Heel tevreden
3
7%
Tevreden
22
54%
Niet ontevreden en niet tevreden
12
29%
Ontevreden
2
5%
Heel ontevreden
2
5%
Als het gaat over de kwaliteit van de matching tussen kandidaat en Buitengewone Werkgever is 68% (heel) tevreden over de kwaliteit. Het aandeel dat ontevreden is, is zeer klein (2%), de anderen zijn neutraal (29%). Tabel 3.7
‘Hoe tevreden bent u over de kwaliteit van de matching tussen kandidaat en Buitengewone Werkgever?’ (n=41)
RKC-NOP
Aantal
%
Heel tevreden
5
12%
Tevreden
23
56%
Niet ontevreden en niet tevreden
12
29%
Ontevreden
1
2%
Heel ontevreden
0
0%
Samen werken loont
36
Een meerderheid van de werkgevers heeft kandidaten geen vast contract aangeboden, zoals te zien is in onderstaande tabel. Dit heeft verschillende oorzaken. Sommige mensen stromen uit naar andere bedrijven, andere werkgevers hebben alleen werkervaringsplekken en simpelweg geen ruimte. Ook komt het voor dat de match toch niet goed blijkt, waardoor een vast contract een stap te ver is.
Tabel 3.8
‘Hoeveel procent van de kandidaten heeft u een vast contract aangeboden?’ (n=42) Aantal
%
0%
22
52%
1% tot 25%
8
19%
25% tot 50%
2
5%
50% tot 75%
4
10%
75% tot 99%
0
0%
100%
6
14%
In interviews met werkgevers kwam eenzelfde beeld naar voren als uit de enquête. Werkgevers zijn over het algemeen tevreden. Er is goed contact met de WerkCorporatie, ze zorgen voor een goede begeleiding van de kandidaat en leveren maatwerk. In het geval dat het niet goed gaat met de kandidaat, stelt de WerkCorporatie zich flexibel op. Het beeld komt ook overeen met de enquête die de WerkCorporatie zelf in 2019 uitvoerde onder buitengewone werkgevers. Toen gaf 40,3% van de respondenten de dienstverlening van de WerkCorporatie een 8: werkgevers gaven aan dat er sprake is van een goede samenwerking, prettig contact en goed advies door de WerkCorporatie. Een aandachtspunt dat niet zo zozeer uit de enquête maar wel uit de interviews naar voren kwam, is de bereikbaarheid van de WerkCorporatie. In de enquête is 76% van de werkgevers (heel) tevreden over de communicatie vanuit de WerkCorporatie. Slechts 7% is (heel) ontevreden. Uit de interviews blijkt echter dat er voor kandidaten en werkgevers soms urgente momenten zijn, waarop de WerkCorporatie niet altijd direct bereikbaar was. Het volstaat voor hen dan niet om op een later moment een antwoord te krijgen. De indruk is dan ook dat de WerkCorporatie over het algemeen goed bereikbaar is, maar dat de kandidaten en werkgevers soms een snellere dienstverlening verwachten dan nu het geval is.
RKC-NOP
Samen werken loont
37
4
Rol van de gemeenteraad De gemeenteraad is door de jaren heen op verschillende momenten en kantelpunten geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de Participatiewet. Er lijkt op één punt sprake te zijn van bijsturing door de raad. In het onderstaande lichten we dit toe.
4.1
Informatievoorziening aan de raad Voorafgaand aan het beleidsplan sociaal domein 2015-2018 van de Noordoostpolder hebben participatieve bijeenkomsten met de gemeenteraad plaatsgevonden, om de raad te betrekken bij de vormgeving van de nieuwe gemeentelijke verantwoordelijkheden per 2015. Op 10 november 2014 heeft de raad aangegeven geen wensen en bedenkingen te hebben bij het voorgenomen besluit van het college om de WerkCorporatie BV op te richten. In december 2014 zijn door de raad de verplichte verordeningen vastgesteld en in 2017 heeft de raad ingestemd met aanpassing van de verordeningen als gevolg van veranderingen in wetgeving en uitvoering. Jaarlijks stelt de aandeelhouder (de gemeente) de begrotingen en jaarverslagen van de WerkCorporatie vast. Dit geldt ook voor de financiële stukken van Concern voor Werk. De raad stelt het budget voor de WerkCorporatie vast via de gemeentelijke begroting en jaarrekening. Ook zijn er meer interactieve vormen van informatievoorziening zoals een presentatie van de resultaten van de WerkCorporatie, of een uitnodiging om mee te gaan naar buitengewone werkgevers. Uit de interviews blijkt dat het voor beleidsmedewerkers soms zoeken is hoe ze de raad goed kunnen informeren over de WerkCorporatie als uitvoeringsorganisatie die op afstand van de gemeente staat, wetende dat de raad een veelheid aan onderwerpen heeft om zich over te buigen.
De route voor informatievoorziening aan de raad is als volgt. De WerkCorporatie informeert het College twee maal per jaar via een managementrapportage over de voortgang conform de reguliere planning- en controlcylus. Deze rapportages zijn bedoeld als input voor de verantwoording van het college aan de raad in juni en november. In de periode 2015-2020 is de raad door het college geïnformeerd over keuzes rondom het ingezette beleid. De raad is (achteraf) door het college geïnformeerd over het experiment waarbij vanaf 1 januari 2019 een groep van ca. 40 uitkeringsgerechtigden van de gemeente naar de WerkCorporatie zijn overgedragen. De raad wordt na 1 januari 2021 geïnformeerd over de uitkomsten, zo heeft het college toegezegd. Voor de pilot voortvloeiend uit de screening Participatiewet, geldt dat de raad vooraf heeft ingestemd met de screeningsactie. Over de opvolging van deze screening en de keuze voor het scenario, is de raad achteraf geïnformeerd. In de volgende paragraaf wordt hier nader op ingegaan. Het college heeft toegezegd de raad in het najaar 2020 te informeren over de uitvoering. Tot slot, sinds 2020 is een nieuwe doelstelling in de uitvoeringsovereenkomst van de WerkCorporatie opgenomen, namelijk: ‘Minimaal de helft van de kandidaten doet na uitstroom geen beroep meer op de
RKC-NOP
Samen werken loont
38
Participatiewet.’ Er is geen informatie gevonden die er op duidt dat de raad geïnformeerd is over deze toevoeging, of dat door de raad is aangestuurd op deze toevoeging.
4.2
Bijsturing door de raad? Op verschillende momenten en kantelpunten is de raad door het college betrokken bij keuzes rondom de uitvoering van de Participatiewet. In twee gevallen is van sturing door de raad beperkt sprake want de koers van het College lag in lijn met de wensen van de raad, zo is de indruk. Dit betreft in de eerste plaats de voortzetting van de WerkCorporatie BV na de evaluatie uitgevoerd door Regioplan. In november 2017 heeft de raad besloten de WerkCorporatie in haar huidige vorm voort te zetten tot voorlopig 1 januari 2020. Deze datum is gekozen met oog op de beoogde doorontwikkeling van Concern voor Werk naar de Social Firm die dan afgerond moest zijn. In de tweede plaats is de raad meegenomen in de langdurende, regionale discussie rondom de plannen voor de Social Firm. De raad was geen voorstander van fusie tussen de WerkCorporatie en Concern voor Werk. “Lokaal wat lokaal kan en regionaal dat wat meerwaarde heeft,” zo gaf de gemeenteraad aan bij een themabijeenkomst in 2017 (College gemeente Noordoostpolder, 2019). Op 18 maart 2019 is een presentatie gehouden over de ontwikkelingen en de gemeenteraad ontving in juni 2019 het implementatieplan met een begeleidende memo van het College waarin wordt toegelicht dat de WerkCorporatie niet opgaat in de Social Firm, in lijn met de wens van de raad.
De raad heeft wel gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een zienswijze te geven op de ontwerpbegroting van de Gemeenschappelijke Regeling IJsselmeergroep 2020 waar Concern voor Werk onder valt. In die zienswijze is onder meer aangegeven dat er blijvend aandacht nodig is voor het beheersen van de financiële tekorten. Waar in de voorgaande voorbeelden sprake is van beperkte bijsturing door de raad doordat de besluitvorming van het College aansluit op de wensen van de raad, is er op een ander punt wel sprake van bijsturing. Dit betreft de Screening Participatiewet-bestand, die uitgevoerd lijkt te zijn (mede) op verzoek van de raad. Op 9 juli 2018 is de motie van D66 en SP door de gemeenteraad aangenomen, waarin het College wordt gevraagd om inzichtelijk te maken wat de mensen belemmert om te kunnen participeren, en op welke instrumenten er ingezet moeten worden om de mensen wel te laten participeren in het arbeidsproces, wat belangrijk is voor het welzijn van de mensen (Motie 2018-11-7C). Vervolgens heeft het College (al wordt hierbij niet expliciet naar deze motie verwezen) begin 2019 gevraagd aan de raad om in te stemmen met het eenmalig verhogen van het Participatiebudget 2019 met €240.000, om beter zicht te krijgen op de groep mensen in de bijstand. De Raad heeft hiermee ingestemd.
Daarnaast is er een punt waarop (vooralsnog) geen sprake is van bijsturing door de raad, maar waar een verschil van mening is tussen het College en de raad. Dit betreft de uitkomsten van diezelfde screeningsactie. Op basis van de screeningsactie zijn vier scenario’s geschetst voor vormgeving van de dienstverlening in 2020. Het College is op 12 december 2019 hierover geïnformeerd, en heeft ingestemd met het scenario waarbij voor een deel van de doelgroep bekeken wordt in hoeverre ze naar werk
RKC-NOP
Samen werken loont
39
bemiddeld kunnen worden. Het besluit past binnen het geldende beleidskader, aldus het College. De raad is zodoende enkel geïnformeerd over het besluit via de collegenota en bijbehorende bijlagen. In het voorjaar 2020 heeft de raad een verzoek ingediend om de uitkomsten van de screening te bespreken in de commissie Samenlevingszaken, om zo een toelichting te krijgen op het besluit. In de gemeenteraad is verschil van mening in hoeverre het college met deze keuze al voorsorteert op nieuw beleid. Het gekozen scenario sluit in de ogen van sommigen niet aan bij het geldende beleidskader en de raad zou dan ook gepasseerd zijn bij de keuze voor één van de scenario’s. De PvdA-fractie van de raad heeft in een motie (Motie 2020-05-23b) aangegeven dat er geen sprake is van een uitvoeringsplan, maar van een beleidswijziging. In de motie wordt er bovendien op gewezen dat een actueel beleidsplan ontbreekt, waardoor het niet mogelijk is voor de raad om haar taak goed uit te voeren. Deze motie is aangehouden.
RKC-NOP
Samen werken loont
40
5
Verbetermogelijkheden Op basis van de interviews en enquêtes is een aantal kansen en bedreigingen opgehaald. Deze kansen en bedreigingen worden in dit hoofdstuk weergegeven. Daarbij geven we de kanttekening dat een groot deel van de respondenten niet precies scherp heeft hoe de WerkCorporatie opereert. Deze respondenten beoordelen de WerkCorporatie vanaf een afstand, waardoor sommige aangedragen kansen en bedreigingen mogelijk niet relevant zijn. Het zijn nadrukkelijk niet de kansen en bedreigingen die de onderzoekers waarnemen. De aanbevelingen van de onderzoekers volgen namelijk na vaststelling van deze nota. In de aanbevelingen komen we terug op de kansen en bedreigingen die volgens de rekenkamercommissie relevant zijn.
5.1
Kansen In de eerste plaats is als kans genoemd dat er een nieuw beleidsplan sociaal domein opgesteld moet worden. Gemeenteraadsleden benoemen in retroperspectief dat de doelstellingen in het vorige beleidsplan meer SMART geformuleerd hadden kunnen zijn. Het nog op te stellen beleidsplan geeft de kans om SMART doelen te formuleren. En om niet alleen kwantitatieve doelen te formuleren voor uitstroom uit de bijstand, maar ook kwalitatieve doelen gericht op het welzijn van mensen, zo geven raadsleden aan. Daarnaast worden kansen gezien voor de uitvoering van het Participatiebeleid, voor efficiëntere uitvoering en voor de WerkCorporatie om haar dienstverlening te verbeteren. We benoemen ze kort. Voor de uitvoering van het Participatiebeleid: Meer werkgevers betrekken bij een inclusieve arbeidsmarkt De WerkCorporatie heeft nu ca. 250 buitengewone werkgevers. De indruk leeft dat het aantal werkgevers kan worden uitgebreid, door (opnieuw) contact te leggen met werkgevers die nog geen buitengewoon werkgever zijn. Samenwerking intensiveren van de driehoek onderwijs-werkgevers-WerkCorporatie Preventieve samenwerking om jongeren naar werk te begeleiden, wordt door meerdere respondenten enorm belangrijk gevonden. In dit kader houdt de WerkCorporatie bijvoorbeeld de school op de hoogte van het verloop van de stage van een jongere, en zorgen ze voor een warme overdracht naar de werkgever.
Toch ziet onder meer een onderwijsinstelling nog verbetermogelijkheden om de samenwerking voor jongeren, in het bijzonder voor jongeren met beperkte capaciteiten, nog meer handen en voeten te geven. Om zo te voorkomen dat jongeren zonder opleiding de school verlaten. Meer aandacht voor mensen die meer dan 2 jaar vanaf de arbeidsmarkt afstaan Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt van minder dan twee jaar, worden begeleid door de WerkCorporatie. De vraag leeft, of er niet meer aandacht nodig is voor mensen met een grotere
RKC-NOP
Samen werken loont
41
afstand tot de arbeidsmarkt. Op het moment dat iemand begeleid wordt door het sociaal team bijvoorbeeld, is er dan voldoende oog voor de positieve effecten die werk kan hebben op het welzijn van een persoon? Ook is het belangrijk dat mensen ondersteund worden bij het leren van de Nederlandse taal. Voor een efficiëntere uitvoering: Capaciteit WerkCorporatie wordt niet volledig benut De medewerkers van de WerkCorporatie hebben een caseload van kandidaten die zij bedienen. Aangegeven wordt dat er nog ruimte is om meer kandidaten te bedienen dan het huidige aantal. Bestuurlijke afspraak Concern voor Werk en de WerkCorporatie wordt niet volledig benut Met Concern voor Werk heeft de WerkCorporatie een bestuurlijke afspraak, waarbij de WerkCorporatie een vast bedrag betaalt aan Concern voor Werk (130.000 euro), voor gebruik van de infrastructuur van Concern voor Werk, maar ook voor trajecten van kandidaten. Op dit moment geven zowel Concern voor Werk als de WerkCorporatie aan dat er op basis van deze bestuurlijke afspraak meer plekken beschikbaar zijn voor kandidaten uit de Noordoostpolder bij Concern voor Werk, dan er momenteel benut worden. Voor de WerkCorporatie om haar dienstverlening te verbeteren: Beter ontwikkelplan voor kandidaten Concern voor Werk ondersteunt kandidaten in hun ontwikkeling door hen stapsgewijs competenties aan te leren.
Uit de gesprekken blijkt dat de begeleiding door Concern voor Werk meer rendement per kandidaat zou kunnen opleveren, op het moment dat het voor de kandidaten die door de WerkCorporatie doorverwezen worden naar Concern voor Werk duidelijker is aangegeven welke competenties ontwikkeld moeten worden. Lange termijn-investering per kandidaat Verschillende respondenten vragen zich af of de WerkCorporatie voldoende mogelijkheden heeft om een lange termijn-investering te doen per kandidaat. Is het bijvoorbeeld mogelijk om een kandidaat een hbo-opleiding te laten volgen? De verwachting is dat een dergelijke investering op termijn rendeert doordat de kandidaat meer kans maakt op een duurzame werkplek. Oog voor digitale vaardigheid en digitale toegang bij kandidaten Voor werkgevers is het belangrijk dat kandidaten digitaal vaardig zijn en ook toegang hebben tot het internet. Dan kan het soms gaan om eenvoudige zaken, zoals het beschikken over een laptop. Of het gaat bijvoorbeeld om het aanleren van digitale vaardigheden. Enkele respondenten geven aan dat het belangrijk is dat de WerkCorporatie ervoor zorgt dat dit op orde is bij de kandidaten die zij aandragen bij een werkgever. Bereikbaarheid verbeteren Enkele respondenten benoemen dat de WerkCorporatie niet altijd even goed bereikbaar is voor hen op het moment dat snel schakelen nodig is.
Het gaat dan om zowel respondenten onderwijs, werkgevers en kandidaten die graag snel in contact komen, maar waarbij dat niet altijd naar tevredenheid lukt.
RKC-NOP
Samen werken loont
42
5.2
Bedreigingen Respondenten zien ook een aantal bedreigingen voor de uitvoering van het Participatiebeleid in de Noordoostpolder. De toename van het aantal mensen in de bijstand als gevolg van de Coronacrisis is er één die voor de hand ligt en veel wordt genoemd. Dit betekent een bedreiging op meerdere vlakken: enerzijds een financiële bedreiging voor de gemeente omdat meer mensen gebruik gaan maken van een bijstandsuitkering. Anderzijds een bedreiging voor de uitvoering. USD en de sociale teams zien mogelijk hun caseload sterk toenemen. Al is de verwachting dat de groep mensen die als gevolg van Corona in de bijstand belandt een andere benadering nodig heeft dan het merendeel van de groep die al voor Corona in de bijstand zat. Andere bedreigingen die worden gezien, zijn: Voor de uitvoering : Teveel korte termijn denken, geen duurzame plaatsingen van kandidaten Genoemd wordt dat de WerkCorporatie zich teveel laat leiden door uitstroomcijfers, wat de duurzaamheid van een plaatsing niet ten goede komt. Het risico van deze bedreiging is dat een kandidaat constant terugkeert bij de gemeente. Er zijn geen gegevens bekend hoe vaak dit nu voorkomt. Te weinig oog voor problematiek van kandidaten Genoemd wordt dat de WerkCorporatie te weinig oog heeft voor de problematiek van kandidaten.
In het licht van de toenemende complexiteit van de problematiek van de mensen die worden begeleid door de WerkCorporatie is het belangrijk dat medewerkers kennis van zaken hebben en goed weten hoe te handelen. Een brede blik is daarbij vereist, zo is aangegeven, om te voorkomen dat kandidaten stappen zetten waar ze eigenlijk (nog) niet aan toe zijn. Voor het beleid: Te weinig strategische betrokkenheid van de gemeente bij de keten Doordat de WerkCorporatie de vooruitgeschoven post is waar ondernemers en onderwijs nauw mee samenwerken, stellen sommige respondenten dat de gemeente zich te weinig actief opstelt als gesprekspartner in de keten onderwijs-werkgevers-WerkCorporatie. Partijen zijn van mening dat het belangrijk is dat de gemeente op strategisch niveau bemoeit met wat er nodig is om zoveel mogelijk mensen naar werk te begeleiden. De beweging naar centraliseren De WerkCorporatie is lokaal georganiseerd en bedient de mensen in de Noordoostpolder. Tegelijkertijd is regionale samenwerking doorlopend onderwerp van gesprek in de regio, gedreven door beleidswijzigingen, overlevingsdrift bij organisaties of efficiency. Dat vormt een doorlopend spanningsveld, zoals bij de discussie rondom de Social Firm. Aan de ene kant is er een beweging om meerdere taken en doelgroepen onder één organisatie te plaatsen, aan de andere kant is er waardering voor de lokale aanpak.
RKC-NOP
Samen werken loont
43
Bijlage 1: Normenkader De gemeente heeft beleid ontwikkeld voor
Oordeel
uitvoering van de Participatiewet Het beleid is schriftelijk vastgelegd.
Hier is ten dele aan voldaan. Er is een beleidsplan sociaal domein opgesteld, maar de looptijd van het plan is twee jaar verstreken. Een actueel beleidsplan ontbreekt.
Er zijn beleidsdoelen geformuleerd.
Hier is aan voldaan. De beleidsdoelen zijn opgenomen in het beleidsplan en in de raamovereenkomst tussen de gemeente en de WerkCorporatie.
De doelen zijn concreet en meetbaar
Hier is ten dele aan voldaan. In het beleidsplan zijn de beleidsdoelen
uitgewerkt.
niet concreet en meetbaar uitgewerkt. Ook zijn in het beleidsplan geen duidelijke kaders voor de uitvoering meegegeven. De doelen zijn wel concreet en meetbaar uitgewerkt in de jaarlijkse uitvoeringsovereenkomst met de WerkCorporatie, zij het dat deze in 2016 een stuk minder SMART waren dan in 2020. In hoeverre de doelen ook concreet en meetbaar zijn uitgewerkt voor de gemeentelijke afdeling Uitvoering Sociaal Domein en de sociale teams, is onbekend.
In het beleid is vastgelegd welke diensten welke
Hier is niet aan voldaan. In het beleidsplan sociaal domein is wel
(nieuwe) doelgroep bedienen.
opgenomen welke organisaties een rol spelen in het sociaal domein, maar welke dienst welke doelgroep bedient, is niet gespecificeerd. In het Bedrijfsplan van de WerkCorporatie (2014) is een globale omschrijving opgenomen van de doelgroep die zij moeten bedienen. Het criterium dat mensen binnen twee jaar aan het werk moeten kunnen, is hier geen onderdeel van
In het beleid is vastgelegd welke instrumenten
Hier is aan voldaan. Dit is uitgewerkt in de verordening.
voor welke (nieuwe) doelgroep gelden. Er is een kostenraming voor het beleid.
Hier is aan voldaan. Kostenraming in Bedrijfsplan, onderdeel van begroting.
RKC-NOP
Samen werken loont
44
De beoogde doelen zijn gerealiseerd en de
Oordeel
uitvoering vindt plaats binnen de begrote kosten De resultaten zijn per doelgroep inzichtelijk
Hier is aan voldaan.
gemaakt. De resultaten zijn in lijn met de doelen.
Hier is aan voldaan. De doelen zijn gerealiseerd door de WerkCorporatie (zijn verhoogd door jaren heen)
De kosten zijn inzichtelijk gemaakt.
Hier is aan voldaan. De kosten zijn inzichtelijk (jaarverslagen staan resultaten en kosten). Kosten zijn onderscheiden naar kandidaten bijstand of banenafspraak (niet verder).
De kosten zijn in lijn met de begrote kosten.
Hier is aan voldaan. De kosten zijn in lijn met de begroting, of zijn lager dan begroot.
De lokale uitvoering van de Participatiewet is
Oordeel
aanvullend op en afgestemd met bovenlokale inspanningen. De inzet van de WerkCorporatie is aanvullend
Hier is aan voldaan.
op de inzet van Concern voor Werk. Er zijn SMART afspraken gemaakt over taken,
Hier is aan voldaan. Afspraken tussen CvW en WeCo zijn vastgelegd in
verantwoordelijkheden, bevoegdheden en
jaarlijkse dienstverleningsovereenkomst; Er is ieder kwartaal
overlegstructuur binnen de samenwerking
afstemming tussen CvW en WeCo. Beide partijen zijn tevreden over
tussen de WerkCorporatie en Concern voor
de samenwerking.
Werk. Alle doelgroepen van de Participatiewet worden
Dit kan onvoldoende beoordeeld worden door de focus van het
bediend.
onderzoek op de WerkCorporatie.
De WerkCorporatie bedient al haar
Oordeel
doelgroepen even goed en biedt hierbij maatwerk. In haar aanpak heeft de WerkCorporatie
Hier is aan voldaan. De WerkCorporatie biedt maatwerk: de kandidaat
aandacht voor wat nodig is per doelgroep en
staat centraal. Er zijn geen doelgroepen onderscheiden in hun aanpak.
heeft de benodigde expertise in huis om de doelgroepen goed te kunnen bedienen.
RKC-NOP
Betrokkenen zijn van mening dat de werkwijze
Hier is aan voldaan. Betrokkenen beoordelen de werkwijze van de
aansluit op wat de doelgroepen nodig hebben.
WerkCorporatie positief.
Samen werken loont
45
Klanten en werkgevers ervaren de aanpak als
Oordeel
effectief. Klanten vanuit alle doelgroepen zijn tevreden
Dit kan onvoldoende beoordeeld worden. De kandidaten die zijn
met het werk waar ze terecht zijn gekomen.
geïnterviewd en hebben meegewerkt aan de enquête, zijn overwegend tevreden.
Klanten vanuit alle doelgroepen zijn tevreden
Dit kan onvoldoende beoordeeld worden. De kandidaten die zijn
met de aanpak/begeleiding vanuit de
geïnterviewd en hebben meegewerkt aan de enquête, vinden
WerkCorporatie.
overwegend dat er goed gekeken wordt wat bij hen past.
Werkgevers zijn tevreden over de werknemers
Hier is aan voldaan. Uit de enquête en de interviews blijkt dat
die via de WerkCorporatie bij hen zijn gekomen.
werkgevers tevreden zijn over de kandidaten.
Werkgevers zijn tevreden over de instrumenten
Hier is aan voldaan. Uit de enquête en de interviews blijkt dat
die via de WerkCorporatie worden ingezet.
werkgevers tevreden zijn. Ook blijkt uit cijfers dat er goed gebruik wordt gemaakt van de instrumenten.
De gemeenteraad wordt tijdig, juist en
Oordeel
volledig geïnformeerd Voortgang over de uitvoering en/of wijzigingen
Hier is aan voldaan. De gemeenteraad ontvangt jaarverslagen van de
van het beleid is onderdeel van bestuurlijke
WeCo, resultaten worden toegelicht, er was een werkbezoek.
verantwoording richting raad. Er zijn voorwaarden geformuleerd over de
Hier is aan voldaan. Twee maal per jaar op afgesproken momenten
tijdigheid, juistheid en volledigheid van
legt de WerkCorporatie verantwoording af aan de gemeente over de
voortgangsrapportages.
voortgang van de doelstellingen en budgetten. De raad ontvangt minimaal jaarverslagen en jaarrekeningen.
Informatievoorziening aan de raad vindt plaats
Hier is aan voldaan. Het college informeert de raad over de voortgang
volgens de geformuleerde voorwaarden.
van de WerkCorporatie en de raad stelt de begrotingen, de jaarverslagen en jaarrekeningen vast.
RKC-NOP
Samen werken loont
46
De gemeenteraad stuurt bij op basis van
oordeel
voortgang van de uitvoering De raad heeft informatie en instrumenten die
Hier is ten dele aan voldaan. Een actueel beleidsplan ontbreekt.
nodig zijn om uitvoering bij te sturen. De gemeenteraad reageert op de
Hier is aan voldaan. Op verzoek van de raad is het besluit over de
voortgangsrapportages.
scenario’s o.b.v. de screeningsactie besproken in de commissie.
Er vindt bijsturing plaats op basis van de
Hier is aan voldaan. De Screening Participatiewet-bestand lijkt
voortgangsrapportages.
uitgevoerd lijkt te zijn (mede) op verzoek van de raad. Ook heeft de gemeente een zienswijze gegeven op de ontwerpbegroting van de Gemeenschappelijke Regeling IJsselmeergroep 2020
RKC-NOP
Samen werken loont
47
Bijlage 2: Deelvragen Op basis van de centrale vraagstelling heeft de rekenkamercommissie de volgende deelvragen geformuleerd: 1
Hoe is het beleid op hoofdlijnen in de Noordoostpolder geformuleerd met betrekking tot:
de uitvoeringspraktijk;
de doelen;
de doelgroepen en resultaten/effecten;
toegepaste instrumenten;
het financiële beleid;
prestatie-indicatoren;
rol van buitengewone werkgevers.
2
Wijkt het beleid af van het landelijk beleid?
3
Welke keuzes zijn er binnen het beleid voor de doelgroepen gemaakt?
4
Hoe geeft de WerkCorporatie invulling aan het beleid?
5
Hoe verhoudt de inzet van de WerkCorporatie zich tot de inzet van Concern voor Werk en worden hiermee alle doelgroepen bediend?
6
Welke instrumenten zijn beschikbaar voor de doelgroepen en op welke wijze worden die ingezet?
7
Welke resultaten levert de WerkCorporatie en wat zijn de kosten? a)
Instroom en uitstroom per doelgroep uit de Participatiewet waarvoor De WerkCorporatie verantwoordelijk is, gerelateerd aan landelijke of vergelijkbare gemeenten.
8
b)
Specifiek o.a. groenonderhoud en kantine gemeentehuis, maar ook o.a. beschut werken.
c)
Wat is de ervaring van klanten en werkgevers ten aanzien van de WerkCorporatie?
Wordt de gemeenteraad over de voortgang van de uitvoering van het beleid voldoende geïnformeerd (tijdig, juist en volledig)? En stuurt de gemeenteraad (bij)?
9
Zijn er verbetermogelijkheden voor de verschillende doelgroepen om de effectiviteit en doelmatigheid ten aanzien van het beleid en de uitvoering te verbeteren? Zo ja, welke?
RKC-NOP
Samen werken loont
48
Bijlage 3: Onderzoeksaanpak Om de onderzoeksvragen te beantwoorden zijn verschillende bronnen geraadpleegd en methoden ingezet. In deze onderzoeksaanpak lichten we dit per methode toe.
Documentenanalyse Een grote verscheidenheid aan documenten is geanalyseerd om inzicht te krijgen in het beleid en de organisatie van de WerkCorporatie, de doelen, de wijze van uitvoering, samenwerking tussen stakeholders, behaalde resultaten, begroting, kosten en wijze van monitoring in de gemeente. Deze informatie is onder meer geanalyseerd via jaarplannen, jaarverslagen, jaarrekeningen, raam- en uitvoeringsovereenkomsten, raadsstukken, gemeentelijke beleidsplannen, maar ook de eerdere evaluatie van Regioplan en de rapportage van Arena Consulting is bestudeerd. Tevens is gekeken naar hoe andere gemeenten invulling hebben gegeven aan de Participatiewet. Documentatie is enerzijds met de onderzoekers gedeeld vanuit beleidsmedewerkers van de gemeente en medewerkers van de WerkCorporatie, anderzijds hebben de onderzoekers zelf desk research uitgevoerd. In de documentenanalyse zijn in totaal circa zestig documenten bestudeerd. De lijst met geraadpleegde literatuur is in bijlage 3 opgenomen.
Interviews In totaal hebben we 18 diepte-interviews gehouden met betrokkenen, waaronder enkele interviews met meerdere respondenten. De lijst met te interviewen respondenten en de interviewvragen zijn samengesteld in samenspraak met de rekenkamercommissie en de WerkCorporatie. De respondentenlijst is als volgt: 2 beleidsmedewerkers, gemeente Noordoostpolder 2 financiële medewerkers, gemeente Noordoostpolder Wethouder, gemeente Noordoostpolder 8 gemeenteraadsleden, gemeenteraad Noordoostpolder Manager, de WerkCorporatie Directeur, de WerkCorporatie 4 medewerkers, de WerkCorporatie Manager en directeur Concern voor Werk Kandidaat 1 Kandidaat 2 Kandidaat 3 Werkgever 1 Werkgever 2 Werkgever 3
RKC-NOP
Samen werken loont
49
Vertegenwoordiger onderwijs 1 Vertegenwoordiger onderwijs 2 Vertegenwoordiger onderwijs 3 Jobcoachorganisatie (samenwerkingspartij van de WerkCorporatie) Van elk interview maakten wij een bondig verslag dat voor akkoord werd teruggelegd bij de respondent. De interviews zijn anoniem verwerkt in de rapportage. De interviews zijn uitgevoerd in de periode augustus-september 2020. Het merendeel van de interviews heeft digitaal plaatsgevonden, onder meer vanwege de maatregelen voor de bestrijding van het COVID-19 virus.
Digitale enquêtes kandidaten en werkgevers Om een breder beeld te krijgen van de ervaringen van kandidaten en werkgevers met de WerkCorporatie hebben we een digitale enquête uitgezet onder beide groepen. De inhoud van de vragenlijst werd gebaseerd op de onderzoeksvragen en het normenkader en nauwgezet afgestemd met de rekenkamercommissie, en met de WerkCorporatie om te borgen dat de toon en vraagstelling goed aan zou sluiten. Voor het uitzetten van de enquête was medewerking van de WerkCorporatie nodig. In het kader van de AVG stuurde de WerkCorporatie een door de onderzoekers aangeleverde link uit naar hun adressenbestanden van kandidaten en werkgevers. Na twee weken is een reminder uitgestuurd door de WerkCorporatie. De enquête is uitgezet onder circa 500 kandidaten en 250 werkgevers (dit is het adressenbestand van ‘buitengewone werkgevers’). De inschatting was dat de respons onder werkgevers hoger zou zijn dan onder kandidaten, en dit bleek ook. Bij de kandidaten reageerden 48 respondenten (een respons van +10%). Bij de werkgevers reageerden eveneens 48 respondenten (een respons van +- 19%). De uitkomsten van de beide digitale enquêtes zijn niet representatief voor alle werkgevers en kandidaten. Wel geeft dit een indicatie van de ervaringen van werkgevers en kandidaten.
De uitkomsten zijn vergeleken met de uitkomsten uit de interviews met kandidaten, werkgevers en samenwerkingspartners om zo tot een zo volledig mogelijk beeld te komen van de ervaringen.
RKC-NOP
Samen werken loont
50
Bijlage 4: Geraadpleegde documenten Arena Consulting. (2019a, februari). Voorstel toekomstige koers WerkCorporatie Arena Consulting. (2019b, april). Toekomstbestendige Werkcorporatie Berenschot. (2019). Beeld van de Participatiewet is minder somber dan geschetst Decentrale.regelgeving.overheid.nl voor Beleidsregels re-integratie gemeente Kampen en Verordening sociaal domein gemeente Kampen FNV. (2020). Snelweg of Karrespoor? Ervaringen met de Participatiewet Gemeente Drimmelen. (2019). Beleidsplan Sociaal domein 2019-2023 Gemeente Noordoostpolder. (2014a, augustus). Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Gemeente Noordoospolder. (2014b, september). Bedrijfsplan Werkcorporatie Noordoostpolder Gemeente Noordoostpolder. (2017a, oktober). Raadsbesluit voortzetting WerkCorporatie 18 oktober 2017 Gemeente Noordoostpolder. (2017b, november). Inclusieve arbeidsmarkt Gemeente Noordoostpolder. (2017c, december). Debatstuk verordeningen Participatiewet raadvergadering 18 december 2017 Gemeente Noordoostpolder. (2017d, december). Participatieverordening Noordoostpolder 2018 Gemeente Noordoostpolder. (2018a). Maatregelverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ Noordoostpolder 2018 Gemeente Noordoostpolder. (2018b, mei). Noordoostpolder daagt uit! - Coalitieakkoord 2018 2022 Gemeente Noordoostpolder. (2019a). Bijlage 2 Screening vooraankondiging uitnodiging Gemeente Noordoostpolder. (2019b).
Uitkomsten screening Participatiewet Gemeente Noordoostpolder. (2019c, maart). Raadsvoorstel Verdeling Participatiebudget 2019 Gemeente Noordoostpolder. (2019d, juni). Ontwikkeling Social Firm en WerkCorporatie. College gemeente Noordoostpolder Gemeente Noordoostpolder. (2019e, november). Screening bijlage Gemeente Noordoostpolder. (2019f, december). Besluitvormende nota aan burgemeester en wethouders Gemeente Noordoostpolder. (2019, oktober). Zienswijze Begroting GR IJsselmeergroep 20 aan GR IJsselmeergroep. Gemeente Noordoostpolder & Concern voor Werk. (2019, april). Dienstverleningsovereenkomst 2019 gemeente Noordoostpolder en Concern voor Werk Gemeente Noordoostpolder & WerkCorporatie. (2017, mei). Uitvoeringsovereenkomst 2017 Gemeente Noordoostpolder - Werkcorporatie Noordoostpolder B.V. Gemeente Noordoostpolder & WerkCorporatie. (2018, januari). Uitvoeringsovereenkomst 2018 Gemeente Noordoostpolder - WerkCorporatie Noordoostpolder B.V.
RKC-NOP
Samen werken loont
51
Gemeente Noordoostpolder & WerkCorporatie. (2019). Uitvoeringsovereenkomst 2019. Gemeente Noordoostpolder en WerkCorporatie Noordoostpolder B.V. Gemeente Noordoostpolder & WerkCorporatie. (2020). Uitvoeringsovereenkomst 2020. Gemeente Noordoostpolder en WerkCorporatie Noordoostpolder B.V. Gemeente Noordoostpolder & WerkCorporatie B.V. (2016, mei). Raamovereenkomst 2016-2017 gemeente Noordoostpolder en WerkCorporatie B.V. Gemeente Noordoostpolder & WerkCorporatie B.V. (2018, januari). Raamovereenkomst gemeente Noordoostpolder - WerkCorporatie B.V. 2018 - 2019 Gemeente Noordoostpolder & WerkCorporatie B.V. (2020, februari). Raamovereenkomst gemeente Noordoostpolder - WerkCorporatie B.V. 2020 Gemeente Noordoostpolder & WerkCorporatie Noordoostpolder B.V. (2014, december). Raamovereenkomst 2015 - 2017 gemeente Noordoostpolder - WerkCorporatie. Gemeente Noordoostpolder en WerkCorporatie B.V. i.o. Gemeente Noordoostpolder & Werkcorporatie Noordoostpolder B.V. (2015, december). Addendum Uitvoeringsovereenkomst 2015 Gemeente Noordoostpolder - WerkCorporatie Noordoostpolder B.V. Gemeente Zaanstad. (2020). Raadsinformatiebrief: Uitvoering opdracht Sociale Wijkteams in 2019 Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland. (2017). De Participatiewet en Sociale Teams: Twee egeltjes? Impressies en lessen Ons Noordoostpolder/gemeente Noordoostpolder. (2018, november).
Motie arbeidparticipatie ONS Noordoostpolder. Gemeente Noordoostpolder Oostveen, A. A., Timmerman, J. P. H. K., & Regioplan. (2017, februari). Evaluatie WerkCorporatie eindrapport (Nr. 16152). Regioplan, in opdracht van gemeente Noordoostpolder PvdA Noordoostpolder/gemeente Noordoostpolder. (2020, mei). Motie screening Participatiewet. Gemeente Noordoostpolder Rekenkamercommissie Kampen. (2018). Uitvoering Participatiewet voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt SCP. (2019). Eindevaluatie van de Participatiewet Waarstaatjegemeente.nl WerkCorporatie. (2016a, maart). WerkCorporatie in beeld 2015 WerkCorporatie. (2016b, december). Jaarplan WerkCorporatie 2016 - Focus en perspectief WerkCorporatie. (2017a, januari). Jaarplan WerkCorporatie 2017 - Aandacht en Eenvoud WerkCorporatie. (2017b, maart). WerkCorporatie in beeld 2016 WerkCorporatie. (2017c, december). Jaarplan WerkCorporatie 2018 - Aandacht WerkCorporatie. (2018a, januari). Jaarrekening 2017 WerkCorporatie. (2018b, maart). WerkCorporatie in beeld 2017 WerkCorporatie. (2019a, januari). Jaarrekening 2018 WerkCorporatie. (2019b). Jaarplan WerkCorporatie 2019 - Stepping stone
RKC-NOP
Samen werken loont
52
WerkCorporatie. (2019c, januari). Rapport inzake jaarverslag 2018 WerkCorporatie Noordoostpolder B.V. WerkCorporatie. (2019d, maart). WerkCorporatie in beeld 2018 WerkCorporatie. (2020a). Jaarplan WerkCorporatie 2020 WerkCorporatie. (2020b, april). Rapport inzake jaarverslag 2019 WerkCorporatie Noordoostpolder B.V. WerkCorporatie. (2020c, april). WerkCorporatie in beeld 2019 WerkCorporatie. (2019d, april). Jaarrekening 2019 WerkCorporatie & Concern voor Werk. (2018). Verwerkersovereenkomst WerkCorporatie en Concern voor Werk 2018 WerkCorporatie & Concern voor Werk. (2016, januari). Dienstverleningsovereenkomst WerkCorporatie Noordoostpolder en Concern voor Werk. Concern voor Werk en de WerkCorporatie WerkCorporatie & Concern voor Werk. (2017, maart). Dienstverleningsovereenkomst 2017 WerkCorporatie en Concern voor Werk WerkCorporatie & Concern voor Werk. (2020, maart). Dienstverleningsovereenkomst 2020 WerkCorporatie en Concern voor Werk WerkCorporatie Noordoostpolder B.V. (2018, januari). Rapport inzake jaarstukken 2017 WerkCorporatie Noordoostpolder B.V. WerkCorporatie IJmondwerkt.com IJmond Werkt! (2020). Jaarstukken 2019
RKC-NOP
Samen werken loont
53