21.2 Meerjarige Agenda 2024-2028 Regio Zwolle stapt door.pdf
Tekst van het document
REGIO ZWOLLE STAPT DOOR MEERJARIGE AGENDA 2024-2028
INHOUDSOPGAVE Voorwoord.................................................................................................................3 1. De kracht van Regio Zwolle................................................................................... 5 1.1. Daily urban system............................................................................................................. 5 1.2. Unieke kenmerken van de regio...................................................................................... 5 1.3. Complexe opgaven........................................................................................................... 6 1.4. Regio is de optelsom van deelgebieden.........................................................................6 1.5 Kracht van de samenwerking............................................................................................ 11
2. Uitgangspunten van de samenwerking............................................................. 13 2.1 Leidende principes voor de wijze van samenwerken ....................................................13 2.2 Opgavegericht en programmatisch werken...................................................................14
4. Economie en arbeidsmarkt................................................................................. 20 4.1. Groeien naar een duurzame en wendbare economie....................................................20 4.2. Werken aan een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt................................ 25
5. Duurzame groei en leefkwaliteit..........................................................................29 5.1. Visie op opgavegericht en regionaal samenwerken in de ruimte.................................29 5.2. Realiseren van klimaatbestendige groeiregio Zwolle met behoud van ruimtelijke kwaliteit .................................................................................................................................. 31 5.3. Versterken goede bereikbaarheid 'daily urban system' (DUS)........................................36
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
3. Meerjarige agenda 2024 - 2028 .......................................................................... 16
REGIO ZWOLLE
2.3. Brede welvaart en SDG's.................................................................................................14
2
6. Communicatie en public affairs..........................................................................40 6.1. Doel communicatie en 'public affairs'............................................................................ 40 6.2. Een goede en vruchtbare samenwerking met het Rijk en Europa............................... 40 6.3. Versterken netwerkvorming.............................................................................................41 6.4. Van plannen naar uitvoering.............................................................................................41
7. Organisatie ........................................................................................................... 42 7.1. Netwerksturing.................................................................................................................. 42 7.2. Regio Zwolle Bureau.......................................................................................................... 44
8. Financieel kader .................................................................................................. 45 8.1. Uitgangspunten voor begroting 2024 - 2028 ..................................................................45 8.2. Begroting 2024 - 2028 .....................................................................................................46 8.3. Financieel kader 2024-2028 voor gemeenten................................................................ 47 8.4. Bijdragen van partners...................................................................................................... 48 8.5. Transparant monitoren.................................................................................................... 48
9. Wonen en werken in Regio Zwolle
49
VOORWOORD Een prachtig stukje Nederland, dat is Regio Zwolle. De delta van Vecht en IJssel, diepe polders van het Nieuwe Land en hoge droge zandgronden, aantrekkelijke steden en vitale dorpen en kernen, onderling verbonden. Een vitale regio met hardwerkende mensen en ondernemende (familie)bedrijven. Hier wisselen dynamiek en rust elkaar af. Ze versterken elkaar. We zijn bereikbaar en hoeven voor de meeste voorzieningen de regio niet te verlaten. We staan in verbinding met elkaar én met anderen.
Nieuwe koers Sinds het bestaan van Regio Zwolle in 2009 is de samenwerking gegroeid. In eerste instantie richtten we ons vooral op de economie, maar in 2018 hebben we gekozen voor een nieuwe koers. Want naast economische samenwerking richten we ons inmiddels ook op belangrijke thema's als: • Arbeidsmarkt ^ • •
Bereikbaarheid Energie Leefomgeving
Welvaart en welzijn Regio Zwolle is ambitieus; we willen een vitale regio zijn én blijven. Dat betekent: meer welvaart en welzijn voor alle mensen die in onze regio wonen, werken en leven. Daarbij willen we meer aandacht voor goede sociale voorzieningen voor inwoners van plattelandsgemeenten en kleinere dorps- of stadskernen. Door te zorgen voor bijvoorbeeld bereikbare gezondheidszorg, betrouwbaar en frequent openbaar vervoer en goed onderwijs. De eisen van morgen en overmorgen maken dat we hard aan de slag moeten en onze krachten moeten bundelen. Want maatschappelijke opgaven en crises volgen elkaar razendsnel op. De wereld van vandaag ziet er anders uit dan een halfjaar geleden: ^
De oorlog in Oekraïne raakt onze economie
Daarbij komt dat er in Regio Zwolle: ^ Extra arbeidsplaatsen en tienduizenden woningen extra nodig zijn, die ook nog eens goed bereikbaar moeten zijn ^ Gebieden moeten worden gevonden voor duurzame energieopwekking ^ Beschikbare werklocaties opraken Klimaatveranderingen Een vitaal platteland en gezonde toekomst voor agrariërs zijn cruciaal voor Regio Zwolle. Het gaat daarbij vooral om een goede balans tussen plattelandsgemeenten, kleinere dorpskernen en steden. Door klimaatveranderingen, met bijvoorbeeld droogte of wateroverlast als gevolgen, lopen we tegen onze grenzen aan.
REGIO ZWOLLE
^
i
^
De urgentie van verduurzaming van de economie groeit Er is een nijpend tekort aan personeel in verschillende sectoren De druk op de ruimte neemt toe
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
^ Regio Zwolle bestaat uit 22 gemeenten, 4 provincies, ondernemers, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen. Daarbinnen werken we samen aan een brede welvaart voor alle huidige en toekomstige inwoners en ondernemers. Samenwerken maakt sterker. Dat blijkt uit de resultaten die we boeken. En dat werkt twee kanten op: ^ Regionaal sterker is (inter)nationaal sterker ^ Regionaal resultaat is lokaal resultaat
3 Die klimaatveranderingen zorgen voor uitdagingen op het gebied van waterveiligheid en hebben invloed op onze beschikbare ruimte. Het goed afwegen en verbinden van al deze, soms conflicterende belangen, naar een winwinsituatie, vraagt om regionale afstemming en voor sommige onderdelen zelfs bovenregionale afstemming. Opgavegericht werken vraagt ook om coalities die passen bij de opgave zelf. Zoals bij water- en bodemsturing de samenwerking met de waterschappen voor de hand ligt. Verschillen In Nederland nemen de verschillen tussen regio's en tussen gemeenten binnen een regio hard toe. Dit heeft enerzijds te maken met nationaal beleid. Anderzijds ook met keuzes die regio's daarin zelf maken. Het gaat bijvoorbeeld om verschillen in: ^ Gezondheid • Opleiding • Werk en inkomen
Subjectief welzijn Wonen Milieu Veiligheid Sociale relaties
Regio Zwolle wil bijdragen aan de groei van een betere balans tussen plattelandsgemeenten, kleinere dorpskernen en stedelijke gebieden. Door met oog voor kwaliteiten en eigenheid van gebieden te zorgen voor: ^ Nabijheid van werk en voorzieningen ^ Een goede mix van woonsegmenten in de regio • Beschikbaarheid van mobiliteit Partners hebben de taak om de balans daarin te bewaken. Daarbij vinden we plattelandsgemeenten, dorpskernen en steden even belangrijk. Simpelweg: het platteland kan niet zonder de stad en de stad kan niet zonder het platteland. Wederkerigheid Het is ook juist die wederkerigheid die Regio Zwolle zo krachtig maakt. In het belang van de circa 800.000 bewoners en duizenden ondernemers in onze kleinere dorpskernen, plattelandsgemeenten en steden is Regio Zwolle bij uitstek de plek om verbinding te maken. Denk bijvoorbeeld aan overheid, onderwijs en ondernemers. Door op basis van eensgezindheid en gelijkwaardigheid samen te werken aan de hoofdopgaven voor de komende jaren. Doen wat nodig is voor de hele regio, voor alle inwoners en ondernemers. Brede welvaart Voor u ligt de 'Meerjarige agenda 2024-2028 Regio Zwolle stapt door'. In deze agenda stellen we één perspectief vast waar we de komende jaren aan werken. Een perspectief dat leidt tot een regio waar het goed wonen, werken, leren en recreëren is - en blijft.
Waar de brede welvaart blijvend op een hoger niveau ligt. Daarbij hanteren we de zeventien Sustainable Development Goals (SDG's) van de Verenigde Naties (VN). Met die VN-doelen, die bijvoorbeeld gaan over onderwijs, gelijkheid, duurzaamheid en innovatie, willen we met zijn allen voor een betere wereld, dus ook een beter Regio Zwolle, zorgen. Voor iedereen.
Daarbij zetten we vooral in op elf van de zeventien SDG's (de nummers corresponderen met de nummers van de SDG's van de VN): I) Geen armoede 4) Toegang tot kwaliteitsonderwijs 7) Betaalbare en duurzame energie 8) Waardig werk en economische groei 9) Industrie, innovatie en infrastructuur 10) Ongelijkheid verminderen II) Duurzame steden en gemeenschappen 12) Verantwoorde consumptie en productie 13) Klimaatactie 15) Leven op het land 17) Partnerschap om doelstellingen te bereiken Verderop in deze meerderjarige agenda gaan we verder in op deze doelen. Basis Deze agenda is onze basis om als één regio op te trekken o.a. richting het Rijk en Europa. We werken aan een: ^ Duurzame en wendbare economie ^ Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt ^ Klimaatbestendige inrichting van onze groei in de regio • Duurzame bereikbaarheid van en in de regio. Deze meerjarige agenda vormt de basis voor het maken van concrete afspraken voor de realisatie van onze doelen. We focussen ons op dat wat we regionaal willen oppakken. Voor de periode 2024-2028 focussen we ons op: 1) Economie en arbeidsmarkt 2) Ruimtelijke ontwikkeling De verdere verdieping en uitwerking volgt in de komende maanden tot en met de herfst van 2023 via de ontwikkeling van een jaarplan voor 2024 en 2025. We verheugen ons erop met deze agenda toe te werken naar concreet resultaat, dat merkbaar en zichtbaar is op straat.
Dus hierbij de uitnodiging aan iedereen die zich aangesproken voelt: kom samenwerken aan de ambities en opgaven, zoals verwoord in de agenda. Want samen komen we verder.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028 kREGIO ZWOLLE
^ ^ ^ ^ ^
Product, ofwel 3,670 van het Bruto Binnenlands
Ons dagelijks leven houdt geen rekening
Product. Regio Zwolle is met haar ligging op het
met geografische grenzen. Iemand heeft
scharnierpunt van de oost-wesWnoord-zuid-
een boerderij aan de rand van Emmeloord,
as, de (economische) verbinding met Noord
zijn of haar partner werkt in Hattem, heeft
en Oost-Nederland, Noordrijn-Westfalen/
schoolgaande kinderen in Zwolle, gaat in de
Nedersaksen en de Baltische corridor. De regio
zomer op vakantie naar Ommen en bezoekt
onderscheidt zich met haar:
familie in Diever. Regio Zwolle is een regio
n
Prettige leefklimaat
ontstaan vanuit het zogeheten 'daily urban
n
Hoogwaardige voorzieningen
system', het gebied waarbinnen de meeste
n
Mooie natuurgebieden
dagelijkse verplaatsingen (woon, werk, studie
n
Toegankelijke zorg
en sport) plaatsvinden. Rondom de stad Zwolle
n
Onderwijs van uitstekende kwaliteit
heeft zich een regio van formaat ontwikkeld, die zich uitstrekt van Nunspeet tot Hoogeveen, van
Aantrekkelijke vestigingsplaats
Urk tot Hardenberg en van Steenwijkerland tot
Regio Zwolle heeft een solide
Heerde.
kennisinfrastructuur, met innovatieve bedrijven in alle sectoren, vijf hbo- en acht mbo-
Regio Zwolle kent zowel dorpse gewoonten als
instellingen die samenwerken in hoogwaardige
grootstedelijke problematiek. Een regio met
netwerken. Zwolle is in 2022 door Elsevier
hoge kwaliteit van leven en een rijk palet aan
aangewezen als beste onderwijsstad. Dit maakt
woonmilieus, waar levendige dorpskernen en
de regio een aantrekkelijke vestigingsplaats
aantrekkelijke steden elkaar afwisselen. Een
voor bedrijven en inwoners, zowel in de stad als
regio met circa 800.000 inwoners, bijna 80.000
in de gebieden daaromheen.
bedrijven en ruim 400.000 banen. Een regio die functioneert als één geheel
Regio Zwolle is een combinatie van oud en nieuw land. Van hoge droge zandgronden,
1.2. Unieke kenmerken van de regio
rivierenlandschap en veenweidegebieden
Regio Zwolle is een krachtige groeiregio met
tot polders. In deze delta leven we al eeuwen
een hoge brede welvaart. De regio kent een aantal sterke sectoren:
verschillende landschappen: zowel op de
in harmonie met water. Er is gebouwd in
n
Ag ro-food
hogere droge zandruggen als in de laaggelegen
n
Kunststoffen
gebieden. Er is handel gedreven via de
n
Health
(voormalige) Zuiderzee en landbouw gevestigd
n
E-commerce
op vruchtbare rivier- en zeeklei. Al deze
n
Logistiek
activiteiten brachten een fijne woonomgeving
n
Vrijetijdseconomie
en welvaart met zich mee.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
1.1. Daily urban system
REGIO ZWOLLE
1. DE KRACHT VAN REGIO ZWOLLE
5
het Meppeler Diep samenkomen en water via een
1.3. Complexe opgaven
open verbinding afvoeren naar het IJsselmeer.
Naar de toekomst toe worden we in Regio Zwolle
Hier geven we het nieuwe klimaatadaptieve
geconfronteerd met ontwikkelingen die het
landschap van Nederland vorm. Een delta
economisch presteren, maar ook de kwaliteit van
waarin stedelijk gebied, water en platteland met
leven nu én in de toekomst onder druk zetten.
elkaar verweven zijn. Regio Zwolle is één van
Amper hersteld van de gevolgen van twee jaar
de zeventien NOVEX-gebieden in Nederland.
coronapandemie diende zich begin 2022 een
Als NOVEX-gebied gaat de regio een langdurige
volgende grote schok aan: de oorlog in Oekraïne.
samenwerking aan met het Rijk op het gebied Naast het ernstige persoonlijke leed en de
van:
n n n n
Kl imaatadaptatie
maatschappelijke ontwrichting in Oekraïne, zorgt
Wonen
de Russische inval wereldwijd voor toenemende
Werken
onzekerheid met tal van negatieve (economische)
Mobiliteitstransitie binnen alle kernen in
consequenties tot gevolg. Het gebrek aan grond
onze regio
stoffen, de inflatie en de stijgende energieprijzen
In de identiteit van Regio Zwolle staan
hand met de maatschappelijke uitdaging om een
handelsgeest, verantwoordelijkheid, vertrouwen
duurzame wereld neer te zetten voor de volgende
en gemeenschapszin voorop. Deze thema's zijn
generatie.
rechtstreeks terug te voeren op de geschiedenis Nederland is in transitie als het gaat om:
mate van sociale samenhang, vertrouwen en
^
Klimaat
betrokkenheid zijn tekenend voor de regio.
^
Energie
Dat uit zich bijvoorbeeld in een relatief hoge
^
Stikstof
verkiezingsopkomst en een bovengemiddeld
^
Verduurzaming
aantal mensen dat vrijwilligerswerk doet.
^
Economische vernieuwing
Inwoners van de regio scoren bovengemiddeld
^
Structuurversterking
hoog op levensgeluk en zijn optimistisch over de
^
Arbeidsmarktontwikkeling
regionale aanpak vragen. Dit benadrukt het be
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
van de Hanze en de Moderne Devotie. De grote
lang om als partners over grenzen heen te kijken
6
toekomst. Opgaven van (inter)nationale aard, die om een
en samen te werken aan opgaven die je niet als individu kunt oplossen. 1.4. Regio is de optelsom van deelgebieden De regio bestaat uit een aantal deelgebieden. On derstaand volgt per deelgebied een omschrijving op hoofdlijnen met de belangrijkste kenmerken.
Staphorst Zwartwatertand
l
9
\ Elburg Q
O
"
Md eb rook
'
o W
O O
O
^ Hattan,
^ Z"olle
I.
—
9
9
Haarde
Raait*
9
REGIO ZWOLLE
zijn hier een direct gevolg van. Dit gaat hand in
Kop van de Veluwe I Gelderland De Kop van de Veluwe is een (bestuurlijke) samenwerking van vijf Veluwse gemeenten (Elburg, Hattem, Heerde, Nunspeet en Oldebroek) in en met de provincie Gelderland. Waterschap Vallei Å Veluwe is in het gebied actief. In de Kop van de Veluwe wonen 107.000 inwoners. Er staan ruim 44.000 woningen. De Kop van de Veluwe is onderdeel van het grootste aaneengesloten natuurgebied in Nederland. De afwisseling tussen hoger- en lagergelegen natuur (zoals de
107.176 44.146
uiterwaarden en randmeerkust) is uniek. Kop van de Veluwe maakt onderdeel uit van het 'daily urban system' van de stad Zwolle.
Mobiliteit De kernen zijn onderling verbonden door snelle auto- en fietsverbindingen. Het openbaar vervoer is aangesloten op regionale netwerken richting Zwolle, Amersfoort en Apeldoorn. De Kop van de Veluwe zet zich in op het nog nauwer verweven van deze verbindingen met het mobiliteitssysteem Mobiliteitshubs zijn plekken waar mensen hun auto parkeren waarna ze verder gaan op de fiets of met het openbaar vervoer.
Vitaliteit
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
Bodem
REGIO ZWOLLE
van de agglomeratie Zwolle. Bijvoorbeeld door in te zetten op de ontwikkeling van mobiliteitshubs.
De kernen, dorpen en steden van de Kop van de Veluwe zijn voor inwoners 'warme harten'. Er zijn
7
De Veluwse gemeenten hebben te maken met hoger gelegen gebieden, maar ook met de uiterwaarden van de IJssel, de randmeren en lage polders. Dat maakt het gebied aantrekkelijk en divers. De gesteldheid van de bodem en uitdagingen met betrekking tot het water zijn belangrijke pijlers voor toekomstige ontwikkelingen. Samenwerken aan een klimaatbestendige groeiregio staat voorop in deze regio. Dit betekent kansen verkennen om te bouwen op locaties die hoog en droog zijn.
voorzieningen, maar die zijn in sommige gevallen kwetsbaar. Voor dit gebied is het belangrijk om te investeren in de vitaliteit van de kernen met goede voorzieningen, door (binnenstedelijke) groei mogelijk te maken. Arbeidsplaatsen De economie op de Kop van de Veluwe is, zoals die van heel Regio Zwolle, divers en bestaat vooral uit familiebedrijven, mkb en maakindustrie. De deelregio kent ongeveer 45.000 arbeidsplaatsen verdeeld over 9.500 bedrijfsvestigingen, waarvan er bijna 9.000 geclassificeerd worden als een microbedrijf (minder dan 10 fte). De sectoren met de meeste arbeidsplaatsen zijn respectievelijk detailhandel, bouw en zorg. De sectoren met de meeste vestigingen zijn respectievelijk bouw, specialistische zakelijke dienstverlening en detailhandel. Binding Kenmerkend aan de Veluwse gemeenten is de sterke lokale binding die veel bedrijven hebben. De gemeenten in de Kop van de Veluwe weten al honderden jaren veel toeristen te trekken. Er zijn veel recreatiebedrijven actief. Een groei van het aantal woningen (en dus inwoners) in de Kop van de Veluwe draagt bij aan de werkgelegenheid en daarmee voldoende ruimte voor economische ontwikkeling.
Kop van Flevoland Dit gebied bestaat uit drie gemeenten aan de noordkant van Flevoland: Dronten, Noordoostpolder en Urk. Waterschap Zuiderzeeland is actief in (Noord-)Flevoland. In de drie gemeenten wonen 112.000 inwoners en staan ruim 45.000 woningen. In Regio Zwolle is dit het gebied met relatief gezien het hoogste aantal inwoners in de jongste leeftijdscategorie (tot 20 jaar). Urk springt eruit: ruim een derde van de bevolking is jonger dan 20 jaar. Schakelfunctie Regio Zwolle is via de infrastructuur van Flevoland verbonden met Metropool Regio Amsterdam (MRA). Regio Zwolle heeft een belangrijke schakelfunctie voor Flevoland in de verbindingen met Oost-Nederland en verder naar Duitsland. Flevoland biedt ruimte om te groeien en zo deels tegemoet te komen aan de grote woningbouwopgave die voor samenleving en niet enkel met stenen. De drie gemeenten zijn een aantrekkelijk gebied zijn om te wonen, als bereikbaarheid en verbindingen op niveau zijn. Infrastructuur Een belangrijke opgave is om de verwachte mobiliteitsgroei duurzaam te laten plaatsvinden, bijvoorbeeld door 'reizen' te voorkomen (door nabijheid van voorzieningen, door thuiswerken en door het gebruik van fiets en openbaar vervoer te stimuleren). Dat neemt niet weg dat het aantal auto's op de weg toe zal nemen.
Hiervoor is een adequate infrastructuur nodig, waarbij vooral de economische assen N50 en N307 (Alkmaar - Zwolle) aandacht vragen. Daarnaast is het belangrijk dat er goede OV-verbindingen (zoals de Lelylijn) zijn en dat de mogelijkheden voor de scheepvaart worden vergroot (door bijvoorbeeld capaciteitsvergroting van de sluizen bij Kornwerderzand). Arbeidsplaatsen De deelregio kent ongeveer 56.000 arbeidsplaatsen verdeeld over 12.000 bedrijfsvestigingen. Hiervan worden er ruim 11.000 geclassificeerd als microbedrijf (minder dan 10 fte). De sectoren met de meeste arbeidsplaatsen zijn respectievelijk agro-food, zorg & welzijn en detailhandel. De sectoren met de meeste vestigingen zijn respectievelijk agro-food, specialistische zakelijke dienstverlening en gedeeld derde detailhandel en bouw. Urk is de grootste visverwerker van Europa. De Noordoostpolder is een wereldspeler op het gebied van aardappelen. De deelregio kent sterke clusters. Urk heeft een sterk maritiem cluster. Innovatiecluster In de Noordoostpolder is er een sterk innovatiecluster met bijvoorbeeld het Multimodaal Infrastructuur Testcentrum (MITC) in Marknesse. De gemeente wordt gezien als een Europese hotspot op het gebied van 'smart mobility'.
Met Aeres Hogeschool in Dronten en 'de meest vruchtbare landbouwgronden van de wereld' in de Noordoostpolder werkt (Oost-)Flevoland aan het opleiden en innoveren binnen de agrarische sector. Innovatie in de landbouw kan in de praktijk worden gebracht, omdat de complete sector (van veredeling tot export) is vertegenwoordigd. Maakindustrie is opkomend.
REGIO ZWOLLE
ons geldt. Hierbij is het belangrijk om zowel te bouwen aan een sterke
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
112.381 45.440
8
Zuid-West Drenthe Dit gebied bestaat uit vier Drentse gemeenten: Hoogeveen, Meppel, Westerveld en De Wolden. In deze gemeenten is Waterschap Drents Overijsselse Delta actief. In de Drentse gemeenten wonen bijna 135.000 inwoners en staan ruim 61.000 woningen. Waar gemeenten Meppel en Hoogeveen meer stedelijk zijn, zijn de gemeenten De Wolden en Westerveld landelijker met diverse en verschillende kernen. Binnen Regio Zwolle is dit het gebied met relatief gezien het hoogste aantal inwoners in de leeftijdscategorie 65+. Arbeidsplaatsen Zuid-West Drenthe kent ongeveer 67.000 arbeidsplaatsen verdeeld
134.983 61.054
over ruim 13.000 bedrijfsvestigingen, waarvan er 12.500 geclassificeerd worden als microbedrijf (minder dan 10 fte). De sectoren met de meeste arbeidsplaatsen zijn respectievelijk zorg & welzijn en detailhandel. De
Port of Zwolle Hoogeveen is voor Regio Zwolle (samen met Hardenberg) een schakel met de DutchTechZone, een samenwerking op het gebied van technisch vakmanschap voor de maakindustrie. Meppel ontwikkelt samen met Kampen, Zwolle, havenbedrijf Port of Zwolle en NICE - dé zeehaven van Regio Zwolle: Port of Zwolle. Deze meest inwaarts gelegen haven van Nederland wordt op tal van manieren duurzaam ontwikkeld. Woningen De woningbouwopgave geldt ook zeker in de plattelandsgemeenten De Wolden en Westerveld. Die gemeenten gaan voor een vitaal landelijk gebied met bloeiende kernen. Hoogeveen en Meppel zijn op zoek naar groei die aansluit bij de economische positie. Platteland en stad versterken elkaar; de vier gemeenten vinden elkaar in het bieden van voldoende betaalbare, passende woningen aan inwoners en in de klimaat- en energietransities. Groeien met kwaliteit en balans dus. Meppel en Hoogeveen zien de mogelijkheid om een flink aandeel in de woningbouwopgave van Regio Zwolle te realiseren. Mobiliteit Bereikbaarheid en mobiliteit zijn belangrijke thema's voor de Drentse gemeenten. Zowel binnen de regio als qua verbinding met andere regio's. Het bereikbaar houden van de kernen draagt bij aan een vitaal landelijk gebied. Het aansluiten op andere economische regio's is belangrijk om de regio te laten groeien.
Hierbij wordt in het bijzonder gedacht aan het verbeteren van bestaande spoor- en wegverbindingen, zoals de A28, maar ook de N36/N48. Verdienmodellen plattelandsgemeenten In de plattelandsgemeenten Westerveld en De Wolden is er veel aandacht voor energieopwekking, klimaatadaptatie en uitbreiding van natuur en bos. Men zet zich in voor het realiseren van verdienmodellen voor natuurinclusieve- en kringlooplandbouw zodat de economie in het landelijk gebied blijft bestaan. Hierbij is het belangrijk dat de biodiversiteit vergroot wordt en de kwaliteit van landschap behouden blijft.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
zakelijke dienstverlening en detailhandel.
REGIO ZWOLLE
sectoren met de meeste vestigingen zijn respectievelijk specialistische
9
Overijsselse gemeenten Het Vechtdal, De Kop van Overijssel, Salland en stedelijk Zwolle bestaan samen uit tien gemeenten in Overijssel: Dalfsen, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. In dit gebied zijn er twee waterschappen actief: Waterschap Vechtstromen en Waterschap Drents Overijsselse Delta. In de tien gemeenten wonen ruim 436.000 inwoners en staan bijna 188.000 woningen. Het is een gebied met veel vitale kernen, denk bijvoorbeeld aan Kampen, Hardenberg, Ommen en Raalte. De tien gemeenten kennen één grote stad: Zwolle. Arbeidsplaatsen
436.547 187.987
De Overijsselse gemeenten kennen ongeveer 242.000 arbeidsplaatsen, verdeeld over 44.000 bedrijfsvestigingen, waarvan er ruim 41.000
detailhandel. De sectoren met de meeste vestigingen zijn respectievelijk specialistische zakelijke dienstverlening en detailhandel. Vrijetijdseconomie speelt een belangrijke rol in dit deelgebied. Er liggen kansen om de (water)recreatiemogelijkheden te versterken. Zowel de gunstige ligging als de recreatieve waarde van de historische kernen dragen hieraan bij. Agrarische sector Delen in dit gebied kenmerken zich door een sterke (regionale) agrarische sector. In het kader van verschillende opgaven is er behoefte aan een sterkere relatie met het hoger onderwijs om kennisinnovatie voor de agrarische sector te vergroten. Er is ambitie om fors te groeien in aantal woningen en in arbeidsplaatsen, maar het is niet vanzelfsprekend dat er overal gebouwd kan worden. We willen vitaal leefbare kernen op het platteland waarbij vraag en het aanbod voor wonen in balans zijn. Zodat bijvoorbeeld jongeren hier straks ook een huis kunnen kopen of huren en niet noodgedwongen naar een andere regio trekken. Bereikbaarheid noodzakelijk Goede bereikbaarheid van de plattelandsgemeenten in Regio Zwolle is noodzakelijk voor inwoners en ondernemers. Veel kernen zijn onderdeel van de 'daily urban system' van de stad Zwolle. Dit gebied kenmerkt zich door een regionale wegenstructuur - denk aan de N50, N35 en N331 - in combinatie met de A28.
De optimalisatie van deze wegen (doorstroom, veiligheid) in combinatie met logisch gesitueerde OV-hubs en OV-verbindingen met de kernen, is belangrijk om inwoners en ondernemers te behouden en kernen vitaal en leefbaar te houden. Proeftuin De Overijsselse gemeenten zijn rijk aan water en staan voor de forse opgave om in het deltagebied veilig te kunnen blijven wonen en wateroverlast te beperken. Tegelijkertijd is een grote transitie in landgebruik en in de bestaande landbouw noodzakelijk, bijvoorbeeld om de veenweidebodemdaling in te perken en de daarmee gepaarde stikstofuitstoot. In de Omgevingsagenda-Oost van het Rijk staat dan ook: 'Een integrale aanpak van de Wieden-Weerribben kan als proeftuin dienen voor de klimaataanpak van veenweidegebieden in heel Nederland...'.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
met de meeste arbeidsplaatsen zijn respectievelijk zorg & welzijn en
REGIO ZWOLLE
geclassificeerd worden als microbedrijf (minder dan 10 fte). De sectoren
10
1.5 Kracht van de samenwerking
zijn onmisbare partners in het behalen van de
In Regio Zwolle werken we met 22
regionale doelen. Alleen door samen te werken,
gemeenten, 4 provincies (Drenthe, Flevoland,
kunnen we de opgaven waar we voor staan het hoofd bieden. .
Gelderland en Overijssel), partners vanuit
Regio Zwolle en MKB-Nederland Regio
De afgelopen jaren hebben we samen al
Zwolle) aan regionale opgaven. Ook het Rijk,
mooie dingen gerealiseerd voor inwoners en
Europese maatschappelijke organisaties, de
ondernemers in Regio Zwolle. Een kleine greep
waterschappen en de ons omliggende regio's
uit deze successen:
RESULTATEN
Bijzonder aan de regionale samenwerking is de succesvolle lichte netwerkstructuur. We zetten zwaar in op de inhoud én op Inmiddels is Regio Zwolle de regio met de meeste publiekprivate samenwerkingen binnen Nederland. In 2023 lopen hier meer dan 80 initiatieven op het gebied van innovatie.
de relatie. De combinatie van gunnen, groeien en grensontkennend (ook wel: grensoverstijgend) denken en werken leidt tot mooie resultaten met impact voor onze inwoners en ondernemers.
Er zijn inmiddels regionaal meer dan 5.000 inwoners geholpen in de overgang van werk naar werk of van werkloosheid naar werk via loopbaanadvies, -coaching of In 2019 is ZWINC uitgeroepen tot het meest creatieve en inspirerende ondernemers-initiatief van van Europa. Europa.
In 2013 is de Economic Board Rspġ" opgericht.
scholing. Ook hebben circa 1.400 werkgevers cofinanciering gekregen voor scholing van in totaal meer dan 3.000 medewerkers. Regio Zwolle kent kent daardo daardoor één van de laagste werkloosheid s werkloosheidscijfers van het land. De integrale aanpak aanp op de arbeidsmarkt is door het Rijk Rì erkend als landelijk voorbeeld.
11 De regio is onderdeel van hne de economische he hoofdstructuur van va Nederland.
De regio staat goed op de kaart in Den Haag. De Regio heeft de afgelopen jaren miljoenen ontvangen van het Rijk (en Europa). In 2022 20h2 heeft Regio Zwolle het Rijk bijvoorbeeld kunnen interesseren in kmue medefinanciering van:
Infrastructurele ontsluiting van nieuwe woningbouwlocaties in de regio, zoals de afbouw van stationsvoorzieningen en de ontwikkeling van snelfietsverbindingen en mobiliteitshubs.
Regio Zwolle is de eerste regio in het land waar mbo en hbo professioneel met elkaar samenwerken (Zw8lse)
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
Resultaten om trots op te zijn
REGIO ZWOLLE
het (beroeps)onderwijs, kennisinstellingen en ondernemersorganisaties (VNO-NCW
De aanleg van een extra perronspoor in Meppel voor een betrouwbaardere en snellere spoorverbinding tussen Zwolle en Noord-Nederland.
In 2021 is Regio Zwolle benoemd als NOVI-gebied en in 2022 tot één van de zeventien landelijke NOVEX-gebieden: de klimaatbestendige groeiregio Zwolle.
De elektrificatie van de spoorlijn Enschede Gronau, als eerste stap naar de opwaardering van de spoorverbinding tussen de regio's Zwolle, Twente en Münsterland.
Koers voor de toekomst
Elke deelnemer aan een opgave krijgt
De meerjarige agenda 2Ũ24-2Ũ28:
inbreng op het resultaat en heeft de
n
Bevat de koers voor de toekomst
verplichting middelen te leveren in de vorm
n
Vertrekt vanuit wederkerigheid (halen en
van geld en/of uitvoeringskracht. Meedoen
brengen)
is niet vrijblijvend. Om de twee jaar worden
Werkt verbindend
uitvoeringsprogramma's geëvalueerd.
n
De aanpak stellen we vervolgens voor de De meerjarige agenda 2024 - 2028 bouwt voort
daaropvolgende twee jaar bij.
op bestaande plannen en is de bezegeling van de gezamenlijke zoektocht naar oplossingen voor de transitievraagstukken. Hiermee bieden we enerzijds het hoofd aan de crises van nu en geven we anderzijds gestalte aan de transities die zowel de economie als de samenleving hervormen. Met als doel om naar de toekomst toe een regio te blijven waar het voor iedereen alleen als we samenwerken op regionale schaal. Als we dat goed doen met elkaar, rendeert de samenwerking lokaal en heeft het een positief
de slagkracht op de grote opgaven vergroten.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
effect op al onze inwoners en ondernemers.
REGIO ZWOLLE
prettig wonen, werken en leven is. Dit kan
Deze agenda vormt de basis voor het maken van
12
Opmaat naar nieuwe samenwerking De agenda is ook een opmaat naar nieuwe samenwerkingsarrangementen met het Rijk en Europa, zoals een nieuwe Regio Deal en de uitvoering van het NOVEX-gebied Regio Zwolle. Daarmee zetten we een stap voorwaarts: samen optrekken waar mogelijk en in samenwerking
concrete afspraken voor de realisatie van onze doelen in uitvoeringsprogramma's. Concrete opgaven worden uitgewerkt en uitgevoerd door belanghebbende deelnemers, zogenoemde 'coalitions of the willing'.
2. UITGANGSPUNTEN VAN DE SAMENWERKING Om een volgende stap te maken in de samenwerking, houden we elkaar vast op principes die de basis van onze samenwerking omschrijven.
n 'Gunnen, groeien, grensontkennend werken' blijft onze leidraad. Dat kan alleen als we met overtuiging en intrinsieke motivatie samenwerken en de waarde van onze regio zien. De opgave staat centraal en niet de bestuurlijke begrenzing. We werken samen op basis van gelijkwaardigheid met respect voor ieders rol, onderscheidende posities en verantwoordelijkheid. n We leggen niet alles juridisch vast, omdat we met elkaar in vertrouwen werken aan het gezamenlijke belang. We houden vast aan onze huidige lichte netwerksamenwerking. n Wel bepalen we aan de voorkant van onze activiteiten strakker de te behalen doelen en de verantwoordelijkheden en posities van de deelnemende partijen daarin. Meer dan ooit zal er aandacht zijn voor een goede representatie van deelnemende partijen, de positie van verantwoordelijke portefeuillehouders en de betrokkenheid van raden en staten. n We werken tripartiet samen met ondernemers en onderwijs- en kennisinstellingen. Waar mogelijk en nodig hechten we dit af met partners in en om de regio, zoals UWV, waterschappen, het Rijk, Europa en aangrenzende regio's. Inzet is om meer aansluiting te zoeken bij hun meerjarige strategische agenda's. Die samenwerking zorgt voor meer massa en betekenis. n We focussen ons in de samenwerking op economie & arbeidsmarkt en ruimtelijke ontwikkeling.
We borgen de uitkomsten van de projecten van de Regio Deal en ontwikkelen door wat past bij de opgaven. Het doel is om het 'daily urban system' te versterken. Daar pakt de regio de verantwoordelijkheid. Daar waar mogelijk en wenselijk verbinden we onze programma's aan Rijks- en provinciaal beleid. n We dringen bestuurlijke drukte terug en werken bestuurlijk en ambtelijk op efficiënte wijze samen, waarbij we zaken concreet afspreken, verwachtingen uitspreken en elkaar aanspreken. n We werken samen en opgavegericht. Dat houdt in dat de samenwerking toegevoegde waarde heeft. We ontmoeten elkaar, we leren van elkaar en verdiepen en verrijken de samenwerking. We helpen elkaar waar mogelijk. n We melden aan de voorkant ieders koers, inzet en/of traject wat leidt tot een aanvraag bij het
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n We bouwen voort op het samenwerkingsfundament dat er al is in de regio.
REGIO ZWOLLE
2.1 Leidende principes voor de wijze van samenwerken
13
2.2 Opgavegericht en programmatisch werken
n
De inwoner en ondernemer staan centraal bij alles wat we doen. In onze agenda staan het perspectief, de vraag en de brede welvaart van de inwoner en ondernemer voorop.
n We werken opgavegericht samen vanuit de 'Meerjarige agenda 2Ũ24-2Ũ28' en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsprogramma's. Deze agenda vormt de gezamenlijke koers voor de gehele regio. De samenwerkingsstructuur en werkwijze sluiten hierbij aan. De agenda is op hoofdlijnen ontwikkeld. Dit is het kader waarlangs we werken.
n
De agenda is niet statisch, maar adaptief. En stelt ons in staat om steeds te kunnen anticiperen op veranderingen in de omgeving, zonder de koers kwijt te raken. We zijn een lerende regio die werkt aan complexe uitdagingen waar soms gewoon gestart moet worden om tot de oplossing te komen. Onze aanpak volgt de weg van de ervaring: uitproberen wat werkt en bijstellen wat nodig is.
n We zorgen voor duidelijke besluitvorming over de opgaven en projecten. Partijen zorgen in 'eigen huis' dat alle betrokkenen hun rol kunnen uitvoeren, in het bijzonder de Raden en Staten. Tussentijdse voortgangsrapportages geven de mogelijkheid om bij te sturen.
n
Het organiserend vermogen voor onze samenwerking is in de basis gericht op het procesmanagement van de netwerksamenwerking, uitvoeringskracht in de programma's en ondersteuning vanuit communicatie en Er wordt (opgavegericht en programmatisch) gewerkt vanuit twee uitvoeringsopdrachten: 1) Economie en arbeidsmarkt en 2) Ruimtelijke ontwikkeling. Per opgave werken we met een 'coalition of the willing'. Partners tekenen daarop in voor een periode van meestal vier jaar en in sommige programma's voor het NOVEX-gebied voor twee jaar. Daarmee koesteren we onze verschillen en doen we recht aan onze diversiteit (stad-land, groot-klein, publiek-privaat).
n
Iedere opgave wordt opgewerkt vanuit programma's en daaruit voortkomende projecten. We werken aan het realiseren van: ^
Duurzame en wendbare economie
^
Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt
^
Klimaatbestendige inrichting van onze regio
^
Duurzame bereikbaarheid van en in de regio
Meedoen is niet vrijblijvend. Iedere partij heeft zijn eigen inzet, identiteit, expertise, professionaliteit en verantwoordelijkheid en draagt vanuit de eigen kracht bij aan de gezamenlijke aanpak.
n We werken vanuit een lerende aanpak en ontdekken al doende wat nodig en succesvol is. Dat houdt in dat we elkaar vasthouden in de samenwerking.
n Aan de hand van de regionale samenwerkingsagenda, de integrale aanpak en de versterkte samenwerking zetten we Regio Zwolle verder op de kaart, bij onze omliggende regio's, het Rijk en in Europa. Op die manier willen we als regio zelf regie blijven houden op uitvoering van provinciale, nationale en Europese beleidsopgaven. We willen vooral ook toekomstbestendig voor de inwoners en bedrijven in onze regio brede welvaart borgen. We stappen met één stem naar het Rijk of naar Europa.
n We werken met meerjarige financiering. Het Regio Zwolle Bureau regisseert de samenwerking. Van belang daarbij is een goede informatievoorziening. Daarmee borgen we dat partners tijdig worden geïnformeerd en geconsulteerd en ontstaat betere beeldvorming van wat er in de regio gebeurt. Dit draagt bij aan de wederkerigheid in de samenwerking.
n
Het delen van kennis en elkaar goed informeren staat centraal. Waar gewenst kunnen partijen de samenwerking op onderdelen intensiveren. Het Regio Zwolle Bureau heeft hierin een faciliterende rol.
2.3. Brede welvaart en SDG's
Regio Zwolle bevorderen. Brede welvaart
Het goede leven bevorderen
wordt niet alleen bepaald door traditionele en
In Regio Zwolle kiezen wij ervoor om brede
economische indicatoren van welvaart, maar
welvaart te bevorderen. Brede welvaart gaat
ook door zaken zoals leefomgeving, het kunnen
over welvaart en welzijn van inwoners en
voorzien in het levensonderhoud, gezondheid,
ondernemers. We willen het goede leven in
veiligheid, de mogelijkheden tot persoonlijke
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n
REGIO ZWOLLE
'public affairs'. Alle partners van de overheidskolom en triple-helix zetten zich hiervoor in.
14
ontplooiing en het onderhouden van sociale
het realiseren van brede welvaart voor alle
contacten, het behoud van biodiversiteit of
inwoners. In het streven naar brede welvaart
rechten voor groepen inwoners waar iemand
voor de regio is het wel van belang om goede
zelf niet toe behoort.
afstemming te blijven zoeken tussen vitale kernen, plattelandsgemeenten en steden.
Brede welvaart omvat alles wat mensen van
Daarbij zijn gelijke kansen voor iedereen
waarde vinden. Bij brede welvaart gaat het daarnaast niet alleen om het hier en nu; brede
belangrijk. Brede welvaart als uitgangspunt is dan ook een pleidooi voor samenwerking op
welvaart strekt zich uit tot buiten de grenzen
regionale schaal. Gelet op de thema's en de
van de eigen stad, regio of land, en gaat ook
variëteit in de regio lenen een aantal thema's
over toekomstige generaties. 'Brede-welvaart-
zich juist om op lokaal- of buurtniveau op te
denken' zorgt ervoor dat met een integrale
pakken. Met brede welvaart als ultiem doel,
blik gekeken wordt naar hoe het gaat met de
investeren we in een toekomstbestendige en
inwoners van de regio. Door verder te kijken dan
evenwichtige Regio Zwolle.
naar alleen materiele welvaart, ontstaat er een evenwichtiger beeld van de stand van zaken in maken van keuzes in het belang van inwoners en
Brede welvaart wordt veelal geconcretiseerd middels
ondernemers. Gelijke kansen voor iedereen.
de 17 Sustainable Development Goals (SDG's) zoals geformuleerd door de Verenigde Naties. Het is dé
Uit onderzoek blijkt dat de dagelijkse en directe
wereldwijde duurzaamheidsagenda met een positieve
leefomgeving in belangrijke mate de brede
blik op de toekomst. De geformuleerde doelen zijn
welvaart in gemeenten bepaalt. Denk aan
een helder, bruikbaar kader tot 2030 om als leidraad
voorzieningen als winkels, openbaar vervoer,
te gebruiken bij het ontwikkelen en toetsen van de
onderwijs en zorg voor inwoners met name van
meerjarige agenda1. In de meerjarige agenda koppelen
de plattelandsgemeenten. En aan bijvoorbeeld
we de programma's aan de SDG's, met als doel de
veiligheid en gelijke kansen voor iedereen.
samenhang te zien tussen de activiteiten. De SDG's hebben op die manier een verfrissende, verrijkende en
Regionale blik
verbindende werking in de regionale samenwerking.
Per regio zijn verschillen in de manier waarop
De herkenbare en begrijpelijke beeldspraak van de
inwoners de brede welvaart ervaren. Een
SDG's heeft daarnaast een mobiliserend effect voor
regio-specifieke aanpak van brede welvaart
iedereen die zich in wil zetten voor duurzaamheid en
is daarmee effectiever dan een nationale
inclusiviteit.
aanpak. Een regionale blik op brede welvaart maakt ook duidelijk dat niet alle aspecten van
De herkenbare doelen waarop we ons in Regio Zwolle
brede welvaart in de eigen gemeente te vinden
focussen zijn (de nummers corresponderen met die
hoeven te zijn. Juist gebieden met veel variëteit
van de SDG's):
worden getypeerd als gebieden met hoge brede welvaart. Daarmee bedoelen we een mix van:
I) Geen armoede 4) Toegang tot kwaliteitsonderwijs
n
Een middelgrote stad
7) Betaalbare en duurzame energie
n
Klei nere dorpskernen
8) Waardig werk en economische groei
n
Landelijke omgeving
9) Industrie, innovatie en infrastructuur
n
Aanbod cultuur
10) Ongelijkheid verminderen
n
Aanbod recreatie en buitenleven
II) Duurzame steden en gemeenschappen
n
Verschil in bedrijvigheid/sectoren
12) Verantwoorde consumptie en productie 13) Klimaatactie
Ideale schaal
15) Leven op het land
Het 'daily urban system' waar Regio Zwolle op
17) Partnerschap om doelstellingen te bereiken
gebouwd is, is hiermee de ideale schaal voor
1 Indien het kader van de SDG's of doelstellingen veranderen, passen we dit in de doorlooptijd van de agenda aan.
REGIO ZWOLLE
Concretisering van brede welvaart - SDG's
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
de regio en wordt bewustzijn gecreëerd voor het
15
3. MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028 Regio Zwolle groeit in aantal bedrijven en
langs twee inhoudelijke uitvoeringslijnen:
inwoners. De regio ontwikkelt zich door
1) Economie & arbeidsmarkt
als overloopgebied van de Randstad en de
2) Ruimtelijke ontwikkeling
verbindende schakel naar het noorden en oosten. Naast de successen hebben we ook te maken met
Het versterken van het netwerk en de onderlinge
de nodige uitdagingen:
samenwerking is het sluitstuk om de komende
^
De tekorten op de arbeidsmarkt lopen op
periode tot een succes te maken en wordt als
^
Ondernemers hebben vele crises het hoofd te
derde uitvoeringslijn opgenomen.
Recessie dreigt
Ambitie realiseren
^
De druk op de woningmarkt neemt toe
'Public affairs' en communicatie zijn
^
De agrarische sector heeft het moeilijk
ondersteunend aan de missie en onderliggende
^
Op diverse plekken zorgt toerisme voor
strategie van Regio Zwolle en dragen bij aan het
^ ^
minder leefbaarheid en druk op de natuur
realiseren van de ambitie. De opgaven zijn van
Het mobiliteitssysteem heeft haar grenzen
de regionale samenwerking. Zij kunnen regionaal
bereikt
aangejaagd, geïnitieerd en/of uitgevoerd worden.
De sociaaleconomische verschillen binnen de
Of regionaal geagendeerd worden, waarbij andere
regio groeien
partners van de samenwerking dit uitvoeren. Dan is de regio een verbindende schakel in dit geheel.
Stuk voor stuk vraagstukken waarvoor de samenwerking binnen Regio Zwolle nodig is
Visie en missie
om resultaten te boeken of effectiever te zijn.
Met de meerjarige agenda 'Regio Zwolle stapt
Simpelweg omdat inwoners en ondernemers
door - 2024-2028' werken we aan het realiseren
zich niet houden aan gemeentegrenzen, maar
van onze visie en ambitie. Hierna worden de
zich binnen het 'daily urban system' van de regio
visie, missie, ambitie, doelen en strategie verder
bewegen.
uitgewerkt.
Uitvoeringslijnen
Onderstaand volgt een schematisch overzicht van
Om onze ambities te realiseren en effecten te
de hoofdlijn van de agenda.
bereiken, werken we in de periode 2024-2028
VISIE Regio Zwolle heeft netwerkkracht. Wij werken samen aan kansen en zorgen voor een hoge dichtheid en interactie van netwerken, zodat wij snellere, slimmere en betere antwoorden hebben op onze maatschappelijke uitdagingen.
MISSIE Regio Zwolle versterkt als duurzame regio zijn unieke landschappelijke kwaliteit, is innovatief en genereert blijvende welvaart en welzijn (brede welvaart) voor inwoners en ondernemers.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
^
REGIO ZWOLLE
bieden
16
AMBITIE In de delta van de toekomst geeft Regio Zwolle het nieuwe klimaatadaptieve landschap van Nederland vorm. Een delta waarin stedelijk gebied, water en platteland met elkaar verweven zijn. Waar mensen in harmonie met water en natuur kunnen wonen, werken en leven. Een regio waarin de mobiliteitstransitie gerealiseerd wordt en de grote stad beter ontsluit naar al haar kernen, een regio met een sterke brede welvaart die aansluit bij de economische hoofdstructuur van Nederland en die uitgroeit tot de vierde pijler onder de Nederlandse economie ('squaring the triangle') en waarin iedereen mee kan doen. De zorg is daarbij bereikbaar en iedereen heeft toegang tot onderwijs. Samen staan wij sterk in de opmaat naar de toekomst.
IN 2028 Regio Zwolle heeft een duurzame en wendbare economie, waarin bedrijven ruimte hebben om ontwikkelen. Er is een sterk regionaal ecosysteem met excellente ondernemersdienstverlening. Door de ondernemersdienstverlening worden vooral mkb- en familiebedrijven benaderd. Regio Zwolle staat bekend om haar werkwijze om ondernemers te ondersteunen en te faciliteren. Onder meer met een investeringsfonds voor ondernemerschap, innovatie en transities.
Regio Zwolle heeft samen met 22 gemeenten, 4 provincies en haar partners de ruimtelijke
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
Regio Zwolle realiseert een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt. Er is een regionaal
puzzel gelegd en geeft succesvol uitvoering aan het Novex-gebied. Er is daarnaast voldoende
17
werkcentrum actief en alle inwoners kunnen zich daar melden. Iedere inwoner heeft recht op een loopbaan- en ontwikkelgesprek, heeft toegang tot de instrumentaria die beschikbaar zijn en weet de scholingsbudgetten te benutten. Via sectortafels wordt gewerkt aan de verbinding economie-onderwijs-arbeidsmarkt. Werkgevers kunnen gebruik maken van een investeringsfonds voor leven lang ontwikkelen en vernieuwing. Voor het realiseren van een inclusieve arbeidsmarkt worden de nationale en Europese middelen benut om zoveel mogelijk mensen met een afstand tot of kwetsbare positie op de arbeidsmarkt aan werk te helpen.
samenwerking op het gebied van recreatie, toerisme en mobiliteitstransitie. In de regio is aandacht voor kennisdeling en uitwisseling van 'good practises'. In het bijzonder is er aandacht voor het verbeteren van de balans tussen plattelandsgemeenten, kleinere kernen en steden.
DOELEN 2024 - 2028 Duurzame en wendbare economie: n
Versterken van de concurrentiekracht van Regio Zwolle door een sterk en duidelijk economisch profiel, in combinatie met een aantrekkelijk vestigingsklimaat. We bieden nieuwe en voldoende bedrijfsruimte.
n
Het realiseren van meer synergie tussen de bestaande netwerken en initiatieven ter ondersteuning van het mkb bij de transitieopgaven. Dit om uiteindelijk het mkb beter te kunnen bereiken en activeren.
n
Het realiseren van de juiste voorwaarden om de omschakeling naar een circulaire economie, de energietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit te versnellen. Dat geldt op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit, maar ook voor de meer economische transities.
n
REGIO ZWOLLE
te ondernemen en om hun businessmodellen in de nieuwste transities en technieken door te
Het ontwikkelen van een lerende aanpak en samenwerking met de betrokken partners van Regio Zwolle.
n
Onderdeel hiervan is het versterken van de samenwerking tussen economie en arbeidsmarkt: verantwoordelijk voor het inventariseren en uitwerken van overkoepelende uitdagingen. En ook het koppelen op uitvoeringskracht.
Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt: n
Realiseren van een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt. Daarin streven we maximale arbeidsparticipatie en arbeidsproductiviteit na, die het mogelijk maken transities te realiseren.
n
Realiseren en ontwikkelen van een Regionaal Werkcentrum, gericht op actieve dienstverlening voor iedere inwoner met een loopbaan- en/of ontwikkelvraag.
n
Versterken van de reguliere werkgevers- en werkzoekendendienstverlening van Regio Zwolle en bovenregionaal afstemmen tussen vier arbeidsmarktregio's.
Klimaatbestendige inrichting van onze regio:
en landbouw) en aandacht voor behoud van het landschap, klimaatadaptatie en het spreiden van toerisme. Daarnaast gaan we voor behoud van het voedselproductieareaal; als vruchtbare delta hebben we een grote rol in de (inter) nationale voedselvoorziening. Er zijn kwalitatieve programmeringsvraagstukken die in de breedte moeten worden afgewogen, dus niet alleen op economie, maar bijvoorbeeld ook op wonen. In deze uitvoeringslijn mag explicieter gemaakt worden dat we de afwegingen op regionale schaal steeds koppelen aan het 'daily urban system'.
n
Het accommoderen van de ontwikkelopgave (woningen en bedrijvigheid), met behoud van de huidige ruimtelijke kwaliteit. Er is ruimte voor woningbouw.
n
In een klimaatadaptieve delta bouwen we gebied specifiek. Omdat identiteit in grote mate bepalend is voor leefbaarheid en sociale samenhang, omarmen we in dit principe de specifieke en unieke eigenschappen van de gebieden in onze regio.
n
De ondergrond en het watersysteem zijn bepalend voor waar en hoe we bouwen om ook op lange termijn bij klimaatverandering een florerende regio te kunnen zijn.
n
Iedere ontwikkeling heeft oog voor de door de landschappelijke ondergrond, natuur, cultuurhistorie en bouwcultuur gevormde karakteristieken en identiteit van de plek en behoudt of versterkt deze. Daar zetten we vol op in. Zo bouwen we aan een afwisselende regio.
n
Benutten en versterken van huidige en toekomstige ambities op het gebied van leefbaarheid, landschap en de energietransitie.
n
In de herwaardering van het ruimtelijk beleid zijn water en bodem weer meer sturend voor alle ruimtelijke plannen: het afstemmen van ruimtelijke keuzes over woningbouw, energietransitie, natuur, landbouw, infrastructuur en economie op de staat en de kwaliteit van de ondergrond en de natuurlijke dynamiek van het water.
Duurzame bereikbaarheid van en in de regio: n
De uitdaging voor bereikbaarheid ligt in het werken aan een betere balans in de regio. De relatief grote pendel naar Zwolle is deels onvermijdelijk vanwege de regionale centrumfunctie, maar de mobiliteitssystemen kunnen niet veel meer aan. De uitdaging is het accommoderen van de ontwikkelopgave (woningen en bedrijvigheid), met behoud van de huidige ruimtelijke kwaliteit op basis van een groene klimaatadaptieve (verstedelijkings)strategie.
REGIO ZWOLLE
Behouden en vergroten van de leefbaarheid van Regio Zwolle (in balans met natuur
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n
18
n
De mobiliteitsanalyses (en ook de Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA)) voorspellen richting 2040 afwikkelingsproblemen in grote delen van het hoofdwegennet, tenzij maatregelen worden getroffen, zoals 'betalen naar gebruik'. De extra geplande woningbouw heeft hier geen significante invloed op (uitgezonderd de N50 in relatie tot de verstedelijking in Dronten/Kampen en een veilige N50 is van groot belang).
n
De uitdaging ligt in een mobiliteitstransitie, met bijvoorbeeld het verduurzamen van mobiliteit: fiets of openbaar vervoer in plaats van auto. En ook in het voorkomen van mobiliteit. Want als inwoners van een kleinere dorpskern of plattelandsgemeente in de buurt terecht kunnen voor hun vraag, hoeven ze niet ver te reizen. Hier kunnen de verstedelijkingskeuzes (waar gaan we woningen bouwen en faciliteren we arbeidsplaatsen?) sterk in sturen. De mobiliteitstransitie creëert ruimte voor de auto in delen van Regio Zwolle die wel van de auto afhankelijk zijn. In 2050 is Port of Zwolle een florerend haven- en bedrijvengebied. De havens kunnen door een optimale infrastructuur efficiënt goederen- en personenverkeer afwikkelen. Slimme sturing op vervoerswijzen ('modalshift') voorkomt opstopping. De samenwerking in Port of Zwolle (waaronder gezamenlijke belangenvertegenwoordiging) heeft de commerciële buitendijkse haven.
REGIO ZWOLLE
slagkracht en efficiëntie vergroot. Ook is er ruimte voor nog een aan te leggen
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n
19
4. ECONOMIE EN ARBEIDSMARKT We willen de internationale concurrentiepositie van Regio Zwolle versterken. We werken daarom aan een duurzame en wendbare economie. Dat doen we met drie pijlers in ons achterhoofd:
n
Geef richting aan de transitie van de arbeidsmarkt
n
Jaag innovatie aan op het gebied van de transities, zoals digitalisering, circulaire economie en energietransitie.
4.1. Groeien naar een duurzame en wendbare economie
Wat is er aan de hand? Ontwikkelingen zoals digitalisering, verduurzaming en de opkomst van de circulaire
Karakteristiek
economie veranderen het speelveld waarin het
Regio Zwolle kent een brede basis aan
mkb zich beweegt onherroepelijk. Het aantal
economische activiteiten en presteert goed.
transities en veranderingen neemt met de
Er is niet één drijvende dominante sector; de sectoren agro-food, maakindustrie (o.a.
dag toe. De snelheid van verandering is hoog. Vanuit het regionale samenwerkingsverband
kunststoffen), health, IT/e-commerce, logistiek
en vanuit andere hoeken is er een divers
en vrijetijdseconomie zijn verspreid over de regio
ondersteuningsaanbod voor het mkb. Deze
vertegenwoordigd. Die veelzijdigheid is een groot
ondersteuning is er in de regio in vele soorten en
goed; het zorgt voor een weerbare economie. Ook
maten. Het aanbod kent echter een versnipperd
in mindere tijden.
karakter. Daarnaast blijft het daadwerkelijk
De economische kracht van de regio ligt bij
bereiken en activeren van het brede mkb lastig.
de mkb- en familiebedrijven: 7670 van het bedrijvenbestand bestaat uit bedrijven met
De partijen die in Regio Zwolle actief zijn op de
minder dan 9 medewerkers, samen goed voor
ondersteuning van het mkb, hebben de ambitie
607 van de werkgelegenheid. Het mkb wordt
om samen deze infrastructuur te harmoniseren
gekenmerkt door gerichtheid op continuïteit
en te versterken. De ruimte is schaars in de regio,
en maatschappelijke betrokkenheid. Daar staat
ook om te ondernemen. De groei van de regio
tegenover dat het mkb in algemene zin gevoelig
en werkgelegenheid en de transities vragen om
is voor conjuncturele schommelingen en een
ruimte voor toekomstbestendige werklocaties
ingeteerd investeringsniveau heeft.
waar bedrijven oplossingen vinden die bijdragen
Er is serieus gevaar dat bedrijven achter gaan
aan de nationale ambitie om in 2050 CO2-
lopen en daardoor minder toekomstbestendig zijn. Dat komt door:
neutraal, volledig circulair en klimaatbestendig te zijn.
n
De kleine bedrijfsomvang van mkb-bedrijven
Waar zetten we op in?
(vaak zonder hr-afdeling)
In 2028...
Het opleidingsniveau van de
^
n
n
heeft Regio Zwolle een duurzame en
beroepsbevolking (6870 beroepsbevolking
wendbare economie, waarin bedrijven
niet hoger dan mbo-niveau 3)
ruimte hebben om te ondernemen en zij hun
Het relatief geringe innovatievermogen van
businessmodellen in de nieuwste transities
mkb'ers
en technieken door kunnen ontwikkelen.
REGIO ZWOLLE
Zorg voor economische structuurversterking van alle gebieden in Regio Zwolle
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n
20
^
^
is er een sterk regionaal ecosysteem
de economie en/of gekoppeld aan de
ontwikkeld met excellente
benoemde innovatiehubs. Er wordt een
ondernemersdienstverlening. Die benadert
extra honneurs- en begeleidingsprogramma
vooral mkb- en familiebedrijven.
opgezet voor studenten die zich voor
staat Regio Zwolle bekend om haar werkwijze die ondernemers ondersteunt en faciliteert
tenminste twee jaar verbinden aan de regio. n
Doorontwikkelen van de
in de ondernemersdienstverlening. Met een
ondernemersdienstverlening (eerste
investeringsfonds voor ondernemerschap,
en tweedelijns) in samenwerking met
innovatie en transities.
gemeenten, provincies en Rijk. Met als doel laagdrempelige en toegankelijke ondersteuning voor ondernemers die in
n
Bereiken van jaarlijks 5.000 ondernemers
Regio Zwolle gevestigd zijn of zich willen
die actief aan de slag willen met innovatie
vestigen.
en/of nieuwe businessmodellen. Daarvan
Realiseren van een onderzoeksprogramma
doen tenminste 75Ũ ondernemers
met daarin vier toonaangevende
mee aan een of meerdere activiteiten
onderzoeken (waaronder de Regio Zwolle
die ontwikkeld zijn door het regionale
Monitor) waarmee de Economic Board
ecosysteem. Daarin werken we toe naar
Regio Zwolle de dialoog voedt over de koers
een heldere voordeur ('no-wrong-door-
van de regionale economie.
principe') met verschillende specialistische
n
Het realiseren en periodiek actualiseren
uitvoeringsorganisaties die elkaar ook
van een ruimtelijk economische visie. Ook
weten te vinden in de samenwerking.
een vertaalslag maken naar de ruimtelijke
Realiseren van een krachtige en
randvoorwaarden voor het vergroten van
toegankelijke kennis- en innovatie-
de aantrekkelijkheid van de regio voor
infrastructuur waarbij alle innovatieclusters
bedrijven in zowel landelijk als stedelijk
en hubs met elkaar verbonden worden,
gebied.
scale-up. De in de regio werkzame publiek-
Regio Zwolle door een sterk en duidelijk
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n
n
private samenwerkingen worden allen
economisch profiel in combinatie met een
21
via een digitaal platform ontsloten zodat
aantrekkelijk vestigingsklimaat.
waarbij meer dan dertig start-ups jaarlijks gebruikmaken van de faciliteiten. Daarvan
Impact maken in vier jaar ('outcome')
ontwikkelen zich vijf start-ups door naar
n
ondernemers, studenten en werkenden
n
Versterken van de concurrentiekracht van
Het realiseren van meer synergie tussen
hier beter toegang tot hebben. Er wordt
de bestaande netwerken en initiatieven
een interactieve kaart gemaakt die direct
ter ondersteuning van het mkb bij de
inzicht geeft in alle projecten. In ieder
transitieopgaven. Dit om uiteindelijk
deelgebied zijn een tot drie erkende
het mkb beter te kunnen bereiken en
innovatiehubs. Het regionale programma
activeren. Met daarbij een effectieve
brengt synergie in de samenwerking en
uitvoeringsstrategie vanuit het 'no-wrong-
maakt de hubs laagdrempelig toegankelijk
door-principe' voor ondernemers met een
voor ondernemers en studenten. De hub
vraag. Randvoorwaarde is dat de vraag van ondernemers centraal staat.
is een bron van kennis voor de regio. Actieve kennisdeling voor onderwijs-
n
REGIO ZWOLLE
Resultaat in aantallen - per jaar (output)
n
Het realiseren van meer synergie en
en kennisinstituten, ondernemers en
verbinding binnen (top)sectoren als agro
overheden wordt aangejaagd.
food, IT Å e-commerce, maar ook de vrijetijdseconomie.
Realiseren van jaarlijks 150 onderzoeksen stageplaatsen voor studenten die
n
Het realiseren van de juiste voorwaarden
klimaatadaptatie en biodiversiteit te
n
Het versterken van de betrokkenheid en
versnellen. Zowel op het gebied van
representatie van de betrokken partners in
ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit, als
de benodigde netwerken.
de meer economische transities. n
Het ontwikkelen van een lerende aanpak en samenwerking met de betrokken partners van Regio Zwolle. Onderdeel hiervan is de versterking in de samenwerking tussen economie en arbeidsmarkt: verantwoordelijk voor het inventariseren en uitwerken van overkoepelende uitdagingen. Alsmede het koppelen op uitvoeringskracht.