2022-04-26 Informatie burgemeester - opvang locatie Luttelgeest (COL) en stikstofproblematiek.pdf

t gemeente

NOORDOOSTPOLDER MEMO Aan

College en fractievoorzitters

Van

Burgemeester

Datum

26 april 2022

Onderwerp

Centraal Opvang Locatie Luttelgeest (COL) en stikstofproblematiek

Bijlage

geen

Aanleiding Op 25 april jl heeft de Commissaris van de Koning (CdK) tijdens een vertrouweiijke bijeenkomst met de fractievoorzitters een toelichting gegeven over de plannen nabij het huidige AZC te Luttelgeest aan de Oosterringweg. De bijeenkomst is voor mij aanleiding de fractievoorzitters en het college bij elkaar te roepen om de positie van de gemeente ten aanzien van deze plannen te bepalen. In deze memo zijn allereerst de door de provincie gepresenteerde plannen beschreven en is een eerste analyse hiervan vanuit de gemeentelijke positie gemaakt. Vervolgens is aan de hand van een aantal scenario's geschetst welke positie het gemeentebestuur in deze zou kunnen innemen.

De plannen van de Provincie De provincie is voornemens een locatie aan de Oosterringweg te kopen waar nu een veehouderijcomplex met agrarische cultuurgrond is gevestigd De huidige bestemming hiervan is 'Agrarisch Intensief. Het bedrijf beschikt over een vergunning in het kader van de Wet Natuurbescherming voor de beoogde situatie; het houden van ca. 4.000 vleeskalveren met berekende Emissie van ca 12 000 kg NH3 (externe saldering stikstofruimte). De provincie wil de berekende stikstofruimte inzetten om het hiermee mogelijk te maken een NBwetvergunninn_af te geven voor naar verwachting^ Jjoedrijven in de Noordoostpoider van deC "(bekende

j lVoo W De provincie wil de locatie vervolgens aan het COA doorleveren om hier een zogenaamde Centrale Ontvangstlocatie (COL) te vestigen. Een COL heeft een andere functie in het proces rond asielzoekers en verschilt van de functie van het huidige AZC. In een COL krijgen circa 200 tot 300 asielzoekers 3 tot 10 dagen onderdak vanuit het aanmeldcentrum in Ter Apel. Naar onze huidige inzichten gaan ze na deze 10 dagen of naar een regulier AZC in den lande of worden deze personen uitgezet via een uitzet- AZC. Momenteel zijn er in Nederland twee van dergelijke locaties gevestigd namelijk in Ter Apel en Budel. Tijdens de bijeenkomst heeft de CdK aangeven dat het rijk voornemens is een dergelijke COL op vier plekken in Nederland te vestigen Ingrepen op het gebied van het

1

vestigen van een COL (en wellicht ook AZC’s in den lande) zal gebeuren via een aanwijzing De CdK heeft aangegeven dat de besluitvorming over de komst van het COL niet bij de gemeenteraad ligt. Maar bij het rijk c.q. de provincie. Na het gesprek met de fractievoorzitters heeft de CdK aangegeven de staatssecretaris mee te geven dat vanuit de fractievoorzitters wordt aangedrongen op "uitleg aan de omgeving”.

Eerste analyse Een eerste analyse van het door de CdK gepresenteerde plan levert de volgende opmerkingen en kanttekeningen op: Stikstofproblematiek e De stikstofproblematiek in het algemeen en die van de bedrijven die als gevolg van de PASuitspraak niet beschikken overeen rechtsgeldige NB-wetvergunning in het bijzonder betreft een rijksbelang. Daarnaast lijkt -zo is het idee nu- de provincie in beeld. Zij zijn immers bevoegd gezag voor de Natuurbeschermingswet en zal de bedrijven hierin tegemoet moeten komen. Wel is het zo dat het rijk voor bedrijven die willen stoppen een speciale regeling in het leven heeft geroepen de zogeheten 'stoppersregeling'. Voor deze regeling is 31 miljard euro beschikbaar gesteld. Daarmee is het rijksbelang wel duidelijk. ® Het is onduidelijk of en hoe de stikstofri/irnteiF _ ______jkan worden ingezet. De verwachting is er wel, maar de zekerheid ntet. Het ontbreekt aan een nddere onderbouwing en dus is de zekerheid op voorhand nu niet te geven.

• Het lijkt er op dat door de aankoop van de locatie aan de Oosterringweg de provincie de te vergunnen stikstofruimte zou kunnen realiseren Door de locatie vervolgens aan het COA door te leveren zijn hieraan voor de provincie niet of nauwelijks kosten verbonden Asielzoekersproblematiek • Los van de noodwetgeving die onderweg is (om de aanwijzing mogelijk te maken), is landelijk bepaald dat de situatie in met name Ter Apel (aanmeld- en ontvangstlocatie) onhoudbaar is en om een oplossing vraagt. Het streven is dat er verspreid over Nederland naar plekken voor COLs wordt gezocht om na realisatie de druk op de locaties in Ter Apel en Budel te kunen doen afnemen. Het is onduidelijk op welke inhoudelijke gronden juist de locatie naast het huidig AZC in Luttelgeest hiervoor is gekozen, anders dan de mogelijke verwerving van de locatie door de provincie en dus de oplossing te vinden door de combinatie van twee lastige dossiers, o Volgens de huidige vergunning is er plek voor 1000 asielzoekers in Luttelgeest waaronder recent 50 zogeheten AMA’s. Luttelgeest is reeds velejaren een goed functionerend AZC dankzij alle partijen die hierin en hierbij actief zijn. In het verleden zijn wijzigingen in aantallen altijd met de buurt en omgeving en partners besproken Overheid en omgeving zijn altijd constructief met elkaar voor dit gebied en functie opgetrokken.

Een aantal jaren geleden is geprobeerd het AZC te vergroten naar een kleine 1500. Dit is niet doorgegaan vanwege verzet van de omwonenden en inwoners. Het belangrijkste argument was toen accummulatie van problematiek (want er waren ook arbeidsmigranten in beeld) en het gebied functioneert nu goed dus waarom wijzigen met de kans op verslechtering. De Noordoostpolder levert al haar bijdrage o Vanuit de poliltie komt het signaal dat in de huidige verhoudingen en met de huidige aandacht de leefgemeenschap op het AZC goed functioneert. Er zijn geen noemenswaardige problemen anders dan incidenten die beheersbaarbaar en beperkt zijn Overlast wordt wel ervaren in Kuinre maar er vinden geen excessen plaats. Procedureel • Landelijk is er een grote druk op de asielketen en wordt er gezocht naar voldoende plekken om asielzoekers op te kunnen vangen en statushouders uit te laten stromen naar de reguliere woningmarkt De burgemeesters/voorzitters van de 25 Veiligheidsregio’s en de Commissarissen van de Koning hebben daarom de staatssecretaris verzocht noodwetgeving voor te bereiden om de opvang dwingend te kunnen regelen. Deze noodwetgeving is nog niet gereed en het is dus nog onduidelijk hoe dit vorm gaat krijgen. « De huidige bestemming van de locatie is Agrarisch Intensief. Binnen deze bestemming is een asielzoekerscentrum niet toegestaan.

Dit betekent dat een ruimtelijke procedure gevolgd moet worden Wanneer de gemeente meewerkt, zou dit in de vorm van een bestemmingsplan of (tijdelijke?) omgevingsvergunning moeten gebeuren. Mocht het rijk/de provincie de komst van het

2

AZC dwingend willen doorzetten, dan bestaat hiervoor de mogelijkheid van het invoeren van een rijks- danwel provinciaal inpassingsplan. Ook deze plannen staan open voor bezwaar en beroep En dat betekent een effect in elk geval in het tijdsverloop, nog los van wat de omgeving doet.

Scenario’s De door de CdK gepresenteerde plannen vragen om een reactie vanuit de gemeente. Temeer daar de CdK heeft aangegeven dat hij hierover binnen vier weken besluitvorming van de zijde van staatssecretaris verwacht. Ik vind het van belang onze gemeentelijke reactie met de gemeenteraad te bepalen en te bespreken. De bestuurlijke reactie van het gemeentebestuur is te typeren aan de hand van drie scenario’s: Scenario 1: principieel tegen We werken als gemeente niet mee aan de komst van het COL op deze locatie. Het huidige AZC is al omvangrijk, maar functioneert momenteel goed. De komst van het COL zal leiden tot een te grote druk op het huidige AZC en de omgeving. Bovendien is eerder met de omgeving afgesproken dat het AZC niet verder uitgebreid zou worden Dat betekent dat het gemeentebestuur geen medewerking verleent. In de situatie rond schaliegas is iets soortgelijks opgezet Mocht het rijk en de provincie de komst toch dwingend willen doorvoeren, dan zal het gemeentebestuur gebruik maken van de mogelijkheden van bezwaar en beroep. Dit zal de komst van het COL in ieder geval vertragen. Voordeel De lokale overheid laat zien in het kader van Omgevingswet en hoe de eerste overheid met haar inwoners omgaat. Het nakomen van een eerdere afspraak en draagvlak bij inwoners blijkt niet mogelijk en leidt dus tot tegen zijn.

Het genoeg is genoeg adagium voor de locatie speelt ook een rol Nadeel Het tegenwerken lijkt op het ontkennen van het asielprobleem en het niet mee helpen oplossen van een voorlopig landelijk probleem. Een houding die als niet coöperatief zal worden bestempeld en wellicht repercussies kent voor andere dossiers Daarnaast zal het stikstof probleem blijven bestaan en vervalt deze -voor de provincie en rijkgoedkope oplossing De onzekerheid voor de bedrijven blijft daarmee bestaan. Scenario 2 Voorwaardelijk tegen De gemeente neemt het standpunt in dat de gepresenteerde plannen nog onvoldoende zijn uitgewerkt en vindt het belangrijk dat aan een aantal voorwaarden moet worden voldoen voordat we bereid zijn mee te werken. Hierbij valt te denken aan: * Een zorgvuldig proces met de omgeving in de geest van de Omgevingswet;, echter minder ver dan participatieinstrument meebeslissen; • Garanties voor wat betreft de inzet van de stikstofruimte voor de bedrijven in de Noordoostpolder, onduidelijk is nu of deze er zijn; e Duidelijkheid over de randvoorwaarden waarbinnen het COL wordt gerealiseerd (tijdelijkheid, veiligheid, voorkomen van overlast, relatie met het bestaande AZC, etc.); Een gebiedsgebonden bijdrage van de kant van provincie en rijk als compensatie voor het gebied; » Eventueel uitkopen van bewoners in de omgeving die willen verhuizen.

Voordeel Het gebiedsproces betekent voor een belangrijk deel recht doen aan de afspraken uit het verleden. Het 'zoet' wordt vergroot en de omgeving heeft mogelijk concreet voordeel / compensatie bij uitbreiding en/of inbreng in inpassing Positief effect voor het stikstof dossier en schadeloosstelling provincie. Nadeel De omgeving kan hier nog steeds tegen zijn en wijzen op het verleden. Politiek gezien staat de politiek dan wellicht niet achter de maatregelen maar heeft een compensatie geaccepteerd. Deze opstelling van de gemeente kan als vertragend of belemmerend worden beleefd

3

Scenario 3: Positieve grondhouding We melden de provincie dat we bereid zijn me te werken aan de komst van het COL. We nemen hiermee verantwoordelijkheid voor de landelijke asielproblematiek en helpen hiermee tegelijk een aantal bedrijven met hun bedrijfsvoering in het kader van de stikstofproblematiek. Hierover maken we afspraken met de provincie. Ook maken we afspraken met provincie en rijk over zorgvuldige communicatie richting de omgeving en de voorwaarden waaronder het COL gerealiseerd wordt. Voordeel Het Rijk en provincie kunnen onverkort hun plannen doorzetten Met een positief effect op asielbeleid en stikstofcompensatie. De omwonenden krijgen wel alle gelegenheid tot het meepraten over invulling en dergelijke. Nadeel Er wordt niet gehandeld conform vroegere afspraak. De omwonenden praten niet mee terwijl dat altijd wel gedaan is. Het kan worden uitgelegd als een bestuur dat zich "verschuilt" achter de landelijke regering Het betekent het stapelen van de asielproblematiek op deze locatie.

Vervolg De CdK heeft in de recente bijeenkomst met fractievoorzitters opgehaald hoe de politiek in eerste instantie aankijkt tegen de inzet voor aankoop, verkoop en vestigen van een COL. Daarbij is door de fractievoorzitters vooral gewezen op het proces met de omwonenden en de vragen die ook in deze memo zijn opgenomen. De CdK gaat dit terugkoppelen aan de minister/staatssecretaris en de verwachting is dat er over een week of vier duidelijkheid is over de besluitvorming door de regering

Besluitvorming Gelet op de importantie en complexiteit van het onderwerp vind ik het raadzaam om eerst met u in gesprek te gaan in een separate vertrouwelijke bijeenkomst Naast u als fractievoorzitters heb ik ook de demissionaire wethouders uitgenodigd. Daar waar er sprake is van een dubbeling (wathouder en gemeenteraadslid en/of fractievoorzitter) ligt het voor de hand een ander fractielid uit de fractie deel te laten nemen aan deze vertrouwelijke bijeenkomst De collegeleden sluiten aan omdat zij kennis en ervaring hebben met betrekking tot de elementen die nu aan de orde zijn. Op basis van deze bijeenkomst zal ik een door mij op te tekenen conclusie vastleggen in een eerste brief namens ons als bestuur. Daarin zal de gemeente haar voorlopige standpunt kenbaar maken. Voorlopig’ omdat er rond zowel de stikstofproblematiek als het bijplaatsen van een COL nog teveel vragen leven die eerst moeten zijn opgehelderd, voordat er een definitief standpunt kan worden ingenomen Mijn inschatting is dat het definitieve standpunt niet veel later formeel door u als gemeenteraad zal worden ingenomen en vervolgens kenbaar zal worden gemaakt. Dit kan ook eventueel plaatsvinden als onderdeel van een ruimtelijke procedure of als bestuurlijke reactie op een voornemen.

Roger de Groot burgemeester

28-4-2022

4