20.0 RB Sociale Voedseltuin Polderwerk.pdf

No. 25.0001473-1

gemeente

NOORDOOSTPOLDER Emmeloord, 25 november 2025.

Onderwerp

Sociale Voedseltuin Polderwerk

Advies raadscommissie Debatstuk

Aan de raad. Status: ter besluitvorming Voorgesteld besluit 1. Het initiatief ‘Polderwerk' vast te stellen conform het projectplan; 2. Verschillende externe bronnen incidenteel te bestemmen voor de eenmalige investering in de tuin, en exploitatie voor de duur van twee jaar; 3. De 2° wijziging van de programmabegroting 2026 vastte stellen; 4. De financiéle verwerking voor het jaar 2027 mee te nemen in de primitieve begroting 2027. Doelstelling Het bevorderen van (sociale) participatie van inwoners in kwetsbare posities en het versterken van de (financiéle) bestaanszekerheid. Inleiding De gemeente Noordoostpolder zet actief in op het bevorderen van de bestaanszekerheid van haar inwoners. Een belangrijk onderdeel hiervan is participeren in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Methetinitiatief ‘Polderwerk’, een sociale voedseltuin, wordt een structurele bijdrage geleverd aan deze opgave. Het project richt zich op huishoudens die rond het sociaal minimum leven, en maakt de mogelijkheid tot participatie en gezond voedsel voor hen toegankelijk. Tegelijkertijd biedt hetinitiatief een inclusieve en groene ontmoetingsplek waar inwoners zich welkom, waardevol en maatschappelijk betrokken kunnen voelen. Het project ‘Polderwerk’ draagt bij aan meerdere beleidsdoelen, waaronder re-integratie op de arbeidsmarkt, sociale participatie, activering, gezondheid en armoedebestrijding.

Door middel van laagdrempelige deelname aan werkzaamheden in de tuin kunnen inwoners op een natuurlijke wijze stappen zetten richting (arbeids)participatie en persoonlijke ontwikkeling. Het initiatief is verder uitgewerkt in het bijgevoegde projectvoorstel (bijlage 1) aangevuld met een dekkingsplan en de beoogde planning van de realisatie. Beleidsreferentie Het initiatief sluit aan bij de volgende beleidsdocumenten: — Deelplan Participatie — Deelplan Minima — Programmaplan ‘Samen en Gezond’ — Rapport Berenschot 2024 Argumenten 1.1 Polderwerk biedt nieuw aanbod voor activering naar werk Het initiatief Polderwerk biedt een vernieuwende vorm van begeleiding en activering voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In een gestructureerde, laagdrempelige omgeving kunnen deelnemers werkritme opbouwen, sociale vaardigheden ontwikkelen en bijdragen aan een maatschappelijk relevant doel. Daarbij leren zij werkgerelateerde competenties zoals samenwerken,

No. 25.0001473-2 plannen en verantwoordelijkheid nemen. Ook kunnen zij zelf onbespoten voedsel verbouwen. Deze combinatie van fysieke activiteit, sociale betrokkenheid en praktische vaardigheden vergroot de kans op doorstroom naar vrijwilligerswerk, leerwerktrajecten of regulier werk. Vergelijkbare initiatieven elders in Nederland, zoals de Voedseltuin in Rotterdam en projecten in Friesland, tonen aan dat deze aanpak effectief is in het bevorderen van (arbeids)participatie, sociale cohesie en voedselzekerheid. Door Polderwerk strategisch te positioneren binnen het sociaal domein en samen te werken met partners zoals Concern voor Werk, ontstaat een domeinoverstijgende aanpak die gezondheid, participatie en economische zelfstandigheid verbindt. Inwoners waar de sociale voedseltuin voor is bedoeld: Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die baat hebben bij een tussenstap richting werk of vrijwilligerswerk; -

Huishoudens met een laag besteedbaar inkomen;

-

Mensen in de bijstand of schuldhulpverlening;

-

Mensen met psychische of lichamelijke klachten die een belemmering vormen voor arbeidsparticipatie;

-

Mensen met een vergroot risico op sociaal isolement of gezondheidsproblemen:;

-

Mensen die actief deelnemen aan het onderhoud van de tuin.

1.2 Polderwerk biedt inwoners met gezondheidsproblemen een praktische opstap naar werk door gezondheid en re-integratie te verbinden, wat hun kans op duurzame participatie vergroot In de gemeente Noordoostpolder is een aanzienlijke groep inwoners met gezondheidsklachten zichtbaar binnen het bijstandsbestand. Zo ontvangen 164 inwoners een tegemoetkoming in ziektekosten. Hoewel het BUIG-saldo bovengemiddeld is, liggen de scores voor bijstandsafhankelijkheid en de ontwikkeling van de bijstandsdichtheid onder het landelijk gemiddelde. Deze groep vraagt om een aanpak die niet alleen inzet op directe plaatsing bij werkgevers en andere vormen van participatie, maar ook op voorbereidende stappen richting werk, zoals het opbouwen van arbeidsritme, het versterken van sociale vaardigheden en het vergroten van zelfvertrouwen. Bovendien draagt Polderwerk direct bij aan gezondheidsbevordering doordat deelnemers zelf onbespoten voedsel kunnen verbouwen en meenemen. Voor inwoners met gezondheidsproblemen is de stap naar werk vaak te groot. Mensen met gezondheidsproblemen hebben minder kans op werk, en werkloosheid leidt op zijn beurt tot gezondheidsproblemen. Polderwerk combineert gezondheidsbevordering met re-integratie en sluit aan bij deze behoefte.

Dit sluit aan bij wetenschappelijke inzichten dat domeinoverstijgende samenwerking (gezondheid én werk) de kans op duurzame re-integratie vergroot. 1.3 Het initiatief bevordert werktoeleiding, participatie, activering, gezondheid en armoedebestrijding, ín samenwerking met Concern voor Werk voor signalering en arbeidsmarkttoeleiding Polderwerk is domeinoverstijgend initiatief vanuit het programma ‘Samen en Gezond’. In het door de gemeenteraad vastgestelde programmaplan ‘Samen en Gezond’ (12 mei) is de actie ‘We zetten de eerste sociale voedseltuin in Emmeloord op’ expliciet opgenomen. Dit initiatief is programmaoverstijgend van aard, aangezien het bijdraagt aan meerdere doelen binnen het sociaal domein, zoals het vinden van werk, sociale participatie, activering, gezondheid en armoedebestrijding. Er wordt actief samenwerking gezocht met sociaal ontwikkelbedrijf Concern voor Werk om de mogelijke toeleiding naar de arbeidsmarkt te waarborgen. Denk daarbij aan signaleren van inwoners met potentie tot deelname aan de arbeidsmarkt, naast de daadwerkelijke ontwikkeling van werknemersvaardigheden (zoals opbouwen van een routine, regelmaat, samenwerken, enzovoorts). Door in te stemmen met de uitvoering van het projectplan wordt een concrete stap gezetrichting integraal en programmatisch werken.

1.4 Concern voor Werk draagt bij aan de ontwikkeling van de voedseltuin, met expertise van ontwikkeling naar werk en de benodigde infrastructuur Concern voor Werk begeleidt inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt en is partner van de gemeente in het realiseren van arbeidsparticipatie. Binnen de Dienstverleningsovereenkomst tussen Concern voor Werk en de gemeente zijn duidelijke kaders afgesproken, waaronder: * Activering gericht op maximale participatie; * Het vergroten van werknemersvaardigheden.

No. 25.0001473-3 Concern voor Werk is goed gepositioneerd om deze doelgroep via Polderwerk op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met arbeid en participatie in een beschermde, motiverende omgeving. Daarmee wordt de benodigde expertise en infrastructuur voor bemiddeling naar werk benut. 1.5 We brengen de maatschappelijke effecten van het initiatief in kaart door middel van monitoring Voor een goed beeld van de impact van de Sociale Voedseltuin is het noodzakelijk om het proces en de resultaten systematisch te monitoren. Samen met de provinciale uitvoeringsorganisatie Flever is een monitoringsvoorstel opgesteld dat zich richt op het kwalitatief en kwantitatief onderzoeken van de werkzame elementen van de tuin. Deze inzichten zijn van belang voor het huidige project en voor het bepalen van een mogelijke voortzetting. Succesfactoren en belemmeringen worden expliciet in kaart gebracht, zodatbijsturing mogelijk is. De resultaatgebieden zoals genoemd in het projectplan worden gemeten. Aan het einde van de initiële looptijd wordt duidelijk wat het initiatief heeft opgeleverd. 2.1 Financiering van de aanleg is grotendeels gedekt via externe middelen De Gemeenschappelijke Regeling IJsselmeergroep heeft in de bestuursvergadering van 28 februari jl. €82.500 gereserveerd voor de initiële investering in de voedseltuin.

Deze middelen worden beschikbaar gesteld via Concern voor Werk en zijn taakstellend voor de aanleg van een tuin waarbij de uitgangspunten in het projectplan verwerkt zijn. De verdere exploitatie van de tuin wordt mede mogelijk gemaakt door diverse subsidiebronnen. Zie ook het onderdeel ‘Financiën’. Kanttekeningen 1.1 We hebben een geschikte locatie gevonden, maar deze is nog niet definitief Er wordt op dit moment een mogelijke locatie onderzocht voor een sociale voedseltuin. Omdat het initiatief zich nog in besluitvormingsfase bevindt, is het wenselijk om in deze periode geen verwachtingen of onrust bij derden te creëren. Wanneer door besluitvorming meer duidelijkheid

ontstaat over de haalbaarheid, worden de relevante betrokkenen geïnformeerd waarna ook de raad

nader worden geïnformeerd. Feitelijk staat de besluitvorming over het realiseren van een sociale voedseltuin los van het locatievraagstuk.

1.2 Eris aleen Voedselbos Hoewel er al een Voedselbos bestaat in Emmeloord, onderscheidt Polderwerk zich door de expliciete koppeling met werk, activering en begeleiding. Anders dan het Voedselbos, waar vrijwilligers zelfstandig werken en de nadruk ligt op educatie, natuurbeleving en biodiversiteit, zijn bij Polderwerk professionele begeleiders aanwezig die deelnemers ondersteunen bij het ontwikkelen van werknemersvaardigheden. De tuin is verbonden aan partijen die gespecialiseerd zijn in ontwikkeling naar werk, zoals Concern voor Werk, waardoor er een directe lijn is naar re-integratie en werkontwikkeling. Daarmee biedt Polderwerk een gestructureerde leer- en werkomgeving waarin deelnemers actief worden begeleid richting (arbeids)participatie. 2.1 De gevraagde dekking is incidenteel We willen door het inzetten van dit initiatief inzicht verkrijgen in werkzame elementen van deze samenwerking, en de opschalingsmogelijkheden en -instrumenten in kaart brengen. Bij gunstige resultaten, onder andere van de verwachte resultaten (als beschreven in het projectplan in bijlage 1), willen we de tuin verder door ontwikkelen en structurele dekking organiseren. 2.2 De gevraagde dekking van € 100.000 ESF-subsidie (Sociale inclusie en 24/25) is nog niet beschikbaar, maar wordt dat wel met grote waarschijnlijkheid De dekking van ESF 2027is nog niet direct beschikbaar.

De verwachting is echter wel dat dit met grote waarschijnlijkheid beschikbaar zal komen, in lijn met vorige jaren. Zowel in de periode 2020— 2022 als in 2022-2023 heeft de gemeente Noordoostpolder meer dan 100% van het beschikbaar gestelde ESF-subsidiebedrag weten te realiseren. Voor het programma ESF+ 2024-2025 Arbeidsmarkttoeleiding zien we hetzelfde beeld: reeds na afloop van 2024 is de realisatie ruim boven de 100% uitgekomen. Op basis van deze recente ervaringen met ESF-projecten kunnen wij met vertrouwen stellen dat het beoogde bedrag van circa € 157.000 volledig zal worden gerealiseerd,

No. 25.0001473-4 waarvan 100.000 bestemd is voor de voedseltuin. Daarbij geldt dat er bovendien een ruime buffer aanwezig is, waardoor ook bij de eindcontrole geen risico wordt voorzien. Financiën Hoewel een aanzienlijk deel van de verwachte kosten reeds is gedekt vanuit verschillende dekkingsbronnen, resteert een tekort waarvoor een voorstel tot een 2° begrotingswijziging voor 2026 wordt voorgelegd aan de raad. Voorgesteld wordt om de kosten voor 2026 van € 34.672 en de kosten voor 2027 van € 39.228 uit de

reserve Armoede te dekken. Immers, een sociale voedseltuin levert gezonde, betaalbare voeding voor

mensen met een laag inkomen, waardoor hun uitgaven aan boodschappen dalen. Omdat bestaanszekerheid een belangrijke voorwaarde kan zijn voor duurzame participatie is dit een belangrijke en passende dekkingsbron voor dit voorstel. Gemeente Noordoostpolder heeft het beleid dat voor zo ver lasten van incidentele doelstellingen niet gedekt worden door specifieke baten of bestemmingsreserves, de incidentele lasten gedekt worden uit de reserve. In het geval van onzekerheid ten aanzien van subsidies, kunnen de op een later moment ontvangen subsidies(beschikkingen) worden toegevoegd aan de reserve Armoede.

Zodra er indicaties zijn dat de verwachte kosten zullen afwijken van de te maken kosten, wordt de raad tijdig geïnformeerd. De verwachting is dat dit niet nodig zal zijn, tenzij er bij het zoeken naar een locatie aanvullende kosten ontstaan. De raad kan in dat geval verwachten daar in Q1 of Q2 van 2026 een voorstel over te ontvangen. De financiële verwerking voor het jaar 2027 wordt voorgesteld mee te nemen in de primitieve begroting 2027. Kosten

Dekking

2026

2026

Eenmalige investering

82.500

82.500 Investering via Concern voor Werk

Loonkosten, onderhoud, communicatie

141.400

10.000 GALA-budget 50.000 Schouten-middelen 41.724

ESF-subsidie 2022-2023

5.000 Bijdrage Stichting Sociale Voedseltuin 34.676 Reserve Plan Armoede 223.900

223.900

Kosten

Dekking

2027

Loonkosten, onderhoud, communicatie

144.228

2027

- GALA-budget - Schouten-middelen 100.000 ESF-subsidie 2024-2025 5.000 Bijdrage Stichting Sociale Voedseltuin 39.228 Reserve Plan Armoede

144.228

144.228

Planning/uitvoering Na instemming methet besluit volgt verdere uitwerking en uitvoering van het projectplan (bijlage 1). Bij gunstige resultaten, onder andere van de verwachte resultaten als beschreven in het projectplan, willen we de tuin verder door ontwikkelen en structurele dekking organiseren. Door het inzetten van dit initiatief willen we inzicht verkrijgen in de werkzame elementen van de sociale voedseltuin op het gebied van gezondheidsbevordering, arbeidsmarktre-integratie en samenwerking. Ook wordt dan

No. 25.0001473-5 gekeken naar opschalingsmogelijkheden en de gehanteerde instrumenten. Dit wordt gedaan door middel van een evaluatie waarin de resultaten zoals in het projectplan gedurende de looptijd worden gemeten. We hebben hierin een samenwerking met provinciale uitvoeringsorganisatie Flever die de monitoring zal uitvoeren. Na twee jaar vindt samen met betrokkenen een evaluatie plaats. Bijlagen =__ Projectplan Polderwerk. Het college van burgemeester en wethouders,

de secretaris,

e-burgemeester,

(

c

é

zee

7) / meee

ae

gu

|

Portefeuillehouder

: mevrouw L. Verduin

Steller : mevrouw J.J. van Schothorst, +31 6 13 32 78 02; a.vanschothorst@noordoostpolder.nl

*

No. 25.0001473-6

> gemeente

%

NOORDOOSTPOLDER RAAD

De raad van de gemeente Noordoostpolder, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 2 december 2025, no. 25.0001473; gelet op artikel 189 en 192 Gemeentewet; BESLUIT: 1.

3. 4.

Hetinitiatief ‘Polderwerk’ vast te stellen conform het projectplan; Verschillende externe bronnen incidenteel te bestemmen voor de eenmalige investering in de tuin, en exploitatie voor de duur van tweejaar; De 2° wijziging van de programmabegroting 2026 vastte stellen; De financiële verwerking voor het jaar 2027 mee te nemen in de primitieve begroting 2027.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 26 januari 2026.

riffier,

devoorziter,

PIAL

t

y

Lk!