19.4 Risicoparagraaf.pdf

Bijlage 4 RV Definitieve keuze VO-Campus

Risicoparagraaf Deze bijlage gaat over de risico’s, zowel negatief als positief, die we in deze definitiefase van het project voorzien en welke maatregelen we treffen om de risico’s te beheersen. In de vervolgfase(s) van het project zal de risicoparagraaf blijvend aangevuld en geactualiseerd worden. In de reguliere rapportages aan de gemeenteraad zullen we u hiervan op de hoogte houden.

Veranderende leerlingaantallen Omschrijving Het aantal leerlingen is bepalend voor de ruimtebehoefte en dus de bouwvolume. Voor het bepalen van de ruimtebehoefte gaan we uit van leerlingenaantallen in 2034. Prognoses worden hoe verder in de tijd hoe meer onzeker. Door actuelere geboortecijfers en de oktobertellingen van komende jaren mee te nemen krijgen meer betrouwbare prognoses.

Mogelijk effect Een verschil van 100 leerlingen meer (of minder) betekent een verschil van 500 m² bouwen. Uitgaande van € 2.400 p/m² is dit een verschil van € 1,2 miljoen aan bouwkomsten.

Beheersmaatregelen 1. Fluctuaties zijn niet vreemd in het onderwijs. Bij het ontwerp van de VO-Campus zal rekening worden gehouden met het kunnen opvangen van beperkte fluctuaties. Dit doen we door flexibele bouw. Bovendien kunnen doordat de beide VOscholen op één locatie komen, wanneer een school een periode iets meer in trek is lokalen makkelijker omgezet worden tussen de scholen. Op verschillende locaties is dit geen optie. 2. Gemeente en scholen zijn overeengekomen dat uiterlijk voorafgaand aan de fase Technisch Ontwerp tot een vaststelling dan wel een herijking, van het nu overeengekomen leerlingenaantal van 2.700, wordt besloten. Indien uit de nieuwste prognoses blijkt dat het leerlingaantal gewijzigd moet worden geldt: • Er wordt vastgesteld op welke wijze de uitgangspunten en doelstellingen die worden gehanteerd bij de voorbereiding van de nieuwbouw van de VO-Campus wijzigen, waaronder het Programma van Eisen en het Stichtingskostenniveau; • Gezamenlijk stellen partijen vast welke gevolgen er zijn voor de beoogde planning en dekking van de nieuwbouw van de VO-Campus; • Indien nodig worden de gevolgen voorgelegd aan Gemeenteraad en Raden van Toezicht. 3. Tot slot wordt in de ontwerpfase aan de architect de opdracht geven om er rekening mee te houden dat er sprake van toekomstige uitbreiding kan zijn. Dit met de woningbouwopgave in gedachte.

Door de onzekerheid wanneer dit leidt tot een sterke stijging van het aantal leerlingen is dit nog niet ingerekend. Opdracht aan de architect is vooralsnog rekening te houden met een eventuele uitbreiding die moet passen in het concept van de VO-Campus.

Renteniveaus Omschrijving De investering in de VO-campus wordt geactiveerd en in 40 jaar afgeschreven. Dit resulteert in kapitaallasten (afschrijvingslasten en rentelasten) die als last in de gemeentelijke exploitatie terecht komen. Volgens wet- en regelgeving mag alleen de rentelasten die voortkomt uit projectfinanciering (externe lening die specifiek is aangetrokken ten behoeve van een specifiek project/activiteit) toegerekend worden aan dat project/activiteit. De dekking van de kosten voor de ambitievariant van de VO-Campus komt mede uit een aanpassing van de in VIV opgenomen renteniveau.

Effect Een stijging van de rentelasten boven de 1% op het moment dat dit aan de orde is (als de gemeente daadwerkelijk moet lenen) betekend een negatief effect op de investeringsruimte. Een verhoging van het rentepercentage met 1% betekent een bedrag van bijna € 3,5 miljoen minder aan investeringsruimte.

Beheersmaatregel 1. In het raadsbesluit wordt uitgegaan van een gescht projectrentepercentagae van 1% gezet. Dit is lager dan de 2,2% dan bij de besluitvorming over VIV werd gehanteerd. De rentelasten kennen dagkoersen die medio mei 2021 rond de 0,4% schommelt. 2. Gemeente en scholen hebben afgesproken dat indien het rentepercentage op het moment van aangaan van de financiering aanzienlijk afwijken van genoemde toegepaste projectrente, partijen de gevolgen daarvan in de Stuurgroep zullen vaststellen, waarbij partijen de effecten van dit risico behandelen als een mogelijke benodigde bijstelling van het programma en/of budget. Hierbij geldt het volgende ‘escalatiemechanisme’: 1. Opvangen effect in projectbudget; 2. Gesprek in stuurgroep over eventueel aanpassen programma zonder dat dit de kaders raakt; 3. Voorleggen aan gemeenteraad en Raden van Toezicht wanneer oplossing leidt tot een aanpassingen van de meegegeven kaders.

Bouwkostenniveaus Omschrijving De prijsontwikkelingen in de bouw laten een stijgende lijn zien. In de kostenraming is gerekend met een prijsindexering van 2% per jaar tot 2026. Dit is een gecumuleerde prijsindicatie in 5 haar van 10,4%.

Effect Het bedrag dat hoort bij de gemiddelde prijsstijging van 2% per jaar is in de kostenraming opgenomen als een bedrag van € 2,3 miljoen. Een stijging van gemiddeld 3% per jaar zal grof omgerekend een nadelig effect hebben van € 1 miljoen.

Beheersmaatregel De indexering in de kostenraming is een gemiddelde gebaseerd op de trend van afgelopen jaren. Het ene jaar is de stijging hoger en dan weer lager. Met de huidige inzichten is er nu met een realistische prijsontwikkeling gerekend. Gemeente en scholen hebben afgesproken voorafgaand aan de aanbesteding van de bouwuitvoering van de VO-Campus vast te stellen of de algemene prijsontwikkeling bouw – vast te stellen conform de BDB-index afdeling onderwijsgebouwen – afwijkt van de in de kostenraming gehanteerde index tot einde werk (2026). Indien de dan vastgestelde afwijking zorgt voor een verwachte afwijking van de aanbestedingsresultaten, dan zullen partijen dit behandelen als een benodigde bijstelling van het programma en/of budget. Hierbij geldt het volgende ‘escalatiemechanisme’: 1. Opvangen effect in projectbudget (eventueel via post onvoorzien); 2. Gesprek in stuurgroep over eventueel aanpassen programma zonder dat dit de kaders raakt; 3. Voorleggen aan gemeenteraad en Raden van Toezicht wanneer oplossing leidt tot een aanpassingen van de meegegeven kaders.

Invulling ambities Omschrijving Het Voorlopig Ontwerp is een vertaling van het Programma van Eisen en de daar in opgenomen ambities. De doorberekening van het Voorlopig Ontwerp is de eerste testcase voor de kostprijs.

Effect Het beschikbare budget is taakstellend, dit betekent dat deze niet overschreden mag worden. Effect zal zijn dat ambities bijgesteld worden.

Beheersmaatregel Wanneer blijkt dat na calculatie van de bouwkosten op basis van het Voorlopig Ontwerp de bouwkosten boven de kostenraming uit komt dan zullen partijen dit behandelen als een benodigde bijstelling van het programma. Concreet betekent dit dat ambities en ontwerp bijgesteld moeten worden om te passen binnen de taakstellende kostenraming.

Post onvoorzien Omschrijving Bij een groot project, zoals het realiseren van een VOCampus, hoort een mate van onzekerheid is. Hierbij hoort ruimte voor tegenvallers en onvoorziene uitgaven tijdens de gehele looptijd van het project.

Effect In de kostenraming is rekening gehouden met een post onvoorzien van ruim € 3 miljoen. Verhoging van de post onvoorzien met 1% staat gelijk aan € 360.000.

Beheersmaatregel 1. Het opgenomen budget voor onvoorzien is 8,6% van het totaal beschikbaar gestelde budget. Dit is een toereikend percentage voor grote projecten. 2. Het is zaak de post onvoorzien in te zetten voor zaken die niet voorzien waren en niet voor aanvullende wensen in de ontwerpfase. Concreet betekent dit dat ambities en ontwerp eventueel bijgesteld moeten worden om te passen binnen de taakstellende kostenraming. De post onvoorzien is bedoelt voor onvoorziene zaken zoals vergaande prijsontwikkelingen, onverwachte meerwerkposten en dergelijke.

Bestemmingsplan Omschrijving Voor de nieuwbouw van de VO-Campus is waarschijnlijk een aanpassing van het Bestemmingplan noodzakelijk. De huidige bestemming ‘maatschappelijk’ is correct maar de invulling van het aangegeven bouwvlak vraagt waarschijnlijk om een aanpassing.

Effect Het aanpassen van bestemmingplannen vraagt om duidelijke processen waarbij alle betrokken partijen een rol hebben. Het uitlopen van de proceduretijd kan een nadelig effect hebben op de kosten.

Beheersmaatregel Aandacht voor communicatie en participatie met de omgeving is belangrijk. Hierbij zullen we ook onze aandacht richten op de kansen die we zien. Zo kunnen we bijvoorbeeld de raad voorleggen (in Beeld- en Kwaliteitsplan) dat de hoogbouw met name geconcentreerd wordt richting het noorden en op de nu nog vrij liggende grond (richting het ROC) waardoor er een logische afbouw zit naar de woonwijk. Ook de ontsluitingsroutes van zowel fietsers als automobilisten kan zo vorm gegeven worden dat de Pepellaan ontzien wordt.

Gebouw Bonifatius Omschrijving De realisatie van de ambitie variant van de VO-Campus is er op gebaseerd dat alle VO-leerlingen van Emelwerda en VariO gehuisvest worden in de nieuwe campus. Het huidige Bonifatius gebouw is nog in prima staat. In de realisatie van een Onderwijsexpertisecentrum is een passende herbestemming gevonden. Wanneer deze herbestemming toch niet doorgaat moet er een andere bestemming worden gevonden.

Effect Een andere herbestemming voor het Bonifatius gebouw zal moeilijk te vinden zijn. Binnen het onderwijs is er geen behoefte aan een dergelijk groot gebouw. Slopen en een andere bestemming geven zijn geen voordehand liggende keuzes omdat onder andere het gebouw nog een hoge boekwaarde heeft.

Beheersmaatregel Samen met de partners van het beoogde Onderwijsexpertisecentrum, te weten: SBO De Klimboom (Aves), SO De Zonnebloemschool (Stichting christelijke gespecialiseerd onderwijs NOP) en SO De Optimist (Eduvier onderwijsgroep) en Kinderopvang De Locomotief (Vitree) wordt komende jaren een nadere uitwerking van het Expertisecentrum gemaakt. Hoe kunnen we alle groepen plaatsen, hoe gaan de scholen een en andere onderling organiseren, hoe realiseren we genoeg ruimte voor bewegingsonderwijs en hoe kunnen het de specifieke verkeersvraag vanuit Speciaal Onderwijs adresseren? Vertrekpunt hierbij zijn de middelen de beschikbaar zijn gesteld in VIV voor deze scholen.

Bijkomende kosten Omschrijving Nog niet alle bijkomende kosten zijn duidelijk. Dit betreft de gymzalen, infrastructuur en tijdelijke huisvesting.

Effect Bijkomende kosten zijn niet ingerekend of hoger.

Beheersmaatregel 1. De huidige gymzalen van het Emelwerda zullen in stand blijven, maar deze moeten gerenoveerd worden. In VIV is hier rekening mee gehouden maar de vraag is of de in 2018 gerekende € 900 p/m² toereikend is. Dit vraagstuk wordt betrokken bij de herijking van VIV en de beschikbare middelen voor renovaties. 2. De realisatie van de VO-Campus gaat het nodige vragen aan verkeerafwikkeling. Gekeken zal worden hoe de verschillende verkeerstromen (leerlingen op de fiets, lopend, openbaar vervoer en docenten met auto’s) het best ingericht kunnen worden. Logischer wijs verwachte we dat langs de Espelerlaan de hoofdingang gepositioneerd zal worden. Voor de doorstroming van de Esperlerlaan is in de Begroting 2021 een bedrag van € 500.000 beschikbaar gesteld. Gekeken zal worden of er ook ingrepen nodig zijn aan het kruispunt Meldestraat-Acacialaan. Als dit het geval is zal dit betrokken worden bij de plannen voor verkeer en infrastructuur voor Emmeloord. Er is in het budget rekening gehouden met de aanleg van parkeerplaatsen, maar achter het ROC liggen er al parkeerplaatsen die overdag niet vol gebruikt worden. Door een slimme doorsteek naar de nieuwe Campus kunnen we besparen op extra parkeervoorzieningen. 3. Tot slot hebben we nog geen concreet beeld of en in welke omvang er tijdelijk huisvesting aan de orde is, in de Perspectiefnota is hier € 200.000 voor opgenomen.

Hierbij is er van uitgegaan dat in bestaande gebouwen tijdelijke huisvesting gerealiseerd kan worden. Hierbij is de fasering van de bouw ook belangrijk. Wij verwachten dat we in fases gaan bouwen, de ingebruikname van de scholen zal daar ook op afgestemd worden waardoor tijdelijke huisvesting beperkt kan blijven.

Extra middelen Rijk OHV Omschrijving Momenteel wordt er hard gelobbyd door de VNG in Den Haag op en verhoging van de totale bijdrage van het Rijk voor onderwijshuisvesting.

Effect Dit heeft geen effect op de investeringsraming. Dit heeft enkel een positief effect op de voorgestelde inzet van middelen vanuit de gemeente.

Beheersmaatregel Blijvend inzetten op de lobby richting de Rijksoverheid voor een hogere vergoeding voor onderwijshuisvesting binnen het gemeentefonds. De nu ontvangen vergoedingen lopen uit de pas bij de extra eisen die de Rijksoverheid stelt aan nieuwe gebouwen. Het gaat dan om de BENG-norm maar ook om eisen aan ventilatie naar aanleiding van de COVID-19 effecten.

Inzetten subsidies Omschrijving In de huidige kostenraming wordt er geen rekening gehouden met het inzetten van subsidies omdat deze onzeker zijn, met name omdat de realisatie pas over 2 jaar begint.

Effect Het inzetten op subsidies zou op twee manieren kunnen bijdragen aan de VO-Campus. Ten eerste als er subsidie mogelijkheden zijn voor maatregelen die nu al in de kostenraming zijn opgenomen, dan is de subsidie een dekking van de inzet van de nu voorgestelde middelen. En ten tweede aan het realiseren van extra ambities zonder dat dit extra structurele middelen vraagt. Dit kan leiden tot een vraag om een hoger investeringsbudget.

Beheersmaatregel 1. Wij zien kansen om de komende jaren subsidies voor de realisatie van het project te ontvangen. Het gaat dan bijvoorbeeld om subsidies die bovenliggende overheden beschikbaar stellen voor extra duurzaamheidsmaatregelen in verband met de energietransitie. 2. Ook zien wij kansen voor subsidies voor extra ambities van het onderwijs. Bijvoorbeeld uit het Nationaal Groeifonds die nadrukkelijk een link legt tussen regio en onderwijs. Of de Human Capital Agenda van de Provincie die projecten ondersteunt voor techniek in het onderwijs. Of het bedrijfsleven die er belang bij hebben om bepaalde studies in de regio te hebben om personeelstekorten op te kunnen vangen. 3. Vertrekpunt voor subsidies zal steeds zijn dat er alleen een vraag voor meer investeringsbudget gesteld zal worden als hier een dekking tegenover staat die niet leidt tot extra kosten voor de gemeente.

Samenwerking ROC Omschrijving De keuze voor de locatie aan de Espelerlaan werd mede ingegeven vanwege de positie naast het ROC. De ontwikkeling van de VO-Campus is bij uitstek de kans om betere aansluiting te zoeken, zowel in kennis als in faciliteiten.

Effect Vergaande samenwerking en delen van faciliteiten kan er toe leiden dat door mede-gebruik er uiteindelijk minder m² gerealiseerd hoeft te worden dan nu wordt voorzien.

Beheersmaatregel De VO-scholen en ROC Friese Poort werken al nauw samen. Die samenwerking wordt met de komst van de VO-Campus geïntensiveerd. Hoe mooi zou het zijn als het ROC straks, met behoud van eigen posities van alle scholen, straks integraal onderdeel uitmaakt van de campus? Waarbij kennis en faciliteiten met elkaar gedeeld kunnen worden.