14.1 Presentatie IMOSS stedenbouwkundige visie Dokter Jansenterrein 27 mei 2021.pdf

E M M E LO O R D, ST E D E N B O U W K U N D I G E V I S I E D R JA N S E N T E R R E I N 04 mei 21 17605-P

Luchtfoto: Slagboom en Peters luchtfotografie b.v.

L O C AT I E

1955

1975

1990

2020

TIJDLIJN HISTORISCHE ONTWIKKELING

DNA EMME L O O R D

LOCATIE ALS SPIL IN DE STAD De locatie van het Dr. Jansencentrum is duidelijk verankerd in de oorspronkelijke ontwerpgedachte van Emmeloord. De plek ligt aan de westelijke ‘blauwe’ entree van het oude centrum, waar de Urkerweg de Espelervaart kruist. Het gebied diende als groen voorportaal van de blauwe stadspoort en was onderdeel van de eerste Groene Mantel van Emmeloord. De ontwikkeling van het gebied geeft hernieuwde betekenis aan deze groenblauwe poort. De nabijheid van het centrum, de bestaande groene kwaliteiten en de Espelervaart bieden kans om als pioniers de stad van de toekomst vorm te geven. Een toekomstbestendige wijk met stedelijke woonsfeer, gebouwd op de fundaties van de Groene Mantel en ter inspiratie voor volgende ontwikkelingen.

VISIE S P I L I N D E S TA D

GROENE MANTEL Deze luchtfoto van 1956 geeft de oorspronkelijke groene mantel van Emmeloord goed weer. Door allerlei ontwikkelingen is deze groene ruimte nu nauwelijks meer te ervaren. Om antwoord te bieden aan toekomstige opgaves rondom het klimaat wint het groen weer aan betekenis in de stad. Het reconstrueren van de groene mantel kan hierin leidend zijn!

I N S P I R AT I E GROENE MANTEL

1955

Groene Mantel als windbreker in de open polder en als ruimte voor sport

2020

2040

Groene Mantel als overgang tussen stad en land

Groene Mantel als nutsvoorziening: groen tot in de haarvaten als antwoord op nieuwe opgaven zoals klimaat, biodiversiteit en gezondheid

GROENE MANTEL ALS NUTSVOORZIENING

1. Kwaliteiten en ligging plangebied benutten

2. Programma, stedenbouwkundig concept en architectuur

■ Parkachtig landschap als basis met behoud van groen

■ Herkenbare eenheid (clusters)

■ Voorkant aan Urkerweg en verbinding met Espelervaart

■ Flexibele invulling met variatie in typologie

■ Nieuwe groene/blauwe Westpoort

■ Stadse uitstraling met ruimte voor het collectief

3. Integraal

4. Mobiliteit

■ Faseerbare ontwikkeling per cluster

■ Autoluwe inrichting (parkeren aan de randen)

■ Inclusief en voor diverse doelgroepen

■ Actieve verbindingen fietsers en voetgangers naar centrum en ov

■ Klimaatadaptief, natuurinclusief, circulair en duurzaam

■ Ruimte voor innovatie & deelmobiliteit

N O TA V A N U I T G A N G S P U N T E N

Participatie Als onderdeel van de visievorming heeft er een digitale participatie plaatsgevonden. Op basis van een set beelden met ruimtelijke sferen, bebouwingstypologie, gebruik van openbare ruimte en een aantal stellingen is gepeild wat mensen aantrekkelijk vinden voor dit gebied en hoe ze tegenover het (behoud van) het ziekenhuisgebouw staan. De uitkomsten van de sfeerbeelden geeft een voorkeur voor een groene parkachtige uitstraling met veel bomen, paden en met laag- tot middelhoge bebouwing.

Welke beelden geven geen aantrekkelijke sfeer?

Voor het behoud / sloop van het ziekenhuisgebouw is geen duidelijke voorkeur naar voren gekomen.

S W I P O C R AT I E O N L I N E PA R T I C I PAT IE

ZO N L loc atie ke nt e e n e ig e n ontw ik ke lpad e n moe t ( tijd e lijk ) w ord e n i n gep a s t

Voor he t z ie ke nhu is is e e n afw e g ing sk ad e r opg e ste ld v oo r beh o ud / s l o o p

Luchtfoto: Slagboom en Peters luchtfotografie b.v.

I N PA S S I N G B E S TA A N D E B E B O U W I N G

Bestaande bebouwing van Zorggroep Nederland binnen het beoogde ontwikkelveld

Bestaande hoofdgebouw Dr. Jansencentrum binnen het beoogde ontwikkelveld

I N PA S S I N G B E S TA A N D E B E B O U W I N G

Afwegingskader behoud bestaande bebouwing

Cultuurhistorische waarde Cultuurhistorische betekenis van het gebouw voor Emmeloord en de stedenbouw / architectuur in het algemeen

Volledig Behoud

Gedeeltelijk Volledige Behoud sloop

-

+/-

+/-

-

+/-

+

Constructie bestaat uit ongelijke verdiepingen. Gebouw leent zich qua draagwanden niet voor het gewenste programma (voor een goed programma moeten de draagconstructies anders worden ingericht). Wenselijkheid en haalbaarheid zijn twijfelachtig

-

-

+

Een deel van het gebouw omzetten in appartementen is mogelijk (ca 25-30 middelgrote appartementen). Leidt wel tot onbalans t.o.v. andere clusters en andere wijze van inpassen parkeren. Het cluster gaat daarmee afwijken van andere clusters qua ontwikkelprincipes.

-

+/-

+/-

Uit sloopkostenraming blijkt weinig verschil tussen de kosten voor de sloop van het gehele gebouw en behoud van een deel van het gebouw, met name wegens de milieukundige kosten (verwijderen van asbest en chroom 6), plus risico’s tijdens de sloop welke de sloper zal afprijzen (kostenverhogend).

-

+/-

+

Via Swipocratie is de binding met het ziekenhuis gepeild. Geen duidelijke voorkeur voor behoud of (deels) sloop.

x

46%

54%

Via de Stentor een vergelijkbare poll, waar ook geen duidelijke voorkeur naar voren komt

39%

23%

38%

In het participatieproces met ontwikkelaars en een klankbordgroep van omwonenden en toekomstige bewoners, beide groepen waren van mening dat het behouden van gebouwdelen afbreuk zou doen aan het stedenbouwkundig plan. Volledig herontwikkelen en slopen van het gebouw had de voorkeur.

-

-

+

Inpassing van de zuidvleugel in een verder nieuw cluster geeft een aantal risico’s die ook financieel zullen doorwerken. Afname van een bestaand gebouw vraagt een ander soort ontwikkelaar dan een ontwikkelaar voor nieuwbouw met bepaalde specialiteiten. Risico van slopen / behoud en de financiele gevolgen zijn benoemd bij milieukundig / slooptechnisch.

-

+/-

+

Ziekenhuis was een van de drie Ziekenhuizen van Swinkels en Salemans. Het complex heeft cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarden, maar komt door verbouwing, sloop en uitbreiding en aantasting van de oorspronkelijke architectuur niet in aanmerking voor aanwijzing als gemeentelijk monument. Het ziekenhuis was van regionale betekenis, landmarkfunctie van het markante gebouw was en is groot, de letters op het gebouw dragen daar aan bij. Het terrein is vooral functioneel ingericht, de groene omzoming van stevige bomenpartijen is kenmerkend voor de opzet van Emmeloord en de aanleg van het ziekenhuisterrein. (zie ook: ‘Cultuurhistorische waardestelling en aanbevelingen ontwikkeluitgangspunten van Dr. Jansenziekenhuis van Het Oversticht’)

Stedenbouwkundige waarde Ruimtelijk is het gebouw inpasbaar in de 5 ontwikkelclusters, maar beperkt de stedenbouwkundige kwaliteit (geen meerwaarde) vanwege de andere korrelgrootte en architectonische mogelijkheden

Bouwkundige waarde Mate waarin het gebouw geschikt gemaakt kan worden voor een nieuwe functie

Functionele / programmatische waarde Milieukundig / slooptechnisch Kostenafweging voor sloop / nieuwbouw

Sentimentele waarde Emotionele betekenis van het ziekenhuis voor de inwoners van Emmeloord en daar buiten

Financieel / risico’s

BEHOUD / SLOOP ZIEKENHUISGEBOUW AFWEGINGSKADER

ADVIES AFWEGING BEHOUD / SLOOP Overwegende dat het gebouw niet in aanmerking komt voor aanwijzing tot monument, de stedenbouwkundige, programmatische en constructieve inpassing niet optimaal is, er weinig verschil zit in kosten tussen behoud en deels sloop en er uit de participatie geen voorkeur voor behoud is gekomen, Adviseren wij het gebouw plaats te laten maken voor een nieuwe stadsontwikkeling, waarbij er in de inrichting van het terrein herkenbare elementen uit het Dr. Jansencentrum terugkomen en dat grondstoffen van het gebouw worden hergebruikt in de ontwikkeling.

BEHOUD / SLOOP ZIEKENHUISGEBOUW A D V IE S

RUIMTELIJKE PRINCIPES

Ruimtelijk raamwerk Het plan heeft een parkachtige landschap als ruimtelijke drager. Vijf bebouwde clusters zijn volgend op de openbare ruimte. De parkzone is een autovrije, klimaat- en natuurinclusieve openbare ruimte en is openbaar toegankelijk met goede verbindingen naar de omgeving. De bebouwing heeft een stedelijk karakter met nadruk op het collectief: met in eerste plaats de binnentuinen en daarnaast het openbare park ‘als achtertuin.’ Dit maakt de plek uniek voor Emmeloord: een nieuwe groene en stedelijke stadspoort, openbaar toegankelijk park en goede ruimtelijke entree langs de Urkerweg.

RUIMTELIJK RAAMWERK

MOGELIJKE INVULLING

Opbouw van de clusters Het plan bestaat uit 5 clusters, met een nagenoeg zelfde opbouw met een samenhangend beeld op gebiedsniveau als gevolg. Variaties in de vorm geven elk cluster iets unieks. 1

1. Het cluster is een herkenbare eenheid van ca 40-70 stadswoningen 2. De hoofdmassa bestaat uit een gesloten bouwblok van 3 tot 4 lagen 3. Het knikken van de bebouwingswand zorgt voor het ontstaan van ruimtes in het park 4. Het blok is minimaal op twee plaatsen toegankelijk zodat er een rondje tussen de blokken mogelijk is 5. Elk blok heeft een accent, waarbij de hoogte afhankelijk is van de positie in het plan 6. De binnenkant van het blok is een collectieve binnentuin

2

3

4

5

6

PRINCIPES BEBOUWING B A S I S VA N D E C LU S T E R S

De presentatie De voorkant van het plan presenteert zich aan de Urkerweg. Elk cluster is alzijdig, maar door hogere bebouwing in een stedelijke wand met goed afleesbare plint toont de rand aan de Urkerweg zich als voorzijde.

e Urk

Ur

ke

rw

rwe

g

eg

P R I N C I P ETSI TBEELB O U W I N G P R E S E N TAT IE S UABATNI T D E LE U R K E R W E G

Aan het park De stadswoningen hebben een veranda of balkon aan het park, passend bij de stedelijke uitstraling. Hier zijn geen private tuinen maar door toepassing van hoogteverschillen, beplanting en afstand hebben de buitenruimtes wel genoeg privacy.

P R I N C I P ETSI TBEELB O U W I N G RANDEN S UABATNI TH EE L T PA R K

Binnenzijde Collectieve binnenruimte met entrees aan het dek (boven het parkeren) en groene ruimte op het maaiveld. Tussen de voordeur en het dek is een overgangsstrook die als voortuin van de woningen dient met ruimte voor bankjes of bloempotten.

P R I N C I P ETSI TBEELB O U W I N G C O L L E C T IE VS EU B BTI N I TNEELN G E B IE D E N

Bouwhoogte en accenten De bouwhoogte van de clusters loopt op vanaf de zuidzijde (3 lagen) naar een meer stedelijke uitstraling van 4 lagen aan de Urkerweg. Elk cluster heeft daarnaast een accent aan het park, varierend van 4 lagen aan het park tot 8 lagen aan de Westpoort, als antwoord op de hoogteaccenten aan de overzijde van de weg en het water.

8 lagen

basishoogte Urkerweg: 4 lagen

4 lagen 5 lagen

6 lagen

4 lagen

basishoogte park: 3 lagen

P R I N C I P ETSI TBEELB O U W I N G B O U W H O OSGUTBET IETNE LA C C E N T E N

Transparantie en doorwaadbaarheid Ieder blok kent minstens twee openingen aan de parkzijde. Hiermee is het cluster informeel doorwaadbaar en zijn de entrees van de woningen, gelegen aan de binnentuin, goed te bereiken. Gezamenlijk vormen de openingen en aansluitende routes een rondje door alle clusters heen.

P R I N C I P ETSI TBEELB O U W I N G T R A N S PA R A N T IE SEUNB D T IOTO E LR W A A D B A A R H EI D

Programma Elk cluster biedt ruimte aan een invulling van zowel appartementen als grondgebonden stadswoningen (geschakeld, twee-onder-een kap of stadsvilla). De precieze indeling wordt later vormgegeven.

Nadere invulling door ontwikkelaars Mix van stadswoningen en appartementen (sociaal en vrije sector)

De locatie van ZONL betreft een eigen ontwikkeling met (deels) zorgwoningen. Eigen ontwikkeling ZONL met (deels) zorgwoningen

P R I N C I P ETSI TBEELB O U W I N G P RSO UG BR TA I TMM EL A

Landschap en openbare ruimte Een parkachtig gebied temidden van clusters met binnentuinen: een meergeneratiepark gebaseerd op de principes van Libenau, en ingericht om regenwater en de gevolgen van extreme hitte te mitigeren en een plus te geven aan de biodiversiteit. Een beleving voor zowel de bewoners als de bezoekers van het park. Het park kent subtiele hoogteverschillen om water te bergen (in laagtes) en loopt op naar de clusters. Bestaand groen wordt ingepast en aangevuld met nieuwe bomen, struiken en bloemen.

PRINCIPES OPENBARE RUIMTE I N R I C H T I N G O N B E B O U W D E R U IM T E

Landschap en openbare ruimte Dwarsdoorsnede van de parkzone met wadi’s (de laagte) en de hoger gelegen clusters (met veranda’s aan het park). Het park wordt aan alle kanten omzoomd door de clusters met de binnentuinen.

ca 50m

PARK

BINNENTUIN WADI

PRINCIPES OPENBARE RUIMTE D O O R S N E D E PA R K

BINNENTUIN

PRINCIPES OPENBARE RUIMTE IM P R E S S IE PA R K Z O N E

Gebiedsindeling De onbebouwde ruimte bestaat uit een vijftal gebieden. A. De binnentuin: de collectieve ruimte in het cluster B. Opgang: de open verbindingen tussen de binnentuin en het park C. Centrale parkzone met verblijfsplekken en routes D. Aanloopgebied: de straatjes tussen de omliggende wegen en het centrale park E. Waterkant aan de Espelervaart

E. WATERKANT A. BINNENTUIN C. B.

CENTRALE PARKZONE

OPGANG D. AANLOOPGEBIED

P R I N C I P E S OTPIETN EB L ARE RUIMTE G E B IE SU DBSTI N I TDEELL I N G

Klimaatadaptatie De bebouwing zorgt samen met de inrichting van het park dat water gebufferd en vertraagd afgevoerd wordt richting de Espelervaart. Met groene daken en wadi’s waar tijdelijk water in komt te staan wordt de afvoer op de Espelervaart tot een minimum beperkt en is het gebied beter bestand tegen droogte.

Langs paden en verblijfsplekken vormen goten speelaanleidingen rondom waterbeleving

Groene daken zorgen voor de eerste buffering en wateren af op de wadi’s rondom de woningen

Vasthouden en afvoeren Centrale wadizone in het park verzamelt en buffert het water uit de buurt

In de openbare ruimte wordt het (regen)water beleefbaar gemaakt met goten en speelaanleidingen Met de aanplant en behoud van schaduwrijke bomen blijft het gebied tijdens hete zomerdagen een koele plek, zowel in het park als in de woningen.

P R I N C I P E S OTPIETN EB L ARE RUIMTE K L IM A S ATA U B TD I TAEPLTAT IE

Via een knijpconstructie kan water langere tijd in de wadi blijven staan. Overtollig water voert af op de Espelervaart

hoofdroute

Routes Het park is openbaar toegankelijk en sluit met een aantal routes aan op verbindingen in de omgeving. De hoofdroute (oranje) vormt een fiets- en wandelverbinding tussen het centrum, Revelsant, Urkerweg en Kometenlaan.

secundaire route (door de blokken heen)

tertiaire route

Een secundaire route loopt tussen de verschillende clusters door en kan worden gebruikt als ommetje en verbinding tussen de clusters. De tertiaire routes zijn verharde en onverharde paden door het bos en het park.

P R I N C I P E S OTPIETN EB L ARE RUIMTE SRUOBUT TI TEESL

Verblijfsplekken De inrichting van binnentuinen en park zorgt voor een waaier aan informele en formele ontmoetings- en verblijfsplekken. In de binnentuin is met name ruimte voor het collectief, met moestuinen of het praatje met de buren. In het park is ruimte om te sporten, te ontmoeten op een van de zitplekken, of te spelen bij de waterspeeltuin bij de wadi of de bosspeeltuin in het bos. Bij de Espelervaart kan men op een vlonder aan het water zitten.

P R I N C I P E S OTPIETN EB L ARE RUIMTE S VU ER BB T ILTI JE FL

Identiteit en inrichting Bij de inrichting van de ontwikkeling worden herkenbare elementen uit het huidige gebouw en omgeving gebruikt als verwijzing naar de oorsprong van het terren. Een ‘levendige herinnering’ aan het dr. Jansencentrum. Park als omloop om het gebouw

trap als opgang naar dek

kunst in de openbare ruimte

hergebruik grondstoffen

PRINCIPES OPENBARE RUIMTE I D E N T I T EI T E N I N R I C H T I N G

Letters / naamgeving van het gebied

Mobiliteit Het gebied wordt via twee wegen aan de randen ontsloten richting de Kometenlaan. De aansluiting op de Urkerweg blijft voor nooddiensten beschikbaar. Het parkeren voor de bewoners vindt plaats binnen de clusters (onder de bebouwing of onder een dek). Hierbij wordt ingezet op deelmobiliteit als proeftuin, ter vervanging van de 2e auto. Bezoekers parkeren op een aantal clusters aan de randen. Hiermee blijft het binnengebied van het plan, het park autovrij met alle ruimte voor voetgangers en fietsers.

P R I N C I P E S OTPIETN EB L ARE RUIMTE MSOUBBITL I T EEILT

G R O E N E S TA D S P O O R T D R J A N S E N T E R R EI N

IMOSS Soesterweg 300B info@imoss.nl T 033 448 15 46

3812 BH Amersfoort

www.imoss.nl

VRAGEN VOOR DE RAAD Algemeen Sluit de stedenbouwkundig visie aan bij uw beeld in de door u vastgestelde nota van uitgangspunten? Ziekenhuisgebouw Zoals u in de afwegingsmatrix kunt lezen, wordt geadviseerd om het bestaande ziekenhuisgebouw plaatst te laten maken voor een nieuwe stadsontwikkeling. Daarbij worden de materialen van het Dr. Jansenterrein zo veel als mogelijk duurzaam hergebruikt en komen herkenbare elementen terug in het plan. Kunt u zich hierin vinden? Proces Wat vindt u belangrijk voor het vervolgproces?