14.1 Concept accountantsverslag gemeente NOP 2025 (19-05-2026)

Accountantsverslag Gemeente Noordoostpolder Boekjaar 2025

Opmerking: Per heden ontbreekt de prestatielevering voor één geselecteerd jeugd-item (zorgleverancier = Zorg en Sterk B.V.). De hieruit voortvloeiende onzekerheid is derhalve geëxtrapoleerd en als zodanig meegenomen. Er wordt gewerkt aan het reduceren van deze onzekerheid.

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Noordoostpolder Postbus 153 8300 AD Emmeloord

Onderwerp: Kenmerk: Datum:

Accountantsverslag 2025 Concept 19-05-2026

Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Noordoostpolder, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 19 september 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder Financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij zijn voornemens u een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.

Ondertekening alleen in definitieve versie W.C.A. Grondel-Kort MSc. RA Partner Audit

pagina | 2

Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen

pagina | 3

1. Bestuurlijke samenvatting

pagina pagina| 4| 4

Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden

pagina | 5

Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring te verstrekken. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal ongecorrigeerde controleverschillen: • Fouten: er is sprake van een fout van € 143.469 met betrekking tot de voorziening wethouderpensioen als gevolg van een late uitspraak van het BBV. Deze fout is ontstaan doordat is uitgegaan van het berekende bedrag uit het onderzoek van Montae & Partners per 1 januari 2025, terwijl het BBV voorschrijft dat de peildatum van 31 december 2025 gehanteerd dient te worden. • Onzekerheden: er zijn met betrekking tot het sociaal domein onzekerheden in de prestatielevering geïdentificeerd met een impact van 1.498.534. Dit komt doordat de prestatielevering van één geselecteerd item nog ontbreekt per heden.

€

Het totaal van fouten en onzekerheden bedraagt € 1.498.534, dit blijft wel binnen de goedkeuringstolerantie ter hoogte van € 4.250.000. Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 wel rechtmatig tot stand zijn gekomen. De belangrijke bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van € 77.000 onrechtmatigheden met betrekking tot het naleven van de EU-aanbestedingsrichtlijnen en € 24.000 met betrekking tot een onterechte subsidievaststelling. • Begrotingscriterium: er is sprake van € 3.302.000 onrechtmatigheden als gevolg van overschrijdingen van de lasten in programma’s. Hiervan is een bedrag ter hoogte van € 3.302.000 acceptabel. Daarnaast vastgesteld dat er sprake is van € 891.000 onrechtmatigheden als het gevolg van overschrijdingen op baten en / of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten ten opzichte van de geautoriseerde begroting. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van gemeente Noordoostpolder voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

pagina | 6

Bestuurlijke samenvatting Sociaal Domein - gemeente Noordoostpolder werkt met veel kleine zorgaanbieders, wat risico’s geeft voor het aantonen van rechtmatigheid volgens het i-sociaal Domein controleprotocol. De verantwoordingsgrens is voor het boekjaar 2025 verhoogd naar € 200.000 (was € 125.000), waardoor veel kleinere aanbieders geen productieverantwoording met controle verklaring meer hoeven aan te leveren. Voor de gemeente Noordoostpolder heeft dit niet geleid tot een stijging in de omvang van onzekerheden, omdat middels vragenlijsten bij de zorgafnemers is vastgesteld dat de zorg is geleverd.

Grondexploitaties - In 2025 is met Emmelhage fase 4 één nieuwe grondexploitatie gestart. Verder is de juridische procedure met betrekking tot Marknesse fase 3 afgerond, waarmee de belemmeringen voor de uitgifte van kavels zijn weggenomen en de uitgifte kan worden hervat. Ook is de grondexploitatie Meldestraat Emmeloord, die gedurende een langere periode heeft stilgelegen, in 2025 opnieuw opgestart na een gewijzigd omgevingsplan. Tot slot is netcongestie een nationaal probleem, waarbij de gemeente Noordoostpolder de knelpunten tot op heden voornamelijk ervaart bij kavels voor grootverbruikers.

Financiële positie - De gemeente heeft een solide financiële positie met positieve resultaten in de afgelopen jaren, maar deze worden grotendeels beïnvloed door incidentele baten. Het eigen vermogen en de reserves zijn toegenomen, en het resultaat over 2025 is positief. Vanaf 2026/2028 dreigt echter een tekort door de korting op het Gemeentefonds, wat strategische keuzes vereist. De solvabiliteit en schuldquote liggen ruim binnen de landelijke normen en het weerstandsvermogen kwalificeert als uitstekend. Wij bevelen aan om afwijkingen in incidentele en structurele resultaten te analyseren en tijdig maatregelen te nemen om toekomstige tekorten te voorkomen.

Samenwerking - Wij hebben ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. Ten opzichte van het voorgaande jaar is sprake van een verbeterde onderlinge afstemming met betrekking tot de planning en het delen van de voortgang. In lijn met voorgaand jaar nemen wij in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.

pagina | 7

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

2. Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina| 8| 8 pagina

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

2. Opdracht, scope en uitvoering Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen); • De jaarrekening;

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Grondslag Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden

2% lasten exclusief toevoegingen reserves

€ 4.250.000

Rapporteringstolerantie

5% van de goedkeuringstolerantie

€ 212.500

• Bijlagen (incl. SiSa en Overzicht taakvelden); • De overige gegevens. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 19 september 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.

De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw controleprotocol over boekjaar 2025, wijken niet af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen (vorig jaar nog maximaal 3%). Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties:

Overzicht toleranties Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Bedrag

Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2025.

Grondslag

Bedrag

Goedkeuringstolerantie fouten

2% lasten exclusief toevoegingen reserves

€ 4.250.000

Rapporteringstolerantie

Conform controleprotocol boekjaar 2025

€ 500.000

De in het controleprotocol vastgestelde rapporteringstolerantie bedraagt € 500.000 en ligt hoger dan de rapporteringstolerantie die gedurende de controle is gehanteerd.

pagina | 9

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

2. Opdracht, scope en uitvoering Kernpunten en significante risico’s in de controle

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:

Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

• De rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende verantwoordelijkheden voor u); Belangrijke bevindingen

• Waardering van de grondexploitaties; • Sociaal Domein; • Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers; • Rechtmatigheid van de uitgaande betalingen;

Financiële positie

Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij in onze managementletter een aantal attentiepunten ten aanzien van de ITomgeving opgenomen. Deze hebben wij op 10 december 2025 besproken en daarna in definitieve vorm uitgebracht.

• Marktconformiteit van de grondaankopen en inkopen; en • Doorbreking van AO/IB door het management.

Uitkomsten Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring te verstrekken. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € € 1.498.534. De genoemde fouten en onzekerheden blijven wel binnen de goedkeuringstoleranties.

pagina | 10

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

2. Opdracht, scope en uitvoering Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken.

Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring.

Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën.

Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling.

Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.

In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving. Op de volgende pagina’s geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 11

Bestuurlijke samenvatting

2. Opdracht, scope en uitvoering Frauderisico’s en continuïteit

Opdracht, scope en uitkomsten

Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat, gelijk aan voorgaande jaren, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.

Frauderisico’s Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van, op risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben wij in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om;

Bijlagen

• Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad.

Daarnaast hebben wij frauderisico’s onderkend en werkzaamheden verricht met betrekking tot: • Het risico op onrechtmatige uitgaande batchbetalingen door onjuiste mutaties crediteurenstamgegevens; • Het risico op onrechtmatige handmatige betalingen; • Het risico dat lasten niet nauwkeurig zijn verantwoord doordat de inkoopfactuur niet in overeenstemming is met de geleverde prestatie of de inkoopfactuur op een foutieve grootboekrekening is geregistreerd; • Het risico dat aankopen plaatsvinden tegen niet-marktconforme prijzen, mogelijk als gevolg van belangenverstrengeling of kickbackregelingen; • Het risico op een onjuiste waardering van de grondexploitaties. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.

pagina | 12

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

2. Opdracht, scope en uitvoering Corruptie en omkopingsrisico’s

Continuïteit

Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden. De transparantie over marktprijzen is niet in alle gevallen voldoende om te beoordelen en wordt frequent zaken gedaan met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur, et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.

Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Noordoostpolder een sluitende meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Noordoostpolder kent een robuuste financiële positie.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Gemeente Noordoostpolder heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd. • Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. • Voor de grondaankoop met een aanschafwaarde die meer dan driemaal de uitvoeringsmaterialiteit bedraagt, is vastgesteld dat de overeengekomen aankoopprijs marktconform is. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt.

Bijlagen

Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

pagina | 13

Bestuurlijke samenvatting

3. Belangrijke bevindingen

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 14

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

3. Belangrijke bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

(x € 1.000)

Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). De gemeente Noordoostpolder heeft hier op 15 december 2025 haar financiële verordening op aangepast.

Overschrijdingen lasten programma’s

Onrechtmatig

Acceptabel

Saldo

3.302

3.202

0

0

0

0

Overige begrotingsonrechtmatigheden

891

-

891

Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium

101

-

101

Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens € 4.404.000 worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd.

Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium

-

-

-

Totaal conclusie rechtmatigheid

Totaal

4.194

3.202

992

In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. Wij hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft.

Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 4.194.000 bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van € 4.404.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 3.202.000 terecht aangemerkt als acceptabel op basis van door de raad vastgestelde afspraken.

Overschrijdingen kredieten

pagina | 15

Bestuurlijke samenvatting

3. Belangrijke bevindingen Begrotingscriterium

Voorwaardencriterium

Belangrijke bevindingen

U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).

Financiële positie

Wij hebben vastgesteld dat er € 891.000 aan overschrijding van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten ten opzichte van de geautoriseerde begroting zijn. € 375.00 hiervan betreft een overschrijding van baten. € 153.000 een onderschrijding van lasten en € 363.000 een onderschrijding van investeringskredieten.

Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving, zoals opgenomen in het door u vastgestelde normenkader. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.

Opdracht, scope en uitkomsten

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is een complexe materie en het blijkt in de praktijk rechtmatig moeilijk na te leven. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft een spendanalyse uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor 1 gemeentelijke overeenkomst met een inkoopwaarde van in totaal € 77.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie. Daarnaast heeft de gemeente onderkend dat er één onterechte subsidievaststelling van € 24.000 heeft plaatsgevonden. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden hierop beoordeeld en delen deze conclusie.

pagina | 16

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

3. Belangrijke bevindingen Vervolg voorwaardencriterium

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)

Er zijn ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Als deze voorwaarden niet rechtmatig zijn nageleefd dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de naleving van schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor dus niet noodzakelijk. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting hieromtrent juist is opgenomen.

Het college is verantwoordelijk voor effectieve maatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregelingen te voorkomen. Deze maatregelen maken deel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft hiervoor een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld, die in december 2023 aan u is aangeboden. Ook heeft het college beoordeeld in hoeverre het M&O-beleid wordt nageleefd en of de maatregelen effectief zijn; hierbij zijn geen aandachtspunten geconstateerd. In de paragraaf bedrijfsvoering is hierover momenteel geen informatie opgenomen. Wij bevelen gemeente Noordoostpolder aan om de werkzaamheden en bevindingen rond het M&O-criterium explicieter te rapporteren, bijvoorbeeld via een korte samenvatting van de uitgevoerde controles, de belangrijke risico’s en de conclusies. Dit vergroot de transparantie en geeft de raad beter inzicht in de werking van de interne beheersing.

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 17

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

3. Belangrijke bevindingen Grondexploitaties Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post grondexploitaties gewijzigd van € 24.600.000 naar € 27.000.000. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2024

2025

Boekwaarde per 1 januari

20.326

24.558

Investeringen

22.436

19.775

Grondverkopen

-21.830

-21.218

Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten

4.289

4.210

Mutatie verliesvoorziening

-662

-312

24.558

27.013

Boekwaarde per 31 december

Verliesvoorziening De verliesvoorziening die in mindering is gebracht op de boekwaarde van de grondexploitaties bedraagt ultimo 2025 € 3.800.000. Daarnaast is een aanvullende verliesvoorziening van € 1.700.000 gevormd. Deze is vanuit verslaggeving technisch oogpunt gepresenteerd onder de balanspost voorzieningen, omdat de boekwaarden van de exploitaties anders negatief zouden worden. Dit is in lijn met voorgaande jaren. De totale verliesvoorziening bedraagt hiermee € 5.500.000.

De voorziening heeft grotendeels betrekking op de complexen Hart van Emmeloord (€ 3.300.000) en de inbreidingslocatie Nagele (€ 600.000). Ook in het voorgaande boekjaar waren dit de complexen met de hoogste verliesvoorzieningen. Tot slot hebben wij vastgesteld dat er geen significante mutaties in de verliesvoorzieningen per complex hebben plaatsgevonden. Tussentijdse winstneming De toename van de boekwaarde ten opzichte van voorgaand jaar komt voornamelijk door de tussentijdse genomen winst van € 4.200.000. De tussentijdse winst is op basis van percentage of completion (POC) methode correct berekend. Beoordeling schatting Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Voor een verdere toelichting inzake de gehanteerde parameters wordt verwezen naar pagina 20. Op basis hiervan concluderen wij dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties.

pagina | 18

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

3. Belangrijke bevindingen Ontwikkelingen Marknesse fase 3 Het complex lag gedurende een aantal jaren stil als gevolg van een lopende rechtszaak. In 2025 is uitspraak gedaan waarbij is vastgesteld dat de gemeente terecht eigenaar is van de percelen. Als gevolg hiervan kunnen de kavels weer worden uitgegeven. Naar aanleiding van deze uitspraak zijn de grondexploitatieprognoses geactualiseerd. Op basis hiervan wordt een positief resultaat van circa € 3.500.000 verwacht. De hogere winst ten opzichte van de initiële raming wordt voornamelijk verklaard door geïndexeerde verkoopprijzen, die zijn aangesloten met de grondprijzenbrief 2026. Daarentegen is een aanzienlijk deel van de kosten reeds in voorgaande jaren gerealiseerd en daardoor niet jaarlijks geïndexeerd, wat leidt tot een positiever resultaat in de verslagperiode. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden kunnen wij ons vinden in de inschatting.

Netcongestie: Netcongestie is een landelijk probleem en doet zich ook voor binnen de gemeente Noordoostpolder. Middels ingewonnen inlichtingen hebben wij vastgesteld dat netcongestie voor gemeente Noordoostpolder per heden voornamelijk speelt bij grootverbruik aansluitingen op bedrijventerrein De Munt B en bij Creil fase 3. Op basis van onze uitgevoerde gevoeligheidsanalyse (verkopen verplaatsen later in de tijd) hebben wij vastgesteld dat de netcongestie geen materiële impact heeft op de inschattingen in de grondexploitaties per heden. Netcongestie kan daarnaast wel impact hebben op toekomstige grondexploitaties. Dit kan resulteren in een langere doorlooptijd van projecten, als gevolg van uitstel in de realisatie van benodigde elektriciteitsaansluitingen. Deze verlengde doorlooptijd kan indirect invloed hebben op kosten en opbrengsten van een grondexploitatie. Bij het opstellen van de ramingen van nieuwe grondexploitaties dient derhalve rekening te worden gehouden met het risico van een langere doorlooptijd. Er is met dit risico rekening gehouden in het weerstandsvermogen.

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 19

Bestuurlijke samenvatting

3. Belangrijke bevindingen De parameters voor de grondexploitaties

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Rente De gehanteerde rentevoet voor de berekening van de kapitaallasten is 0%. Deze ligt en in lijn met de gemeentelijke financieringslasten en de richtlijnen van het BBV. Disconteringsvoet De gemeente hanteert voor het contant maken van toekomstige kasstromen in grondexploitaties een disconteringsvoet die aansluit bij de interne rekenrente conform BBV-richtlijnen. Deze rekenrente bedraagt momenteel 2%. Wij achten deze uitgangspunten realistisch en in lijn met de BBV-voorschriften.

Opbrengstenstijging Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Noordoostpolder op basis van marktinformatie voor het komende jaar rekening met opbrengstenstijging voor woningbouw in de vrije sector van 5%. Voor 2027 en 2028 wordt met een stijging van 3% gerekend en voor 2029 en verder met 2%. Daarnaast wordt voor bedrijventerreinen gerekend met een opbrengstenstijging van 1% voor 2026 t/m 2028. Voor 2029 en verder wordt gerekend met 2%. Wij achten dit gegeven de hiervoor genoemde onderbouwing eveneens een realistisch uitgangspunt. Voor de grondprijzen ten behoeve van sociale huur is in de prognoses uitgegaan van geen prijsstijging in de jaren 2026 tot en met 2028. Vanaf 2029 en verder is rekening gehouden met een jaarlijkse stijging van 2%. Deze uitgangspunten zijn gebaseerd op een benchmark van sociale-huurgrondprijzen bij omliggende gemeenten. Wij achten deze benadering aanvaardbaar en passend.

Kostenstijging De gehanteerde parameter voor kostenstijging sluit aan bij de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Noordoostpolder is voor het prijspeil 2025 uitgegaan van een inflatiepercentage van 3,5%. Voor de daaropvolgende jaren is, op basis van beschikbare marktinformatie, rekening gehouden met een aflopende inflatie van 3,0% in 2027 en 2028 naar 2,0% vanaf 2029.Wij achten deze aannames realistisch, aangezien de gehanteerde percentages binnen de bandbreedtes vallen zoals opgenomen in de (externe) Outlook Grondexploitaties 2026 van bureau Metafoor, een referentiekader dat binnen de gemeentelijke praktijk veelvuldig wordt toegepast.

pagina | 20

Bestuurlijke samenvatting

3. Belangrijke bevindingen Sociaal Domein

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

De gemeente Noordoostpolder voert diverse regelingen uit in het Sociaal Domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijke onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel

Overige onderwerpen

Bijlagen

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelfstandig

Werkelijke lasten

Uitkeringen (BBZ)

Zelfstandigen loket Flevoland

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

Werkcorporatie Noordoostpolder

Vaste bijdrage op basis van de begroting

Jeugdwet

Zelfstandig (deels Sociaal Domein Flevoland)

Werkelijke lasten

WMO

Zelfstandig

Werkelijke lasten

PGB’s

Sociale Verzekeringsbank

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Uitvoerder

Participatiewet inclusief werkdeel (WSW) Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in 2025 in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving zijn verstrekt en dat de interne beheersmaatregelen, zoals inkomenscontroles en fraudepreventie, toereikend zijn ingericht. Uit onze controle zijn geen materiële fouten of onzekerheden naar voren gekomen. Jeugdwet Voor de uitvoering van de jeugdzorg heeft de gemeente voor een deel van de geldstroom op regionaal niveau contracten afgesloten met zorgaanbieders. Een deel van de kosten die binnen de regio wordt verdeeld, is lokaal gemaakt. De betreffende gemeente is daarom zelf verantwoordelijk voor het controleren en bevestigen dat de bijbehorende prestaties zijn geleverd. Er is sprake van onzekerheden in de prestatielevering in 2025. Het deel waarvan de prestatielevering niet kan worden vastgesteld bedraagt € € 1.498.534 (2024: € 0). Een deel van de lasten vindt plaats bij de uitvoeringsregeling Sociaal Domein Flevoland. Uit de ontvangen controleverklaring ten aanzien van de uitvoeringsregeling komen geen onzekerheden naar voren.

pagina | 21

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

3. Belangrijke bevindingen WMO De gemeente Noordoostpolder voert de WMO zelfstandig uit. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de facturatie van de zorgaanbieders en de prestatielevering uitvoert. Uit onze controle volgen geen materiële fouten of onzekerheden.

Uit nader onderzoek is gebleken dat de zorgaanbieder een gedeelte van de zorg ad. € 52.000 heeft geleverd en een gedeelte ad. € 76.000 niet. Uw gemeente heeft voor de geleverde zorg een factuur gestuurd naar de buurt gemeente. De niet geleverde zorg wordt getracht terug te vorderen bij de zorgaanbieder, echter is deze failliet verklaard begin 2026.

PGB’s De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2025 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Noordoostpolder en blijven onder onze rapporteringstolerantie. Geconstateerde mogelijke fraude In de managementletter 2025 hebben wij reeds gerapporteerd dat vanuit de werkzaamheden van de VIC is geconstateerd dat een jeugdzorginstelling zorg heeft gedeclareerd bij uw gemeente voor een cliënt die niet woonachtig is in uw gemeente, maar in een buurt gemeente. De zorgaanvraag kwam vanuit een verwijzing van een gecertificeerde instelling, waarbij de gecertificeerde instellingen naar een woonplaatsbeginsel kijkt. Aanvullend wordt het woonplaatsbeginsel ook door een kwaliteitsmedewerker van de gemeente beoordeeld voor verwijzingen vanuit een gecertificeerde instelling. Echter, deze beoordeling wordt niet vastgelegd. In opvolging van de fout heeft de gemeente de aanvragen vanuit gecertificeerde instellingen in 2025 opnieuw beoordeeld. Hieruit zijn geen aanvullende bevindingen geconstateerd.

pagina | 22

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

3. Belangrijke bevindingen Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA) Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers (o.a. wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. Over de impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV hierover de volgende uitspraak gepubliceerd: • Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van inkoop Wtp bij ABP). • Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun berekening analoog onderbouwen. • De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. • In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over schattingsonzekerheden. • Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve om toekomstige dotaties te dekken.

Overige onderwerpen

Bijlagen

Wij hebben vastgesteld dat: • Gemeente Noordoostpolder heeft deelgenomen aan het onderzoek. • De voorziening per datum: 31 december 2025 bedraagt € 5.715.000 • De prognose van het benodigd vermogen op basis van inkoop Wtp bij ABP bedraagt € 5.858.469. • Het verschil tussen huidige voorziening en prognose is € 143.469. Dit bedrag is opgenomen in de lijst met ongecorrigeerde controleverschillen. • De gemeente Noordoostpolder heeft geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om de pensioenverplichtingen van gepensioneerde wethouders, ontstaan in de periode tot 2012, in de begroting te verwerken in plaats van de voorziening Conclusie De gemeente heeft op basis van haar interpretatie van de BBV-uitspraken het bedrag per 1 januari 2025 opgenomen, zoals berekend in het onderzoek van Montae en Partners. Uit nadere uitspraken van de BBV blijkt echter dat dit bedrag nog dient te worden doorgerekend naar 31 december 2025. In de jaarrekening is dit niet aangepast, waardoor een controleverschil van € 143.469 is ontstaan. Dit verschil is opgenomen in de lijst met ongecorrigeerde controleverschillen.

pagina | 23

Bestuurlijke samenvatting

3. Belangrijke bevindingen Jaarverslag

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Element jaarverslag

Onze waarneming

Vereisten BBV

Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

Verenigbaar

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

Overeenstemming

Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Verbonden partijen

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.

Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Noordoostpolder. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat:

Informatiewaarde

• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen.

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Fraude

Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijker thema's. Wij adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.

In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij, in lijn met de Nederlandse Standaard 720, het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

• Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. • Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:

pagina | 24

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

3. Belangrijke bevindingen SiSa

WNT verantwoording

Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:

Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2025 geen wijzigingen voorgedaan.

• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSabijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niettopfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de WNT en dat de in de jaarrekening opgenomen WNTverantwoording voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.

pagina | 25

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

4. Financiële positie

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 26

Bestuurlijke samenvatting

Ontwikkel ingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente

Opdracht, scope en uitkomsten

Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening € 222.600.000.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) Belangrijke bevindingen

250.000 200.000

Middels de getroffen afschrijvingsreserves zijn de lasten van afschrijvingen op activa met een maatschappelijk nut voor de nabije toekomst afgedekt, en belasten deze afschrijvingen de exploitatie in de nabije toekomst dus niet. De reserve beleidsplan bevat veel middelen voor de uitvoering van toekomstig beleid, de precieze cijfermatige uitwerking en voorgenomen timing waarvan nog niet altijd geheel is uitgewerkt. Wel volgt uit de meerjarenprogrammabegroting wat de voorgenomen bestedingen in de komende 4 jaren zijn.

150.000 100.000 50.000

Financiële positie

0 2022 Algemene reserve

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

2023 Bestemmingsreserve

2024

2025 Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves ter hoogte van € 222.700.000 is € 20.300.000 opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar onveranderd. Per saldo is gedurende 2025 € 23.400.000 gedoteerd aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 6.400.000.

De zich voortzettende toename van de reserveposities leidt tot de vraag in hoeverre de gemeente in staat is binnen afzienbare termijn te komen tot concrete planvorming, en in hoeverre men in staat is voorgenomen plannen dan ook conform planning uit te voeren. Het beeld hier is – overigens in lijn met wat wij elders in het land ook zien – dat er doorgaans sprake lijkt te zijn van planningsoptimisme (door gebrek aan executiekracht en/of voortgaande bestuurlijke- en politieke (her)afwegingen) waardoor de daadwerkelijke aanwending van middelen kan achterblijven bij de planning (begroting).

Begin dit jaar hebben wij in het kader van de door uw audit commissie benoemd speerpunten met de audit commissie gesproken over aard, omvang en noodzaak van de aanwezige bestemmingsreserves. Ook daar in geconstateerd dat de reserve positie van NOP als (zeer) gezond te kwalificeren is.

pagina | 27

Bestuurlijke samenvatting

Financiële positie Analyse van het resultaat

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde resultaat bedraagt € 27.900.000 positief. In de gewijzigde begroting is rekening gehouden met een resultaat van € 16.500.000 positief. De voornaamste afwijking komt door het voordeel van € 7.500.000 binnen het programma Fysieke Leefomgeving. Dit komt onder andere door de voordelen op diverse grondexploitaties en een groter aantal ingediende bouwaanvragen dan begroot.

In het jaarverslag is in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.

Het jaarresultaat na mutaties reserves is € 6.300.000 voordeliger dan begroot. Dit is het gevolg van bovenstaande en door € 2.900.000 meer toevoegingen aan de reserves en € 2.300.000 minder onttrekkingen. Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 28

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen in meerjarenperspectief De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.

We constateren dat de kengetallen per ultimo 2025 stabiel zijn ten opzichte van de stand van zaken per ultimo 2024. De verwachting is dat de schuldquote de komende jaren zal dalen, wat betekent dat de schulden zullen toenemen ten opzichte van de vorderingen en liquide middelen. Dit hangt samen met de verwachte lagere baten voor 2026, terwijl de lasten naar verwachting gelijk blijven aan die van 2025.

Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie.

Tegelijkertijd heeft dit ook invloed op de structurele exploitatieruimte, waardoor deze naar verwachting eveneens zal dalen in de komende jaren.

Gemeente Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Kengetal

2024

2025

2026*

2027*

2028*

2029*

Netto schuldquote

-46

-47

-17

-8

-1

-2

Netto schuldquote gecorrigeerd

-49

-49

-19

-10

-4

-1

Solvabiliteit

79

81

80

81

81

81

Grondexploitaties

11

11

6

5

7

7

Belastingcapaciteit

97

98

98

98

98

98

Structurele exploitatieruimte

2,8

8,0

1,0

1,4

-0,2

0,3

*Op basis van begroting Bijlagen

pagina | 29

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.

De stijging van de risico’s ziet voornamelijk toe op de toename van € 486.000 voor het risico met betrekking tot tertiaire opvang, € 480.000 door fluctuerende lasten jeugdzorg en € 380.000. Hierbij geldt voor deze drie risico’s dat de omvang van risico in euro’s is toegenomen, maar het risico zelf en de kans op voorkomen zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar.

In de tabel hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”.

2025

2024

2023

Weerstandscapaciteit

91.278

91.005

89.219

Risico’s

15.816

13.289

11.857

5,8

6,8

7,5

Weerstandsratio Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 30

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

5. Bevindingen interne beheersing

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 31

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

5. Bevindingen interne beheersing Dit accountantsverslag bevat onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing (inclusief de IT-omgeving), die zijn gebaseerd op onze werkzaamheden in het kader van de jaarrekeningcontrole 2025. Deze werkzaamheden zijn dan ook niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van uw organisatie als geheel.

In onze boardletter d.d. 5 februari 2026 hebben wij u gerapporteerd dat de interne beheersing van gemeente Noordoostpolder adequaat is ingericht. Tevens hebben wij geconstateerd dat enkele verbeterpunten uit eerdere jaren deels zijn opgepakt. Wij maken in onze controle (waar mogelijk) gebruik van de intern uitgevoerde VIC-werkzaamheden.

Een goede interne beheersing maakt dat de risico’s voor de organisatie beter beheersbaar zijn en de jaarrekeningcontrole effectiever en efficiënter kan plaatsvinden. Vanuit onze natuurlijke adviesfunctie willen wij bijdragen aan verbetering van uw bedrijfsvoering, onder andere door het analyseren van de IT-omgeving en de bedrijfsprocessen.

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 32

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

6. Overige onderwerpen

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 33

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

6. Overige onderwerpen Bijdrage accountant inwerkprogramma nieuwe gemeenteraad In maart 2026 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Met het oog op de samenstelling van een nieuwe raad dragen wij als accountant graag bij aan een goede en zorgvuldige start van de nieuwe raadsperiode.

Zeker nu de eisen rondom duurzaamheid steeds strenger worden en gemeenten voor grote financiële en maatschappelijke opgaven staan. Wij adviseren u om de toekomstige (financiële) noodzakelijke investeringen in kaart te brengen.

Wij stellen ons beschikbaar om onderdeel te zijn van het inwerkprogramma voor nieuwe raadsleden. Zo kunnen wij onder meer een workshop verzorgen over het lezen en duiden van de jaarrekening vanuit financieel perspectief en toelichten hoe de accountant de raad ondersteunt in haar kaderstellende en controlerende rol. Indien gewenst stemmen wij graag met de griffie af hoe wij dit het beste kunnen vormgeven binnen het totale inwerkprogramma.

De handreiking kapitaalgoederen van Bouwstenen voor Sociaal biedt een praktisch format en heldere toelichting om het gemeentelijk vastgoed structureel in beeld te brengen. Bouwstenen voor Sociaal is een platform voor maatschappelijk vastgoed. Samen met mensen uit het veld denken zij na over ontwikkelingen binnen dit maatschappelijke vastgoed. Eén van de thema's waar Bouwstenen aandacht aan schenkt is de 'grip op toekomstige investeringen' en de verduurzamingsopgave. Bouwstenen heeft Baker Tilly gevraagd om vanuit ons vakgebied mee te helpen met de handreiking kapitaalgoederen.

Daarnaast hebben wij specifiek een Financiële gids voor raadsleden gepubliceerd. In deze gids nemen wij de raad aan de hand van tien kernvragen mee langs de belangrijkste financiële thema’s binnen de lokale overheid.

Handreiking kapitaalgoederen: onmisbaar voor toekomstbestendig gemeentelijk vastgoed Overige onderwerpen

Bijlagen

De maatschappelijke waarde van gemeentelijk vastgoed is enorm: het biedt ruimte voor onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. Veel gemeenten staan voor het onderhoud en de mogelijk verplichte verduurzaming in de toekomst voor forse (financiële) uitdagingen. Inzicht in de lange termijn investeringen die nodig zijn om gebouwen duurzaam, veilig en betaalbaar te houden is hierbij essentieel.

De handreiking kapitaalgoederen geeft houvast om eenvoudiger te sturen op doelen, kosten en duurzaamheid en daarnaast om verrassingen in de begroting te voorkomen. Deze handreiking is onder andere opgesteld met het doel de investeringsopgave tussen gemeenten vergelijkbaar te maken door te rapporteren via een vaste structuur. Door het toepassen van deze handreiking kunt u niet alleen beter onderbouwde keuzes maken, maar ook ervaringen met andere gemeenten uitwisselen en van elkaar leren. De handreiking is te vinden op de website van Bouwstenen voor Sociaal: Handreiking Kapitaalgoederen.

pagina | 34

Bestuurlijke samenvatting

6. Overige onderwerpen Schriftelijke bevestigingen

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina | 35

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Bijlagen

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

pagina| 36 | 36 pagina

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Bijlage A: SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2026 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Nummer

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Specifieke uitkering

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden toeslagenproblematiek

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

D8

Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid

D23

Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen

E20

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

E120

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2025

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

pagina | 37

Bestuurlijke samenvatting

Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Specifieke uitkering

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 gemeentedeel 2025

G4

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2025

G10

Wet inburgering gemeentedeel 2025

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2025

G13

Onderwijsroute _ deel gemeente 2024

H4

Specifieke uitkering stimulering sport 2024-2026

H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

H35B

Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden)

J17

Realisatiestimulans 2025

J55

Aanpak energiearmoede

J56

Regeling huisvesting aandachtsgroepen

J94

Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie

J105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

pagina | 38

Bestuurlijke samenvatting

Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Specifieke uitkering

J209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

K28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

M16

Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio’s

M30

Specifieke uitkering wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

Financiële positie

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

pagina | 39

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijke bevindingen

Bijlage B: Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 2% van de totale lasten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat.

Overzicht ongecorrigeerde fouten en onzekerheden Aard van de controleverschillen Te lage voorziening wethouder pensioen door late uitspraak van het BBV