14.0 Rvst Ambitiedocument Circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen.pdf

No. 25.0001947-1

Emmeloord, 28 oktober 2025. Onderwerp Ambitiedocument ‘Circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen’ Advies raadscommissie Debatstuk Aan de raad. Status: ter besluitvorming Voorgesteld besluit - Het ambitiedocument ‘Circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen’ vast te stellen. Doelstelling Toewerken naar een circulaire economie in gemeente Noordoostpolder. Inleiding Het gebruik van grondstoffen en materialen staat de komende jaren onder druk. Grondstoffen worden schaarser en de gevolgen van een lineaire economie, waarin producten na gebruik worden weggegooid, worden steeds zichtbaarder. Daarom is het van belang dat er ook lokaal wordt gekozen voor een koers die gericht is op hergebruik, waarde behoud en het verminderen van afvalstromen. De circulaire economie raakt daarbij niet alleen de fysieke leefomgeving, maar ook de manier waarop we bouwen, ondernemen, consumeren en samenwerken. Onze rol is daarbij van groot belang. De inzet van zowel markt, overheid als samenleving is nodig voor de overgang naar een Circulaire Economie. Gemeenten hebben een belangrijke leidende rol en voorbeeldfunctie in deze overgang. De gemeente Noordoostpolder heeft circulaire ambities in verschillende beleidsstukken vastgesteld. In de Visienota Energieneutraal 2030 (2017) werd de circulaire economie al als één van de drie thema's benoemd1.

Daarmee stond het onderwerp al vroeg op de gemeentelijke agenda. In het rekenkameronderzoek Energiek Vooruit 2020 2 werd herijking van dit document voorgesteld. Het onderzoek constateerde dat de invulling van circulaire ambities uit de Visienota voornamelijk beperkt bleef tot afvalbeheer. Advies was om deze ambities te verbreden naar grondstofgebruik, materialenreductie en circulaire processen. Deze ambities zijn nu uitgewerkt in het ambitiedocument Circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen (zie bijlage 1). In het programmaplan Klimaat en Energie is het thema circulariteit opgenomen als één van de zes programmalijnen. Daarnaast heeft het college op 8 juli ingestemd met een Nota van uitgangspunten Circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen3, die ter informatie met u is gedeeld, en is er een verkenning opgave circulariteit Noordoostpolder uitgevoerd. Samen vormen deze twee documenten de basis voor het voorliggende document. Uw raad wordt gevraagd de circulaire ambities vast te stellen in voorliggend document, dat dient als richtinggevend kader voor verdere uitwerking in een uitvoeringsprogramma.

Beleidsreferentie • Visienota Energieneutraal Noordoostpolder (2017) • Omgevingsvisie Noordoostpolder (2024) • Coalitieakkoord (2022-2026) • Programmaplan Klimaat & Energie (2025) 1 Focus+ Energieneutrale Noordoostpolder_DEF.indd 2 Rekenkamerrapport Energiek vooruit, 2020 3 Nota van uitgangspunten circulair verantwoord en gebruik van materiaal- en grondstoffen 2025

No. 25.0001947-2 •

Nota van uitgangspunten (2025)

Argumenten 1.1 Het Ambitiedocument ‘Circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen’ past bij de aanbeveling van het Rekenkameronderzoek Energiek Het Rekenkameronderzoek Energiek Vooruit in 2020 constateerde dat de invulling van circulaire ambities uit de Visienota voornamelijk beperkt bleef tot afvalbeheer. De Rekenkamer adviseerde om de circulaire ambities te verbreden naar grondstofgebruik en materialenreductie, het sluiten van kringlopen en circulaire bedrijfsprocessen, en deze steviger te koppelen aan andere duurzaamheidsopgaven. Het ambitiedocument ‘Circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen’ volgt die lijn. Hiermee stellen wij nieuwe ambities en doelen vast voor de overgang naar een circulaire economie. 1.2 De nationale doelstellingen om in 2035 50% circulair te zijn en 100% in 2050 Het gebruik van materialen en grondstoffen is circulair en verantwoord. We streven naar een circulaire economie, waarin grondstoffen waarde behouden en afval niet meer bestaat. Zo beschermen we de planeet tegen uitputting van grondstoffen en milieuvervuiling voor toekomstige generaties4. 1.3 Circulaire economie is een economische kans De circulaire economie biedt niet alleen milieuvoordelen, maar ook duidelijke economische kansen, met name in de bouw, maakindustrie en techniek 5.

Volgens het CBS gaat het inmiddels om ruim 7 miljard euro extra toegevoegde waarde en meer dan 50.000 nieuwe banen, met in totaal zo’n 330.000 voltijdbanen (circa 4% van de werkgelegenheid) 6. Ook in Flevoland groeit dit aandeel: in 2021 telden we bijna 2.000 circulaire bedrijven en ruim 7.600 banen (3,6% van de werkgelegenheid) 7. 1.4 Grondstoffen worden schaarser, we pakken kansen om tot oplossingsrichtingen te komen De beschikbaarheid van grondstoffen staat onder druk, mede door geopolitieke risico’s in regio’s zoals Azië en het Midden-Oosten. Deze afhankelijkheid kan leiden tot verstoringen in de toevoer en prijsstijgingen van materialen. Dit heeft ook mogelijk gevolgen voor de gemeente Noordoostpolder, waar de bouwsector en landbouw afhankelijk zijn van geïmporteerde grondstoffen, wat kan leiden tot verstoringen en hogere kosten 8. Daarom gaan wij kijken welke oplossingsrichtingen er zijn binnen onze eigen gemeente. De circulaire economie biedt hierbij kansen, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van biobased bouwmaterialen uit lokale landbouwgewassen zoals vlas en hennep. Tegelijkertijd staan we natuurlijk niet los van regionale, landelijke en mondiale netwerken, ook die hebben invloed op ons en kunnen kansen bieden voor samenwerking en kennisuitwisseling.

1.5 Data uit Verkenning opgave circulariteit Noordoostpolder als basis voor onze keuzes Om de circulaire ambities van de gemeente te onderbouwen is een nulmeting uitgevoerd. Deze analyse geeft op basis van data en onderzoek inzicht in de belangrijkste materiaal en grondstoffen binnen de Noordoostpolder. Daarnaast zijn lokale ondernemers, bedrijven en andere partners betrokken, waardoor de praktijkervaring en kennis van de markt zijn meegenomen. Op basis van deze inzichten zijn de eerder uitgesproken ambities geconcretiseerd en bekrachtigd in het Ambitiedocument Circulaire Economie. 1.6 Als gemeente Noordoostpolder geven we het goede voorbeeld De transitie naar de circulaire economie vraagt om een actieve regierol van gemeenten. Als schakel tussen bedrijven, kennisinstellingen en inwoners kunnen wij samenwerking en innovatie in de regio versterken. Door zelf circulaire principes toe te passen, vervullen we een voorbeeldrol en geven we richting aan deze ontwikkeling, zoals genoemd in het programmaplan Klimaat & Energie.

4 Nederland circulair in 2050! | Nederland circulair in 2050 5 Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030 - Circulaire Maakindustrie 6 Economische indicatoren circulaire economie, 2001-2022 | CBS 7 Randstedelijke Rekenkamer eindrapport Circulaire-Economie-Flevoland.pdf

No. 25.0001947-3

1.7 Dit ambitiedocument vormt de basis om tot uitvoering over te gaan In het Programmaplan Klimaat & Energie en de Nota van Uitgangspunten zijn de strategische doelen voor de lange termijn vastgelegd. Met de nulmeting circulariteit en toekomstscenario’s hebben we nu de basis in beeld. Met dit ambitiedocument stelt uw raad de richting en kaders vast. Het college zal dit vervolgens verder uitwerken in een handelings- en uitvoeringskader, waarin de doelen worden vertaald naar concrete acties voor de circulaire economie. 1.8 Het ambitiedocument vervangt de Visienota Energieneutraal 2017 In de Visienota Energieneutraal 2017 werd circulariteit al benoemd als één van de hoofdthema’s. Daarmee stond het onderwerp vroeg op de gemeentelijke agenda en is er uitvoering aan gegeven. In het rekenkameronderzoek Energiek Vooruit werd echter een herijking voorgesteld. Met het ambitiedocument Circulaire Economie (bijlage 1) leggen we nu de ambities vast en vertalen we de uitgangspunten naar een samenhangende koers richting 2030. Hiermee scheppen we een helder toekomstbeeld voor circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen en bieden we perspectief aan inwoners, ondernemers en partners.

1.9 Het stellen van ambities is een raadsbevoegdheid Dit ambitiedocument bouwt voort op de eerder vastgestelde ambities en doelen uit de Visienota, de Omgevingsvisie, coalitieakkoord 2022-2026, programma Klimaat & Energie en de Nota van uitgangspunten circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen. Hiermee worden de kaders vertaald naar concrete stappen om het gebruik van grondstoffen en energie te verminderen. Kanttekeningen 1.1. Het ambitiedocument is geen uitvoeringsprogramma Na vaststelling van het ambitiedocument is het aan het college om aan de slag te gaan met een uitvoeringsprogramma circulaire economie. Hierin worden aan de hand van de leidende principes operationele doelen vastgesteld. 1.2. Geen verplichtende wetgeving vanuit Rijk Er is op dit moment geen specifieke wetgeving die gemeenten verplicht om circulair economie beleid te voeren, zoals dit wel het geval is bij de energietransitie. Dit maakt het lastig om vanuit wetgeving direct te handelen. Echter, het Rijk werkt momenteel aan invoering van de Circulaire Economie Wet (CE-wet), die duurzame productie en consumptie moet bevorderen en een juridisch kader zal bieden voor de transitie naar een circulaire economie. Deze wet zal een belangrijk onderdeel worden van de Wet milieubeheer (Wm) 9.

Tot de invoering van de wet sluiten we ons aan bij het Rijksbrede programma "Nederland Circulair in 2050", dat als doel heeft gezamenlijk naar een circulaire economie te streven. Lokale overheden worden gestimuleerd om hieraan bij te dragen. Gemeenten zijn bovendien wettelijk verplicht uitvoering te geven aan het Klimaatakkoord, waarin de circulaire transitie een belangrijke rol speelt. 1.3. Onzekerheden en externe factoren Het onderwerp circulaire economie is nog volop in ontwikkeling. Wat de toekomst brengt is daarom onzeker. Het is lastig te voorspellen welke (maatschappelijke) ontwikkelingen van invloed zijn op het circulair denken en handelen van inwoners en ondernemers. Voor het behalen van de landelijke richtinggevende doelen, voor 2030 en 2050, is inzet van iedereen nodig. De gemeente heeft op deze inzet beperkt grip en is hierbij ook afhankelijk van beleid, maatregelen en acties vanuit hogere overheden. 1.4. Moeilijke meetbaarheid in de circulaire economie Een van de belangrijkste uitdagingen bij de transitie naar een circulaire economie is de meetbaarheid van de voortgang. Landelijk wordt er momenteel gewerkt aan gestandaardiseerde methodes en instrumenten om de prestaties op het gebied van circulaire economie effectief te meten.

We volgen de landelijke ontwikkelingen op dit gebied, waaronder de Krachtenbundeling Rijk-Regio (2025-2026), die gericht is op versterkte samenwerking

9 Hoofdlijnennotitie Circulaire Economie-wet | Rapport | Rijksoverheid.nl

No. 25.0001947-4

tussen overheden10. We zijn hierbij aangesloten en profiteren van gezamenlijke kennis en dragen bij aan de ontwikkeling van gestandaardiseerde meetmethodes. 1.5. Financiële consequenties Op dit moment is nog niet inzichtelijk te maken of en zo ja in welke mate er financiële consequenties verbonden zijn aan het operationaliseren van de ambities. Dit wordt inzichtelijk wanneer het college het uitvoeringsprogramma vaststelt. Mocht er aanvullende financiële middelen nodig zijn, dan wordt dit meegenomen in de begrotingscyclus. Planning/uitvoering Na het vaststellen van het ambitiedocument door de gemeenteraad, wordt een uitvoeringsprogramma voor de komende vier jaar opgesteld. Het vaststellen en uitvoeren van dit plan valt binnen de verantwoordelijkheid van het college. De planning is dat dit plan wordt opgesteld na vaststelling van dit ambitiedocument. Bijlagen 1. Ambitiedocument circulair en verantwoord gebruik van materiaal- en grondstoffen

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

Portefeuillehouder Steller

: dhr. R. van Amersfoort : dhr. A. Mahmood, ; a.mahmood@noordoostpolder.nl

10 Overeenkomst krachtenbundeling Rijk-regio circulaire economie 2025-2026 | Nederland circulair in

2050

No. 25.0001947-5

De raad van de gemeente Noordoostpolder, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 oktober 2025, no. 25.0001947; gelet op artikel 160 van de Gemeentewet

B E S L U I T: -

Het ambitiedocument ‘Circulair en verantwoord gebruik van materialen en grondstoffen’ vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 15 december 2025. De griffier, de voorzitter,