12.3 Bijlage Strategische Agenda Flevoland Hoofdlijnen Governance.pdf

STRATEGISCHE AGENDA FLEVOLAND

Over de brug komen Bijlage | Hoofdlijnen Governance Rijk - regio 23 december 2022

2

Over de brug komen | Strategische Agenda Flevoland – Bijlage | Hoofdlijnen Governance Rijk - regio

Hoofdlijnen governance Strategische Agenda Flevoland Rijk en Regio slaan de handen ineen. Langjarig en strategisch. Gericht op een gedragen en gewenst ruimtelijk en

Vijf bouwstenen voor succesvolle samenwerking tussen Rijk en Regio

maatschappelijk perspectief voor Flevoland. Dat is nodig ook, want Flevoland heeft nu reeds fikse uitdagingen op het gebied

Voor een effectieve besturing van de strategische agenda

van verstedelijking, economie, water, bodem, bereikbaarheid,

Flevoland hanteren Rijk en Regio een organisatie die licht is

natuur en energie. En wellicht nog het meest; in het bouwen

aan de ene kant, maar ook impactvol is aan de andere kant.

van vitale gemeenschappen in Flevoland. Daarnaast willen Rijk

Die organisatie bestaat op hoofdlijnen uit de volgende vijf

en Regio een bijdrage leveren aan landelijke grote vraagstukken,

bouwstenen:

zoals het bouwen van een aanzienlijk aantal woningen en de verduurzaming van de voedselvoorziening. Er is daarmee sprake

1. We gebruiken zoveel mogelijk governance-elementen

van een dubbele urgentie: werken aan de opgaven in Flevoland

die reeds bestaan en blijken te werken

én bijdragen aan de nationale opgaven. De essentie van de

Alle reeds bestaande tafels en agenda’s, zoals MIRT,

Strategische Agenda is dat in opgaven, doelen en te behalen

woondeals, NPLG, maar ook regionale samenwerkingen

resultaten het Rijk en de Regio zij aan zij staan. De governance

en NOVEX-gebieden, zijn bij uitstek de plaatsen waar de

laat zien hoe Rijk en Regio samenwerken om het gezamenlijke

afspraken uit de SAF landen. Ook de afstemming en regie

perspectief te realiseren.

vanuit de Bestuurlijke Contactgroep in Flevoland en het Directeurenoverleg Rijk-Regio zijn voorbeelden van goed

Een gedeeld en gedragen perspectief voor Flevoland

functionerende elementen in de governance. De SAF brengt samenhang, creëert een verder liggend gedeeld en agenderend perspectief en kan -indien nodig- aanvullend op (sectorale) agenda’s afspraken maken.

Aan de basis van de samenwerking staat het gezamenlijk perspectief voor Flevoland. Dit is een ruimtelijk en

2. We doen niets dubbel. De Strategische Agenda brengt

maatschappelijk verhaal, waarbinnen de kracht van de

samenhang en vult aan.

gebieden, gemeenschappen en kernen in één samenhangend

We gaan als Rijk en Regio in de SAF niets dubbel doen.

concept samenkomen. Het perspectief zorgt voor integraliteit

De governance is licht, maar voldoende stevig om samen,

en geeft richting aan al het gezamenlijk handelen. Het brengt

samenhangend én langjarig aan het Flevolandse perspectief

samenhang tussen de drie concrete ontwikkelpijlers, die het Rijk

te werken.

en de Regio in deze agenda overeenkomen. 3. Regionale en interdepartementale coördinatie is een must Een goede samenwerking vraagt om een effectieve Vitale steden en dorpen

Een sterke regionale economie

coördinatie binnen Flevoland (regionale coördinatie) én binnen het Rijk. Logisch ook, want waar het perspectief gedeeld wordt door Rijk en Regio, zijn afspraken veel

Ruimtelijk/ maatschappelijk perspectief Flevoland

Een duurzaam natuurlijk fundament

specifieker. Die zijn toegewezen aan specifieke ministeries of bestuurlijke organen binnen de regio. 4. Volksvertegenwoordigers, portefeuillehouders en maatschappelijke partners zijn in positie De Strategische Agenda dient de gemeenschappen in Flevoland. Het is evident dat de Provinciale Staten, de

3

Over de brug komen | Strategische Agenda Flevoland – Bijlage | Hoofdlijnen Governance Rijk - regio

gemeenteraden en het Algemeen Bestuur de positie hebben

•

Het Bestuurlijk Overleg Rijk-Regio (BO RR); dit overleg

om deze agenda vast te stellen en om zo de afspraken te

stelt actualisaties, aanscherpingen en uitbreidingen van

voorzien van bestuurlijk commitment aan regio-zijde.

de Strategische Agenda vast. Dit kan bijvoorbeeld gaan

Zo is het ook aan de bewindslieden aan Rijkszijde om

om het opnemen van nieuwe afspraken tussen Rijk en

verantwoordelijkheid te nemen en daarin de Tweede Kamer

regio. Daarnaast bespreken zij de voorbereiding van de

mee te nemen. Daarnaast vragen de drie ontwikkelpijlers

behandeling van het ruimtelijk arrangement Flevoland in

om actieve betrokkenheid van de portefeuillehouders en

het BOL en de voorbereiding van de inhoudelijke agenda

maatschappelijke partners binnen de regio.

van het Flevoland-event. Het BO RR komt circa twee tot drie keer per jaar bijeen. Eens per jaar valt het BO RR

5. Rijk en Regio organiseren samenhangende focus

samen met het “Flevo-event”(waarover later meer). Bij deze

en aandacht

bijeenkomst is de minister voor VRO aanwezig.

Het combineren van een perspectief met drie ontwikkellijnen en de uitwerking in doelen, resultaten

•

Het Directeurenoverleg Rijk-Regio (DO RR); dit overleg

en afspraken creëert een krachtige inhoudelijke focus, op

actualiseert de agenda, operationaliseert en stelt bij. Het

basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de

DO RR komt circa vier keer per jaar bijeen. Bovendien

realisatie. Deze inhoudelijke focus krijgt ook een vertaling

functioneert het overleg als voorportaal van het Bestuurlijk

in een jaarlijks Flevolandconferentie waarin Rijk en regio

Overleg Rijk-Regio en het Flevoland-event.

de urgentie en het belang van de SAF benadrukken en de voortgang scherp monitoren.

•

Een ambtelijk kernteam; dit team coördineert de uitvoering van de SAF. Zij verzorgen het overkoepelende proces, zien toe op de uitvoering van de verschillende

Interbestuurlijke coördinatie Rijk en Regio

afspraken en zijn waar nodig de verbinder tussen de betrokken partijen. Het ter beschikking hebben van een ambtelijk team is van groot belang om gezamenlijk

De gezamenlijk sturing - vanuit Rijk en Regio - vindt plaats op

succesvol te zijn. Zowel op het vlak van het verbinden

verschillende niveaus:

van actoren op de inhoud, als op het gebied van proces en communicatie als op relationeel gebied. De kwaliteit,

•

BOL; het BOL functioneert als besluitvormend en

instelling en betrokkenheid van de leden van dit team

vaststellend orgaan voor de Strategische Agenda Flevoland.

zijn bepalend. De omvang dient beperkt te zijn, om

Bij de behandeling van “Over de brug komen” deel 1

institutionalisering te voorkomen. Te denken valt aan 3 tot

en 2 (en later bij verdere grootschalige actualisaties,

4 personen.

uitbreidingen of aanscherpingen) zullen Rijk en regio in het BOL de stukken gezamenlijk vaststellen. Hiervoor kan

•

Een overeengekomen escalatielijn; indien er in het

het BOL – waar nodig - worden uitgebreid met relevante

totstandkomen van resultaten of in de afstemming met

bewindslieden.

reguliere tafels problemen ontstaan dan moet er geëscaleerd worden. De ingeregelde processen en de georganiseerde afstemmingen (van DO RR en BO RR) voorzien hierin

Relatie met Programma NOVEX De SAF heeft een duidelijke inhoudelijke relatie met het Programma NOVEX. Met betrekking tot de governance zijn in die relatie twee uitgangspunten: • Samenhang: Het ruimtelijk arrangement tussen Rijk en Regio dat gemaakt wordt in het kader van het programma NOVEX wordt opgesteld op basis van de inhoud van de Strategische Agenda Flevoland. De voortgang van programma NOVEX wordt besproken in de bestuurlijke governance van de Strategische Agenda Flevoland. • Schaalbaar: de afspraken op het gebied van interdepartmentale coördinatie moeten schaalbaar zijn en kunnen een voorbeeld zijn voor andere provincies.

in 95 van de 100 gevallen. In de detaillering van de governance is het voorstelbaar dat Rijk en Regio aanvullende escalatievormen overeenkomen, die in urgente situaties en daarmee situationeel daar om vragen. •

Flevoland-event; jaarlijks wordt dit event georganiseerd. Een onderdeel van het Flevo-event is een speciale vergadering van het BO RR, waar tevens de minister van BZK VRO aan sluit. Het hart van het event wordt gevormd door een Flevo-conferentie. Hierin staat het perspectief voor Flevoland en de daarbij behorende agenda centraal. Het is een ontmoeting waar bestuurders uit de Regio en van het

4

Over de brug komen | Strategische Agenda Flevoland – Bijlage | Hoofdlijnen Governance Rijk - regio

Rijk elkaar ontmoeten en perspectief, voortgang, successen,

•

Strategische Rijkstafel NOVI/NOVEX; deze tafel is

obstakels en problemen met elkaar bespreken. Tevens zijn

operationeel en bestaat uit strategen en coördinatoren

er inspirerende werkateliers en een politieke markt. Ook

van de diverse departementen die betrokken zijn bij de 26

maakt een bijeenkomst met maatschappelijk partners in de

rijksprogramma’s.

regio deel uit van het programma, zodat maatschappelijk partners mee kunnen denken over de verdere ontwikkeling

•

Interdepartementale Accountteams NOVEX; deze teams

en operationalisatie van het SAF. De partners kunnen

zijn aanspreekpunt voor de Regio (zoals Flevoland) en

bijvoorbeeld vanuit hun beeld over de ontwikkeling van

bevatten een vaste kern en een flexibel schil die bij specifieke

Flevoland inbreng leveren voor de actualisatie van de SAF.

opgaven en vraagstukken kan worden ingezet.

Regionale coördinatie (Flevoland) Interdepartementale coördinatie

Interbestuurlijke coördinatie (Flevoland)

Regionale coördinatie (Flevoland)

De coördinatie in Flevoland is in de basis in 2020 reeds opgezet en heeft geleid tot goede onderlinge afstemming en onderling vertrouwen. De regionale coördinatie kent ook drie belangrijke

BOL + relevante bestuurders BWO Fysieke leeromgeving

BO Rijk - Regio (Flevoland; 2x per jaar)

bouwstenen. • Bestuurlijke contactgroep

bestuurlijke contactgroep heeft een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van deze Strategische Agenda. Door verbondenheid en draagvlak te creëren

Stuurgroep FLO

Directeuren FLO

en de vertrouwensbanden te versterken. De bestuurlijke DO Rijk - Regio (Flevoland; 4x per jaar)

contactgroep zal, wetend hoe groot het belang is om

Directeurenoverleg

de volksvertegenwoordigingen in positie te brengen op Flevoland-niveau, initiatieven nemen en de verbinding

Rijkstafel NOVI/NOVEX

Accountteams NOVEX

De Bestuurlijke Contact Groep (BCG); de huidige

organiseren. Dit geldt ook voor de verbinding met Ambtelijk kernteam Rijk - Regio

ondernemers en maatschappelijke organisaties. De BCG

Ambtelijke contactgroep

komt tenminste één keer per maand bijeen. De BCG staat onder voorzitterschap van een gedeputeerde. Alle colleges van de zes gemeenten, het Waterschap en de provincie zijn vertegenwoordigd in het BCG.

Interdepartementale coördinatie •

De Volksvertegenwoordigers; de BCG creëert

Het Rijk operationaliseert haar inzet langs veel agenda’s

verbondenheid en draagvlak in de regio. Een Regio, die

en tafels. De Strategische Agenda Flevoland, met

bestaat uit de provincie Flevoland, de gemeenten Almere,

daarbinnen het ruimtelijk arrangement, benut de bestaande

Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde en

operationalisatiestructuur. Het gezamenlijke perspectief en

het waterschap Zuiderzeeland. En waarin ieder bestuur een

het ruimtelijk arrangement vragen daarenboven ook om

eigen verantwoordelijkheid kent. Deze verantwoordelijkheid

coördinatie. Het Rijk heeft daarvoor drie ijzers in het vuur, te

krijgt gestalte in de steun van de volksvertegenwoordigingen

weten:

in samenwerking met hun colleges.

•

Bewindsliedenoverleg Fysieke Leefomgeving; in

•

Directeurenoverleg Flevoland; Een afvaardiging van

het Bewindsliedenoverleg Fysieke Leefomgeving worden

directeuren (Provincie, Waterschap, 1 grootstedelijke en

interdepartementaal en op bestuurlijk niveau de lijnen

1 landelijke gemeente) neemt deel in het Directeuren

uitgezet. De opgaven met een fysieke component staan

Overleg Rijk-Regio. Zij stemmen regelmatig hun inzet

hierbij centraal. Inhoudelijke integratie en samenhang,

af met het Directeuren Overleg Flevoland waarin

maar ook coördinatie en afstemming in de besturing en

Provincie, Waterschap Zuiderzeeland en alle gemeenten

organisatie zijn hierbij belangrijke thema’s.

zijn vertegenwoordigd. De vertegenwoordiging in het

5

Over de brug komen | Strategische Agenda Flevoland – Bijlage | Hoofdlijnen Governance Rijk - regio

Directeuren Overleg Flevoland wordt bepaald door het

Looptijd, vernieuwing en evaluatie

Flevolandse secretarissenoverleg. De afvaardiging van directeuren in het Directeuren Overleg Rijk-Regio stemt de

De looptijd van de strategisch agenda is vastgesteld op 17 jaar.

inzet en voortgang bij de SAF minimaal 3 maal per jaar af

Dat betekent dat de strategische agenda voor de periode 2023

met het secretarissenoverleg waarin ook de samenwerking

tot 2040 wordt vastgesteld. En regelmatig wordt geactualiseerd

in het kader van Samen Maken We Flevoland en de

om het gedeelde perspectief na te blijven streven.

ontwikkeling van de regionale samenwerking wordt besproken.

De agenda heeft een duidelijke startpositie met een ruimtelijk en maatschappelijk perspectief, en daaraan verbonden opgaven

•

De Ambtelijke Contact Groep (ACG); de ACG heeft

en doelen. De snelheid van wijzigingen op deze drie vlakken zal

primair de rol om alle voorbereidende activiteiten voor

veelal traag zijn. Dat geldt niet voor de te behalen resultaten

de BCG te ontplooien. De ACG is daarenboven ook een

en de afspraken die nodig zijn om de resultaten te boeken.

netwerkachtige werkorganisatie geworden die - veelal in

Daarom is het nodig om de governance er op in te richten

nauwe samenwerking met collega’s van de betrokken

dat eenvoudig, maar cyclisch, gecoördineerd en weldoordacht

ministeries - bijdrages levert in samenwerking tussen Rijk

vernieuwing van de agenda kan plaats vinden. Zowel op de

en Regio.

trage elementen als op de aanpassingen die sneller worden doorgevoerd.

•

Regionale sectorale overleggen; alle regionale sectorale overleggen (vervoerberaad, RES overleg, economie, RO-wonen,

De zes gemeenten, het waterschap, de provincie en de

etc.) bespreken 2x per jaar de uitvoeringsagenda van de SAF

ministeries verbinden zich aan elkaar in een strategische

om voortgang van de bestaande en aanvullende afspraken

samenwerking. Hierin kan ook de evaluatie en optimalisatie­

te bespreken (voor de zomer) en om input te leveren voor

cyclus een rol spelen. Het eerste moment voor een evaluatie en

actualisatie van de Uitvoeringsagenda (na de zomer).

bijbehorende verbeterslag is na drie jaar (medio 2026). Rijk en regio dragen hier samen verantwoordelijkheid voor.

•

De portefeuillehoudersoverleggen (POHO’s); De regio organiseert (op basis van de input vanuit de regionale sectorale overleggen) per pijler minimaal 2x per jaar overleg om met een delegatie van bestuurders uit de regionale overleggen te spreken met relevante maatschappelijke organisaties over enerzijds dilemma’s en punten waar onvoldoende voortgang wordt geboekt en anderzijds input voor de jaarlijkse actualisatie van de Uitvoeringsagenda van de SAF. Het POHO heeft tot taak om per ontwikkellijn de samenhang van activiteiten te bewaken, de voortgang te monitoren en aanvullende afspraken te organiseren. Het POHO bereidt tevens activiteiten voor om verder liggende perspectieven waar te maken. In de POHO’s hebben gedeputeerden, wethouders, leden van het Dagelijks Bestuur van het waterschap zitting. Afhankelijk van het onderwerp -én met een standing invitation- kunnen DG’s van de departementen aansluiten. De POHO’s dragen daarenboven zorg voor een krachtige verbinding met maatschappelijke partners, bijvoorbeeld in de vorm van een bestuurlijke klankbordgroep per pijler.

Over de brug komen Strategische Agenda Flevoland