12.1 Programmabegroting 2022-2025.pdf

89

Speerpunt

2 - Flexibel inzetbaar gemeentelijk personeel

Goed inzetbare medewerkers kunnen beter inspelen op aanpassingen in hun takenpakket, veranderingen in hun loopbaan en ontwikkelingen in en buiten de organisatie.

Activiteit

Toelichting

2.1 Strategisch personeelsmanagement

Door middel van het in 2020 geïntroduceerde strategisch personeelsmanagement beoordelen we via een jaarcyclus op welke gebieden opleiding en training nodig is om slagvaardig te blijven. En zorgen we voor duurzaam inzetbare medewerkers. Ieder jaar is 2,5% van de loonsom beschikbaar voor de ontwikkeling van onze medewerkers. Naast gerichte opleiding en training organiseren we interne bijeenkomsten om kennis te delen en vaardigheden te trainen.

2.2 Arbeidsmarktcommunicatie

De arbeidsmarkt blijft krap en het aantal vacatures blijft hoog. We zetten in op arbeidsmarktcommunicatie en het bundelen van krachten met onze Flevolandse samenwerkingspartners om vacatures snel en goed in te vullen.

2.3 Veilig en gezond werken

Veilig en gezond werken is van belang, ook wanneer medewerkers (deels) thuis werken. We besteden op verschillende manieren en op verschillende momenten aandacht aan arbo-proof werken en ook is er periodiek aandacht voor vitaliteit.

90

Indicatoren Inleiding Onderstaande indicatoren worden opgevoerd op basis van het voorafgaande programma en bijbehorende pijlers, voor zover beschikbaar en al dan niet deel uitmakend bij de onderliggende visies. Per indicator worden realisatiewaarden weergegeven. De bron van deze waarden zijn per indicator vermeld. Voor de jaren 2021 en 2022 zijn streefwaarden opgenomen.

91

Communicatie en voorlichting 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

-

6,66

6,66

6,66

6,66

6,50

6,70

begroting begroting 2021 2022 6,70

6,70

Bron:

Burgerpeiling Waarstaatjegemeente.nl

Omschrijving:

Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoner geven voor de communicatie en voorlichting van de gemeente.

Toelichting:

We zitten op het landelijke gemiddelde (respectievelijk 6,7 en 7,0). Dat is mooi om te zien. We doen steeds meer digitaal, in 2020 en 201 ook vanwege Covid-19. Ons beeld is dat dit niet ten koste gaat van onze communicatie en digitale dienstverlening.

92

Tevredenheid algehele dienstverlening 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

-

6,72

6,72

6,72

6,72

6,50

6,80

begroting begroting 2021 2022 6,80

6,80

Bron:

Burgerpeiling Waarstaatjegemeente.nl

Omschrijving:

Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de dienstverlening van de gemeente.

Toelichting:

Deze indicator uit de burgerpeiling "waar staat je gemeente' meet meer het imago van de gemeente dan de kwaliteit van onze dienstverlening. Na een dip in 2019 zijn we nu weer terug op het oude niveau en zitten we rond het landelijke niveau. Omdat de meeste inwoners en ondernemers weinig frequent contact met de gemeente hebben is de verwachting dat rapportcijfer de komende jaren niet veel verandert.

93

Tevredenheid digitale dienstverlening 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

-

6,78

6,78

6,78

6,78

6,70

6,90

begroting begroting 2021 2022 6,90

6,90

Bron:

Burgerpeiling Waarstaatjegemeente.nl

Omschrijving:

Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de digitale dienstverlening van de gemeente.

Toelichting:

Deze indicator uit de burgerpeiling waar staat je gemeente meet meer het imago van de gemeente dan de kwaliteit van onze dienstverlening. Na een dip in 2019 zijn we nu weer terug op het oude niveau en zitten we rond het landelijke niveau. Omdat de meeste inwoners en ondernemers weing frequent contact met de gemeente hebben is de verwachting dat rapportcijfer de komende jaren niet veel verandert.

Aantal klachten 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

33

20

27

27

26

33

35

Bron:

begroting begroting 2021 2022 35

35

Gemeente Noordoostpolder

Omschrijving: Het totaal aantal ontvangen formele klachten Toelichting:

Specifieke oorzaken van een daling of stijging van het aantal klachten is echter niet of nauwelijks aan te geven. Elk jaar wordt door het college een klachtenjaarverslag vastgesteld en vervolgens op de gemeentelijke website gezet.

94

Aantal bezwaarschriften 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

-

142

159

157

152

125

132,5

Bron:

begroting begroting 2021 2022 130

120

Gemeente Noordoostpolder

Omschrijving: Het totaal aantal ontvangen bezwaarschriften.

Toelichting:

2014 Bron: Omschrijving:

Toelichting:

Het aantal bezwaarschriften schommelt al 10 jaar tussen de 120 en 160. Een toename van 12 op jaarbasis is dus heel normaal. Toen we zijn gestart met de informele afhandeling van bezwaren was de doelstelling dat 25% van alle bezwaren informeel zou moeten worden afgehandeld (is nu 60-70%).

Percentage bezwaarschriften dat geleid heeft tot een gewijzigd besluit begroting begroting 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 -

39%

15%

21%

31%

45%

33%

30%

Gemeente Noordoostpolder Percentage van het totaal aantal bezwaarschriften wat heeft geleid tot een (deels) gegrond verklaring en/of een gewijzigd besluit. Het aantal bezwaarschriften schommelt al 10 jaar tussen de 120 en 160. Een toename van 12 op jaarbasis is dus heel normaal. In 2019 lag dit percentage op het meerjarengemiddelde. In 2020 komt de toename voornamelijk door een tiental bezwaarschriften tegen de plaatsing van openbare laadpalen. In overleg met de buurt is de locatie van de laadpalen aangepast, waardoor er sprake is van een gewijzigd besluit.

95

Wat zijn de lasten? Lasten

bedragen x € 1.000

Rekening Begroting Begroting Taakveld 0.1

Bestuur

0.2

Burgerzaken

Totale lasten

Meerjarenbegroting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2.549

2.537

2.559

2.410

2.410

2.410

960

1.085

1.132

1.132

1.082

1.082

3.509

3.622

3.691

3.542

3.492

3.492

Wat zijn de baten? Baten

bedragen x € 1.000

Rekening Begroting Taakveld 0.1

Bestuur

0.2

Burgerzaken

Totale baten

2020

2021

Begroting 2022

Meerjarenbegroting 2023

2024

2025

-

-

-

-

-

-

478

466

473

473

473

473

478

466

473

473

473

473

96

Programma 5 - Financiën Programma omschrijving Dit programma gaat over de financiële dekkingsmiddelen van onze gemeente, dit zijn onder andere de belastingen, uitkeringen van het Rijk en de post onvoorziene uitgaven. Programma doelstelling Een gezond en evenwichtig financieel (meerjaren)beleid. Een programmabegroting waarin de beleidsmatige en financiële aspecten zo éénvoudig en transparant mogelijk worden gepresenteerd. Ambities Ambitie 1 - Gezonde gemeentefinanciën

97

Ambitie 1 - Gezonde gemeentefinanciën

Doelstelling Een solide financieringsstructuur tegen zo laag mogelijke kosten en een begrijpelijke digitale presentatie van onze financiële documenten.

Portefeuillehouder(s) Hans Wijnants

Trends en ontwikkelingen Coronapandemie 2022 is het derde jaar waarin de coronapandemie wereldwijd invloed zal hebben op het maatschappelijk, sociaal en economisch leven. In Nederland zijn de effecten op de economie verdeeld. Sommige sectoren profiteren van de pandemie en andere sectoren lijden er schade door. Het effect voor de inwoners en bedrijven van gemeente Noordoostpolder kunnen we lastig schatten. Mede omdat het Rijk tot en met 2021 verschillende compensatieregelingen had lopen waar gebruik van kon worden gemaakt. Gemeente Noordoostpolder is scherp op (na-ijl)effecten voor haar inwoners, bedrijven en andere organisaties en of wij hierin een (vervolg)rol moeten pakken of verantwoordelijkheid hebben. De verwachting is dat de eigen budgetten, samen met de financiële middelen die het Rijk aan ons heeft overgemaakt, voldoende zijn om in situaties de extra lasten en lagere baten op te (kunnen) vangen. Wereldwijd wordt met steunpakketten van centrale banken geprobeerd economisch negatieve effecten of een economische crisis te voorkomen. Wereldwijde tekorten en extra vraag naar grondstoffen hebben in 2022 de prijzen doen stijgen. Naar verwachting is dit effect tijdelijk. Het geschetste bruto binnenlands product niveau voor de jaren 2022 - 2025 komt lager uit dan vóór de corona-uitbraak werd verwacht, namelijk op 2,1%.

Dit lagere niveau komt vooral door een zwakkere trendmatige stijging van de arbeidsproductiviteit als gevolg van gemiste investeringen door de coronarecessie. Het effect is bijgesteld gezien de recente economische ontwikkeling, de gunstigere vooruitzichten voor de korte termijn en nieuwe analyses over de structurele effecten van de corona-uitbraak, waaronder die van het IMF en de OESO. De economie toonde in 2021 opnieuw grote veerkracht na de versoepeling van de lockdownmaatregelen, wat een kleinere permanente schade aannemelijk maakt. Ook de aanhoudende gematigde werkloosheidsontwikkeling en het lage aantal faillissementen wijzen op beperkte permanente schade. Algemene uitkering Voor gemeenten is de algemene uitkering de belangrijkste inkomstenbron, die sinds de invoering van de drie decentralisaties in 2015 onder druk staat van de lasten die gepaard gaan met de uitvoering van het sociaal domein, in het bijzonder voor Jeugdzorg. Het Rijk heeft in vervolg op de eerder incidenteel beschikbaargestelde middelen voor de jaren 2019 tot en met 2021 opnieuw extra middelen beschikbaar gesteld om gemeenten tegemoet te komen in hun kosten voor jeugdzorg. Ook nu moeten de middelen als incidenteel worden gezien, omdat het kabinet weliswaar voor 2022 een besluit heeft genomen met een doorkijk naar 2027, maar voor nu alleen een besluit heeft genomen voor 2022.

Voor de jaren 2023 en verder laat dit kabinet besluitvorming over aan het volgende kabinet. Het geschetste beeld door het kabinet is dat gemeente Noordoostpolder er voor 2022 ongeveer eenzelfde bedrag incidenteel bijkrijgt als voor 2021 het geval was, namelijk circa € 3,8 miljoen, waarvan reeds € 1.040.000 in de perspectiefnota meegenomen was. Voor de jaren 2023 en verder moet een nieuw kabinet besluiten hoe financiering richting gemeenten er uit komt te zien. Het door dit kabinet geschetste beeld is dat wij er structureel bijna € 2 miljoen bij (zouden moeten) krijgen, waarvan ook de € 1.040.000 reeds ingeboekt was bij de perspectiefnota.

98

Gelet op de communicatie van het Rijk, verwachten we dat de septembercirculaire het gewenste inzicht zal geven in de effecten van de aanpassing van de algemene uitkering voor het meerjarenperspectief van onze begroting. Het bestaande beleid is dat de begroting op de meicirculaire wordt opgesteld, tenzij er substantiële afwijkingen in de septembercirculaire opgenomen zijn voor de algemene uitkering. Dat de septembercirculaire substantieel zal afwijken van de meicirculaire staat vast. Vanwege de complexiteit van de onderbouwing van de extra middelen voor jeugd (algemene uitkering) in relatie tot de opgaven waar we als gemeente voor staan, in de vorm van de volgende zeven thema’s: duurzaamheid, Voorzien in Vastgoed (ViV), Omgevingswet, mobiliteitsplan, sociaal domein, open en transparante overheid en digitalisering. Hiermee wijken we noodgedwongen af van het beleid om de begroting op basis van de septembercirculaire op te stellen. Dat hebben wij via een memo aan u gecommuniceerd en bij de behandeling van de perspectiefnota is deze werkwijze toegelicht. Wij zullen u een gedegen voorstel aanbieden met de uitkomsten van de septembercirculaire in relatie met de opgaven waar wij voor staan, middels een voorgestelde wijziging op de primitieve programmabegroting 2022-2025.

Andere zaken die gekoppeld zijn aan het Rijk en waarvan de financiering onzeker is, zijn de omgevingswet, duurzaamheid, mobiliteit en voor een deel voorzien in vastgoed. Ook de herverdeling van de algemene uitkering zal een effect hebben op de inkomsten van uit het Rijk. De laatste herijkingsuitkomsten laten zien dat gemeente Noordoostpolder een korting tegemoet zou kunnen zien van ongeveer € 1,05 miljoen. Als ingangsdatum is gepland 1 januari 2023. Digitalisering Een andere ontwikkeling is de verdergaande digitalisering. Waarvan de kosten op dit moment oplopen en het niet de verwachting is dat deze zullen afnemen. “In het bedrijfsleven wordt ICT gewoon gezien als een ‘conditio sine qua non’: het hoort bij de bedrijfsvoering en je rekent het door in je tarieven. Bij de overheid wordt er te veel van uitgegaan dat het gratis is. Bij ons gelden uitgaven aan ICT als kosten en bij bedrijven zijn het investeringen. Dat zijn andere mechanismen. Dus hoe kom je tot een optimalisatie binnen de gemeentelijke organisatie, naar een nieuwe gemeentebrede digitale governance? Want we willen wel onze dienstverlening naar een hoger niveau brengen” (naar minister Knops, 2019). In het verleden is vooral gestuurd op efficiency en efficiency is met name sturen op geld. Tegenwoordig gaat het steeds meer om sturen op informatie en informatie is het voorportaal naar de dienstverlening.

Feit is dat inwoners en bedrijven veel meer van ons verwachten. Begroting De begroting 2022-2025 is structureel en duurzaam sluitend. Dat is gelukt door de afgelopen jaren bezuinigingen door te voeren en door reserves in te zetten die de exploitatielasten ontlasten. Verder zijn de door dit kabinet gegeven bedragen voor de komende jaren gedeeltelijk gebruikt om de begroting (nog steeds duurzaam) sluitend te krijgen. De Rijksbegroting geeft een beeld van de te verwachten keuzes van het kabinet en ook welke impact die hebben voor gemeenten. De voorliggende meerjarenprogrammabegroting is opgesteld op basis van de septembercirculaire. Om het huishoudboekje van de gemeente ook in de toekomst op orde te houden is het van belang om integrale afweging van doelen in relatie tot de (verwachte) financiële middelen scherp in het vizier te houden. Een structureel sluitende begroting en een goede balanspositie zijn twee stevige pijlers van een gezonde financiële positie van onze gemeente nu, maar ook voor de toekomst. We kiezen voor een structureel duurzaam sluitende begroting om te zorgen voor een houdbaar financieel beleid en daarmee voor een houdbaar voorzieningenniveau en een beperkte lokale lastendruk voor onze inwoners en bedrijven. Renteontwikkelingen De rente voor staatsleningen is sinds 1990 gedaald naar nihil. Dit blijft de komende jaren naar verwachting laag.

Over het hele jaar 2021 verwacht de ECB een inflatie van 1,9 procent. Daarna zakt die naar 1,5 procent in 2022 en 1,4 procent in 2023. Geen reden dus om op de rem te trappen met een renteverhoging, vindt de ECB. Een hogere rente is volgens de ECB voorlopig niet aan de orde. "Een eerste renteverhoging verwachten wij niet voor eind 2023. De rente wordt dan iets hoger

99

maar het absolute niveau blijft laag." Mocht de rente de komende jaren tegen de huidige schattingen in toch meer stijgen, dan is er een kans dat dit gevolgen heeft voor de meerjarenbegroting, waarop tijdig zal worden geanticipeerd en zo nodig voorstellen zullen worden gedaan richting de gemeenteraad. Lokale lastendruk We houden de lokale lasten en heffingen zo laag mogelijk voor onze inwoners en ondernemers. Jaarlijks kijken we kritisch hoe de lokale lasten zich ontwikkelen in relatie met de uitgaven. We wilden in het verleden de OZB-lasten nooit meer laten stijgen dan met de inflatiecorrectie voor zover deze de macronorm niet overschreed. Het Rijk heeft de macronorm vervangen door de benchmark woonlasten die niet meer bruikbaar is als begrotingsuitgangspunt. Daarmee is nu de inflatiecorrectie het basisuitgangspunt voor de OZB-tariefstijgingnormering. Dat heeft voor onze gemeente een hoge prioriteit omdat we de lasten zo laag mogelijk willen houden. Als gemeente hebben we het beleid om de OZB-tarieven niet meer te corrigeren dan met het inflatiepercentage, zoals het Rijk dat toepast voor de opbrengsten van de OZB. Het onverkort vasthouden aan het toepassen van de inflatiecorrectie op de OZB-tarieven zou een negatief effect hebben op de meerjarenbegroting.

Naast de aanpassing voor de inflatiecorrectie worden de tarieven voor de OZB aangepast voor de gemiddelde waardeontwikkeling. De marktontwikkeling tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2021 bij woningen wordt, op basis van informatie van de landelijke Waarderingskamer, geschat op 9%. Voor niet-woningen wordt de waardeontwikkeling over dezelfde periode geschat op -0,5%. De inflatie (pNB) in die periode bedraagt volgens de ramingen van het CPB 2,1%, en is voor het Rijk, en dus ook voor ons, uitgangspunt voor de berekeningen van de tarieven. Gemeente Noordoostpolder heeft het beleid dat (leges)tarieven met het inflatiepercentage mogen stijgen en dat heffingen zoveel als mogelijk kostendekkend zijn. Voor 2022 kunnen de heffingen van rioolrechten op het niveau van 2021 worden gehandhaafd. De invoering van het recycletarief heeft er voor gezorgd dat we de stijgende lijn van kosten hebben weten te beperken. Echter, door dat we een nieuw contract moesten afsluiten met HVC stijgen vooral de kosten voor afvalinzameling de komende jaren. De uitkomsten van de onderhandelingen laten een verhoging zien voor afvoer en verwerking van afval. De reden voor deze stijging ligt meer in het verleden dan in het heden. De kosten van het afvoeren en verwerken van afval waren hoger dan we betaalden op basis van het contract dat afloopt.

Met het nieuwe contract rekent de afvalinzamelaar en -verwerker met de meest recente marktconforme prijzen. Effecten vennootschapsbelasting (Vpb) De afgelopen jaren is met succes gewerkt aan het vormgeven aan het fiscale beleid. Het gaat om de belastbaarheid van verschillende gemeentelijke activiteiten voor verschillende belastingen, zoals de vennootschapsbelasting, omzetbelasting het BTW-compensatiefonds. We kunnen zeggen dat we voor deze belastingen beleid hebben geformuleerd, in control zijn en een goede samenwerking met de Belastingdienst hebben.

Reguliere bedrijfsvoering Treasuryfunctie Treasury is het bewaken van geldstromen, beleggingen, uitstaande middelen, aangetrokken middelen (leningen), waarborgen en garanties. Hier wordt meer in detail op ingegaan in de paragraaf financiering. De komende jaren worden omvangrijke investeringen gedaan, waarvan de vernieuwbouw van het zwembad en de nieuwe campus de grootste investeringen zijn. Daardoor wijzigt de structuur van de balans, doordat bezittingen toenemen en de liquiditeits- en solvabiliteitspositie afnemen. Vanwege de goede grondverkopen in de afgelopen jaren en de verwachtingen hiervoor voor de komende jaren, valt het niet uit te sluiten dat ondanks de substantiële bedragen voor investeringen niet of beperkt hoeft te worden geleend. Voor de voorzieningen die wij duurzaam willen garanderen en waarvan de lasten structureel in de begroting gedekt moeten zijn. Dus mochten er leningen

100