12.1 Jaarstukken 2024.pdf

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ................................................................................................................................... 3 Bestemming resultaat ........................................................................................................................... 5 Samenvatting activiteiten ..................................................................................................................... 6 Jaarverslag ........................................................................................................................................... 10 Programma's ........................................................................................................................................ 11 Programma 1 - Fysieke Leefomgeving .................................................................................... 12 Programma 2 - Sociale Leefbaarheid ....................................................................................... 36 Programma 3 - Economische Ontwikkeling ............................................................................. 47 Programma 4 - Dienstverlening en Besturen ........................................................................... 60 Programma 5 - Financiën .........................................................................................................

72 Programma 6 - Sociaal Domein ............................................................................................... 76 Programmadekking vanuit algemene middelen ....................................................................... 95 Paragrafen ............................................................................................................................................ 98 Lokale heffingen ....................................................................................................................... 99 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................ 104 Indicatoren .............................................................................................................................. 118 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................. 120 Financiering ............................................................................................................................ 126 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................ 130 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) .............................................................

140 Verbonden partijen ................................................................................................................. 141 Grondbeleid ............................................................................................................................ 160 Financiële positie .................................................................................................................... 173 Jaarrekening ...................................................................................................................................... 180 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..................................................................... 181 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening ............................................ 181 Balans ..................................................................................................................................... 182 Balans per 31 december 2024 ............................................................................................... 186 Toelichting op de balans per 31 december 2024 ................................................................... 188 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar ............................

220 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024 ............................ 221 Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................ 240 Single Information Single Audit 2024 ..................................................................................... 241 Gebeurtenissen na balansdatum ..................................................................................................... 278 Incidentele baten en lasten..................................................................................................... 279 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ...................................................... 284 Wet Normering Topinkomens ................................................................................................. 286 Taakveldenoverzicht ............................................................................................................... 287 Vaststelling......................................................................................................................................... 289 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ..................................................................

289 Bijlagen ............................................................................................................................................... 298 Investeringsoverzicht .............................................................................................................. 299 Kasstromenoverzicht .............................................................................................................. 303 Gewaarborgde geldleningen .................................................................................................. 304 Subsidieverleningen ............................................................................................................... 308 Verplichte indicatoren ............................................................................................................. 315

2

Aanbiedingsbrief Geachte Gemeenteraad Het College van Burgemeester en Wethouders biedt u de jaarstukken 2024 van de gemeente Noordoostpolder aan. Deze jaarstukken vormen het sluitstuk van de cyclus van planning en control en geven een gedetailleerd overzicht van de financiële en beleidsmatige prestaties van het afgelopen jaar. Wij vertrouwen erop dat u deze vaststelt en ons decharge verleent. Decharge dient tot het verlenen van ontslag van interne aansprakelijkheid (de aansprakelijkheid van het college tegenover de gemeente) voor informatie verkregen uit de jaarstukken. Financieel 2024 Het boekjaar 2024 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 1.905.834 op een totale omzet exclusief de mutaties in de reserves van € 201.234.039. Dit resultaat is op de volgende wijze tot stand gekomen: * € 1.000

Programma

Primitieve begroting

Begroting na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Begrotingsafwijkingen

1. Fysieke leefomgeving

-24.079

-27.079

-19.905

-7.174

2. Sociale leefbaarheid

-14.027

-14.361

-13.996

-365

3. Economische ontwikkeling

-2.626

-4.670

-2.074

-2.596

4. Dienstverlening en besturen

-3.614

-3.831

-4.339

508

-884

-1.028

-1.057

29

6. Krachtig Noordoostpolder

-50.275

-48.232

-49.437

1.205

Saldo van de programma's

-95.506

-99.203

-90.806

-8.397

Lokale heffingen

14.821

14.705

14.849

-144

Saldo financieringsfunctie

1.132

3.377

3.429

-52

50

94

94

-

Algemene uitkeringen

107.940

113.003

113.737

-734

Overhead

-20.167

-20.137

-19.037

-1.100

-100

-

-

-

-

37

-312

349

Saldo Alg. dekkingsmiddelen

103.676

111.079

112.760

-1.681

Saldo voor mutaties reserves

8.170

11.876

21.954

-10.078

Toevoegingen aan reserves

-15.871

-30.990

-35.810

4.820

Onttrekkingen aan reserves

8.525

19.525

15.763

3.762

Saldo mutatie reserves

-7.346

-11.465

-20.047

8.582

824

411

1.906

-1.496

5. Financiën

Dividend

Onvoorziene lasten Vennootschapsbelasting

Resultaat voor bestemming

Het totale resultaat wordt voor het grootste deel veroorzaakt door incidentele zaken. Het is voor een aantal verschillen nog niet te schatten welk effect deze hebben op de begrotingsuitvoering 2025 en verder. Voorbeelden van voordeel zijn lagere energielasten, hogere legesopbrengst. Daarnaast is de uitwerking van de decembercirculaire van invloed. Voorbeelden van nadelen zijn de invoering van de Omgevingswet, dotatie aan voorziening pensioenen en extra lasten Sociaal Domein.

3

Terugkijkend op 2024 is het college trots op: Omgevingsvisie In 2024 is de Omgevingsvisie Noordoostpolder 2050 unaniem vastgesteld door de gemeenteraad. Daarvoor hebben we een uitgebreid en zorgvuldig proces doorlopen. Iedereen die mee wilde doen, heeft gelegenheid gehad om zijn of haar inbreng te leveren. In de zomer van 2023 heeft in ieder dorp een stand gestaan waar bewoners werden aangesproken en belangstellenden hun ideeën konden geven. Daarnaast liep een digitale enquête om meningen te peilen. In het najaar 2023 werden organisaties uitgenodigd voor een bijeenkomst met verschillende tafelsessies. En in het voorjaar vond een inloopavond plaats waarbij iedereen welkom was. Tot slot was er natuurlijk gelegenheid om zienswijzen in te dienen op het ontwerp. Al deze participatiemomenten leverden bij elkaar heel veel reacties en betrokkenheid op. Resultaat is een voor Noordoostpolder herkenbaar en gedragen document dat kansen biedt naar de toekomst. Ontwikkelstrategie Werklocaties Noordelijk Flevoland Daarnaast is in 2024 de Ontwikkelstrategie Werklocaties Noordelijk Flevoland vastgesteld door zowel de gemeenteraad van de Noordoostpolder als die van Urk. Een gezamenlijke ontwikkelstrategie voor de beide gemeenten, dat is uniek en daar zijn we trots op. Er is veel dat ons bindt en veel dat ons als Noordelijk Flevoland uniek maakt.

Ondanks of eigenlijk dankzij die verschillen is het gelukt om na een intensief participatietraject met alle partners een gezamenlijke ontwikkelstrategie te schrijven voor onze werklocaties. Noordelijk Flevoland vormt daarmee een strategische alliantie die vanuit de gedachte van de brede werkvaart en de triple helix benadering inzet op een duurzaam en toekomstbestendig Noordelijk Flevoland. In het verlengde hiervan hebben voor de Noordoostpolder het Ontwikkelperspectief Bedrijventerreinen Gemeente Noordoostpolder opgesteld, waarin richting wordt gegeven aan potentiële plekken voor inbreiding, revitalisering en uitbreidingen. Hierbij is nadrukkelijk ingezet om het bieden van ruimte voor lokaal gebonden ondernemers in de dorpen.

4

Bestemming resultaat Het resultaat van de jaarrekening over 2024 is volgens de voorschriften mede tot stand gekomen door toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De bestemming van het rekeningsaldo 2024 van € 1.905.834 vindt gelijktijdig plaats met het vaststellen van de jaarrekening 2024. Wij stellen voor: Het positieve rekeningresultaat van 2024 conform de geldende gedragslijn en beleid op de volgende wijze te bestemmen: 

Een bedrag van € 455.025 te storten in de reserve nog uit te voeren werkzaamheden. Dit betreft een restant ESF-subsidie, ontvangen in 2023 en 2024. De Raadvergaderingen van 31 januari 2022 en 10 oktober 2022 is besloten deze EFS-subsidie in te zetten voor respectievelijk de WerkCorporatie en Beschut Werk.



Een bedrag van € 30.934 te storten in de reserve degeneratie glasvezelproject. Het betreft hier gelden welke zijn ontvangen ter dekking van de herstelkosten van achteruitgang in kwaliteit van het straatwerk bij de aanleg van glasvezel.



Het restant van € 1.419.875 toe te voegen aan de reserve beleidsplan.

5

Samenvatting activiteiten Ten behoeve van een globale beeldvorming hebben wij van de programma-activiteiten de voortgang in 2024 opgenomen. In het programmaplan is bij de verschillende programma's, onder de ambities en speerpunten, met behulp van symbolen het volgende aangegeven:

Programma 1: Fysieke leefomgeving, 42 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens planning of na bijsturing.

6

Programma 2: Sociale leefbaarheid, 16 activiteiten

De volgende activiteiten zijn per jaareinde nog niet volledig gehaald:  Cultuuragenda: De eerste stappen tot het herijken van de cultuuragenda zijn gezet.  Het beschermen van het werelderfgoed en het vertellen van het verhaal van Schokland: De verwerving van de grond is niet afgerond. Er wordt daarnaast gewerkt aan een gezamenlijke visie op de beleving van Schokland.  Realisatie van de VO-Campus: Er zijn concrete afspraken gemaakt over de wijze waarop de sturing van VO-Campus zal plaatsvinden.  Onderzoek naar de capaciteitsbehoefte bewegingsonderwijs Emmeloord: Wordt meegenomen bij het opstellen van het nieuwe IHP (integraal onderwijshuisvestingsplan) dat vanaf 2026 elke 4 jaar wordt opgesteld.

Programma 3: Economische ontwikkeling, 18 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens de planning.

7

Programma 4: Dienstverlening en besturen, 6 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens de planning.

Programma 5: Financiën, 2 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens planning of na bijsturing.

8

Programma 6: Krachtig Noordoostpolder, 15 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens planning of na bijsturing.

9

Jaarverslag

10

Programma's

11

Programma 1 - Fysieke Leefomgeving Programma omschrijving Dit programma gaat over de zorg voor de fysieke leefomgeving. Programma doelstelling Een bruisende, veilige en duurzame leefomgeving. Portefeuillehouder Roger de Groot

Portefeuille Openbare orde en veiligheid IGW

Toon van Steen

Bouwen en Wonen Ruimtelijke Ordening Vernieuwing wijken en dorpen Grondbeleid & grondexploitaties Stadshart Emmeloord Programma Omgevingswet Project Dokter Jansenpark Toezicht en handhaving

Wout Jansen René van Amersfoort

Energie, duurzaamheid, milieu en afval Mobiliteit & infrastructuur Beheer en onderhoud openbare ruimte

Reguliere bedrijfsvoering Inzameling huishoudelijk afval Afval van bewoners wordt huis-aan-huis opgehaald. Daarnaast kunnen inwoners hun afval wegbrengen naar de milieustraat. De gemeente biedt deze voorzieningen aan. Dat is een wettelijke taak. Vanzelfsprekend werken wij ook in de komende jaren door aan het verminderen van restafval en aan het verbeteren van de afvalscheiding. De aandacht ligt daarbij steeds meer op afvalscheiding, hergebruik en circulariteit. Inrichting en beheer openbare ruimte Groenvoorzieningen, wegen, bruggen, waterpartijen, bossen, riolering en alles wat daarbij hoort (straatverlichting, verkeersborden etc.) zijn onderdelen van de openbare ruimte. De gemeente legt die voorzieningen aan en onderhoudt ze. Maatregelen treffen ten behoeve van de verkeersveiligheid Samen met andere partijen maken we verkeersdeelnemers bewust van veiligheid in het verkeer. Bijvoorbeeld door verkeersexamens voor scholieren met Veilig Verkeer Nederland en overleg met de ouderenbonden. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor een veilige inrichting van de infrastructuur en worden er jaarlijks verbeteringen doorgevoerd ten behoeve van de verkeersveiligheid. Regisseren van het lokale veiligheidsbeleid Als gemeente regisseren we het veiligheidsbeleid. We werken daarbij nauw samen met partners op het gebied van veiligheid, zorg en ondermijning.

Dat doen we zowel lokaal als regionaal, zoals in het Zorg- en Veiligheidshuis, de Veiligheidsregio Flevoland en met het Regionaal Informatie en Expertise Centrum. Met onze eigen boa’s en gebiedsregisseurs hebben we “ogen en oren” in de wijk. We kunnen daardoor snel (signalen van) overlast oppakken en aanpakken. Dat doen we in nauwe samenwerking met de wijkagenten en jongerenwerkers. Doorlopend besteden we aandacht aan

12

preventie, bijvoorbeeld door informatie te geven over woninginbraak of middelengebruik. Indien nodig zetten we het bestuurlijk instrumentarium in om overlast en/of criminaliteit aan te pakken. In april 2024 heeft de gemeenteraad het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 Dronten, Noordoostpolder, Urk vastgesteld. Crisisbeheersing Onder regie van de veiligheidsregio bevorderen we de fysieke veiligheid van onze inwoners. De veiligheidsregio heeft met het ’Regionale beleidsplan 2021-2024’ de koers van de afgelopen jaren voortgezet. Vergunningen verlenen, toezicht houden en handhaven openbare orde en veiligheid Wij behandelen vergunningen en houden toezicht op naleving van regels die de openbare orde en veiligheid beschermen, zoals de regels uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Ook behandelen we aanvragen voor verschillende soorten activiteiten (evenementen, horeca, etc.). Het (laten) opstellen van het eerste (deel)omgevingsplan Vanaf 2024 werken we voor het eerst met het omgevingsplan. We blijven hier doorlopend aan werken. Het omgevingsplan vervangt de huidige bestemmingsplannen. In het omgevingsplan staan regels over de gehele fysieke leefomgeving. Daarmee heeft het een bredere reikwijdte dan de huidige bestemmingsplannen. Het gaat dan bijvoorbeeld om woningbouwlocaties en bedrijventerreinen.

Het omgevingsplan is meestal het toetsingskader voor omgevingsvergunningen. Omgevingsvergunningen verlenen, toezicht houden en handhaven Voor het bouwen/gebruiken van een bouwwerk of het gebruiken van gronden is meestal een omgevingsvergunning nodig. De omgevingsvergunning kan bestaan uit verschillende activiteiten, waaronder bouwen, milieu, natuur en ruimte. De aanvragen worden meestal door de gemeente behandeld. De Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek (OFGV) behandelt de aanvragen met de activiteit milieu. Wij houden toezicht op verleende omgevingsvergunningen en handhaven waar nodig. De OFGV houdt toezicht op de omgevingsvergunningen voor de activiteit milieu en handhaaft waar nodig. Prestatieafspraken maken met woningcorporaties Wij maken afspraken met woningcorporaties over de uitvoering van het woonbeleid. Dit is een wettelijke taak vanuit de Woningwet. Woningcorporaties richten zich vooral op hun kerntaak: mensen met een laag inkomen goed en betaalbaar kunnen laten wonen. De afspraken gaan over kwaliteit, kwantiteit, betaalbaarheid, duurzaamheid, bijzondere doelgroepen en leefbaarheid. Geografische informatie op orde houden Wij houden geografische informatie bij. Die informatie gebruiken we voor besluiten en andere activiteiten. Dat doen wij met digitale plattegronden en luchtfoto’s.

Dit gebeurt volgens de wettelijke regels, zoals de Wet Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) en Wet Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Verstrekken van leningen voor de woningmarkt We geven verschillende leningen om bewoners op de woningmarkt te helpen. De starterslening biedt starters op de koopwoningmarkt de mogelijkheid om op een verantwoorde manier extra geld te lenen. De starterslening overbrugt het verschil tussen de prijs van het huis en de (eerste) hypotheek bij de bank. De blijverslening is bedoeld voor eigenaren die hun woning bijvoorbeeld levensloopgeschikt willen maken. Bouw- en woonrijp maken van woningbouwgronden en bedrijventerreinen Nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen waarvan de grond in ons eigendom is, maken wij klaar voor gebruik. Dat betekent: grondwerk, (bouw)wegen aanleggen e.d. en in een latere fase: bestrating, verlichting en groen aanleggen.

13

Gronduitgifte Voor nieuwe woningbouw en bedrijventerreinen is grond nodig. Die wordt aangekocht en daarna in kavels verkocht. Meestal doen wij dat zelf en soms laten wij dat aan de markt over. In dat geval maken wij met een (project)ontwikkelaar afspraken over de woningbouwprogrammering, de openbare ruimte etc. Dit wordt vastgelegd in een overeenkomst. Beleidsreferentie                          

DNA voor de dorpen Beleid arbeidsmigranten Noordoostpolder Structuurvisie Noordoostpolder 2025 DNA Emmeloord Woonvisie Noordoostpolder: Kansen Grijpen Prestatieafspraken over sociale huurwoningen Strategische Opgaven en Strategische Koers Omgevingsvisie Ontwikkelperspectieven woningbouw Noordoostpolder 2021-2026 Verkenning groeiambitie Noordoostpolder Beleidsplan VTH Noordoostpolder 2020-2023 Beleidsplan Openbare Ruimte 2014-2024 (BOR), met aanvulling van 2021 Regionale Veiligheidsstrategie Midden-Nederland 2023-2026 Visie op detailhandelsstructuur Mobiliteitsvisie 2050 Mobiliteitsplan 2030 Watertakenplan 2019-2024 Koersdocument ‘Op naar 60 kg restafval in 2025’ Integraal Veiligheidsbeleid Dronten, Noordoostpolder en Urk 2024-2027 Regionaal Beleidsplan 2021-2024 veiligheidsregio’s Flevoland en Gooi & Vechtstreek Managementplan Werelderfgoed Schokland en omgeving 2020-2025 Erfgoednota Visiedocument Noordoostpolder Energieneutraal RES 1.0 Flevoland Energie met beleid Nota Verbonden Partijen Nota Regionale Samenwerking en Public Affairs Transitievisie Warmte Beleidskader Zon in de polder (partiële herziening structuurvisie)

Verbonden partijen GR Omgevingsdienst Flevoland en Gooi & Vechtstreek GR Veiligheidsregio Flevoland Huisvuilcentrale Noord-Holland N.V.

14

Wat zijn onze ambities? 1. We maken werk van wonen Omschrijving De Noordoostpolder is klaar voor groei en daar bieden we ruimte voor. We werken toe naar een woningmarkt met een goed evenwicht tussen vraag en aanbod, in alle dorpen en in Emmeloord. Niet alleen in het aantal woningen, maar ook in variatie. Zo is er voldoende aanbod voor verschillende doelgroepen en stimuleren we de doorstroming. Een goede mix van woningen in dorpen en wijken versterkt de leefbaarheid. We willen dat woningen duurzaam en levensloopbestendig zijn en dat ze in een groene, gezonde en klimaatbestendige leefomgeving staan.

Wat gaan we in 2024 hiervoor doen? 1.1 We bieden ruimte om woningen te bouwen We voeren de huidige in- en uitbreidingsplannen voor de dorpen en Emmeloord uit. Dit geeft ruimte voor woningbouw. In Emmeloord worden woningen toegevoegd in Emmelhage, Emmeloord Centrum, de centrumschil en wordt kavel Oud Espelerweg voorbereid. Dit gebeurt op initiatief van de gemeente en/of in samenwerking met marktpartijen. Ook bieden we ruimte voor andere vormen van woningbouw. Het gaat bijvoorbeeld om seniorenhofjes, vriendenerven, tiny houses, kangoeroewoningen, rug-aan-rug-woningen en woningen voor starters en jongeren. Dit doen we zodat meerdere doelgroepen hun woonwensen kunnen realiseren. CPO zetten we ook als pilot in een aantal dorpen in om meer vraag gestuurd te ontwikkelen en omdat dit bijdraagt aan meer variatie van ons woningbestand. Specifiek voor jongeren en starters gaan we samen met de Raad werken aan kaders waarbinnen woningbouwinitiatieven uitvoering kunnen krijgen. Per dorp wordt een gedifferentieerd woningbouwprogramma toegevoegd voor verschillende doelgroepen. We pakken de lokale, regionale en landelijke woningbouwopgave programmatisch aan. Dit doen we middels het programma Leefbaarheid & Wonen. We bouwen verder aan een hechte en inclusieve samenleving waar het fijn wonen, leven en werken is.

Onderwerpen die in samenhang worden opgepakt zijn een gezonde, klimaatbestendige en leefbare omgeving. Maar ook versterking van de economie, bereikbaarheid, voorzieningen onder andere gericht op zorg en welzijn, onderwijs, wateren bodemkwaliteit en aantrekkelijkheid van het landschap (zie ook andere ambities met betrekking tot deze onderwerpen). We laten zien hoe we de ambities uit de Omgevingsvisie gaan realiseren en betrekken de samenleving (participatie). Voor dit programma is t/m 2026 per jaar € 300.000 beschikbaar. Een deel van deze middelen wordt ingezet voor de regionale samenwerkingen. Voortgang activiteit

Toelichting Om woningen aan te bieden is woonbehoefteonderzoek gedaan, zijn ontwikkelperspectieven voor woonlocaties vastgesteld en wordt er gewerkt aan de uitvoeringsagenda wonen en zorg. Er zijn verschillende inen uitbreidingen in ontwikkeling gebracht waar ruimte is voor verschillende doelgroepen en woningtypen. Ook andere vormen van woningbouw hebben een plek gekregen in de plannen. CPO is meerdere keren ingezet in o.a. dorpen Luttelgeest, Marknesse, Emmeloord en kan als een succes worden gezien.

15

1.2 We spannen ons in om meer woningen op erven mogelijk te maken We zetten een ervenconsulent in. Deze gaat aan de slag om de regeling 'Mogelijkheden voor wonen op erven’ bij de provincie structureel te maken en te verruimen. Vervolgens gaat de ervenconsulent initiatiefnemers adviseren over verschillende woonvormen die mogelijk zijn op erven. Bij de ontwikkeling op de erven houden we aandacht voor de agrarische bedrijvigheid en de kenmerkende landschappelijke structuur van de Noordoostpolder, want die is onderdeel van ons erfgoed. Wonen op erven wordt ook onderdeel van onze Omgevingsvisie. Vanuit het coalitieakkoord is hier incidenteel € 80.000 voor vrijgemaakt tot en met 2026. We rapporteren aan de raad over de voortgang. Voortgang activiteit

Toelichting Een verdere verruiming of het structureel maken van de regeling is (nog) niet gerealiseerd, omdat provincie Flevoland hieraan vooralsnog geen medewerking verleend. Provincie Flevoland is samen met gemeente Noordoostpolder en andere gemeenten in Q3 van 2024 gestart met het ontwikkelen van nieuw ervenbeleid. In 2024 heeft het college een eigen evaluatie uitgevoerd en opgeleverd op ervenbeleid. Daarna is de provincie Flevoland gestart met een eigen evaluatie en beleidsontwikkeling. In oktober 2024 is een bustour georganiseerd voor de raadsleden van gemeente Noordoostpolder en Statenleden van de provincie Flevoland om de urgentie voor ruimer ervenbeleid te duiden. Deze bijeenkomst is goed verlopen, waarbij naast wonen ook andere economische dragers zijn meegenomen. Geïnteresseerde initiatiefnemers zijn doorlopend geïnformeerd over de mogelijkheden en onmogelijkheden van het vigerende beleid.

1.3 We zorgen voor een nette, veilige en groene openbare ruimte Het groen in de openbare ruimte beheren we volgens de vastgestelde onderhoudsniveaus. Naast reguliere werkzaamheden, zoals maaien en snoeien, vraagt dit soms plaatselijk om extra ingrepen die niet binnen de bestaande budgetten passen. Bijvoorbeeld voor het verbeteren van de ondergrondse groeiruimte van de bomen en voor het renoveren van heestervakken. Daarnaast nemen de kosten van het regulier beheer toe door o.a. droogte en veranderingen in contracten voor beheer en onderhoud. Dit geldt bijvoorbeeld voor het bestrijden van reuzenberenklauw en Japanse duizendknoop, ecologisch (berm)beheer en boominspecties die nodig zijn vanwege de veiligheid. Voortgang activiteit

Toelichting De openbare ruimte is het afgelopen jaar onderhouden volgens de vastgestelde normen. Door het stellen van prioriteiten aan de inzet van de beschikbare financiële middelen is er dit jaar geen grondverbetering uitgevoerd bij de aanplant van bomen. Door de zeer natte lente waren extra maatregelen nodig om schade te voorkomen en te herstellen. Er zijn samenwerkingsverbanden opgezet met andere partijen om invasieve soorten, zoals de reuzenberenklauw, te bestrijden. Er is een begin gemaakt met het onderzoeken waar uitbreiding van boominspecties nodig is om de veiligheid in de openbare ruimte te waarborgen.

16

1.4 We maken nieuw beleid voor de openbare ruimte Het Beleidsplan Openbare Ruimte 2014-2024 loopt af en er zijn ontwikkelingen die om nieuwe beleidskeuzes vragen, bijvoorbeeld de Omgevingsvisie en de aandacht voor klimaatadaptatie. Daarom gaan we daarmee aan de slag. In het nieuwe beleidsplan maakt de Raad keuzes voor de inrichting en het beheer van de openbare buitenruimte in de komende jaren en over de inzet van de financiële middelen daarvoor. Vanzelfsprekend zoeken we voor dit plan een goede aansluiting met de instrumenten uit de Omgevingswet en ligt er een verbinding met het programma Leefbaarheid & Wonen en het programma Klimaat & Energie. Voortgang activiteit

Toelichting Het proces loopt volgens het vastgestelde plan van aanpak. In de zomer van 2024 heeft de inventarisatie plaatsgevonden, met o.a. een peiling onder bewoners. Dit leverde een informatienota op die de raad eind 2024 heeft ontvangen.

1.5 We stellen extra geld beschikbaar om de woningmarkt te stimuleren Voor de maatregelen die we in 2023 hebben ingezet om de mogelijkheden voor starters op de woningmarkt te verbeteren, onderzoeken we in 2024 of we deze specifieker kunnen inzetten voor starters die een band hebben met de Noordoostpolder. Vanuit het coalitieakkoord is hier incidenteel € 1.000.000 extra voor vrijgemaakt. In 2024 starten we met het verhogen van het fonds van de starterslening, om méér leningen te kunnen verstrekken. We monitoren jaarlijks of dit voldoende is. Voortgang activiteit

Toelichting 3 juni 2024 is door de Raad extra budget van € 1.000.000 toegekend aan het budget voor de starterslening. Tevens is de verordening Starterslening Noordoostpolder aangepast en is de koopgrens verhoogd van € 220.000 naar € 320.000. De voorwaarde is toegevoegd dat één van de aanvragers de afgelopen drie jaar in de gemeente Noordoostpolder woonachtig was of in de afgelopen 10 jaar vier jaar woonachtig in de gemeente Noordoostpolder is geweest.

1.6 We hebben aandacht voor de huisvesting van vluchtelingen, statushouders en arbeidsmigranten De gemeente krijgt een taakstelling om vluchtelingen en statushouders te huisvesten. We gaan proactief aan de slag om hier geschikte huisvesting voor te realiseren. Ook voor de grote groep arbeidsmigranten gaan we in 2024 werken met nieuw gemeentelijk beleid. Voor de aandachtsgroepen wil de gemeente breed kijken naar het verbeteren van leefomstandigheden en locaties aanwijzen voor de ontwikkeling van huisvesting voor deze doelgroepen. Flexwoningen kunnen hier een oplossing bieden. Voortgang activiteit

Toelichting Het plan van aanpak voor het opstellen van een visie op asiel en migratie is afgerond. De voorbereidingen voor het opstellen van het beleidsplan zijn begonnen. Tevens is een keuzenota voorbereid voor de huisvesting van de aandachtsgroepen statushouders en Oekraïners. Na besluitvorming door het College vindt de verdere uitwerking plaats. Er vindt ieder kwartaal overleg plaats met de betrokken ketenpartners over de taakstelling huisvesting statushouders. Ondanks dat we de taakstelling op dit moment niet halen, is het urgentiebesef aanwezig bij alle partners dat extra inspanningen moeten plaatsvinden om de achterstanden in te lopen.

17

1.7 We zetten een meldpunt op voor de huursector In het kader van de Wet Goed Verhuurderschap moet de gemeente vanaf 1 januari 2024 een meldpunt hebben opgezet voor woningzoekenden, huurders en arbeidsmigranten. Hier kan informatie worden gevraagd en/of misstanden worden gemeld over sociale en private huurwoningen en verblijfsruimten. Dit geldt voor het gehele verhuurproces; van inschrijving tot en met de verhuring. Voortgang activiteit

Toelichting Het meldpunt is gerealiseerd en is te vinden op onze website: https://www.noordoostpolder.nl/meldpunt-problemen-met-verhuurder

1.8 We zetten in op direct contact met inwoners over participatie en initiatieven We informeren en stimuleren de inwoners over de mogelijkheid om zelf met ideeën en initiatieven te komen in de wijken, bijvoorbeeld door middel van het uitdaagrecht. Dit naar verhouding van de grootte van de wijk. Dit doen we aan de hand van de ervaringen die Wijkbeheer heeft uit Emmelhage. Voorbeelden van deze initiatieven zijn onder andere het vergroenen van de wijk, aanleggen van gemeenschapstuinen, het aanpakken van te hard rijden in de straat en het stimuleren van activiteiten. Voortgang activiteit

Toelichting We hebben in 2024 actief ingezet op de toepassing van het uitdaagrecht. Er zijn mooie resultaten gehaald i.s.m. wijk en dorpsbelangen, bewoners (straat en buurt) en bedrijven. Om hier een stimulans aan te geven kon er gebruik gemaakt worden van de beschikbaar gestelde "Samenhanger". Hierdoor werd ook de sociale cohesie versterkt. In het kader van dit maatschappelijk onderhoud werkten we samen met bewoners en clusters om invulling te geven aan de vraag van onze inwoners.

18

Wat zijn onze ambities? 2. Veilige wegen en goede bereikbaarheid Omschrijving Veilige buitenwegen en goede bereikbaarheid zijn onze doelen voor de komende 10 jaar. We willen dat de Noordoostpolder beter bereikbaar wordt, in alle vormen.

Wat gaan we in 2024 hiervoor doen? 2.1 We maken werk van de verbreding van de N50 Veel inwoners van de Noordoostpolder maken gebruik van de N50. Het is een van de belangrijkste ontsluitingswegen voor onze gemeente. Het stuk provinciale weg zou verbreed worden, maar door de stikstofcrisis is dat uitgesteld. Volgens het Ministerie van I&W zouden de werkzaamheden op z’n vroegst in 2028 kunnen beginnen. In 2024 worden nog wel enkele maatregelen doorgevoerd om de verkeersveiligheid te vergroten. Gezien de blijvende risico’s op onveilige situaties is het onwenselijk dat pas in 2028 wordt gekeken naar verbreding van de rijbanen, hetgeen wij in alle gremia bespreekbaar maken. Voortgang activiteit

Toelichting Binnen diverse gremia zoals SAF Flevoland, DUN-verband en (via de Provincie Flevoland) op BO-MIRT wordt nadrukkelijk (blijvende) aandacht gevraagd voor de verdubbeling van de (gehele) N50. Op het deel Kampen - Kampen Zuid na, is er nog geen zicht op de benodigde financiën voor realisatie.

2.2 We werken mee aan de realisatie van de Ontsluitingsweg Urk/Espel-Tollebeek Door ontwikkelingen op Urk (Servicehaven, de ‘Port of Urk’ en de Zeeheldenwijk) neemt het verkeer sterk toe op de Domineesweg. Een goede spreiding van autoverkeer is van belang. Met deze insteek is uit onderzoek gebleken dat een nieuwe ontsluitingsweg rondom Urk noodzakelijk is. De gemeente Noordoostpolder werk samen met provincie Flevoland en gemeente Urk om deze nieuwe weg tussen de aansluiting A6/Domineesweg – Staartweg te realiseren. In 2024 wordt de planvoorbereiding verder uitgewerkt. In 2024 effectueren we de financiële verplichting die we zijn aangegaan in de BOK (Bestuursovereenkomst). Voortgang activiteit

Toelichting Mede op basis van de MER fase-1 uitkomsten is in lijn met de BOK het voorkeursalternatief voor de Spuiweg (naamgeving ontsluitingsweg) gekozen en gedeeld met de omgeving. Een (beperkte) financiële bijdrage vanuit gemeente Noordoostpolder is, in lijn met de BOK, in het vooruitzicht gesteld. We effectueren de financiële verplichting.

2.3 Renovatie en versterken Kadoelerbrug Gestart is met de voorbereiding van de renovatie Kadoelerbrug. De brug is een combinatie van een brug en een waterkering. De waterkering is van het waterschap. Het vaste en het beweegbare brugdeel is in beheer bij de gemeente. Het totale object is ruim 75 jaar oud. Door de jaren heen hebben diverse aanpassingen plaatsgevonden. De brug voldoet niet meer aan de wet- en regelgeving ten aanzien van (constructieve) veiligheid. Renovatie en versterken is noodzakelijk om de brug veilig en bruikbaar te houden. In de huidige situatie vormt de brug een knelpunt bij grote transporten. Bij groot onderhoud worden gelijk maatregelen getroffen om transport van grote jachten eenvoudiger te maken. Voor de voorbereiding wordt in 2024 € 400.000 vrijgemaakt. We zoeken waar mogelijk samenwerking met gebiedspartners en belanghebbende partijen. Zowel Royal Huisman en gemeente Steenwijkerland dragen financieel bij aan de renovatie van de brug. De uitvoering start naar verwachting in 2025.

19

Voortgang activiteit

Toelichting In samenwerking met het waterschap is de voorbereiding van de renovatie volgens planning verlopen. De aanbesteding voor het selecteren van een aannemer (bouwteampartner) is gestart. De keuze is gemaakt om in het voortraject meer onderzoek te doen naar de kwaliteit en constructieve sterkte van delen van het object. Hiermee kunnen we uitvoeringsrisico's beter beperken en/of beheersen in de uitvoeringsfase.

2.4 Lelylijn dichterbij brengen Met de komst van de Lelylijn wordt de Noordoostpolder beter bereikbaar en kunnen wij een bijdrage leveren aan de woningbouwopgave. Noordoostpolder participeert actief in de projectorganisatie vanuit het Ministerie I&W, die de Lelylijn onderzoekt en die eind 2024 met een voorlopige beslissing komt vanuit het MIRT-onderzoek. Eind 2024 moet duidelijk zijn of het project doorgaat in de vorm van een MIRT-verkenning. We zetten zelf een onderzoek uit naar de impact die de Lelylijn heeft op onze gemeente. Daarbij hebben we als doel erachter te komen wat voor onze gemeente de meest geschikte locatie is voor een station, onze woningbouwopgave en economische structuurversterking. Dit onderzoek is gekoppeld aan het programma Leefbaarheid & Wonen en de Omgevingsvisie. De uitkomsten van dit onderzoek brengen we actief in bij de projectorganisatie Lelylijn (MIRT en NOVEX). Voortgang activiteit

Toelichting Mede met onze input zijn door de projectorganisatie Lelylijn naar tevredenheid van alle betrokken partijen de inhoudelijke MIRT-Onderzoek stukken opgesteld. Dit is op het BO-MIRT van november 2024 tussen Rijk en Regio besproken. De inhoudelijke potentie die uit de opgestelde stukken voor de Lelylijn naar voren komt wordt onderschreven. Het Rijk wilde door het ontbreken van financiële middelen (nog) niet de volgende stap naar een MIRT-Verkenning zetten. Er is ingezet op het opstellen van een Masterplan voor de Lelylijn die moet leiden tot opname in de Nota Ruimte.

2.5 Renovatie Ketelbrug Over ruim 15 jaar staat groot onderhoud voor de Ketelbrug gepland. Nu zullen we moeten benoemen en agenderen welke toekomst we voorzien van de Ketelbrug (verbreding/verhoging/ondertunneling, inpassing Lelylijn). Binnen de verschillende samenwerkingsverbanden en bij het Rijk brengen wij dit breed onder de aandacht. Voortgang activiteit

Toelichting Zowel binnen het onderzoek naar de Lelylijn als de SAF Flevoland is de Ketelbrug onder de aandacht gebracht. In opdracht van de Provincie Flevoland maakt Arcadis een (grove) kostenraming van de meerkosten voor een tunnel voor zowel de Lelylijn als de A6. Binnen de uitvoeringsagenda behorende bij de SAF Flevoland zetten we ook in op een passage over de Ketelbrug en het gewenste nadenken over een alternatief i.p.v. groot onderhoud aan de huidige brug.

20

2.6 Veilige buitenwegen met toekomstbestendige beplanting Zieke bomen vervangen we door toekomstbestendige beplanting. Dit betekent: passend bij het landschap, de natuurwaarde versterkend en beter bestand tegen boomziektes. Dat doen wij vanzelfsprekend ook met oog voor de veiligheid van de weggebruikers. Voortgang activiteit

Toelichting Het afgelopen jaar is er werk verricht om essentaksterfte aan te pakken. Deze inspanningen zijn opgenomen in een apart bestek, waarbij zieke en zwakke bomen worden gekapt om de veiligheid van weggebruikers te waarborgen. Gekapte bomen zijn vervangen door toekomstbestendige soorten die beter bestand zijn tegen boomziekten en klimaatveranderingen en die een hogere biodiversiteit bieden. Er is een grotere variatie in boomsoorten geïntroduceerd. Daarnaast zijn op geschikte locaties ecologische bermen aangelegd om de toekomstbestendigheid verder te verbeteren.

2.7 We starten met het Uitvoeringsplan Mobiliteitsplan 2030 Het Mobiliteitsplan 2030 en bijbehorende uitvoeringsprogramma is in 2023 vastgesteld. In 2024 voeren we de eerste projecten uit dit plan uit. Dit zijn de Kleiweg - Bomenweg en de Voorsterweg. Deze twee projecten worden ingericht als een ‘Superblock’ en dat doen we in de vorm van een pilot. Hierbij koppelen we verkeersveiligheidsmaatregelen en snelheidsremmende maatregelen aan het groot onderhoud van zowel de Kleiweg, de Bomenweg en de Voorsterweg. We monitoren de effecten van de maatregelen zodat we de ervaringen uit de pilots meenemen in de uitwerking van eventuele volgende superblocks. Voortgang activiteit

Toelichting Rond de zomerperiode is gestart met de uitvoering van de pilotprojecten Voorsterweg en Kleiweg-Bomenweg. Het groot onderhoud en de verkeersveiligheidsmaatregelen op de Voorsterweg zijn voor een groot deel gereed. Het groot onderhoud en de verkeersveiligheidsmaatregelen op de Kleiweg zijn afgerond. De uitvoering van de Bomenweg is in goede afstemming met de aanwonenden uitgesteld tot na het zaaiseizoen.

2.8 We vergroten de verkeersveiligheid voor een betere leefbaarheid Het budget vanuit het coalitieakkoord voor Veilige buitenwegen zetten we in voor diverse verkeersveiligheidsmaatregelen op de buitenwegen. Daarbij maken we gebruik van subsidies vanuit het Rijk en provincie Flevoland. We maken zoveel mogelijk werk met werk: we koppelen verkeersveiligheidsmaatregelen aan maatregelen vanuit het Mobiliteitsplan 2030 en het groot onderhoud van de wegen. Zo leggen we bijvoorbeeld bermverharding aan en realiseren we passeerstroken langs smallere erftoegangswegen. Binnen de bebouwde kom gebruiken we subsidies voor verkeersveiligheidsmaatregelen zoals de aanleg van een rotonde op de kruising van de Marknesserweg met de Kamperweg. Verder worden verschillende fietspaden in Emmeloord verbreed om fietsen aantrekkelijker en veiliger te maken. We werken nauw samen met omliggende gemeenten en de provincie voor een optimale afstemming van werkzaamheden. We beperken zo verkeershinder en verbeteren de doorstroming. Door middel van de DataTop15 stellen we data beschikbaar aan overheden en marktpartijen voor verbetering van routegeleiding en het instellen van logistieke voorkeursroutes.

21

Voortgang activiteit

Toelichting Vanuit het budget voor Veilige buitenwegen is bermverharding aangelegd langs de Ettenlandseweg en is er bijgedragen aan de fietssuggestiestroken op de Voorsterweg. Verder zijn enkele kruisingen in Emmeloord veiliger ingericht met kruispuntplateau's 30 km/uur. De voorbereidingen van de rotonde Marknesserweg - Kamperweg zijn afgerond. Voor de DataTop15 zijn de meeste data-items, zoals de maximumsnelheid, op orde of wordt eraan gewerkt om die op orde te brengen.

2.9 Voorzien in infra Begin 2024 verwachten we de visie voor de toekomstige vervanging van de gemeentelijke infrastructuur ter besluitvorming aan de raad aan te bieden. Een vervolg hierop is een uitvoeringsprogramma. In de komende jaren moet fors geïnvesteerd worden om gedeelten van wegen en de verouderde verkeersbruggen te vervangen. Tegenover deze investeringen staan de verlaging van de onderhoudsbudgetten en de forse kostprijsontwikkelingen in de markt. Dat maakt het noodzakelijk om keuzes te maken op het gebied van kwaliteit en veiligheid. Deze keuzes worden in het uitvoeringsprogramma voorgelegd. Voor het onderzoek ten behoeve van de visie wordt € 100.000 beschikbaar gesteld. Ook de verandering in het klimaat vraagt om aanpassingen van de infrastructuur. We ervaren in toenemende mate droogteschade aan buitenwegen en schades door wortelopdruk binnen de bebouwde kom. Ook keuzes rondom deze schades worden voorgelegd in het uitvoeringsprogramma. Voortgang activiteit

Toelichting In 2024 is de commissie Woonomgeving op meerdere momenten meegenomen in het proces Voorzien in infra. Vanuit de Mobiliteitsvisie en het Mobiliteitsplan zijn strategische doelstellingen opgesteld voor de vervangingsopgave van wegen en civiele kunstwerken. Met behulp van de assetmanagement methodiek onderzoeken we de optimale vervangingsmomenten en hoe onze assets optimaal bijdragen aan onze gemeentelijke doelen en ambities. Er zijn nieuwe inspecties uitgevoerd en de voorbereidingen lopen om tot een uitvoeringsprogramma te komen.

2.10 We onderzoeken met de provincie hoe de aansluitingen op de A6 veiliger kunnen worden Uit onderzoek vanuit provincie en gemeente blijkt dat de aansluitingen 14 (Hannie Schaftweg) en 15 (Muntweg) het verkeer in de spitsperioden niet meer voldoende kunnen afwikkelen. Bovendien ligt er een verhoogd risico op ongevallen op de op- en afritten van deze aansluitingen. Samen met de provincie wordt gekeken naar de mogelijkheden om deze op- en afritten duurzaam veilig te herinrichten. Uit dit onderzoek moet blijken welke eventuele extra middelen er nodig zijn om deze projecten sluitend te krijgen vanuit zowel de provincie en de gemeente. Voortgang activiteit

Toelichting Het door een amendement verzochte nadere onderzoek naar de beste oplossing voor aansluiting 15 is uitgevoerd en aan de Raad gepresenteerd. De kosten voor de beste oplossing, een robuuste VRI-aansluiting, zijn ruim meer dan de (voorziene) budgetten van de gemeente Noordoostpolder en de wegbeheerders provincie Flevoland & RWS. De kostenraming voor de oplossing bij aansluiting 14 wordt door de provincie geactualiseerd. Eerste beeld geeft ook hier een financieel tekort. Via meerdere trajecten wordt door de Provincie, in samenwerking met de gemeente Noordoostpolder, ingezet om toch tot een Rijksbijdrage te komen. Tot op heden meldt het Rijk/RWS dat zij geen middelen hebben.

22

2.11 We evalueren ons parkeerbeleid en de parkeernota Vanuit onze inwoners stijgt het aantal meldingen over parkeerproblematiek en parkeeroverlast. Bovendien wil de gemeente kijken naar de parkeernormen en hoe om te gaan met de veranderingen en ontwikkelingen in en rondom het centrum en hoe we daar met parkeerbeleid op moeten inspelen. Het huidige beleid voldoet niet meer aan de huidige situatie. Daarom start in 2023 een evaluatie van ons parkeerbeleid en de parkeernota. Dit doen we na de oplevering van de nieuwbouwprojecten in centrum Emmeloord. Dan kunnen we de werkelijke parkeerdruk meten. In 2024 zullen te maken keuzes worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Voortgang activiteit

Toelichting De resultaten van het parkeerdrukte-onderzoek in het centrum en de voorgenomen hoofdpunten voor (geactualiseerd) parkeerbeleid zijn aan de Raad gepresenteerd. Er is gestart met het eindvoorstel voor het geactualiseerde parkeerbeleid, inclusief parkeernormen en vervolgplan voor het centrum. Deze werkzaamheden hebben ervoor gezorgd dat er in 2024 geen beleidskeuzes gemaakt zijn.

Wat zijn onze ambities? 3. Een bruisend Noordoostpolder Omschrijving De Noordoostpolder ontwikkelt zich verder tot een bruisend gebied waar genoeg te beleven is voor jong en oud. Dorpen kunnen en willen zelf veel doen om de leefbaarheid te behouden en te versterken.

Wat gaan we in 2024 hiervoor doen? 3.1 We ondersteunen bewonersinitiatieven voor een leefbaar landelijk gebied Ook in 2024 helpen we bewoners en organisaties die goede ideeën hebben om de leefbaarheid van hun dorp te versterken. Dat doen we met leadersubsidies. Dit zijn Europese subsidies met gemeentelijke cofinanciering. Nieuw is dat leadersubsidies in deze periode ook aangevraagd kunnen worden voor projecten die bijdragen aan verduurzaming (zoals duurzame energie en bescherming van biodiversiteit). Dit is een verbreding van het leaderprogramma, want tot nu toe ging dat alleen over leefbaarheid (versterking van sociale cohesie, voldoende voorzieningen etc.). Voortgang activiteit

Toelichting Sinds het voorjaar van 2024 kunnen organisaties weer leadersubsidie aanvragen. Achttien organisaties hebben in 2024 een idee voor een project ingediend, waarvan vier uit Noordoostpolder. Zij hebben advies gekregen van de beoordelingscommissie en kunnen hun idee nu gaan uitwerken tot een echte aanvraag

3.2 We ronden In 2024 de eerste fase van het onderzoek naar de coffeeshop af In 2024 ronden we de eerste fase af van het vooronderzoek naar een coffeeshop in de gemeente. Dit wordt gedeeld met de Raad. Fase 1 richt zich o.a. op effecten van een coffeeshop, hoe dit onderwerp beleidsmatig moet worden opgepakt en een overzicht van aspecten die van belang zijn bij de praktische implementatie van de vestiging van een coffeeshop. In 2024 start fase 2 van het onderzoek. Fase 2 zet o.a. in op een indicatie van de marktruimte voor coffeeshops, een overzicht van geschikte locaties en een impactanalyse (omgeving en ruimtelijk). Voortgang activiteit

Toelichting

23

In juni 2024 zijn de uitkomsten van fase 1, het vooronderzoek naar de effecten van een coffeeshop, gepresenteerd aan de Raad. Tevens heeft de Raad input gegeven op fase 2 van het onderzoek, het locatieonderzoek en de impactanalyse. Fase 2 is in november 2024 afgerond. Parallel aan fase 2 van het onderzoek is een start gemaakt met het ontwikkelen van coffeeshopbeleid.

3.3 Een bijdrage voor leefbaarheid dorpen Dorpen kunnen en willen veel doen om de leefbaarheid te versterken. Een aantal dorpen heeft daarvoor een bijdrage ontvangen uit het fonds van het windpark Westermeerdijk. Voor de dorpen die dat niet kregen, gaan wij zo’n bijdrage ook beschikbaar stellen. Dit doen we structureel met € 50.000 per jaar. Voortgang activiteit

Toelichting De 'Subsidieregeling leefbaarheidsgelden oostelijke dorpen Noordoostpolder' is vastgesteld met bijbehorend subsidieplafond. De subsidie is daarmee jaarlijks beschikbaar voor de vijf 'oostelijke' dorpen.

Wat zijn onze ambities? 4. Duurzamer, groener en schoner Omschrijving We gaan door met verduurzaming. Dat doen we samen met onze inwoners en ondernemers. Ons uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar voor iedereen’. De afvalinzameling willen we op een eerlijke en effectieve manier regelen voor al onze inwoners. De openbare ruimte houden we aantrekkelijk en groen.

Wat gaan we in 2024 hiervoor doen? 4.1 We herijken onze ambities en geven de gemeentelijke organisatie meer slagkracht We intensiveren en stroomlijnen onze activiteiten op Klimaat en Energie en leveren daarmee een bijdrage aan het klimaatakkoord. Vanuit het Rijk is hiervoor de CDOKE (capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid) regeling opgezet. Deze middelen worden mede ingezet voor de ontwikkeling van het programma Klimaat en Energie. Klimaat en Energie zijn grote thema’s met een hoeveelheid aan doelstellingen en activiteiten. Het kent veel aandachtsgebieden zoals circulaire economie, biodiversiteit, klimaatadaptatie, energieopwekking en opslag, duurzame mobiliteit etc. Deze opgaves landen bovendien binnen verschillende clusters. Mede door deze redenen willen we kiezen voor een programmatische aanpak. Zo werken we integraal en in verbinding aan onze doelen op het gebied van Klimaat en Energie. We stellen haalbare ambities en maken hier een uitvoeringsagenda bij die aansluit op landelijke ontwikkelingen en lokale mogelijkheden (zoals RES2.0). Voortgang activiteit

Toelichting We hebben een procesvoorstel vastgesteld waardoor we programmatisch aan de ambities gaan werken. Daarbij is de organisatie rondom het programma ingericht, zijn nieuwe medewerkers geworven en wordt gewerkt aan het programmaplan en de uitvoeringsagenda's.

24

4.2 We ondersteunen het Netwerk Energieneutraal We blijven het Netwerk Energieneutraal ondersteunen. Dat doen we door middelen beschikbaar te stellen voor de inzet van de coördinator. Daarnaast sluiten we aan bij de bestaande werkgroepen. Hiermee faciliteren we bedrijven en instellingen die bijdragen aan de energietransitie en halen we op wat er onder deze partijen leeft. Voortgang activiteit

Toelichting We hebben het Netwerk Energieneutraal ook in 2024 ondersteund. Het Netwerk heeft ingezet op het herijken van de missie en aanpak.

4.3 We zetten ons blijvend in om de uitstoot van het gemeentelijk wagenpark te verminderen We zetten ons blijvend in op vermindering van uitstoot van het eigen wagenpark door het zoveel mogelijk inpassen van elektrische voertuigen en gereedschappen in haar bedrijfsvoering. Daarbij wordt ook goed gekeken of deelmobiliteit een optie is voor Wijkbeheer. Voortgang activiteit

Toelichting Er is blijvend gekeken naar uitstoot en duurzaamheid m.b.t. het gebruik van de gemeentelijke assets (voertuigen, gereedschappen). Deze thema’s worden ook meegenomen in de uitvragen voor de aanbestedingstrajecten. Bij de functionele voertuigen (o.a. gladheidsbestrijding) waarbij elektrificeren geen optie is, wordt HV100 getankt. Deze brandstof verminderd de CO2 uitstoot met 90%. We blijven de ontwikkelingen m.b.t. vermindering CO2 uitstoot en verduurzaming nauwlettend volgen.

4.4 We richten een fonds in voor de gebiedsbijdrage uit zonneparken Zodra vergunde zonneparken energie gaan leveren, gaan zij een bijdrage doen aan een duurzaamheidsfonds. Wij richten een fonds in dat deze middelen beheert. Doel van het fonds is het ondersteunen van duurzame initiatieven binnen de Noordoostpolder. Bovendien gaan we ons inzetten om te participeren in één van de zonneweiden die bij het windpark zal worden gerealiseerd. Voortgang activiteit

Toelichting Voor de invulling van het duurzaamheidsfonds is een enquête onder inwoners uitgevoerd en heeft een themasessie plaatsgevonden. Er is een start gemaakt met het betrekken van de Raad en het opstellen van een keuzenota We hebben onderzocht of we als gemeente konden participeren in één van de zonneweiden. Na onderzoek is geconcludeerd dat participatie niet past bij een gemeente. Er is gestart met het onderzoeken of er een andere mogelijkheid is om invulling te geven aan onze ambitie.

25

4.5 We verduurzamen maatschappelijk vastgoed In 2023 boden wij maatschappelijke organisaties hulp bij het betalen van de hogere energiekosten. Dat was nadrukkelijk een tijdelijke maatregel. In 2024 onderzoeken we óf en hoe we deze organisaties kunnen helpen met het verduurzamen van hun gebouwen. Het gaat dan om organisaties die bijvoorbeeld een buurthuis, MFC of buitensportaccommodatie beheren. We kijken hierbij allereerst naar inzet van bestaande regelingen en programma’s. Voortgang activiteit

Toelichting De routekaart "verduurzaming maatschappelijk vastgoed" is in ontwikkeling. We hebben advies gegeven en een keuze voorgelegd. Er is nog geen besluit genomen. Bij projecten en meerjarenonderhoud van vastgoed was incidenteel geld beschikbaar om maatregelen te treffen. Voor de verduurzaming van de veldverlichting hebben we eenmalig bijgedragen aan de buitensportverenigingen.

4.6 We versterken de natuur en biodiversiteit In 2024 blijven we kansen benutten om de biodiversiteit te versterken. Eind 2021 stelden wij beleid vast voor behoud en ontwikkeling van de biodiversiteit. In de komende jaren gaat we door met het uitvoeren daarvan. We benutten hiervoor de subsidiemogelijkheden van de provincie en onze cofinanciering uit de programmabegroting 2024-2027. Verder gaan we zoeken naar de juiste manier om de standpunten over bossenstrategie te verwerken in de juiste documenten zoals de Omgevingsvisie en de Visie Buitenwegen. Voortgang activiteit

Toelichting In 2024 zijn verschillende aanpassingen gedaan om de biodiversiteit te versterken. Zo zijn er meer verschillende soorten planten en bomen aangeplant op diverse locaties in de dorpen en in Emmeloord. Voor de uitwerking van de bossenstrategie zijn standpunten opgenomen in de omgevingsvisie. Er wordt overleg gevoerd met de provincie, als opsteller van de bossenstrategie. Hierbij zetten we vooral in op behoud en herstel van dorpsbossen, wegbeplantingen en erfsingels

4.7 We zorgen voor een effectieve afvalinzameling, met accent op recycling In 2024 ronden we het evaluatieproces af. Afhankelijk van de resultaten daaruit, gaan we in 2024 aan de slag met optimalisatie en verbeteringen. Dat zullen waarschijnlijk maatregelen zijn zoals meer uitleg en voorlichting, maar ook aanpassingen in de voorzieningen, zoals bijvoorbeeld aanpassing van containers bij hoogbouw. Concreet realiseren we extra ondergrondse verzamelcontainers voor plastic, blik en drankkartons (PBD) bij hoogbouw. Deze zullen medio 2024 gereed zijn. We maken hier € 435.000 voor vrij in de begroting. Voortgang activiteit

Toelichting De evaluatie van de invoering van recycletarief is in het voorjaar van 2024 afgerond en in april aan de Raad gezonden. De evaluatie is op 21 mei 2024 nader toegelicht aan de Raad.

26

Mede naar aanleiding van de evaluatie heeft de Raad in juni een startnotitie ontvangen inzake de totstandkoming van een nieuw afval- en grondstoffenplan. Het proces om te komen tot een nieuw afval- en grondstoffenplan loopt op dit moment. De beoogde plaatsing van verzamelcontainers voor plastic, blik en drankkartons (PBD) bij hoogbouw is in de eerste helft van 2024 voorbereid. In de loop van 2024 is door VNG de lopende ketenovereenkomst met Verpact (op grond waarvan de gemeenten inzamelvergoedingen ontvangen voor PBD) per 1-1-2025 echter opgezegd. Vanwege de onzekerheid over vergoedingen vanaf 2025 voor inzameling van PBD, is de plaatsing van de verzamelcontainers tijdelijk 'on hold' gezet.

4.8 We geven uitvoering aan klimaatadaptieve maatregelen In 2020 zijn door ons stresstesten uitgevoerd om de knelpunten in kaart te brengen bij langdurige droogte, hitte en extreme regenbuien. Om ons voor te bereiden op een veranderend klimaat zijn aanpassingen nodig in zowel het fysiek als het sociaal domein. Het vraagt van ons tijdig te anticiperen op klimaatveranderingen om structurele schade te voorkomen en de kans op gezondheidsrisico’s te verkleinen. Daarom stellen we een Visie Klimaatadaptatie op. Deze visie, met daarbij het verzoek te starten met een uitvoeringsprogramma, wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de Raad. Na positieve besluitvorming gaan we aan de slag met een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Doel van de visie is dat we meer houvast krijgen op hoe we onze leefomgeving toekomstbestendig willen inrichten door het uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen. Voor 2024 is er € 60.000 beschikbaar voor nadere onderzoeken ten behoeve van klimaatadaptatie. Ook kijken we in 2024 al naar een aantal projecten zoals het project Espelervaart te Emmeloord, Maanhuizenlaan en Hoogzijde te Marknesse en het Kerkplein te Ens, om klimaatadaptieve maatregelen uit te voeren. Zo kijken we of we bestaande verharding in de openbare ruimte kunnen verminderen door aanleg van meer groen.

Ook kijken we of we een gescheiden rioleringsstelsel kunnen aanleggen om afval- en regenwater te scheiden. Voor een aantal projecten hebben we Rijkssubsidie ontvangen, echter is hiervoor nog cofinanciering vanuit de gemeente nodig. In 2024 gaan we kijken welke mogelijkheden we hebben om de klimaatadaptieve maatregelen bij de genoemde projecten uit te voeren. Voortgang activiteit

Toelichting Vooruitlopend op het Uitvoeringsprogramma zijn aan de hand van de uitgevoerde stresstesten een 8-tal projecten voorgesteld om bij het uitvoeren van Klimaatadaptieve maatregelen in aanmerking te komen voor de Impulsgelden. Deze Impulsgelden zijn bedoeld om een versnelling te realiseren voor de uit te voeren Klimaatadaptieve maatregelen naar 2050. Het Rijk heeft positief beschikt op onze aanvraag voor de ingediende projecten.

27

4.9 Vaststellen van de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Flevoland Klimaat Adaptief Flevoland (KAF) is een netwerkorganisatie, waarin de zes Flevolandse gemeenten op regionale schaal samenwerken met de provincie, het waterschap, de GGD en Rijkswaterstaat. Het doel van het vaststellen van de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) beoogt:     

De regionale implementatie en regie op de nationale doelen Het bestuurlijk vastleggen van de regionale ambitie Het pakken van positieve effecten van investeren in klimaatadaptatie Het pakken van kansen op natuurlijke en logische momenten Het versterken van het netwerk en de samenwerking in de regio op het gebied van klimaatadaptatie

Begin 2024 worden de uitgangspunten van klimaatadaptatie (RAS), vanuit de KAF ter besluitvorming voorgelegd. Een uit te voeren initiatief vanuit de RAS voor het uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen is het creëren van een gezamenlijke subsidiepot voor onze inwoners door op eigen terrein klimaatadaptieve maatregelen uit te voeren. Het gaat om financiële ondersteuning voor maatregelen die variëren tussen de aanschaf van een regenton tot aanleg van een groen dak. De hiervoor gereserveerde financiële bijdrage van onze gemeente van € 15.625 maakt onderdeel uit van het bij 4.11 vermelde budget van € 60.000 voor 2024 uit de perspectiefnota. Voortgang activiteit

Toelichting De Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Flevoland is dit jaar door de provincie, het Waterschap en de deelnemende gemeenten ondertekend. In 2024 is de beschikbaar gestelde subsidie voor inwoners voor het uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen volledig besteed.

4.10 We gaan verder met warmtetransitie en gaan daarmee energiearmoede tegen We begeleiden wijken en dorpen bij de overgang naar aardgasvrij. We beginnen met wijken of dorpen waar al initiatieven zijn ontstaan en stellen met hen een uitvoeringsplan op. Een voorbeeld is de proeftuin Nagele in balans. We maken een plan voor het Nationaal Isolatieprogramma als onderdeel van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NLPW). Via energieloketten helpen we inwoners en bedrijven zodat zij optimaal gebruik kunnen maken van de instrumenten voor warmtetransitie en energiearmoede. Voortgang activiteit