12.1 Decemberrapportage 2025.pdf

4e

kwartaalbegrotingswijziging 2025

1. Aanvullend krediet Poldertoren. Bij de werkzaamheden aan de monumentale Poldertoren zijn tijdens de uitvoering substantiële extra werkzaamheden aan het licht gekomen rond de scheurvorming in de gevels. Deze werkzaamheden waren vooraf niet te voorzien, ondanks zorgvuldige voorbereiding door zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer. Voor de noodzakelijke renovatie van de Poldertoren is door de gemeenteraad reeds een krediet beschikbaar gesteld van € 3.294.675. Om de voortgang van de renovatie en een succesvolle realisatie van het project te waarborgen is een aanvullend krediet noodzakelijk van € 655.325. Voorafgaand aan de aanbesteding en start van de werkzaamheden zijn diverse inspecties uitgevoerd, waaronder visuele inspecties en drone-opnames van de gevels. Hoewel deze dronebeelden van hoge resolutie waren en inzoommogelijkheden boden, blijkt nu bij de uitvoering pas de volledige aard en omvang van de scheurvorming, zoals deze eerder niet zichtbaar waren. De Poldertoren kent een unieke en deels onbekende constructieve opbouw. Zo is tijdens de uitvoering gebleken dat er in vijf gevelzijden circa 7.000 meter aan betonnen drainagepijpen zijn ingemetseld, zonder dat hierover documentatie bestaat. De scheuren blijken zich grotendeels te concentreren rond deze pijpen, met name bij de hoeken, de zwakste plekken in het metselwerk.

Deze relatie tussen scheurvorming en drainagepijpen kon pas worden vastgesteld bij het openhakken van de gevels. Zowel opdrachtgever als opdrachtnemer hebben gehandeld binnen de grenzen van wat redelijkerwijs te voorzien en te onderzoeken was. De nu gebleken situatie noopt tot het treffen van noodzakelijke maatregelen om de constructieve veiligheid en duurzaamheid van het gebouw te waarborgen. Het treffen van noodzakelijke maatregelen garandeert het behoud van subsidies van het Rijk en de Provincie en voorkomt toekomstige extra kosten. Het monumentale karakter van de Poldertoren wordt op een toekomstbestendige manier hersteld en gewaarborgd. De aanvullende kosten die nu gemaakt worden waren niet te voorzien en kunnen bedrijfseconomisch worden geduid als een te nemen verlies in plaats van dat deze kosten onderdeel uitmaken van de investeringen ten behoeve van de vooropgestelde ambitie om de Poldertoren te gaan exploiteren. Het te behalen resultaat, zoals de raad dat heeft vastgesteld, blijft ongewijzigd. Er zijn onvoorziene gebreken en daarmee herstelwerkzaamheden aan het licht gekomen door de renovatiewerkzaamheden. Het totale krediet voor de renovatie bedraagt € 3.950.000, waarvan reeds € 3.294.675 beschikbaar is. Dit betekent dat er een aanvullend krediet nodig is van € 655.325. Voorgesteld wordt om dit aanvullende bedrag te dekken uit het exploitatieresultaat 2025. 2.

Aanvullend uitvoeringskrediet renovatie Kadoelerbrug. Voor de noodzakelijke renovatie van de Kadoelerbrug is een krediet beschikbaar gesteld van € 6,5 miljoen. Dit beschikbaar gestelde krediet blijkt onvoldoende om de uitvoering mogelijk te maken. Dit komt enerzijds doordat de inflatie en indexatie hoger uitkomt dan begroot. Anderzijds stelt het waterschap zwaardere eisen aan het project dan vooraf voorzien en bekend waren. Om de voortgang en succesvolle realisatie van het project te waarborgen, is een aanvullend krediet noodzakelijk van € 1.285.000. Voorgesteld wordt om dit aanvullende bedrag te dekken uit het exploitatieresultaat 2025. Het aanvullend krediet zal worden gestort in de afschrijvingsreserve ‘renovatie Kadoelerbrug’. Vanuit deze reserve wordt jaarlijks de kapitaallast van € 32.125 gedekt.

3. Vervanging Blokzijlerdwarswegbrug en Steenwijkerdwarswegbrug. In mei 2025 heeft de raad Voorzien in infra vastgesteld, waarin de vervangingsopgave van wegen en civiele kunstwerken inzichtelijk is gemaakt. In hoofdstuk 5 van het rapport (zie bijlage) is de top 10 kunstwerken weergegeven die op korte termijn aan vervanging toe zijn. De Blokzijlerdwarswegbrug en de Steenwijkerdwarswegbrug staan op de vijfde en zesde plaats van deze top 10. Vanuit de inspectie van beide bruggen blijkt dat deze in slechte staat verkeren, maar momenteel nog wel veilig te gebruiken zijn. Zonder maatregelen zal de toestand verder achteruitgaan en moeten de bruggen naar verwachting binnen 6 tot 12 maanden worden afgesloten. Bruggen vallen onder de materiële vaste activa. Volgens het BBV moeten investeringen die over meerdere jaren nut opleveren worden geactiveerd. Dit betekent dat de kosten van de brug niet in één keer als last worden genomen, maar verdeeld worden over de gebruiksjaren. Het benodigd krediet van € 150.000 wordt gedekt uit de reserve vervanging bruggen en zal worden gestort in de afschrijvingsreserve ‘vervanging bruggen’. Vanuit deze reserve wordt jaarlijks de kapitaallast van € 3.750 gedekt.

4. Stijgende kosten Jeugdwet. Binnen de uitvoering van de Jeugdwet nemen de uitgaven in 2025 toe. Hoewel het aantal jeugdigen stabiel blijft, leiden zwaardere en langdurigere zorgtrajecten, hogere tarieven in de 24-uurszorg, intensievere jeugd-GGZ, extra inzet voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (waarbij tevens wordt onderzocht welke kosten kunnen worden verhaald op het COA) en niet-gecontracteerde zorg tot zowel structurele als incidentele kostenstijgingen. Ook vanuit de Hervormingsagenda Jeugd wordt ingezet op verdere versterking op deze onderdelen binnen de jeugdzorg. Voor 2025 wordt in deze kwartaalbegrotingswijziging een totaalbedrag van € 2.368.000 opgenomen. Dit bedrag bestaat uit een structureel deel van € 1.800.000 (dat tevens is verwerkt in de primitieve begroting 2026) en een incidenteel deel van € 568.000. De raming is gebaseerd op de werkelijke uitgaven tot en met augustus 2025, aangevuld met trends en ontwikkelingen uit voorgaande jaren. Het betreft een open-eind regeling en een voorlopige prognose die, naarmate meer gegevens beschikbaar komen, kan worden bijgesteld. Het huidige beeld geeft het best beschikbare inzicht op basis van de huidige omstandigheden. De definitieve uitgaven binnen de Jeugdwet worden verantwoord in de jaarrekening. Voorgesteld wordt de meerkosten in 2025 te dekken uit de reserve Compensatie tekorten jeugdzorg. 5.

Onderzoek milieu hygiënische bodemkwaliteit Hoefbladstraat. Er lopen gesprekken om het beheer en uitgifte van de standplaatsen aan de Hoefbladstraat over te brengen naar de woningbouwvereniging. Op een specifieke locatie, waar bedrijfsactiviteiten plaatsvinden, is onlangs een verontreiniging geconstateerd. Het is nodig om ernst en omvang nader te 2

onderzoeken. Op basis daarvan kan bepaald worden wat de kosten gaan zijn voor verwijdering. De aangegeven locatie is al vanaf de beginjaren van de polder in gebruik voor verschillende werkzaamheden. Om een totaalbeeld te krijgen van de bodemkwaliteit in dat gebied zijn met de omgevingsdienst afspraken gemaakt om het gehele gebied waar bedrijfsactiviteiten plaatsvinden te onderzoeken. Dit betekent eerst een verkennend onderzoek en aanvullend een afperkend onderzoek om feitelijke vervuilde plaatsen goed in beeld te krijgen. Voorgesteld wordt een budget van € 50.000 beschikbaar te stellen en te dekken uit het exploitatieresultaat 2025. 6. Voorbereidingsbudget mobiliteitsplan Boslaan. De Boslaan in Emmeloord heeft een verkeerskundige opgave vanuit het Mobiliteitsplan. De ontwikkelingen in de naastliggende regio, zoals de VO-campus, overdracht vanuit provincie en eventueel verlaging snelheid Espelerweg en de opgave voor de Espelerlaan, vragen om een overall plan en integrale benadering. Voor het verkeerskundig advies is een voorbereidingsbudget nodig van € 15.000. Dit bedrag wordt gedekt uit de reserve beleidsplan, oormerk ‘mobiliteitsplan’. 7. Stimuleringsmaatregelen verkeersveiligheid (SPV). Voor het stimuleren van de verkeersveiligheid zijn door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in twee tranches subsidies toegekend van respectievelijk € 1.289.030 en € 365.537.

De gemeente moet een eigen bijdrage van minimaal 50% leveren. Voor de projecten die in 2026 in uitvoering gaan vanuit de 1e en 2e tranche is het nodig om het budget hiervoor beschikbaar te stellen. Het gaat hierbij totaal om een bedrag van € 731.660. In het onderstaande overzicht staat de verdeling van de verschillende financiële bronnen weergegeven. Voorgesteld wordt de SPV-subsidie van € 347.302 als budget beschikbaar te stellen. NB. De maatregelen uit de 1e tranche kunnen niet allemaal op de aangevraagde locatie worden toegepast. Binnen de voorwaarden van de subsidie zoeken we andere geschikte locaties of sluiten we aan bij lopende projecten.

8. Mobiliteitsplan 2030. In de raad van 23 april 2023 is het Mobiliteitsplan 2030 vastgesteld en is voor de realisatie van 11 projecten een totaalbudget van € 6,2 miljoen opgenomen in de reserve beleidsplan. Eén van de projecten is de route Moerasandijviestraat - Europalaan - Zwin. Het voorstel is om conform het Mobiliteitsplan 2030 voor de realisatie van het gedeelte Europalaan - Zwin een budget beschikbaar te stellen van € 350.000. Dit bedrag wordt gedekt uit de reserve beleidsplan, oormerk ‘mobiliteitsplan’. Vanaf het voorjaar van 2026 staat de start van het project Espelervaart fase 5 gepland. In dit project combineren we het Mobiliteitsplanproject Europalaan - Zwin met de verbetering van het rioolstelsel en de klimaatmaatregelen. In aansluiting op het Mobiliteitsplan wordt de route Europalaan - Zwin aangepast naar een gebiedsontsluitingsweg van 30 km/uur. Het ontwerp is nog niet definitief, maar voorziet in elk geval in snelheidsremmende maatregelen. 9. Grondexploitatie. De budgetten van de grondexploitaties zijn aangepast naar de verwachte inkomsten en uitgaven per complex (2025). Op basis hiervan is ook de toe te rekenen overhead opnieuw berekend, dit resulteert in per saldo € 237.511 meer toe te rekenen overhead (dan begroot) aan de grondexploitaties.

Dit levert een voordeel op voor de gemeentelijke exploitatie en dit bedrag wordt toegevoegd aan het exploitatieresultaat 2025. De stelposten m.b.t. grondexploitatie woningbouw en bedrijventerreinen zijn geactualiseerd naar deze huidige inzichten.

3

Daarnaast zijn de verwachte toe te rekenen winsten m.b.t. complexen woningbouw en bedrijventerreinen meegenomen in deze 4e kwartaalbegrotingswijziging (€ 2.486.150). Deze zullen toegevoegd worden aan de Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG). De reeds getroffen verliesvoorzieningen X067-1 Bant Zuid-Oost fase 1 en X082 Wellerwaard zullen vrijvallen ten gunste van het exploitatieresultaat (€ 520.000) en vervolgens worden toegevoegd aan de ARG, omdat deze complexen naar verwachting worden afgesloten per 31-12-2025. 10. Bijdrage ontsluitingsweg Urk (Spuiweg). Met de Provincie Flevoland en de gemeente Urk is de bestuursovereenkomst “Nieuwe ontsluitingsweg Urk” gesloten. De bijdrage die de gemeente Noordoostpolder beschikbaar heeft gesteld aan de ontsluitingsweg Urk bedraagt € 315.000 (Perspectiefnota 2026-2029). Omdat de uitvoering is vertraagd dient deze bijdrage te worden geïndexeerd naar € 358.730. Het meerdere van € 43.730 wordt gedekt uit de vrije ruimte binnen de reserve Beleidsplan. 11. WMO: Ambulante ondersteuning en huishoudelijke hulp. Binnen de uitvoering van de Wmo is het beschikbare budget in 2025 niet toereikend. De uitgaven nemen toe door een groeiend aantal inwoners dat ondersteuning nodig heeft om zelfstandig te kunnen blijven wonen en deelnemen aan de samenleving.

Zowel bij de ambulante ondersteuning als bij de huishoudelijke hulp is sprake van hogere aantallen cliënten en stijgende kosten per eenheid. Hiervoor is een budget nodig van € 500.000. Voorstel is om dit bedrag te dekken uit het exploitatieresultaat 2025. 12. SPUK Asielopvang. De gemeente Noordoostpolder heeft op 16 september 2025 een aanvraag ingediend voor de SPUK M30 op basis van 723 opvangplekken binnen de gemeentegrenzen. Deze plekken komen boven op de reeds gerealiseerde opvangopgave van 277 plekken. De SPUK M30 richt zich op duurzame opvangplaatsen voor asielzoekers. Voor elke duurzame opvangplaats ontvangt de gemeente een bijdrage van € 2.000. Voor de gemeente Noordoostpolder komt dit neer op een totaalbedrag van € 1.446.000. We stellen voor het budget van € 1.446.000 beschikbaar te stellen en over te hevelen naar 2026. 13. Resultaat afval 2024. Het positief resultaat op afval was in 2024 € 11.690. Dit bedrag wordt nu gestort in de reserve afvalstoffenheffing. 14. Vergoeding UPV éénmalige kunststofproducten. Deze vergoeding is onderdeel van de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor kunststofproducten voor eenmalig gebruik. Producenten dienen financieel bij te dragen aan de kosten voor het opruimen van hun producen in het afvalstadium en het uitvoeren van bewustmakingsmaatregelen.

Gemeenten ontvangen eind 2025 met terugwerkende kracht alsnog vergoedingen hiervoor over de jaren 2023 + 2024 op basis van inwoneraantal en werkelijke opruimkosten. Het doel is om de vervuiling door wegwerpplastic te verminderen en consumenten bewust te maken van hun rol in het voorkomen van zwerfafval. De ontvangen vergoeding bedraagt € 190.559. We stellen voor dit bedrag in 2025 te storten in de reserve afvalstoffenheffing. 15. Projectmiddelen vervanging financiële kernapplicatie Coda. De overeenkomst voor ondersteuning en gebruik van de financiële applicatie Coda Financials verloopt op 30 maart 2029. Bij het sluiten van de huidige overeenkomst wilde de leverancier niet verder gaan dan 30 maart 2029, wat gezien de looptijd en afsluiting van een boekjaar, onpraktisch is. De leverancier gaat niet door met het aanbieden van deze applicatie en daarmee is het voor gemeente Noordoostpolder geen keuze om wel of niet aan te besteden. Gemeente Noordoostpolder zal (Europees) moeten aanbesteden. Verkennende gesprekken met soortgelijke organisaties als Noordoostpolder hebben opgeleverd dat een zorgvuldig traject voor vervanging van de financiële applicatie circa drie jaren in beslag neemt. Wij gaan nog met de leverancier in gesprek of er toch een mogelijkheid te creëren valt om Noordoostpolder drie maanden langer gebruik te kunnen laten maken van Coda Financials. Wanneer 4

de huidige einddatum van 30 maart 2029 blijft staan, zal de applicatie (inclusief de rapportapplicatie Cognos) vervangen en operationeel moeten zijn per mei 2028. Op basis van ervaringen van andere organisaties is dat (te) krap. Wanneer de nieuwe applicatie per 2028 operationeel moet zijn, is het reëel om rekening te houden met een jaar nawerk en komt het traject alsnog uit op circa drie jaren. Bij het onderzoek naar de vervanging van de financiële applicatie wordt niet alleen gekeken naar een vervanger voor Coda Financials (kernapplicatie), maar ook voor de applicatie Cognos, waarmee de kredietbeheerders- en managementoverzichten worden gegenereerd, en naar de applicatie LIAS, waarmee de begrotingsproducten gevuld en gepubliceerd worden. Wij willen onderzoeken of het mogelijk is alles in één applicatie onder te brengen. Het gaat om een majeur project dat niet door de medewerkers opgepakt kan worden naast hun huidige werkzaamheden. Voor het project is projectbudget nodig. Om een project- en aanbestedingsplan te maken is een projectleider nodig. Het hiervoor benodigde budget bedraagt € 100.000. Het grootste deel van de middelen zal in 2026 worden aangewend. Voorgesteld wordt dit te dekken uit het exploitatieresultaat 2025. 16. Onderwerp: nadere uitwerking gemeentefonds.

BTW Compensatie Fonds Jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een schatting gemaakt van de declaraties door gemeenten bij het BTW Compensatie Fonds (BCF). Door een verwachte onderschrijding ten opzichte van het plafond (€ 4,5 miljard) wordt aan Noordoostpolder een voorschot verstrekt van € 1.201.609. Dit incidentele bedrag wordt conform bestaand beleid gestort in de vrije ruimte binnen de reserve Beleidsplan. Hervormingsagenda Jeugd 2023/2024 Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 miljoen van het Rijk voor uitgaven Jeugdzorg die ten laste zijn gebracht van de algemene middelen en het exploitatieresultaat over die jaren. Noordoostpolder ontvangt (achterstallig én incidenteel) voor de jaren 2023 en 2024 een compensatie van de tekorten van € 2.176.759, middelen die voor deze genoemde jaren normaliter ten gunste van het resultaat over de jaren 2023 en 2024 waren gekomen. Deze compensatie maakt onderdeel uit van de zogenoemde Van Ark-gelden, voortvloeiend uit de aanbevelingen van de commissie Van Ark, waarmee het Rijk gemeenten financieel ondersteunt bij het dekken van tekorten en het uitvoeren van de Hervormingsagenda Jeugd.

De incidentele compensatie wordt ten gunste van de vrije ruimte binnen de reserve Beleidsplan gebracht.

Implementatie Participatiewet in Balans Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. In totaal wordt € 58,1 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Er wordt € 55,5 miljoen beschikbaar gesteld in de periode 2025-2030 ten behoeve van de implementatie van deze wet. Deze € 55,5 miljoen is inclusief een bijdrage voor de regeling Verrekenen. De bijdrage voor de regeling start in 2026 met € 500.000. Vanaf 2027 gaat het om een structurele bijdrage van € 1 miljoen per jaar. Er wordt € 600.000 beschikbaar gesteld in 2025 en € 1 miljoen in 2026 en 2027 ten behoeve van het verstrekken van de premie arbeidsinschakeling voor jongeren. Voor Noordoostpolder bedraagt dit € 89.097. Voorgesteld wordt dit budget geoormerkt toe te voegen aan de reserve Beleidsplan. Vervroegde Tweede Kamer Verkiezingen 2025 Het kabinet stelt eenmalig € 60 miljoen beschikbaar aan gemeenten voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober. Het kabinet heeft hierover besloten na overleg met de VNG. Deze vergoeding is aanvullend op de vergoeding die gemeenten jaarlijks via het gemeentefonds krijgen voor de uitvoering van hun wettelijke taken bij het organiseren van verkiezingen.

De aanvullend benodigde middelen voor het organiseren van de vervroegde Tweede Kamer Verkiezingen heeft u reeds beschikbaar gesteld bij de 3e kwartaalbegrotingswijziging 2025.

5

Thans we stellen voor het toegekende budget ad € 167.462 toe te voegen aan het exploitatieresultaat 2025. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten De VNG, namens de gemeenten, en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) zijn overeengekomen dat bepaalde taken van het vervolg op de Meerjarenagenda Versterking Omgevingsveiligheid (MVO) door gemeenten worden uitgevoerd. Het gaat om wettelijke taken op het terrein van de omgevingsveiligheid. De uitkering voor deze wettelijke taak is in de vorm van een decentralisatie-uitkering. Gezien de omvang van het toegekende bedrag (€ 12.314) wordt voorgesteld dit toe te voegen aan het exploitatieresultaat 2025. Register Externe Veiligheidsrisico's (REV) Het ministerie van IenW is met medeoverheden verantwoordelijk voor het beheer van het REV. Gemeenten ontvangen via deze decentralisatie-uitkering een bijdrage als tegemoetkoming in de kosten voor het inregelen van de beheerwerkzaamheden voor de Kwetsbare gebouwen en locaties (KGL)-module binnen het REV. De bijdrage is bedoeld voor het inregelen en het mee uitwerken van een efficiënte beheeraanpak, waarbij optimaal gebruik gemaakt wordt van bestaande (basis)registraties. Gezien de omvang van het toegekende bedrag (€ 2.485) wordt voorgesteld dit toe te voegen aan het exploitatieresultaat 2025.

Overlast aanpak asielzoekers Overlast en crimineel gedrag van asielzoekers heeft grote impact op de betrokkenen, de omgeving en het draagvlak voor opvang. Aanvullend op de nationale aanpak is lokaal maatwerk cruciaal omdat overlast binnen de gemeentegrenzen wordt ervaren. Om deze lokale aanpak binnen de gemeenten te ondersteunen wordt € 3,4 miljoen beschikbaar gesteld in 2025. Voor Noordoostpolder bedraagt het toegekende bedrag in de vorm van een decentralisatie-uitkering € 125.000. Voorgesteld wordt om de middelen van deze decentralisatie-uitkering geoormerkt toe te voegen aan de reserve Beleidsplan. Spreidingswet (opvangplekken) Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar opvangplekken. Zij ontvangen hiervoor middelen vanuit het gemeentefonds. Voor gemeenten is er een bijdrage van in totaal € 15,3 miljoen beschikbaar. Elke gemeente ontvangt een vast bedrag van € 20.000. Het resterende bedrag wordt verdeeld op basis van de verdeling van het aantal opvangplaatsen per gemeente. Noordoostpolder ontvangt een decentralisatie-uitkering van € 44.411. Voorgesteld wordt om dit bedrag geoormerkt toe te voegen aan de reserve Beleidsplan (oormerk Spreidingswet). Rijksvaccinatieprogramma Per 1 januari 2025 worden er op advies van de Gezondheidsraad verschillende wijzigingen aangebracht in het vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP).

Dit betekent dat sommige vaccinaties op een andere leeftijd aangeboden worden en dat er voor bepaalde leeftijdscohorten inhaalcampagnes nodig zijn. Deze veranderingen in het RVP-schema hebben daarmee ook gevolgen voor de taken van gemeenten vanwege hun verantwoordelijkheid voor de uitvoering en financiering van het RVP. De budgettaire impact van de wijzigingen in het vaccinatieschema van het RVP verschilt in de periode 2025 t/m 2029 per jaar. De kosten voor gemeenten stijgen in de gehele periode 2025 tot en met 2029 in totaal met € 2,3 miljoen. Dit bedrag wordt voor de hele periode in één keer in 2025 aan de algemene uitkering toegevoegd. Vanaf 2030 gaat het jaarlijks om € 300.000. Voor Noordoostpolder gaat het om een bedrag van € 5.780. Voorgesteld wordt dit te verwerken in het exploitatieresultaat 2025. Hoeveelheidsverschillen en diverse verrekeningen oude jaren Het gemeentefonds is opgebouwd uit een aantal maatstaven zoals het aantal inwoners, oppervlakte land, oppervlakte buitenwater, aantal bijstandsontvangers, centrumfuncties lokaal-regionaal-landelijk, aantal kernen, aantal bedrijven etc. De status van de maatstaven en de omvang wordt in de loop van de tijd bijgesteld van status 1 (overgenomen van een voorgaand jaar) naar status 3 (officieel gegeven). Dit heeft invloed op de omvang van het gemeentefonds, onderdeel algemene uitkering. 6

Voor Noordoostpolder zijn de maatstaven in de loop van 2025 bijgesteld. Dit heeft een positieve uitwerking op de omvang van de algemene uitkering 2025 gehad van € 444.355. Voorgesteld wordt om dit toe te voegen aan het exploitatieresultaat 2025. Participatie Voor participatie, onderdeel WSW, beschut Werk en de Sociale infrastructuur is een aanvullend bedrag ontvangen van € 54.442. Voorgesteld wordt dit toe te voegen aan het exploitatieresultaat 2025. 17. Opleidingsbudgetten specifiek budget. Aan het begin van 2025 is organisatiebreed een verdeling gemaakt voor het aanwenden van het opleidingsbudget. Tegen de zomer bleek dat met de komende gemeenteraadsverkiezingen er nog een substantieel aantal college- en raadsvoorstellen (inclusief uitvoerings- en beleidsdocumenten) gemaakt moesten worden en dat er tussentijdse vragen van uit college en raad zijn gesteld om voorstellen uit te werken en aan te bieden. Aanvullend heeft de agendacommissie besloten het liefst zoveel mogelijk raadsvoorstellen af te ronden in de decemberraad met een uitloop naar de januariraad. Vervolgens is de eerstvolgende raadsvergadering de juniraad, wat de jaarrekeningraad is. Normaliter is de jaarrekeningraad ook de perspectiefnotaraad, maar vanwege de verkiezingen zal de aandacht uitgaan naar het coalitieakkoord.

Door dat het college bovenstaande uitvraag bij de bestuursdienst heeft gedaan, is terughoudendheid betracht ten aanzien van het aangaan van verplichtingen voor opleidingen en trainingen, wat terug te vinden is de budgetrealisatie. Deze overheveling valt niet onder het vastgestelde beleid voor overhevelingen. Het college vraagt de raad daarom om voor € 150.000 het opleidingsbudget 2025 aan te merken als specifiek budget, om overheveling mogelijk te maken. Om medewerkers op een adequaat kennis en competentieniveau te krijgen en te houden moet er daarom volgend jaar alsnog invulling gegeven worden in een deel van de opleidingen en trainingen. Het voorstel is om € 150.000 over te hevelen en beschikbaar te stellen in 2026. 18. Schuldhulpverlening en bewindvoering. Binnen het schuldhulpverlening en bewindvoering is een stijging van kosten zichtbaar. De hogere kosten bij bewindvoering worden deels verklaard door een tariefstijging van 6% in 2025 en door een toename van het aantal personen onder bewind. Het extra benodigde budget bedraagt € 100.000 en wordt opgevangen uit het exploitatieresultaat 2025. 19. Rente liquide middelen. We verwachten een € 600.000 hogere dan begrote rentebate aan het eind van het jaar. Voorgesteld wordt om de incidentele rentebate van € 600.000 toe te voegen aan de vrije ruimte binnen de reserve beleidsplan. 20.

Aanvullend voorbereidingsbudget uit- en inbreiding Nagele. In december 2023 heeft de raad besloten dat de doelen voor de uitbreiding Nagele-Oost zoals verwoord in het Ambitiedocument financieel niet haalbaar zijn en dat er een stedenbouwkundig plan uitgewerkt moet worden voor een uitbreiding op een deel van het perceel aan de oostzijde van Nagele en gelijktijdig ook een plan voor woningbouw op de IJsbaan locatie. Het toen beschikbaar gestelde krediet van € 25.000 is niet toereikend om een stedenbouwkundig ontwerp voor beide locaties te realiseren. Een aanvullend budget van € 76.000 is daarom noodzakelijk voor de uitwerking van het stedenbouwkundig plan van beide locaties. De kosten van voorbereiding van deze fase worden geactiveerd en afgeschreven in maximaal 5 jaar. De jaarlijkse afschrijvingslasten worden ten laste gebracht van de algemene reserve grondexploitaties. 21. Aanvullend voorbereidingsbudget uitbreiding Marknesse fase 5. Op 30 september 2024 heeft de raad besloten een voorkeursrecht te vestigen op perceel B3246 voor de woningbouwuitbreiding van Marknesse. Tevens is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 50.000 voor het opstellen van het stedenbouwkundig plan en een omgevingsplan. In de afgelopen tijd is er een stedenbouwkundig schetsontwerp opgesteld en is gestart met het opstellen van het nieuwe omgevingsplan.

Er is echter nog aanvullend onderzoek nodig en tevens blijken de 7

kosten voor het wijzigen van het omgevingsplan hoger dan vooraf ingeschat. Het eerder beschikbaar gestelde voorbereidingskrediet is niet toereikend om deze aanvullende kosten te dekken. Een aanvullend budget van €55.000 is daarom noodzakelijk. De kosten van voorbereiding van deze fase worden geactiveerd en afgeschreven in maximaal 5 jaar. De jaarlijkse afschrijvingslasten worden ten laste gebracht van de algemene reserve grondexploitaties. 22. Aanvullend voorbereidingsbudget uitbreiding Rutten-Oost. Op 8 november 2021 heeft de raad besloten een voorkeursrecht te vestigen op perceel F2784 voor de woningbouwuitbreiding van Rutten. Tevens is een voorbereidingskrediet van € 30.000 beschikbaar gesteld. In de afgelopen tijd zijn er taxaties en onderzoeken uitgevoerd en zijn er advieskosten gemaakt in het kader van verwerving en ontpachting. Daarnaast is er een start gemaakt met een aantal onderzoeken t.b.v. het omgevingsplan. Er is echter nog aanvullend onderzoek nodig, de verwerving is nog niet gerealiseerd en er moet een omgevingsplan voor de uitbreiding worden opgesteld. Het restant voorbereidingskrediet is niet toereikend om deze aanvullende kosten te dekken. Een aanvullend krediet van € 45.000 is daarom noodzakelijk. De kosten van voorbereiding van deze fase worden geactiveerd en afgeschreven in maximaal 5 jaar.

De jaarlijkse afschrijvingslasten worden ten laste gebracht van de algemene reserve grondexploitaties. 23. Tijdelijke extra inzet cluster USD vanuit budget hervormingsagenda. Voor de uitvoering van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd wordt tijdelijk een extra medewerker kwaliteit jeugd ingezet binnen de afdeling Uitvoering Sociaal Domein. De inzet is noodzakelijk om de regionale samenwerking en inkoop te borgen en om te voldoen aan de nieuwe verplichtingen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en de Wet Verbetering Beschikbaarheid Jeugdzorg. Hiervoor wordt een budget van € 150.000 beschikbaar gesteld voor de periode november 2025 tot en met december 2026. De kosten worden gedekt uit de Reserve beleidsplan, oormerk jeugdzorg. 24. Oninbare vorderingen. Het totale bedrag aan oninbare belastingvorderingen bedraagt € 55.745. Hiervan is een bedrag van totaal € 29.914 voorzien en opgenomen in de voorziening dubieuze debiteuren. Dit betekent dat een bedrag van in totaal € 25.831 niet is voorzien en ten laste komt van het exploitatieresultaat 2025. Daarnaast stellen we voor vier civiele vorderingen tot een totaalbedrag van € 6.123 als oninbaar te verwerken. Met dit bedrag is rekening gehouden in de voor dit doel getroffen voorziening. 25. Subsidieregeling Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Noordoostpolder.

De gemeente Noordoostpolder wil meer aandacht en ruimte geven aan alternatieve woonvormen, zowel in Emmeloord als in de dorpen. Hiervan is Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) een alternatieve woonvorm. Hierbij nemen inwoners gezamenlijk initiatief om een woningbouwproject te realiseren. Dat is één van de opgaven die is opgenomen in de Woonvisie Noordoostpolder 2020. Het voortraject van een CPO-project brengt aanzienlijke kosten met zich mee, voor procesbegeleiding, architectuur en juridische ondersteuning. Om deze initiatieven te ondersteunen, wordt voorgesteld een subsidieregeling vast te stellen. De regeling kent een subsidieplafond. Wij stellen voor om het subsidieplafond voor Collectie Particulier Opdrachtgeverschap Noordoostpolder vast te stellen op € 100.000. 26. Overeenkomst Emmelhage fase 3a. De projectontwikkelaar ontwikkelt fase 3A en de gemeente ontwikkelt fase 3B. Met de projectontwikkelaar is een anterieure overkomst afgesloten. Voor de ontwikkeling van fase 3A is grond verkocht aan de ontwikkelaar van fase 3A. Dit jaar is een bedrag ontvangen van netto € 376.036. We stellen voor dit bedrag toe te voegen aan het exploitatieresultaat 2025.

8

Overige mutaties Actualisatie begrotingsbudgetten via reservemutatie (geen invloed op exploitatieresultaat). Onderwerp

Toelichting

Ideeënmarkt

Er is een bedrag van € 50.000 geraamd voor het uitvoeren van de moties die voortkomen uit de ideeënmarkt. De gevraagde moties hebben in 2025 minder budget nodig, zodat er een bedrag van € 15.000 kan vrijvallen ten gunste van de reserve beleidsplan. Er is over 2023 en 2024 een ESF-subsidie ontvangen en dit bedrag is via de resultaatbestemming 2024 gestort in de reserve nog uit te voeren werkzaamheden. Wij stellen voor een budget van € 455.025 beschikbaar te stellen voor respectievelijk de WerkCorporatie en Beschut Werk. Het Rijk compenseert de gemeenten met normbedragen voor huisvesting van ontheemden uit Oekraïne. De normvergoeding is dit jaar hoger dan de kosten. Het verschil wordt, zoals door de raad bepaald, toegevoegd aan de reserve beleidsplan, oormerk ‘Oekraïne’. De ontvangen externe bijdragen worden toegevoegd aan de reserve duurzaamheidsfonds. Lagere besteding in 2025. De niet bestede middelen worden toegevoegd aan de reserve beleidsplan, oormerk ‘Klimaat en Energie’. Voor de vennootschapsbelasting is een voorlopige aanslag opgelegd voor 2025 van € 673.325. Dit bedrag onttrekken we uit de algemene reserve bouwgrondexploitatie.

ESF- subsidie

Huisvesting ontheemde Oekraïners

Duurzaamheidsfonds zonneparken Energie en klimaat Vennootschapsbelasting

Reserve mutatie € 15.000

€ 455.025

€ 1.000.000

€ 146.723 € 1.004.676 € 673.325

Overige aanpassing begrotingsbudgetten (geen invloed op het exploitatieresultaat) Omschrijving

Lasten

Baten

- € 147.603 (lagere lasten) € 198.348

-€ 147.603 (lagere baten) 198.348

€ 6.917

€ 6.917

Huisvesting statushouders

€ 15.000

€ 15.000

Regeling gemeentelijk hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

€ 101.000

€ 101.000

Werkcoach in de wijk

-€ 20.908 (lagere lasten) -€ 18.235 (lagere lasten)

-€ 20.908 (lagere baten) -€18.235 (lagere baten)

Openbare bibliotheken Startbouwimpuls De Stiepe Rutten GALA - Gezond en Actief Leven Akkoord

Samen en Gezond

Dekking Decentralisatie uitkering Specifieke uitkering startbouwimpuls Brede SPUK-regeling (Specifieke uitkering) Regeling uitstroom vergunninghouders (HAR+) Specifieke uitkering

Gemeente Almere Bijdrage ZonMw

9

BUIG budgetten (definitieve beschikking 2025) OAB, RMC en WEB gelden Energie en Klimaat

€ 1.028.096

1.028.096

€ 111.827

111.827

BUIG (Gebundelde Uitkering Inkomensvoorzieningen Gemeenten) Specifieke uitkering

€ 425.000

425.000

Hogere SPUK-uitkering

Afwikkelen kredieten 2025 Zodra een investering is afgerond, wordt het bijbehorende krediet afgesloten en financieel verwerkt. Voorbereidingskrediet Noorderringweg Regionale samenwerking SD en jeugdhulp Kerkenvisie Voorbereidingskrediet coffeeshop Budget jongerenraad Inzet ervenconsulent Clustervorming bedrijfsleven Onderzoek aansluiting A6 Open teelt innovatiehub Sociaaleconomisch beleid 2025-2028 Revitalisering bedrijventerreinen MFA Rutten Voorbereidingskrediet buurtcentrum Wittesteijn

€ 41.978 € 82.000 € 8.871 € 810 € 5.858 € 22.446 € 29.146 € 23.800 € 42.000 € 35.000 € 20.000 € 40.815 € 15.000

Woonvisie 2014

€ 1.067

Woonvisie Noordoostpolder

€ 628

Toptakenwebsite software

€ 10.000

10

Stand van zaken exploitatieresultaat 2025

Revideren Gemeente Noordoostpolder heeft het beleid de dekking voor incidentele budgetten op te vangen uit de reserves, voor reguliere doelen is dat de reserve beleidsplan. Als tijdens de uitvoering van enig begrotingsjaar blijkt dat de dekking van deze incidentele budgetten alsnog kan worden gevonden binnen de exploitatie, wordt van de begrote onttrekking aan de reserve beleidsplan afgezien. Dit heeft een verlagend effect op het voorlopige exploitatieresultaat en een verhogend effect op de vrije ruimte binnen de reserve beleidsplan. Voorgesteld wordt voor een bedrag van € 3.990.250 af te zien van de begrote onttrekking uit de reserve beleidsplan en dit bedrag op te vangen uit het positieve exploitatieresultaat 2025. We noemen dit revideren. Na revideren is het voorlopige exploitatieresultaat 2025 € 113.649 positief.

11

Liquiditeitsprognose Onderstaand overzicht geeft de prognose weer van de kasstroom van de gemeente Noordoostpolder voor de aankomende jaren. Hierin zijn meegenomen de uitkomsten van de begroting 2026-2029 en de laatste wijzigingen van deze decemberrapportage. De liquiditeitsprognose is een momentopname. Op het moment van vaststellen van de decemberrapportage kunnen er nieuwe ontwikkelingen hebben plaatsgevonden die van invloed zijn op de prognose. Onderstaande prognose is zo accuraat mogelijk op basis van de op dit moment bekende gegevens gemaakt. De prognose laat het beeld zien van de kasstromen verdeeld naar grote projecten, de vorige projecten, de exploitatiebegroting en de grondexploitatie voor de periode 2025 tot en met 2029. De periode 2025 betreft hierbij het restant van het jaar. Het totaalbedrag komt daarmee uit op circa € 161 miljoen aan extra uitgaven voor de aankomende jaren op basis van de huidige stand van de begroting en de nu beschikbare informatie. Op dit moment is de stand van de liquide middelen circa €135 miljoen. De prognose laat daarmee zien dat er met de huidige projecten en de vigerende meerjarenprogrammabegroting 2025 - 2028, onvoldoende liquide middelen beschikbaar zijn voor de uitvoering van de door de raad genomen besluiten.

Rekening houdend met jaarlijkse overhevelingen naar aanleiding van fasering in planningen, laten berekeningen zien dat vanaf 2030 externe financiering noodzakelijk is. Conclusie Voor de aanvragen van nieuwe projecten en investeringen betekent dit, dat daar naar verwachting, het moment van het moeten aantrekken van externe financiering vervroegt, waardoor er in de aanvraag rekening gehouden zal moeten worden met kosten van vreemd vermogen (externe financiering). Voorgesteld besluit Per 2026 voor aanvragen van nieuwe investeringen en projecten met een totale omvang vanaf € 1 miljoen, rekenen met 4% rentelasten, zijnde het rentepercentage dat bij de begrotingsuitgangspunten 2026 – 2029 is opgenomen. Wat de werkelijke rente is op het moment dat vreemd vermogen moet worden aangetrokken is nu niet bekend. De laatste twee jaren zijn er door de centrale banken van Europa en De Verenigde Staten meerdere renteverlagingen doorgevoerd. Voor de begrotingsuitgangspunten 2027 – 2030 wordt bezien welke rentepercentages de markt hanteert voor langlopende geldleningen en daar wordt het voorgestelde rentepercentage voor de begrotingsrichtlijnen op afgestemd. Vervolg In de eerstvolgende Nota activeren, afschrijven en waarderen en de Financiële beheersverordening 212 die aan uw raad aangeboden worden, zullen deze aanpassingen doorgevoerd zijn.

12

13

Overhevelingen Beleid overhevelingen In deze rapportage wordt de raming over de diverse jaren van specifieke budgetten en investeringen geactualiseerd. In de decemberrapportage wordt jaarlijks als voorbereiding op het op- en samenstellen van de jaarrekening bezien in hoeverre specifiek door de gemeenteraad beschikbaar gestelde budgetten en investeringen zijn aangewend en wat de status is van de nog niet aangewende (restant)budgetten en investeringen. Tijdens een begrotingsjaar is het onontkoombaar dat er begrotingsafwijkingen ontstaan. Vanwege diverse redenen was het niet mogelijk om de activiteiten, waarvoor de gemeenteraad middelen beschikbaar heeft gesteld (in zijn geheel) uit te voeren. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid worden jaarlijks specifieke budgetten en investeringen overgeheveld van enig dienstjaar naar het eerstvolgende dienstjaar. Indien het college uitvoering van nog niet (volledig) gerealiseerde activiteiten onverminderd noodzakelijk of wenselijk vindt, wordt aan de gemeenteraad voorgesteld (restant)budgetten en investeringen over te hevelen naar het volgende begrotingsjaar. De drie belangrijkste redenen van het doen tot voorstellen om over te hevelen zijn: 1. Door interne en/of externe omstandigheden kon het doel niet (volledig) worden gerealiseerd; 2.

Door interne en/of externe omstandigheden is er voor gekozen realisatie van andere doelstellingen een hogere prioriteit te geven; 3. De doelrealisatie loopt over meerdere jaren en het budget wordt omwille van de pragmatiek in één keer voor het volledige bedrag aangevraagd. De totale netto overheveling van specifieke budgetten en investeringen naar 2026 in deze rapportage bedraagt per saldo € 72.855.893.

14

15