CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2025

Besluitvormende vergadering 6 november 2024, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Programmabegroting 202525.152 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

617 618 619 620 621 622

38

623

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen voeren onderhoud aan eigen vastgoed uit en aan vastgoed waar een onderhoudsplicht • Wij op rust. inspecteren ons vastgoed periodiek conform NEN2767 en actualiseren de • Wij meerjarenonderhoudsplanning. met ervaringsdeskundigen van Toegankelijk Noordenveld schouwen wij • Samen gemeentelijke gebouwen en stemlocaties op toegankelijkheid en voeren wij de benodigde fysieke aanpassingen uit.

brengen en houden de basis op orde, door onze contracten te inventariseren en onder te • Wij brengen in het contractmanagementsysteem CBM en van daaruit te actualiseren. en gronden, die geen beleidsdoel dienen en ook niet voor • Vastgoedobjecten (her)ontwikkeling in aanmerking komen, worden op termijn afgestoten. 624 625

Bijbehorende belangrijke documenten

626

•

Nota Grondbeleid

627

•

Kadernota grondprijzen

628

•

Jaarlijkse grondprijsbrief (volgt na vaststelling begroting)

629

•

Notitie Snippergroen

630

•

Gebouwenbeheerplan 2024 tot en met 2027

631 632

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

633 634

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

375

1.096

170

543

687

743

Baten

54

51

426

54

55

57

Saldo

322

1.045

-256

488

632

686

Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening

635 Afdeling:

Strategie en Ontwikkeling

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel, Robert Meijer

636 637

Inleidend

638

De Omgevingswet is in 2024 in werking getreden. Dit heeft grote gevolgen voor onze manier van

639

werken en voor de gemeentelijke organisatie. De Omgevingswet verplicht ons integraler te werken.

640

Dit komt onder andere tot uiting in het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie.

641 642

Wat willen we bereiken? Algemeen aan de vraag vanuit de samenleving. Dit wil zeggen: het handelen vanuit de ‘ja, • Voldoen mits’-gedachte en aansluiten bij de veranderende maatschappij. Een omgevingsvisie en regelingen die aansluiten bij de verbeterdoelen van de Omgevingswet.

organisatie die de instrumenten van de Omgevingswet voor de inwoners optimaal kan • Een laten werken.

39

• Een actuele omgevingsvisie en omgevingsplan. 643 644

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• We actualiseren de Omgevingsvisie Noordenveld. werken aan het omzetten van het tijdelijke omgevingsplan van rechtswege naar een • We nieuw omgevingsplan, waarin onze huidige bestemmingsplannen, ons ruimtelijk beleid en rijksregels die aan gemeenten worden overgelaten (bruidsschat) zijn vertaald.

645 646

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 8.1 Ruimte en leefomgeving

647 648

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

2.262

3.258

2.481

2.458

1.520

1.552

Baten

10

0

31

31

31

31

Saldo

2.252

3.258

2.450

2.427

1.489

1.521

Taakveld 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

649 Afdeling:

Strategie en Ontwikkeling

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel

650 651

Inleidend

652

Net als in de rest van Nederland is de vraag naar nieuwe woningen groot in de gemeente

653

Noordenveld. Om aan deze vraag te kunnen voldoen ontwikkelt de gemeente woningbouwplannen

654

en faciliteert zij externe partijen wanneer zij woningbouw willen realiseren.

655

In programma 5 van deze begroting wordt de exploitatie van de bedrijventerreinen behandeld.

656 657

Wat willen we bereiken? Algemeen van het aantal woningen door de ontwikkeling van nieuwe gebieden met ook • Uitbreiding voldoende woningen in de goedkopere én sociale sector. • Actuele grondexploitaties en waardering van gronden. Gebiedsontwikkeling

• Invulling geven aan onze ruimtelijke, volkshuisvestelijke en infrastructurele doelstellingen. 658 659

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• Jaarlijkse herziening van de grondprijzen, de parameters en de lopende grondexploitaties. ontwikkelen van plannen om te komen tot de verkoop van woningbouwkavels aan • Het particulieren of ontwikkelende partijen, waaronder de corporaties. 40

• Ontwikkelovereenkomsten sluiten met particuliere ontwikkelaars en corporaties. Gebiedsontwikkeling

• gebouwd. De voorbereidingen voor het woonrijp maken van fase 3 zijn in volle gang. De vrije Oosterveld: Fase 1 en 2 zijn volledig verkocht en woonrijp gemaakt. In fase 3 wordt volop kavels van fase 3 zijn nog niet allemaal verkocht.

Zuid: nu het gebiedsplan is vastgesteld werken we aan de vervolgstappen. Het gaat • Roden hierbij vooral om de stedenbouwkundige uitwerking van de deelgebieden en bijbehorende onderzoeken.

Zuid: afhankelijk van uitspraak van Raad van State over het vaststellen van het • Peize bestemmingsplan, zal bekend worden of het project gerealiseerd wordt. Bij een positief besluit kan de verkoop starten en de locatie bouwrijp gemaakt worden.

• State verwacht. Volgens planning maken Woonborg en Knarrenhof hun plannen definitief en Oude Velddijk 26: in 2025 wordt behandeling van het bestemmingsplan door de Raad van vindt de aanbesteding voor de bouw plaats.

• Zie ook de paragraaf Grondbeleid van deze begroting. 660 661

Bijbehorende belangrijke documenten

662

•

Nota Grondbeleid

663

•

Kadernota grondprijzen

664

•

Jaarlijkse grondprijsbrief (volgt na vaststelling begroting)

665

•

Woonvisie

666 667

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

668 669

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

4.099

6.483

4.100

8.133

6.431

6.549

Baten

6.980

6.294

3.884

7.916

6.214

6.332

Saldo

-2.881

189

216

216

217

217

Taakveld 8.3 Wonen en bouwen

670 Afdeling:

Strategie en Ontwikkeling

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel, Robert Meijer, Kirsten Ipema

671 672

Inleidend

673

•

Mogelijk treedt in 2025 de Wet versterking regie Volkshuisvesting in werking. Hierdoor

674

wordt het voor gemeenten verplicht om een volkshuisvestingsprogramma te hebben. Een

675

woonvisie en een woonzorgvisie zijn onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma. De

676

woonvisie ligt er nu conform de eisen van de Woningwet en aan de woonzorgvisie wordt in

677

2025 verder gewerkt.

678

•

Binnen de Regio Groningen Assen worden afspraken gemaakt over de woningbouwopgave

679

in de regio. In 2025 wordt de regionale woondeal uit 2023 tussen rijk, regio en provincies

680

Drenthe en Groningen verrijkt.

681

41

682

Wat willen we bereiken? Wonen beter laten aansluiten van het woningaanbod op verschillende aandachtsgroepen, • Het leefstijlen, levensfasen en financiële mogelijkheden van onze inwoners. • Komen tot een volkshuisvestingsprogramma met daarbij een woonzorgvisie. Beheer gemeentelijk vastgoed en gronden wordt geadviseerd over het beheer en de aan- en verkoop van vastgoed aan college en • Ermanagement. Meerjarenplan Regio Groningen-Assen goede en constructieve samenwerking met omliggende gemeenten en provincies aan • Een grensoverschrijdende thema's op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling. Gebiedsontwikkeling

• Invulling geven aan onze ruimtelijke, volkshuisvestelijke en infrastructurele doelstellingen. 683 684

Wat gaan we daarvoor doen? Wonen actualiseren jaarlijks het woningbouwprogramma en analyseren aan de hand van • Wij periodiek woningbehoefteonderzoek in welke mate de beschikbare plancapaciteit toereikend is en welke aanvullende woningbouwopgave eventueel nodig is.

de woningbouwcorporaties en hun huurdersorganisaties actualiseren we elk jaar de • Met afspraken m.b.t. de sociale huursector. De woningbouwopgave is daarbij een vast agendapunt.

werken aan diverse woningbouwprojecten in de gemeente om aan de vraag te kunnen • Wij voldoen. Bij deze nieuwbouwprojecten zorgen we dat de percentages uit de woondeal en woonvisie van sociale huur en betaalbare huur- en koop worden toegepast.

voeren het gemeentelijk woonbeleid uit zoals omschreven in de woonvisie. Daarbij • Wij werken we aan een volkshuisvestingsprogramma, inclusief de woonzorgvisie. Beheer gemeentelijk vastgoed en gronden geadviseerd over het afstoten van niet-strategische objecten en gronden, oftewel, • Erdewordt objecten en gronden die geen beleidsdoel dienen. • We houden het contractmanagementsysteem actueel. Meerjarenplan Regio Groningen-Assen een langer termijn ontwikkelperspectief, een meerjarenplanning en een • Met uitvoeringsstrategie onze krachten bundelen om maximaal aan de noodzakelijke versnelling en vergroting van de bouwproductie bij te dragen.

Gebiedsontwikkeling zijn op diverse inbreidingslocaties projecten geïnitieerd, waaronder de hoek • ErWilhelminastraat/Kanaalstraat, de Vrijetijdsboulevard in Roden en de Oude Velddijk in Peize. wordt aan diverse projecten gewerkt waarmee wordt voorzien in de woningbehoefte, • Erbijvoorbeeld Roden-Zuid, Maatlanden/de Zulthe en Zuidpoort Terheijl. 685 686 687

42

688

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

1.781

1.594

1.101

1.132

1.104

1.096

Baten

933

565

550

564

578

593

Saldo

848

1.028

551

567

526

503

8.3 Wonen en bouwen

689 690

Toelichting lopende en nieuwe projecten

691

Hieronder wordt aangegeven wat we in 2025 gaan doen binnen de lopende en nieuwe projecten.

692 693

Voortzetting ingezet beleid en Meerjaren Uitvoeringsplan (MUP) 2022-2026

694 695

Centrumontwikkeling Roden (COR)

696

Nu een deel van de COR met de HOV, Heerestraat/Wilhelminastraat, Supermarktzone/Westerbaan

697

en Haarveld is uitgevoerd wordt er nagedacht over het resterende deel: de Raadhuisstraat, stegen,

698

Brink, evenemententerrein en de entrees van het Centrumgebied. Hieronder lichten wij de lopende

699

projecten uit de COR toe.

700 701

De Westeresch

702

De Westeresch is een belangrijke entree van Roden. Om deze entree een klantvriendelijke en

703

kwalitatieve uitstraling te geven wordt er doorlopend met de ondernemersverenigingen

704

samengewerkt aan verbetering van de uitstraling.

705 706

Hoek Kanaalstraat / Wilhelminastraat

707

De werkvoorbereiding wordt opgestart en de bestaande plannen verder uitgewerkt. In de tweede

708

helft van de 2025 start het bouwrijp maken van de locatie. In 2026 worden de woningen gebouwd.

709 710

Vrijetijdsboulevard (VTB): De herinrichting van de Kanaalstraat

711

De Vrijetijdsboulevard krijgt ook een woonfunctie en dat is aanleiding voor een herinrichting van de

712

Kanaalstraat (30km-zone en meer groen) en een opwaardering van de aanliggende openbare

713

parkeerterreinen. In 2025 kan het bestek gemaakt worden, gevolgd door een aanbesteding. Eind

714

2025 of begin 2026 kan gestart worden met de uitvoering.

715 716

Overige projecten

717

Oudgenoegstraat Roden

718

In 2025 vindt een deel van de herbouw plaats. Wanneer dit is afgerond wordt de omliggende

719

openbare ruimte hersteld.

720 721

Thedamaborg Nietap

722

In Nietap worden 42 woningen gebouwd door 2 projectontwikkelaars en woningcorporatie

723

Woonborg. In 2025 wordt de locatie bouwrijp opgeleverd en wordt gestart met de bouw.

724 725 726

43

727

3. Bestuur en samenleving

728 Tot programma 3. Bestuur en samenleving horen lasten en baten voor: - Bestuur - Burgerzaken - Crisisbeheersing en brandweer - Openbare orde en veiligheid 729 730

Programmadoelstelling

• We besturen de gemeente transparant. dienstverlening is eigentijds waarbij wij rekening houden met de verschillende groepen • Onze inwoners in onze gemeente. • Wij zorgen voor een veilige en prettig leefbare samenleving in Noordenveld. 731 732

Beleidsindicatoren Veiligheid

Eenheid

Gebied

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

Geweldsmisdrijven

Vernielingen en misdrijven in de openbare ruimte

Verwijzingen Halt

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

Aantal per 1.000 inwoners

Aantal per 1.000 jongeren

Aantal per 1.000 inwoners

Waarde

Peiljaar

Noordenveld

1,1

2023

Nederland

1,3

2023

Drenthe

1,1

2023

Noordenveld

2,5

2023

Nederland

4,3

2023

Drenthe

3,3

2023

Noordenveld

3,2

2023

Nederland

5,8

2023

Drenthe

5,3

2023

Noordenveld

9

2023

Nederland

9

2023

Drenthe

7

2023

Noordenveld

0,8

2023

Nederland

2,5

2023

Drenthe

1,7

2023

733 734 735 736 737 738 739

44

740

Financieel overzicht Meerjarenperspectief

Begroting 2025

2026

2027

2028

4.310

4.336

4.540

4.749

Veiligheidsregio Drenthe (VRD) 2025

120

120

120

120

Rekenkamer

12

12

12

12

Budget juridisch advies

75

75

75

75

207

207

207

207

25

25

25

25

4.542

4.568

4.772

4.981

Bedragen x € 1.000 Startsaldo begroting 2025-2028

Wettelijk verplicht

Totaal wettelijk verplicht

Nieuw beleid Gemeentepagina

Totaal programma 3. Bestuur en samenleving

741 742

Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen

Bedrag (x € 1.000)

1.1 Crisisbeheersing en brandweer Brandweerkazerne Veenhuizen

12

Totaal

12

743 744

Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Taakvelden

Begrote lasten 2024

Begrote baten 2024

Begroot saldo 2024

Begrote lasten 2025

Begrote baten 2025

Begroot saldo 2025

0.1 Bestuur

1.253

63

1.190

1.246

67

1.179

0.2 Burgerzaken

880

524

356

923

661

263

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

2.023

1

2.022

2.103

1

2.102

759

-1.290

2.049

844

78

766

4.915

-702

5.616

5.117

807

4.310

1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal

745 746

Taakveld 0.1 Bestuur

747 Afdeling:

Bedrijfsvoering

Portefeuillehouder:

Klaas Smid

748 749 750 751 752

45

753

Wat willen we bereiken? Algemeen willen transparant zijn over wat we als gemeente doen, en de samenleving daarbij • We betrekken. Inwoners kunnen, binnen afgesproken kaders, meedenken en meedoen.

754 755

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen vertellen inwoners wat wij als bestuur doen en waar wij het gemeenschapsgeld voor • Wij gebruiken. het participatiebeleid betrekken we inwoners en organisaties tijdig bij het maken, • Conform uitvoeren en evalueren van projecten en beleid. Op deze manier kunnen zij invloed uitoefenen op de eigen leefomgeving.

• We geven uitvoering aan het coalitieakkoord: Samen bouwen aan Noordenveld. geven uitvoering aan doorlopende projecten uit het Meerjaren UitvoeringsProgramma • We (MUP). 756 757

Bijbehorende belangrijke documenten

758

•

Coalitieakkoord 2022-2026: Samen bouwen aan Noordenveld

759

•

Meerjaren UitvoeringsProgramma 2022-2026

760

•

Omgevingsvisie 2030 Noordenveld

761

•

Nota Participatiebeleid

762 763

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

1.408

1.253

1.246

1.283

1.320

1.358

Baten

110

63

67

67

67

67

Saldo

1.298

1.190

1.179

1.216

1.253

1.291

0.1 Bestuur

764 765

Taakveld 0.2 Burgerzaken

766

767 768

Afdeling:

Publiekszaken

Portefeuillehouder:

Klaas Smid

Wat willen we bereiken? Algemeen onze dienstverlening geldt "Digitaal waar mogelijk, persoonlijk waar nodig". De inwoner • Voor kiest zelf het kanaal van zijn of haar voorkeur. breiden de digitale mogelijkheden op het gebied van burgerzaken verder uit voor zowel • We inwoners als ondernemers. • We doen ons best om de veiligheid en privacy van onze bezoekers te borgen.

769 770 771

46

772

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen kunnen zonder afspraak bij ons terecht. Documenten kunnen na aanvraag binnen • Inwoners een week bij ons worden afgehaald. Wij hebben geen achterstanden of langere wachttijden ondanks "de paspoortpiek".

baliemedewerkers zijn allround opgeleid waardoor inwoners niet verwezen hoeven te • Onze worden naar een ander kanaal. passen de inrichting van de publiekshal en de spreekkamers aan om aan de eisen vanuit • We de AVG te voldoen. • Onze baliemedewerkers worden extra getraind in het omgaan met agressie en geweld. 773 774

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

695

880

923

936

961

986

Baten

317

524

661

661

661

661

Saldo

378

356

263

276

300

325

0.2 Burgerzaken

775 776

Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer

777

778 779

Afdeling:

Bedrijfsvoering

Portefeuillehouder:

Klaas Smid

Wat willen we bereiken? Algemeen zorgen in samenwerking met de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) voor een adequate • Wij crisismanagementorganisatie. VRD wil een flexibele en wendbare organisatie zijn die snel kan acteren op • De maatschappelijke ontwikkelingen, ook wanneer die ontwikkelingen onverwacht op de samenleving afkomen.

VRD wil samen een brede focus hebben op natuurbrandbeheersing om beter voorbereid • De te zijn op de risico’s bij een natuurbrand. VRD zoekt naar oplossingen om dezelfde mate van paraatheid van vrijwilligers te kunnen • De garanderen. deze aanpak werken we gezamenlijk aan een veilige samenleving op het gebied van • Met brandweer, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. 780 781

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen VRD zorgt ervoor dat het een aantrekkelijke werkgever is die mee blijft bewegen met het • De werk en blijft inzetten op talent om vrijwilligers te werven en te behouden. zorgen ervoor dat de VRD op een goede manier functioneert en dat de belangen van • We Noordenveld binnen de VRD goed worden behartigd.

47

zorgen ervoor dat er voldoende bezetting is in het team bevolkingszorg en in het • We crisisteam. zorgen ervoor dat de gemeentemedewerkers die betrokken zijn bij bevolkingszorg goed • We opgeleid worden en blijven, zodat zij bij calamiteiten hun werk adequaat kunnen verrichten. 782 783

Bijbehorende belangrijke documenten

784

•

Beleidsvisie VRD

785

•

Gemeenschappelijke Regeling VRD

786

•

Ontwerpbegroting VRD

787

•

Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Noordenveld

788 789

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 1.1 Crisisbeheersing en brandweer

790 791

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

1.850

2.023

2.103

2.093

2.093

2.093

Baten

4

1

1

1

1

1

Saldo

1.846

2.022

2.102

2.092

2.092

2.092

Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid

792

793 794

Afdeling:

Bedrijfsvoering

Portefeuillehouder:

Klaas Smid, Robert Meijer

Wat willen we bereiken? Algemeen beschermen inwoners en bedrijven zo goed mogelijk tegen aantasting van hun • We leefomgeving en hun persoonlijke veiligheid. samenwerking tussen Openbare Orde en Veiligheid en het sociale domein versterkt de • De integrale aanpak van veiligheid en welzijn, wat leidt tot effectieve preventie en interventie. Daarom investeren wij in deze samenwerking.

met onder andere de politie, het Openbaar Ministerie, maatschappelijke instellingen, • Samen het Regionale Expertise en Informatie Centrum (RIEC) en de Veiligheidsregio Drenthe en onze inwoners werken we aan een veilig en leefbaar Noordenveld.

en veiligheid en jeugd en veiligheid blijven belangrijk. Daarom intensiveren we • Evenementen de samenwerking op deze thema’s. • Een veilige samenleving waarin ondermijning geen kans krijgt. 795 796

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• We handhaven de regelgeving en de openbare orde. • We geven uitvoering aan onze veiligheidsnota en ons integraal handhavingsbeleid.

48

gaan ondermijning tegen door de organisatie weerbaarder te maken, we zetten in op • We bewustwording en we zorgen ervoor dat inwoners en medewerkers laagdrempelig signalen kunnen melden.

intensiveren onze aanpak en opereren actief bij verdenking van ondermijnende • We activiteiten. • We zetten in op preventie en aanpak van cybercrime. richten ons op het voorkomen en verminderen van het middelengebruik onder onze • We inwoners en we zetten in op repressie als preventie niet het gewenste effect heeft. • We zetten in op waarborging van de veiligheid bij (risicovolle) evenementen. onze ambities te realiseren gaan we de samenwerking opzoeken met de OGGZ en • Om sluiten aan bij het MDO 23+ overleg. 797 798

Bijbehorende belangrijke documenten

799

•

Integraal veiligheidsbeleid gemeente Noordenveld

800

•

VTH Programma

801

•

BIBOB beleid gemeente Noordenveld

802

•

Damoclesbeleid gemeente Noordenveld

803

•

Beleid wet aanpak woonoverlast Noordenveld

804

•

Beleid aanpak mensenhandel Noordenveld

805 806

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 1.2 Openbare orde en veiligheid

807

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

848

759

844

813

951

1.093

Baten

87

-1.290

78

60

56

52

Saldo

762

2.049

766

753

895

1.041

808

Toelichting lopende en nieuwe projecten

809

Hieronder wordt aangegeven wat we in 2025 gaan doen binnen de lopende en nieuwe projecten.

810 811

Voortzetting ingezet beleid

812 813

Participatie

814

We willen inwoners en belanghebbenden tijdig betrekken bij ontwikkelingen in hun omgeving: ze

815

denken mee en doen mee. Dit zorgt voor betere besluiten. Daarnaast kan er tegemoet gekomen

816

worden aan belangen en wensen van inwoners. De manier waarop hier invulling aan gegeven

817

wordt, kan per project verschillen. Echter, bij elk project is aandacht voor communicatie,

818

transparantie en inclusiviteit essentieel.

819

Wat gaan we doen in 2025?

820

•

821 822

participatie. •

823 824

We gaan verder werken aan de bewustwording over het belang en de kansen van We bieden workshops en andere opleidingsmogelijkheden aan om medewerkers handvatten te bieden om te werken met het participatiebeleid.

•

We starten met de ontwikkeling van een participatieverordening.

49

825

•

We zoeken contact met soortgelijke gemeenten om te leren van hun werkwijzen.

826 827

Jeugdraad

828

In 2025 zal er een doorstart gemaakt worden met jongerenparticipatie. Er zal opnieuw contact

829

gezocht worden met de lokale scholen om jongeren te enthousiasmeren om mee te praten over

830

belangrijke onderwerpen in onze gemeente. Daarnaast zal potentiële samenwerking opgezocht

831

worden met partijen die zich hard maken voor participatie. Voorbeelden hiervan zijn het Tienskip of

832

de Nationale Jeugdraad.

833 834

50

835

4. Groen beleven

836 Tot programma 4. Groen beleven horen lasten en baten voor: - Verkeer en vervoer - Parkeren - Openbaar groen en (openlucht) recreatie - Riolering - Afval - Begraafplaatsen en crematoria 837 838

Programmadoelstelling willen dat groen beleven ook echt wordt beleefd. Dit willen we bereiken door wijkgericht • We te werken waarbij we dicht bij de inwoners aanwezig zijn. Hierdoor weten we wat de beleving van de inwoners in de dorpen, buurten en wijken is.

groen en (openlucht) recreatie: wij willen bijdragen aan een groene, duurzame en • Openbaar klimaatbestendige leefomgeving waardoor het aantrekkelijk is om in onze gemeente te wonen, te werken en te recreëren.

• Afval is grondstof: het doel is maximaal hergebruik en het voorkomen van restafval. en water: wij dragen bij aan de inrichting van waterrobuuste en klimaatbestendige • Riolering dorpen, met 2040 als horizon. 839 840

841 842

Beleidsindicatoren Afval

Eenheid

Gebied

Waarde

Peiljaar

Omvang huishoudelijk restafval (grijze container)

Kilogram per inwoner

Noordenveld

147

2022

Nederland

148

2022

Drenthe

129

2022

Financieel overzicht Meerjarenperspectief

Begroting 2025

2026

2027

2028

7.768

8.349

8.246

8.214

Klimaatschade wegen

49

49

49

49

Onderhoudsbudget wegen

200

200

431

431

13

13

13

13

262

262

493

493

Bedragen x € 1.000 Startsaldo begroting 2025-2028

Wettelijk verplicht

Handhavingscamera Koelenweg Totaal wettelijk verplicht

Nieuw beleid

51

Begraafplaats Veenhuizen (investering 2025 €45)

3

3

3

3

Rotonde Dwazziewegen (investering 2025 € 247)

17

17

17

17

Herinrichting Nieuweweg (investering 2025 € 1.250, inclusief € 729 cofinanciering)

39

39

39

39

59

59

59

59

-86

-86

-86

-86

8.003

8.584

8.712

8.680

Totaal nieuw beleid

Dekkingsvoorstellen Begrafenisrechten

Totaal programma 4. Groen beleven

843 844

Eenmalige ruimte Bedragen x € 1.000

Begroting 2025

Begraafplaats Nieuw-Roden

25

Begraafplaats Veenhuizen

30

Totaal programma 4. Groen beleven

55

845 846

Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen

Bedrag (x € 1.000)

2.1 Verkeer en vervoer Meeliftinvesteringen riolering en wegen

503

Openbare verlichting (armaturen)

249

Meeliftinvesteringen Duurzaam Veilig

119

Openbare verlichting (lichtmasten)

81

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Vrachtwagens

115

Pick-ups en bestelwagens

90

Traktoren

92

Werktuigen

241

7.2 Riolering Reguliere vervangingen riolering

6.965

Klimaat adaptatie water

441

Rioolwagens en bijbehorende aanhangers

115

7.3 Afval Afzetcontainers

60

52

Totaal

9.071

847 848

Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Begrote lasten 2024

Begrote baten 2024

Begroot saldo 2024

Begrote lasten 2025

Begrote baten 2025

Begroot saldo 2025

9.158

3.852

5.306

5.829

249

5.580

52

0

52

46

0

46

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

5.368

1.114

4.254

5.574

1.207

4.368

7.2 Riolering

3.836

5.200

-1.364

3.858

5.262

-1.403

7.3 Afval

4.119

4.958

-839

4.511

5.516

-1.005

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

306

150

156

332

150

182

22.839

15.274

7.564

20.151

12.384

7.768

Taakvelden

2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren

Totaal

849 850

Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer

851

852 853

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Robert Meijer

Wat willen we bereiken? Algemeen willen de (economische) bereikbaarheid in stand houden of verbeteren, de • Wij verkeersveiligheid vergroten en het (leef)milieu verbeteren, waarbij weggebruikers de verkeersregels opvolgen.

• We stimuleren dat meer mensen gebruikmaken van de fiets en het openbaar vervoer. • Wij richten de wegen, fiets- en voetpaden veilig in en onderhouden ze goed. besparen energie door de openbare verlichting zoveel mogelijk van ledlampen te • We voorzien. houden de gemeente schoon en netjes door veeg- en onkruidbestrijdingsrondes op de • We verhardingen uit te voeren. van de speerpunten binnen de Regio Groningen Assen (RGA) is het versterken van de • Eén interne samenhang door het verbeteren van de regionale bereikbaarheid. De opgave komende jaren is het versterken en beter benutten van duurzame mobiliteitsketens.

854 855

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• De Zevenhuisterweg wordt verkeersveiliger ingericht. de RGA ligt een grote mobiliteitsopgave waarop samengewerkt wordt. Dit doen we • Binnen aan de hand van een Samenwerkingsagenda Mobiliteit RGA met daarin 3 regionale programma's: fiets, hubs, mobiliteitstransitie.

53

• We doen verkeerseducatieprojecten gericht op specifieke doelgroepen. • Verkeerssituaties richten we eenduidig in conform landelijke richtlijnen. liften mee met groot onderhoud aan wegen en/of riolering waarbij we maatregelen • We treffen om de verkeersveiligheid en bereikbaarheid te verbeteren. elke ingreep in de openbare ruimte, klein of groot, proberen we de situatie voor de • Bij voetganger en fietser te verbeteren. ronden onze nieuwe mobiliteitsvisie af. Samen met de provincie Drenthe gaan we de hub • We in Peize herinrichten en realiseren we de rotonde Dwazziewegen-N372. voeren jaarlijks een weginspectie van ons wegenareaal uit en passen het • We meerjarenonderhoudsplan voor het onderhouden van de wegen, fiets- en voetpaden waar nodig aan, en we voeren dit plan uit.

• In 2025 worden circa 300 lichtmasten voorzien van led-armaturen. • We vegen onze verhardingen in Noordenveld om het onkruid te verwijderen. 856 857

Bijbehorende belangrijke documenten

858

•

Noordenveld zet de fiets op 1 (GVVP)

859

•

Basisfietsplan

860

•

Beleidsplan openbare verlichting 2021-2030/ uitvoeringsplan 2021-2030

861

•

Wegenbeheerplan

862 863

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

6.042

9.158

5.829

5.670

5.687

5.650

Baten

218

3.852

249

50

52

53

Saldo

5.824

5.306

5.580

5.619

5.636

5.597

2.1 Verkeer en vervoer

864 865

Taakveld 2.2 Parkeren

866 Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Robert Meijer, Jos Darwinkel

867 868

Inleidend

869

In 2025 vinden op taakveld geen activiteiten plaats. De financiële mutaties op dit taakveld betreffen

870

kapitaallasten.

871 872 873 874 875 876 877

54

878

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

83

52

46

48

47

46

Baten

0

0

0

0

0

0

Saldo

83

52

46

48

47

46

2.2 Parkeren

879 880

Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

881 Afdeling:

Beheer, Beleid en Realisatie, Strategie en Ontwikkeling

Portefeuillehouder:

Robert Meijer, Kirsten Ipema, Jos Darwinkel

882 883

Inleidend

884

De gemeente Noordenveld wordt ook wel Drenthe in het klein genoemd gezien de diversiteit van

885

het vrijetijdsaanbod waarover onze gemeente beschikt. Dagattracties, verblijfsaccommodaties, vele

886

wandel- en fietsroutes, waterrecreatie, karakteristieke dorpskernen en de veelzijdigheid aan natuur

887

bieden een scala aan argumenten voor een bezoek en vooral verblijf aan Noordenveld.

888 889

We willen een voor iedereen veilig en vrij toegankelijk groen Noordenveld. Dit wordt gevarieerd

890

ingericht met ruimte voor meer biodiversiteit en aandacht voor ecologisch beheer, waarbij

891

klimaatadaptatie centraal staat.

892 893

Wat willen we bereiken? Algemeen stimuleren de bewoners om mee te denken aan de inrichting en onderhoud van de • We openbare ruimte. • Het buitengebied is voor iedereen actief te beleven. • Wij richten de openbare ruimte klimaatrobuust in. beschermen en benutten de unieke en hooggewaardeerde cultuurhistorische • We landschappen en natuurgebieden. Noordenveld beheren we de openbare ruimte op minimaal een basiskwaliteit, waarbij we • Instreven naar het realiseren van de juiste kwaliteit van de openbare ruimte. • De inrichting van de openbare ruimte nodigt uit tot bewegen. willen de recreatieve- en vrijetijdssector in staat stellen zich te ontwikkelen tot een • We duurzame en attractieve sector en ruimte bieden voor investeringen en innovatie.

894 895

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen gaan verder met het optimaliseren van wijkgericht werken waarbij onze medewerkers • We een signalerende functie vervullen. met het Recreatieschap Drenthe en het routebureau Drenthe zal periodiek • Samen onderhoud plaatsvinden aan het wandel- en fietsknooppuntensysteem in Noordenveld.

55

• Bereikbaarheid, onderhoud van wegen en bermen zijn en blijven aandachtsgebieden. stellen een nieuwe beleidsnotitie op richting 2030 samen met de inwoners en sector en • We vertalen dit in een concreet uitvoeringsprogramma per jaar met investeringen. • We verhogen de biodiversiteit in het openbaar groen in de dorpen en in het buitengebied. met stakeholders (NM, SBB, BM, IVN, Wandelnet, Recreatieschap etc.) wordt waar • Samen mogelijk vervolg, invulling en opvolging gegeven aan de adviezen uit het opgeleverde rapport 'Voorstel tot recreatiezonering van het Norger Esdorpenlanschap'.

streven naar een natuur- en beheervriendelijke inrichting. We gebruiken plantensoorten • We die een bijdrage leveren aan het verbeteren van de biodiversiteit. stichting MoRoNeNo wordt, binnen de in ontwikkeling zijnde mountainbikeroute • Met Noordenveld West, invulling gegeven aan speciale trajectonderdelen in de route en worden nieuwe mogelijke routes onderzocht.

wordt verschralingsbeheer toegepast bij de bermen in het buitengebied. Wij willen • Erhiermee de biodiversiteit verbeteren. stimuleren groeninitiatieven en adviseren in de planvorming met extra aandacht voor het • We bevorderen van de biodiversiteit. We brengen inwoners in contact met stakeholders voor subsidiemogelijkheden en/of ondersteuning bij de uitvoering.

werken samen met de provincie, het Rijk en andere gebiedspartners in de pilot • We gebiedsgerichte aanpak Fochteloërveen om de natuur te versterken en ervaring op te doen voor andere gebieden.

klimaatverandering raakt ook de landbouw. Mogelijke kansen zijn kringlooplandbouw, • De aanpassen grondwaterstand, biodiversiteit. overkoepelende organisaties en agrarische ondernemers maken we afspraken over • Met biodiversiteit, zwerfafval, aanpak exoten, educatie en recreatie. geven met Natuurmonumenten uitvoering aan het gezamenlijk Bosbeheerplan. Hiermee • We krijgen de bossen een kwaliteitsimpuls, waarbij de biodiversiteit wordt vergroot en exoten worden bestreden/geen kans meer krijgen.

met Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, de boermarken en andere partners • Samen blijven we uitvoering geven aan het Gebiedskompas Norger Esdorpenlandschap. gemeentelijke bomen worden elke 3 jaar geïnspecteerd en eens in de zes jaar • De onderhouden zodat aan de zorgplicht wordt voldaan. worden jaarlijks geïnspecteerd op veiligheid en indien noodzakelijk, in • Speeltoestellen samenspraak met bewoners, vervangen. worden in samenwerking met inwoners opgeknapt en heringericht. Natuurlijke • Speeltuinen speelaanleidingen spelen hierin een steeds grotere rol. faciliteren inwoners bij initiatieven en ideeën voor het herinrichten van speeltuinen en • We openbare schoolpleinen. We stimuleren bewoners daarbij om beschikbare subsidies van externe partijen aan te spreken.

bestrijden de exoten (samen met stakeholders) op plaatsen waar dit tot gevaar leidt. • We Overige locaties met exoten worden zo mogelijk gemaaid om verdere verspreiding te voorkomen en/of de planten uit te putten.

het verhogen van de biodiversiteit neemt het aantal natuurlijke vijanden van de • Met eikenprocessierups toe. In alle gebieden worden de nesten gemarkeerd voor de veiligheid en zorgplicht. Alleen in de hoogrisicogebieden worden de nesten geruimd.

896 897

Bijbehorende belangrijke documenten

898

•

Groenvisie

899

•

Landschapsbeleidsplan

56

900

•

Speelbeleidsplan

901

•

Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme

902

•

Noordenveldse Kwaliteitsgids

903

•

Voorstel tot recreatiezonering Norger Esdorpenlandschap

904

•

Bosbeheerplan (Natuurmonumenten en Gemeente Noordenveld)

905 906

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

907 908

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

4.930

5.368

5.574

5.737

5.729

5.873

Baten

1.073

1.114

1.207

871

801

735

Saldo

3.857

4.254

4.368

4.866

4.928

5.138

Taakveld 7.2 Riolering

909 Afdeling:

Beheer

Portefeuillehouder:

Robert Meijer, Kirsten Ipema

910 911

Inleidend

912

De gevolgen van klimaatverandering (wateroverlast, hittestress en verdroging) raken de hele

913

gemeente en haar inwoners. Om voorbereid te zijn op de gevolgen van deze verandering, moeten

914

wij als gemeente in zowel onze beheer- en onderhoudswerkzaamheden als in onze

915

woningbouwopgaven aandacht besteden aan hoe wij hier mee omgaan. Zowel in het Gemeentelijk

916

Water- en Rioleringsplan als in de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie en de bijbehorende

917

activiteitenkalender is vastgelegd hoe wij dit tot uitvoering brengen. Hiervoor is de samenwerking

918

met inwoners, de waterschappen, provincie en andere gemeenten van groot belang.

919 920

Wat willen we bereiken? Algemeen voor een functionele riolering, separate inzameling en verwerking van hemelwater en • Zorgen beperken van structurele (grond)wateroverlast. aanzien van klimaatadaptatie werken we aan de inrichting van een waterrobuust en • Ten klimaatbestendig bebouwd gebied met 2050 als horizon. alles willen we bewerkstelligen tegen acceptabele kosten en een voor de inwoner redelijk • Dit te dragen tarief. door verdroging, vernatting en bodemdaling willen we, voor zover mogelijk, in beeld • Schade brengen en voorkomen. willen dat de rioolheffingen tijdig worden betaald, al of niet via automatische incasso • We en/of betalingsregelingen en dat het aantal bezwaarschriften zo laag mogelijk blijft. willen de heffingsadministratie op orde hebben en houden, dit betreft bijvoorbeeld de • We volledigheid van objecten en een juiste registratie van de hoeveelheid afvalwater.

921 922 923 924 925

57

926

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• We optimaliseren het grondwatermeetnet en het beheer daarvan. • We gaan regenwater afkoppelen zodat het hergebruikt kan worden. bouwen bestaande rioolstelsels gefaseerd om naar gescheiden stelsels zodat rioolstelsels • We worden ontlast. • We leggen waterberging en infiltratievoorzieningen aan. met de provincies Drenthe en Groningen, de waterschappen van beide • Gezamenlijk provincies en alle gemeentes uit de Kop van Drenthe geven we uitvoering aan de regionale klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda.

onze strategie gaan we uit van de stresstesten voor klimaatadaptatie. Bij de uitvoering van • Inwerkzaamheden in de ondergrond is het Bouwprotocol Noordenveld leidend. werken aan een klimaatbestendige inrichting. We kijken daarbij naar meer groen, • Wij waterberging, parkeren en spelen. vijf jaar inspecteren we het riool. Iedere 10 jaar wordt het riool gereinigd. Waar nodig • Iedere repareren en vervangen we riolen. • We zorgen voor goedwerkende gemalen. gaan conform de verordening rioolheffing heffen en innen. Hiervoor leggen we eind • We februari de aanslagen op. 927 928

Bijbehorende belangrijke documenten

929

•

DPRA, Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie

930

•

Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan

931

•

Verordening afvoer hemelwater en grondwater

932

•

Verlengd Waterketenakkoord ‘Samenwerking Vereniging van Groninger Gemeenten en

933

Waterketen Groningen -Noord Drenthe’

934

•

Regionale Adaptatiestrategie Groningen Noord Drenthe

935

•

Regionale Uitvoeringsagenda Groningen Noord Drenthe

936 937

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

3.255

3.836

3.858

4.004

3.946

3.847

Baten

4.464

5.200

5.262

5.309

5.357

5.407

Saldo

-1.210

-1.364

-1.403

-1.305

-1.412

-1.560

7.2 Riolering

938 939 940 941 942 943 944 945

58

946

Taakveld 7.3 Afval

947

948 949

Afdeling:

Beheer

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen willen maximaal hergebruik van grondstoffen en restafval zoveel mogelijk voorkomen. • We We willen aandacht voor het verbeteren van het gescheiden inzamelen om vaker en dichterbij afval te kunnen brengen.

willen de dienstverlening verbeteren, de huishoudelijke afvalstromen beter scheiden en • We de huisvesting voor de medewerkers duurzaam verbeteren. scheiden de afvalstromen op het nieuwe Grondstoffencentrum. We willen de • We dienstverlening aan inwoners zichtbaar verbeteren en hen stimuleren afval in gescheiden stromen te brengen.

willen de noodzaak van het scheiden van afval onder de aandacht van inwoners brengen. • We Scholen en sportverenigingen zijn onderdeel van een campagne om het bewustzijn van zwerfafval te vergroten voor een schone leefomgeving.

950 951

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen realiseren van de VANG-doelstellingen (Van Afval Naar Grondstof) door actieve • Het voorlichting en communicatie. continueren en optimaliseren de inzet Afvalkraam in buurten, dorpen en wijken voor de • We kleinschalige inzameling van ‘langzame’ afvalstromen. Inwoners kunnen hier op gezette tijden terecht.

optimaliseren het passenbeheer bij gebruik van de ondergrondse containers voor • We huishoudelijk restafval door onze inwoners. 952 953

Afvalindicatoren Afval

Gerealiseerd

Indicator

Eenheid

Afvalinzameling

Gemiddeld rapportcijfer

Indicator

Eenheid

Streefcijfers 2018

2022

2025

7,5

8,1

8,5

2019

2020

2021

2022

2025

Huishoudelijk totaal restafval kg per inwoner (fijn en grof) per jaar

175,0

200,0

181,0

167,0

135,0

Afvalscheidingspercentage

68,0

67,0

70,0

70,0

75,0

%

954 955

Toelichting

956

De totale hoeveelheid huishoudelijk afval in Noordenveld is in 2023 gestegen van 16.812 ton naar

957

17.270 ton. Dat is een stijging met 458 ton ten opzichte van 2022. Dit bij een licht gestegen

958

inwonertal. Die stijging wordt met name veroorzaakt door een toename van het gft-afval (+388 ton).

959

Daarnaast is ook een stijging zichtbaar bij hout, fijn huishoudelijk restafval, gemengd bouw- en

960

sloopafval en puin.

961 962

Het percentage afvalscheiding is in 2023 gestabiliseerd op 69% (bron: Grondstoffenmonitor

963

Markerein 2023). De gemiddelde hoeveelheid fijn restafval (grijze container) is vrijwel constant

964

gebleven met 144 kilo per inwoner per jaar. Dat geldt ook voor de gemiddelde hoeveelheid grof

59

965

restafval (Brengstation) met 24 kilo per inwoner per jaar. De gemiddelde hoeveelheid fijn en grof

966

huishoudelijk restafval is gelijk gebleven met 168 kilo per inwoner per jaar. Dit bij een economische

967

groei in Nederland van 0,1%.

968 969

In 2015 was het gemiddeld rapportcijfer een 7,9 (dit was voor invoering van de maatregelen). In 2018

970

was het gemiddeld rapportcijfer een 7,5 (dit was na invoering van de maatregelen). In 2022 is het

971

gemiddeld rapportcijfer een 8,1 (Bron: Onderzoeksrapport Onderzoek Afvalinzameling onder

972

inwoners in Noordenveld, Vervolgmeting 2022 door Enneüs). Dit is het meest recente

973

bewonersonderzoek geweest.

974 975

Bijbehorende belangrijke documenten

976

•

Beleidsnota “Afvalstoffen in Noordenveld”

977

•

Nota evaluatie en toekomst afvalbeleid van de gemeente Noordenveld

978

•

Uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval

979

•

Manifest Drenthe Van Afval Naar Grondstoffen, Samen op weg naar een Drentse Circulaire

980

(grondstoffen) Economie

981 982

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

4.315

4.119

4.511

4.537

4.542

4.570

Baten

5.057

4.958

5.516

5.596

5.677

5.761

Saldo

-742

-839

-1.005

-1.058

-1.135

-1.191

7.3 Afval

983 984

Taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

985

986 987

Afdeling:

Beheer

Portefeuillehouder:

Robert Meijer

Wat willen we bereiken? Algemeen kunnen op onze begraafplaatsen in alle rust en met waardigheid afscheid • Nabestaanden nemen van dierbaren. Onze begraafplaatsen zien er daarom verzorgd uit op niveau basis. willen begraafplaatsen met voldoende capaciteit voor (natuur)begraven of het plaatsen • We van urnen.

988 989

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• We breiden de capaciteit van begraafplaats Nieuw-Roden uit. onderhouden de op de begraafplaatsen aanwezige groenvoorzieningen, paden en • We hekwerken, urnenmuren en gebouwen. realiseren voldoende capaciteit, zoals het uitbreiden van urnenmuren, het aanleggen en • We inrichten van nieuwe grafperken.

60

de begraafplaatsen in Een en Nieuw-Roden zijn mogelijkheden voor natuurbegraven. In • Op Nieuw-Roden is dat door middel van urnengraven. informeren en adviseren recht- en belanghebbenden. Bijvoorbeeld over verlopen • We grafrechten, verwaarlozing of schades aan een graf. • We voeren jaarlijks overleg met de begrafenisverenigingen. • We geven een vervolg aan het inventariseren van de waardevolle grafmonumenten. faciliteren de vrijwillige onderhoudsgroepen voor het speciale onderhoud van de • We begraafplaatsen en de historische gemeentelijke graven. 990 991

Bijbehorende belangrijke documenten

992

Begraafplaatsenbeleidsplan

993 994

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

995

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

284

306

332

329

332

334

Baten

202

150

150

150

150

150

Saldo

82

156

182

179

182

184

996

Toelichting lopende en nieuwe projecten

997

In 2025 wordt de begraafplaats Nieuw-Roden uitgebreid om voldoende graven beschikbaar te

998

houden. In 2025 gaan we ook aan de slag met de begraafplaats Veenhuizen (het vierde gesticht) om

999

de toegankelijkheid en de uitstraling te verbeteren.

1000 1001

61

1002

5. Werken, ondernemen en ontspannen

1003 Tot programma 5. Werken, ondernemen en ontspannen horen lasten en baten voor: - Economische ontwikkeling - Fysieke bedrijfsinfrastructuur - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen - Economische promotie - Sportbeleid en activering - Sportaccommodaties - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie - Musea - Cultureel erfgoed - Media - Recreatieve havens 1004 1005

Programmadoelstelling streven naar het behoud en de groei van het aantal arbeidsplaatsen in de publieke en • We private sector. sport en bewegen willen we bereiken dat de (ervaren) gezondheid van alle inwoners, de • Met sociale binding en de leefbaarheid in de dorpen verbeteren. en cultuur vinden we waardevol voor onze gemeente. Dit draagt bij aan de • Kunst aantrekkelijkheid en leefbaarheid van Noordenveld.

1006 1007

Beleidsindicatoren Economie

Eenheid

Gebied

Functiemenging

%

Vestigingen (van bedrijven)

Niet-sporters

Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

%

Waarde

Peiljaar

Noordenveld

45,1

2023

Nederland

54,2

2023

Drenthe

51,3

2023

Noordenveld

1.190

2024

Nederland

1.417

2024

Drenthe

1.148

2024

Noordenveld

47,8

2022

Nederland

46,4

2022

Drenthe

52,0

2022

1008 1009 1010 1011 1012 1013

62

1014

Financieel overzicht Meerjarenperspectief

Begroting 2025

2026

2027

2028

5.814

5.621

5.488

5.611

5

5

5

5

Hoofdveld VV Peize (investering 2025 € 386)

29

29

29

29

Vrijetijdsboulevard (investering 2025 € 1.200)

43

43

43

43

Co-financiering bibliotheek

44

Subsidie Mensinge

25

25

25

25

Speelgoedmuseum (investering voorbereiding 2025: € 78, investering 2026: € 900)

18

86

86

86

Nieuwbouw zwembad (investering voorbereiding 2025: € 75, investering 2026: € 9.425)

17

475

475

475

Totaal nieuw beleid

176

658

658

658

Totaal programma 5. Werken, ondernemen en ontspannen

5.995

6.284

6.151

6.274

Bedragen x € 1.000 Startsaldo begroting 2025-2028

Wettelijk verplicht Recreatieschap Drenthe

Nieuw beleid

1015 1016

Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen

Bedrag (x € 1.000)

5.4 Musea Museum Kinderwereld

6

Duiventil Mensinge

1

Totaal

7

1017 1018

Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Begrote lasten 2024

Begrote baten 2024

Begroot saldo 2024

Begrote lasten 2025

Begrote baten 2025

Begroot saldo 2025

9

0

9

8

0

8

3.1 Economische ontwikkeling

1.122

161

962

337

35

302

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

172

167

5

303

303

0

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

409

305

104

314

216

98

3.4 Economische promotie

376

571

-194

342

544

-203

Taakvelden

2.3 Recreatieve havens

63

5.1 Sportbeleid en activering

794

141

653

936

120

817

5.2 Sportaccommodaties

3.121

790

2.331

2.945

911

2.034

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

1.157

339

818

1.486

349

1.137

5.4 Musea

400

11

389

482

11

471

5.5 Cultureel erfgoed

618

26

591

578

17

561

5.6 Media

561

0

561

588

0

588

8.739

2.510

6.228

8.320

2.507

5.814

Totaal

1019 1020

Taakveld 2.3 Recreatieve havens

1021

1022 1023

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

9

9

8

5

5

5

Baten

0

0

0

0

0

0

Saldo

9

9

8

5

5

5

2.3 Recreatieve havens

1024 1025

Financiële toelichting

1026

Hoewel er momenteel geen doelen of activiteiten zijn op dit taakveld, zijn er wel circa € 9.000 aan

1027

lasten geraamd voor 2025. Deze lasten bestaan uit kapitaallasten van eerder gedane investeringen

1028

die nog een boekwaarde hebben op de balans. Het betreft de vervanging van een onderleider in de

1029

Rodervaart en het uitbaggeren van het Leekster Hoofddiep.

1030 1031

Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling

1032

1033 1034

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel, Klaas Smid, Kirsten Ipema

Wat willen we bereiken? Algemeen zijn een aantrekkelijke gemeente om te werken en ondernemen. Ons • We ondernemersklimaat is uitstekend en biedt ruimte voor groei, wat bijdraagt aan het behoud en groei van ondernemers, arbeidsplaatsen en het ecosysteem.

1035 1036

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen samen met de Zakenkring Roden voeren we de resultaten van het • Centrumvisie: koopstromenonderzoek uit. We verbreden het winkelaanbod, verduurzamen panden, en verbeteren de uitstraling van de openbare ruimte.

64

met de ondernemersverenigingen stellen we de uitvoeringsagenda 2025 en verder op • Samen en geven hier uitvoering aan. beschikbare bedrijfskavels zijn in optie. Voor toekomstige kavels stemmen we de uitgifte • Alle af met de Regio Groningen-Assen (RGA) en OCN. Door de schaarse ruimte hanteren we een selectieve benadering, zoals vastgelegd in de bedrijventerreinenvisie.

met gemeente Tynaarlo en Aa & Hunze werken wij aan het opstellen van een • Samen Regiodeal richting het Rijk. Hiermee willen wij de brede welvaart verbeteren door de kwaliteit van leven, wonen en werken van inwoners en ondernemers te vergoten.

met de Noord-Drentse gemeenten nemen wij actief deel aan het programmateam • Samen Nij Begun. laten ons als gemeente actief zien door contactmomenten met ondernemers te plannen. • We We organiseren netwerkbijeenkomsten, bedrijfsbezoeken en komen met de tien grootste werkgevers (G10) op frequente basis bijeen.

organiseren bezoeken aan recreatieve bedrijven, industriële bedrijven en de • We middenstand. Samen met het sociaal domein vergroten wij de bekendheid over wat we kunnen doen aan arbeidsbemiddeling.

UNESCO-werelderfgoedstatus stimuleert marketing- en promotieambities voor • De Veenhuizen, wat leidt tot een gerichte actie- en investeringsagenda voor de Koloniën van Weldadigheid, waaraan Noordenveld bijdraagt en die jaarlijks wordt gemonitord.

1037 1038

Bijbehorende belangrijke documenten

1039

Economisch Beleidskader en Uitvoeringsagenda

1040 1041

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 3.1 Economische ontwikkeling

1042 1043

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

342

1.122

337

343

270

271

Baten

36

161

35

35

34

34

Saldo

306

962

302

308

235

236

Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

1044

1045 1046

Afdeling:

Strategie en Ontwikkeling

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel

Wat willen we bereiken? Algemeen zijn belangrijk voor de werkgelegenheid en economie. Om ze te • Bedrijventerreinen behouden en uit te breiden is ruimte nodig. Daarnaast zijn onze bedrijventerreinen een aantrekkelijke en groene plek met een goed voorzieningenniveau.

1047 1048

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen laatste kavels op het bedrijventerrein Haarveld in Roden zijn in optie. De focus op Haarveld • De ligt nu op de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van infrastructuur, voorzieningen en groen.

65

is veel vraag naar bedrijfskavels en de beschikbare ruimte is snel afgenomen. In onze • Erbedrijventerreinenvisie, die inmiddels is vastgesteld, hebben we onze plannen gedeeld. Dit jaar beginnen we met de eerste uitvoering van deze visie.

voeren een actief grondbeleid gericht op het efficiënt benutten van ruimte binnen • We bestaande bedrijventerreinen. Dit omvat de verwerving en doorverkoop van onbenutte gronden aan bedrijven die bijdragen aan een kwalitatieve economische ontwikkeling.

intensiveren het gebruik van onze gemeentewerven door deze terreinen stapsgewijs te • We ontwikkelen om te voldoen aan de groeiende vraag naar bedrijfsruimte. Dit doen we in samenwerking met ondernemersvereniging OCN.

• dit te bereiken wordt er ingezet om samen met de ondernemers collectief te verduurzamen

De bedrijventerreinen dienen in een goede staat te verkeren om aantrekkelijk te blijven. Om en de inrichting toekomstbestendige te maken.

1049 1050

Bijbehorende belangrijke documenten

1051

Bedrijventerreinenvisie

1052 1053

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

1054 1055

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

921

172

303

953

296

296

Baten

1.499

167

303

951

293

293

Saldo

-579

5

0

3

3

3

Taakveld 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

1056

1057 1058

Afdeling:

Beleid en Realisatie, Publiekszaken

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel, Robert Meijer

Wat willen we bereiken? Algemeen

• bedrijventerreinen Peize en Roden en centrum van Roden verlengd. Hiermee krijgen Voor de periode van 2025-2029 zijn de BedrijvenInvesteringsZones(BIZ) op de

ondernemersverenigingen meer armslag om gezamenlijke, grotere investeringen mogelijk te maken

1059 1060

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen het succes van de BIZ in het centrum van Roden en de bedrijventerreinen in Roden en • Door Peize gaan we met de andere ondernemersverenigingen in gesprek over een soortgelijke bedrijfsregeling.

begeleiden gevestigde ondernemers bij hun vraagstukken en zorgen voor goede • We begeleiding voor nieuwe ondernemers. innen de BIZ-bijdrage en keren deze correct en op tijd uit aan de twee verantwoordelijke • We stichtingen. We zoeken actief de samenwerking met de ondernemersverenigingen op om lokale initiatieven op te zetten en te stimuleren.

met andere Drentse gemeenten en de provincie Drenthe onderzoeken we de • Samen mogelijkheden om ondernemerschap en innovatie te stimuleren. Dit om de krapte op de arbeidsmarkt op te vangen.

66

houden actief contact met ondernemers door netwerkbijeenkomsten, bedrijfsbezoeken • We en gesprekken met ondernemersverenigingen te organiseren. Daarnaast hebben we frequente bijeenkomsten met de tien grootste bedrijven.

1061 1062

Bijbehorende belangrijke documenten

1063

•

Midterm en endterm review Economische Zaken

1064

•

Economisch Beleidskader en Uitvoeringsagenda

1065 1066

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

1067 1068

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

511

409

314

315

316

318

Baten

329

305

216

217

218

219

Saldo

183

104

98

98

99

99

Taakveld 3.4 Economische promotie

1069

1070 1071

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Jos Darwinkel

Wat willen we bereiken? Algemeen willen meer bekendheid van het goede vestigingsklimaat en het prettige ondernemen in • We Noordenveld. • De gemeente heeft een duidelijk economisch profiel en is zichtbaar. • We versterken het beeld/imago van Noordenveld als verblijfsregio.

1072 1073

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen kent een duidelijk acquisitieprofiel. Samen met de provincie Drenthe wordt • Noordenveld gewerkt aan een herstructureringsfonds en kan er samen met de Noordelijke

Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) en RGA een actief acquisitiebeleid uitgevoerd worden.

het bedrijventerrein Haarveld gaan we ondernemers met een optie goed begeleiden. • Voor De kavel op de Westeresch vermarkten we intensief. Kop van Drenthe voert de regiopromotie uit door middel van het jaarlijks • Stichting opgestelde merkactivatieplan, met de gemeenten en ondernemers uit Noordenveld, Tynaarlo en Assen. Dit sluit aan bij de strategie van Marketing Drenthe.

1074 1075

Bijbehorende belangrijke documenten

1076

Economisch Beleidskader en Uitvoeringsagenda

1077 1078 1079 1080 1081

67

1082

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 3.4 Economische promotie

1083 1084

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

297

376

342

345

348

329

Baten

508

571

544

551

557

564

Saldo

-211

-194

-203

-206

-209

-235

Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering

1085

1086 1087

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen

• Toekomstbestendige sportclubs en sportaccommodaties. • Duurzame sportclubs en sportaccommodaties die voor iedereen toegankelijk zijn. • Een stijging van het aantal mensen dat zichzelf gezond vindt (ervaren gezondheid). samenwerking tussen sportclubs, sportcoaches, scholen en andere (maatschappelijke) • Meer organisaties in de buurten en wijken. 1088 1089

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen dat iedereen in beweging komt en blijft door bijvoorbeeld inzet van sportcoaches, • Stimuleren investeringen in accommodaties en subsidiëring van activiteiten. voeren het Sport- en Preventieakkoord Noordenveld uit samen met: sportaanbieders; de • We beweegdorpen Roden Fit & Gezond, Peize in Beweging en Beweegdorp Norg; de sport- en cultuurcoaches; scholen en andere (maatschappelijke) organisaties.

Integraal Sportaccommodatieplan Noordenveld deel 2 uitvoeren samen met • Het sportaanbieders als we daarvoor geld kunnen vrijmaken. 1090 1091

Bijbehorende belangrijke documenten

1092

•

Onderzoek 'Ruimte voor Sport in Noordenveld' van het Mulier Instituut

1093

•

Integraal Sportaccommodatieplan Noordenveld deel 2

1094

•

Sport- en Preventieakkoord Noordenveld

1095

•

Plan van aanpak 'Brede Specifieke Uitkering Noordenveld'

1096 1097 1098 1099 1100 1101 1102 1103

68

1104

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 5.1 Sportbeleid en activering

1105 1106

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

981

794

936

957

972

986

Baten

371

141

120

120

120

120

Saldo

609

653

817

837

852

867

Taakveld 5.2 Sportaccommodaties

1107

1108 1109

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen willen toekomstbestendige sportclubs en sportaccommodaties die voldoen aan de • We (toekomstige) vraag, duurzaam zijn en voor iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. zorgen voor een zo goed mogelijke bezetting van de binnensportaccommodaties en • We gymzalen. • Sportaccommodaties die schoon, veilig en betaalbaar zijn.

1110 1111

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen

• We gaan onderzoek doen naar de toekomst van zwembad De Hullen. Norg maakt een visie op multifunctioneel centrum 'De Brinkhof' en de • Belangenvereniging Brinkhofweide in Norg. 1112 1113

Bijbehorende belangrijke documenten

1114

•

Meerjarig onderhoudsplanning gebouwen

1115

•

Onderzoek 'Ruimte voor Sport in Noordenveld' van het Mulier Instituut

1116

•

Integraal Sportaccommodatieplan Noordenveld

1117

•

Gebouwenbeheerplan

1118 1119

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 5.2 Sportaccommodaties

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

3.031

3.121

2.945

2.825

2.963

3.066

Baten

1.198

790

911

859

861

863

Saldo

1.833

2.331

2.034

1.966

2.102

2.203

1120 1121 1122 1123

69

1124

Taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

1125

1126 1127

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Klaas Smid

Wat willen we bereiken? Algemeen cultuurbeleid is gericht op deelname van al onze inwoners aan cultuur en het op peil • Ons houden van onze culturele voorzieningen. willen bereiken dat zoveel mogelijk inwoners van en bezoekers aan onze gemeente in • We aanraking komen met kunst, cultuur en erfgoed, door het aanbieden van kunst en cultuur en het gezamenlijk in stand houden van de culturele voorzieningen.

stimuleren samenwerking tussen voorzieningen en instellingen en faciliteren dat • We inwoners zelf een actieve bijdrage leveren aan de instandhouding van de culturele voorzieningen.

willen alle leerlingen in het openbaar, bijzonder en speciaal basisonderwijs een kwalitatief • We sterk en gevarieerd cultuuronderwijs aanbieden. hebben aantrekkelijke evenementen die een aanjaagfunctie hebben voor toerisme en • We economie en bijdragen aan de leefbaarheid. • We bereiden het project 'Noordenveld culturele gemeente 2026' voor. 1128 1129

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen bieden onze inwoners de gelegenheid om cultuur te ervaren en zelf te beoefenen door • We het in stand houden van culturele voorzieningen en het ondersteunen van culturele activiteiten.

leerlingen in het basisonderwijs wordt een doordacht programma cultuureducatie • Alle aangeboden. hebben een kleinschalig beeldend kunstencentrum dat activiteiten en tentoonstellingen • We biedt voor een breed publiek in onze gemeente. faciliteren kunst- en cultuurparticipatie door activiteiten van amateurkunstinstellingen te • We ondersteunen, vooral op incidentele basis. vinden het belangrijk dat inwoners dichtbij en laagdrempelig toegang hebben tot • We kleinschalige theater- en cinemavoorstellingen. stellen lokale culturele programmeurs in staat een eigen, lokaal cultureel programma aan • We te bieden of mogelijk te maken (Norg, Roden, Peize). verhuren gebouwen zoals Activiteitencentrum De Dobbe en Kunstencentrum K38 voor • We sociaal-culturele activiteiten. • We ondersteunen aantrekkelijke evenementen die bijdragen aan de leefbaarheid. omroep RTV Zulthe verzorgt lokale berichtgeving en houdt inwoners en • Lokale belangstellenden op de hoogte van de laatste (culturele) activiteiten en nieuwtjes. voorbereiding van het project Noordenveld culturele gemeente 2026 zetten we groot in • Inopdeparticipatie om een breed draagvlak te creëren. 1130 1131 1132

Bijbehorende belangrijke documenten •

Convenant cultuureducatie Noordenveld 2020-2025

70

1133

•

Bibliotheeknotitie

1134

•

Regionaal Plan van aanpak Laaggeletterdheid Arbeidsmarktregio Groningen

1135

•

Plan van aanpak voor een geletterd Noordenveld 2024-2025

1136

•

Uitvoeringsovereenkomst Gemeente Noordenveld - Theater & Cinema De Winsinghhof

1137

•

Evaluatierapport en subsidiëring Muziek en Cultuur Peize

1138 1139

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

1140 1141

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

1.236

1.157

1.486

1.331

1.071

1.081

Baten

403

339

349

358

367

376

Saldo

833

818

1.137

973

704

706

Taakveld 5.4 Musea

1142

1143 1144

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen willen dat onze inwoners en bezoekers van buiten een blik krijgen op ons heden in relatie • We tot ons verleden. Dit verleden wordt in deze musea gepresenteerd, verzameld en bestudeerd.

1145 1146

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen bieden onze inwoners en bezoekers van buiten, via onze musea, een blik op ons heden in • We relatie tot ons verleden en faciliteren en ondersteunen onze musea daarin. werken op incidentele basis mee aan de groei van het Nationaal Gevangenismuseum • We Veenhuizen, uitgaande van hun rol in het Unesco Werelderfgoeddossier. stimuleren dat onze musea op de Brink in Roden samenwerken rondom het thema • We ‘spelen en opvoeden, toen en nu, hier en daar’.

1147 1148

Bijbehorende belangrijke documenten

1149

•

Uitvoeringsovereenkomst Gemeente Noordenveld - Stichting Museum Havezate Mensinge

1150

•

Onderzoek doorontwikkeling Museum Havezate Mensinge en erfgoedinstellingen op de

1151

Brink in Roden

1152

•

Rapportage Vervreemding in relatie tot doorontwikkeling Mensinge

1153

•

Uitvoeringsovereenkomst Gemeente Noordenveld - Stichting Nederlands Museum

1154

Kinderwereld

1155 1156 1157 1158 1159 1160

71

1161

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

402

400

482

445

504

513

Baten

43

11

11

11

12

12

Saldo

359

389

471

434

493

501

5.4 Musea

1162 1163

Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed

1164

1165 1166

Afdeling:

Beleid en Realisatie

Portefeuillehouder:

Alex Wekema

Wat willen we bereiken? Algemeen

• We willen dat het cultureel erfgoed binnen onze gemeente behouden blijft. 1167 1168

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen dragen zorg voor ons cultureel erfgoed. We renoveren en plegen preventief of groot • We onderhoud.

1169 1170

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=577f03a8-c2e8-4a2e-bcc3-5baaa9dd9c76