NL.IMRO.1699.2016BP060-vg03_Bijlagen toelichting (1).pdf
Tekst van het document
bestemmingsplan Herontwikkeling locatie Vluchtheuvel, Norg vastgesteld
bestemmingsplan Bijlagen toelichting
Herontwikkeling locatie Vluchtheuvel, Norg vastgesteld
bestemmingsplan Herontwikkeling locatie Vluchtheuvel, Norg
Inhoudsopgave
Bijlagen toelichting
5
Bijlage 1
Archeologisch onderzoek
7
Bijlage 2
Historisch bodemonderzoek
67
Bijlage 3
Verkennend milieukundig bodemonderzoek
95
Bijlage 4
Asbestinventarisatie 1
235
Bijlage 5
Asbestinventarisatie 2
335
Bijlage 6
Verkennend bodemonderzoek asbest in grond
367
Bijlage 7
Advies natuurwaarden
445
Bijlage 8
Notitie nader onderzoek ecologie
477
Bijlage 9
AERIUS-berekening
491
Bijlage 10
Rekenbladen akoestisch onderzoek
501
Bijlage 11
Watertoets
517
Bijlage 12
Aanmeldnotitie m.e.r.-beoordeling
523
Bijlage 13
Overlegreacties
539
Bijlage 14
Nota zienswijzen
545
Bijlage 15
Uitspraak Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (1 april 2020)
557
Bijlage 16
Raadsbesluit 22 januari 2019
565
3
bestemmingsplan Herontwikkeling locatie Vluchtheuvel, Norg
4
bestemmingsplan Herontwikkeling locatie Vluchtheuvel, Norg
Bijlagen toelichting
5
bestemmingsplan Herontwikkeling locatie Vluchtheuvel, Norg
6
bestemmingsplan Herontwikkeling locatie Vluchtheuvel, Norg
Bijlage 1 Archeologisch onderzoek
7
Norg, Vluchtheuvel Gemeente Noordenveld (Dr.) Een Bureau- en Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek Steekproefrapport 2016-12/01
Norg, Vluchtheuvel Gemeente Noordenveld (Dr.) Een Bureau- en Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek Steekproefrapport 2016-12/01
Norg, Vluchtheuvel, Gemeente Noordenveld (Dr.). Een Bureau- en Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Een onderzoek in opdracht van BügelHajema Adviseurs bv. Steekproefrapport 2016-12/01 ISSN 1871-269X auteur: drs. C. Tulp (senior archeoloog) autorisatie: dr. J. Jelsma (senior archeoloog)
De Steekproef werkt volgens KNA 3.3. Foto’s en tekeningen zijn gemaakt door de Steekproef bv, tenzij anders vermeld. © De Steekproef bv, Zuidhorn, januari 2017 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder bronvermelding. De Steekproef bv aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. De Steekproef bv Archeologisch Onderzoeks- en Adviesbureau Hogeweg 3, 9801 TG Zuidhorn telefoon internet e-mail kvk
050 - 5779784 www.desteekproef.nl info@desteekproef.nl 02067214
Inhoud Samenvatting 1. Inleiding................................................................................................................. 1 • 1.1 Aanleiding en doel (KNA 3.3 LS01).................................................................1 • 1.2 Locatie en administratieve gegevens (KNA 3.3 LS01, LS02)................................3 2. Bureauonderzoek (KNA 3.3 LS06).............................................................................5 • 2.1 Bronnen........................................................................................................ 5 • 2.2 Fysische geografie (KNA 3.3 LS04)..................................................................6 • 2.3 Archeologie (KNA 3.3 LS04)...........................................................................7 • 2.4 Historische geografie (KNA 3.3 LS03)............................................................12 • 2.5 Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 3.3 LS05)..........................................15 3. Veldonderzoek (KNA3.3 VS05)................................................................................16 • 3.1 Plan van Aanpak veldonderzoek (KNA 3.3 VS01)............................................16 • 3.2 Resultaten veldwerk (KNA 3.3 VS02, VS03)....................................................17 4.
Conclusies en advies (KNA 3.3 VS07).......................................................................19 Literatuur
Appendix I: Appendix II: Appendix III: Appendix IV: Appendix V: Appendix VI:
Archeologische periode-indeling Geomorfologische kaart Bodemkaart Boorstaten Boorbeschrijvingen Situatietekening nieuwbouw (HJK architecten)
Samenvatting In plangebied Vluchtheuvel te Norg, gemeente Noordenveld, provincie Drenthe, heeft in december 2016 en januari 2017 een inventariserend archeologisch veldonderzoek, verkennende en karterende fase, plaatsgevonden (zie Figuur 1). De aanleiding voor het archeologisch onderzoek is de geplande sloop van de opbouw en vervolgens de nieuwbouw van zorgappartementen, een hotel en sportvoorziening op het perceel. Doel van het onderzoek is de gaafheid van de bodem en de kans op archeologische waarden vast te stellen. Het onderzoek bestaat uit een bureau- en een veldonderzoek. Bij het bureauonderzoek zijn bronnen geraadpleegd op het gebied van fysische geografie, archeologie en historische geografie. Tijdens het veldonderzoek zijn 26 verkennende boringen geplaatst om de gaafheid van de bodem te bepalen en 58 karterende boringen om archeologische indicatoren op te sporen. Veel boringen laten een overstoven podzolbodem zien, met soms een beginnende podzolvorming in het stuifzand. Het opgeboorde zand is gezeefd en op één boorlocatie (nummer 54) zijn archeologische indicatoren aangetroffen, namelijk drie afslagen en drie splinters (vuursteen). In de noordoostelijke hoek van het terrein (bij en rond boring 54) wordt een complex met 30 zorgappartementen gepland. Op dit moment staan er op deze locatie bomen.
Als de bomen worden gerooid voor aanvang van de bouw, zal de mogelijke vindplaats vernietigd worden. Selectievoorstel (senior KNA archeoloog C. Tulp) Wij adviseren om binnen de op Figuur 15 in rood aangegeven rechthoek de bomen nog niet te rooien en hier archeologisch vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van proefputjes tussen de bomen door. Wij adviseren circa 10% van dit gedeelte van het onderzoeksgebied op deze manier te laten onderzoeken op de aanwezigheid van eventuele archeologische grondsporen (haardplaatsen en haardkuilen, vuursteen bewerkingsplaatsen, etc.) en archeologisch materiaal. Hiervoor dient contact te worden opgenomen met de bevoegde overheid en er dient een Programma van Eisen te worden opgesteld. Het overige deel van het onderzoeksgebied adviseren wij vrij te geven.
1.
Inleiding
1.1
Aanleiding en doel (KNA 3.3 LS01) In opdracht van BügelHajema Adviseurs bv, vertegenwoordigd door mevrouw M. Plantenga en de heer R. Schipper, is in plangebied Vluchtheuvel te Norg, gemeente Noordenveld (Drenthe), een inventariserend archeologisch veldonderzoek, verkennende en karterende fase, plaatsgevonden (Figuren 1 & 2). De aanleiding voor het archeologisch onderzoek is de geplande sloop van de opbouw en vervolgens de nieuwbouw van zorgappartementen, een hotel en sportvoorziening op het perceel. De hiermee gepaard gaande graafwerkzaamheden zullen eventueel aanwezige archeologische grondsporen verstoren. Doel van het onderzoek is de gaafheid van de bodem en de kans op archeologische waarden vast te stellen. Ten tijde van dit archeologisch onderzoek is de geplande verstoringsdiepte nog onbekend.
Figuur 1:
Norg, Vluchtheuvel: De ligging van het plangebied is met een rode lijn aangegeven. Eén vierkant op de kaart komt overeen met één vierkante kilometer. Langs de rand zijn coördinaten in RD weergegeven. De kaart is verschaald en naar het noorden gericht. (Naar: mijn.kadaster.nl.) 1
Figuur 2:
Norg, Vluchtheuvel: In blauw de ligging van het plangebied en in geel het onderzoeksgebied (waarbinnen de nieuwbouw is gepland) aangegeven op een luchtfoto verstrekt door de opdrachtgever.
Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) middels grondboringen. Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een archeologisch verwachtingsmodel van het gebied aan de hand van beschikbare fysisch-geografische, archeologische en historisch-geografische informatie. Tijdens het veldonderzoek is dit verwachtingsmodel getoetst. Het doel van het veldonderzoek is het vaststellen van de gaafheid van de bodem en de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden in het onderzoeksgebied. Hierbij is gekeken naar de mate waarin de bodemopbouw intact is en naar het eventueel voorkomen van archeologische indicatoren, zoals aardewerk, metalen voorwerpen, bouwmateriaal, bewerkt en verbrand bot, houtskool, etc.
2
1.2
Locatie en administratieve gegevens (KNA 3.3 LS01, LS02) Het plangebied bevindt zich ten noordoosten van Norg en beslaat het voormalige recreatieterrein De Vluchtheuvel (zie Figuren 1 & 2). Het terrein wordt aan de noordwestzijde begrensd door de Donderseweg en aan de noordoostzijde door een fietspad. Het plangebied heeft een oppervlak van circa 7,3 hectare. Daarbinnen heeft het onderzoeksgebied een grootte van circa 4,2 hectare; dit is waar de nieuwbouw is gepland (de rest blijft bos). Ten tijde van het onderzoek bestond het gebied uit een perceel grasland in het zuidoosten, een verhard parkeerterrein in het noordwesten en bos in het oosten. Verder was het terrein deels bestraat en stonden er kleine gebouwen en opstallen (Figuur 3). Voor een overzicht van de administratieve gegevens wordt verwezen naar Tabel 1.
Figuur 3:
Norg, Vluchtheuvel: Foto's van het onderzoeksgebied. De foto linksboven is genomen in het westelijke deel van het plangebied, richting het zuidwesten, en laat een deels afgebroken gebouw zien. De foto rechtsboven is eveneens in het westelijke deel genomen, richting het zuidwesten, met op de voorgrond een zwembad en op de achtergrond het voormalige pannenkoekrestaurant. Linksonder is een foto in het zuiden genomen, richting het westen. Hierop is een deels nog overkapte ingraving te zien. De rechterfoto is genomen in het centrale deel van het plangebied, richting het zuidoosten. Deze foto is genomen ter hoogte van een plein.
3
Tabel 1:
Norg, Vluchtheuvel: administratieve gegevens van het onderzoek.
Soort Onderzoek
Bureau Onderzoek & Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek (verkennende en karterende fase)
Provincie
Drenthe
Gemeente
Noordenveld
Plaats
Norg
Locatie / Projectnaam
Donderseweg / Vluchtheuvel
Kaartblad
12A
Coördinaten hoekpunten plangebied
N – 228.259 / 565.847 O – 228.371 / 565.668 Z – 228.061 / 565.435 W – 227.988 / 565.563
Coördinaten hoekpunten onderzoeksgebied
N – 228.235 / 565.810 O – 228.280 / 565.745 Z – 228.060 / 565.450 W – 227.988 / 565.563
Status terrein (AMK-nr); ARCHIS-nr
n.v.t.
Bevoegde overheid
Gemeente Noordenveld
Opdrachtgever
BügelHajema Adviseurs bv vertegenwoordigd door mevr. M. Plantenga & dhr. R. Schipper
ARCHIS OM-code
4023783100
ISSNnr.
1871-269X
Steekproef projectcode
2016-12/01
Oppervlakte plangebied Oppervlakte onderzoeksgebied
circa 7,3 hectare circa 4,2 hectare
NAP hoogte maaiveld
circa 8,5 meter boven NAP
Maximale diepte onderzoek
200 cm onder het maaiveld
Uitvoering veldwerk
verkennende fase – 8 december 2016 karterende fase – 12, 18 en 25 januari 2017
Beheer en plaats documentatie
De Steekproef bv / Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed / Noordelijk Archeologisch Depot te Nuis / E-depot / DINOloket (boorgegevens)
4
2.
Bureauonderzoek (KNA 3.3 LS06)
2.1
Bronnen Tijdens het bureauonderzoek is de bestaande relevante kennis van het plangebied verzameld. De gebruikte bronnen voor het bureauonderzoek zijn opgenomen in de literatuurlijst. Aan de hand van het bureauonderzoek is een archeologisch verwachtingsmodel opgesteld voor onderzoeksgebied Vluchtheuvel. Voor de paragraaf over de fysische geografie zijn kaarten van de bodem, de geologie, geomorfologie en de fysische geografie geraadpleegd, evenals het Actueel Hoogtebestand Nederland. De archeologische informatie is vooral uit ARCHIS 3, het archeologisch registratie- en informatiesysteem van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) gehaald. Hier kunnen vondstmeldingen, waarnemingen en archeologische terreinen worden ingezien. Verder zijn eerdere archeologische onderzoeken die in de directe omgeving zijn uitgevoerd opgezocht. Ook is de beleidskaart van de gemeente Noordenveld bekeken (Arcadis 2011). Voor de paragraaf over de historische geografie is onder meer gebruik gemaakt van historische kaarten en de website www.topotijdreis.nl. Hierop zijn topografische kaarten in te zien.
Figuur 4:
Norg, Vluchtheuvel: Hoogtekaart met in geel de ligging van het plangebied aangegeven. De (rode en) donkergroene gebieden liggen hoger dan de lichtgrijsblauwe terreinen. De bossen rondom Norg zorgen voor vertekening. (Naar: www.ahn.nl.)
5
2.2
Fysische geografie (KNA 3.3 LS04) Op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) is te zien dat het plangebied op de rand van de Hondsrug ligt (Figuur 4). Verder naar het oosten zijn beekdalen zichtbaar. Omdat het plangebied grotendeels in het bos ligt, zijn er binnen het perceel geen reliëf-verschillen zichtbaar. De ondergrond van het plangebied bestaat volgens de geologische kaart uit matig tot zeer fijn zand dat tijdens de voorlaatste ijstijd (Saalien) door de wind is afgezet (eolisch zand). Deze afzettingen (classificatie geologische kaart Eh3) behoort tot de Formatie van Eindhoven. Hierop is gedurende de laatste ijstijd (Weichselien) een minder dan twee meter dik pakket dekzand afgezet, de Formatie van Boxtel (voorheen Formatie van Twente). In een smalle strook binnen het plangebied ten zuidoosten van de Donderse weg wordt op de kaart matig fijn stuifzand aangegeven, afgezet op oudere afzettingen (toevoeging S). Dit stuifzand behoort tot de Formatie van Kootwijk. Als gevolg van verdwijnende vegetatie kreeg in de periode zestiende tot en met negentiende eeuw wind vat op het aan de oppervlakte liggende zand, waardoor het zand kon worden opgewaaid tot duinen van enkele meters hoog (Rijks Geologische Dienst 1990).
Op de geomorfologische kaart (Appendix II) is te zien dat de zuidwestelijke helft van het plangebied in een zone ligt met lage landduinen en bijbehorende vlakten en laagten (code geomorfologische kaart 3L8). De noordoostelijke helft bevindt zich binnen een zone met dekzandruggen (3L5). Verder naar het oosten is een beekdal met veen (2R4). Ten westen van de Vluchtheuvel is een moerassige laagte (3N4).
Figuur 5:
Norg, Vluchtheuvel: Detail van de fysisch-geografische kaart. Het plangebied is aangegeven met een rode lijn. Legenda: licht- /donkergroen beekafzettingen, paars dobben, bruin premorenale afzettingen, roodbruin landijsafzettingen, oranje dekzandafzettingen, geel afzettingen door wind. (Naar: Nijland et al. 1982.) 6
Een uitsnede van de fysisch-geografische kaart (Figuur 5) laat zien dat de zuidwestelijke helft van het plangebied uit vastgelegde duinen bestaat (code fysischgeografische kaart Ed1, waarbij 'E' staat voor eolisch: vormen ontstaan door wind in een gematigd klimaat) met overige premorenale afzettingen binnen 120 centimeter eronder (toevoeging 'p'). Op deze kaart is te zien dat deze duinen zich tot ten westen van Norg uitstrekken. De noordoostelijke helft bestaat uit een rug en glooiing (code Pr1 en Pg1, waarbij 'P' staat voor premorenale afzettingen binnen 120 centimeter onder het maaiveld zonder bovenliggende grondmorene). In het zuidelijke deel hiervan is een pakket dekzand van 40 tot 120 centimeter dikte (toevoeging 'n'). Op de bodemkaart (Appendix III) is te zien dat het plangebied in het zuidwesten bestaat uit vlakvaaggrond gecombineerd met een duinvaaggrond in leemarm en zwak lemig fijn zand. In het overige deel van het terrein bestaat de bodem uit een humuspodzol in lemig fijn zand. De grondwatertrap voor het plangebied is VI: gemiddeld hoogste grondwaterstand tussen 40 en 80 centimeter onder het maaiveld en gemiddeld laagste grondwaterstand meer dan 120 centimeter onder het oppervlak.
In het uiterste oosten van het terrein komt grondwatertrap VII voor: gemiddeld hoogste grondwaterstand meer dan 80 centimeter diepte en gemiddeld laagste grondwaterstand meer dan 160 centimeter onder het maaiveld. Verder naar het zuiden ligt een esgrond (hoge zwarte enkeerdgrond zEZ23): gronden met een dikke humeuze bovenlaag ontstaan door het toevoegen van plaggen of potstalmest om de bodem te verrijken. 2.3
Archeologie (KNA 3.3 LS04)
Algemeen Steentijd (tot 2000 vC) De steentijd is opgedeeld in het paleolithicum, mesolithicum en neolithicum. Het paleolithicum (oude steentijd) wordt vooral gekenmerkt door de ijstijden. Na het laatpaleolithicum verbetert het klimaat. Vindplaatsen uit het late paleolithicum zijn vooral te herkennen aan concentraties vondstmateriaal (bewerkt en/of verbrand vuursteen, houtskool) met weinig en moeilijk te herkennen grondsporen zoals kuilen, paalgaten en houtskoolconcentraties die mogelijk wijzen op haardplaatsen. Overblijfselen uit het mesolithicum of midden steentijd, een tijd van rondtrekkende jagers en verzamelaars, bestaan voornamelijk uit bewerkt vuursteen, verbrande hazelnootdoppen en houtskoolfragmenten. Mesolithische grondsporen zijn vooral oppervlakte-haarden en haardkuilen. In een natte omgeving kunnen ook werktuigen van gewei of hout bewaard zijn gebleven. Voorbeelden hiervan zijn geweibijlen, bogen, visfuiken, etc. Vanaf het neolithicum (nieuwe steentijd) werd vee gehouden en eveneens akkerbouw bedreven. Grondsporen uit deze periode kunnen bestaan uit paalgaten van bijvoorbeeld boerderijen, resten van beschoeiingen, greppels, (afval)kuilen en haardplaatsen. Aardewerk komt in deze tijd voor, evenals bewerkt (vuur)steen en geslepen bijlen.
7
Metaaltijden (2000-12 vC) In de bronstijd en ijzertijd kwam bemesting en wisselbouw binnen de akkerbouw voor. Sporen uit de bronstijd en ijzertijd kunnen bestaan uit kuilen, paalgaten van boerderijplattegronden, bijgebouwen of spiekers, waterkuilen of -putten, erf- of akkerafscheidingen en sporen van akkerbewerking zoals de kruiselings getrokken voren van een eergetouw. Houtskool kan duiden op de aanwezigheid van haarden voor voedselbereiding of het bakken van aardewerk. Ook kunnen er restanten gevonden worden die duiden op metaalbewerking, zoals stukken ovenwand, brons- of ijzerslakken, sintels, mallen, smeltkroezen, metaal bedoeld voor omsmelten, etc. Vondsten kunnen verder bestaan uit bijvoorbeeld metalen voorwerpen of voorwerpen van aardewerk zoals vaatwerk, maar ook slingerkogels, rammelaars, spinklosjes en weefgewichten. Romeinse tijd (12 vC-450 nC) In de romeinse tijd vormde de Rijn de noordelijke grens van het romeinse rijk. Langs deze grens, de limes, werden grensposten, nederzettingen en wegen gebouwd. In het noorden van Nederland zijn ook romeinse vondsten gedaan, maar dit zijn voornamelijk losse vondsten als romeinse munten, mantelspelden en scherven romeins aardewerk. Middeleeuwen en nieuwe tijd (450 nC-heden) Na een afname in de bevolkingsdichtheid aan het einde van de romeinse tijd en de periode erna, steeg deze weer in het begin van de middeleeuwen.
Vondsten uit de middeleeuwen en later bestaan voornamelijk uit scherven aardewerk, waaronder import aardewerk, munten en metalen voorwerpen (zoals mantelspelden, spijkers), resten van aardewerkproductie, metaalbewerking, wolbewerking etc. Belangrijke gebouwen (bijvoorbeeld kerken en borgen) werden van baksteen/kloostermoppen gebouwd. Plangebied en omgeving Op Figuur 6 is een overzicht van de locaties van de archeologische waarden en onderzoeken in en rond het plangebied weergegeven. De nummers verwijzen naar ARCHIS III – zaaknummers. Voor details over deze zaaknummers wordt verwezen naar Tabel 1 en een overzicht van de verschillende archeologische periodes staat in Appendix I. Het plangebied bevindt zich buiten de historische kern van Norg. Het oostelijke deel van Norg valt binnen de uitsnede van Figuur 6 (links). Nummers 14, 15 en 16 beslaan archeologische onderzoeken aan de Esweg. Het oudste materiaal dat hierbij is aangetroffen is bewerkt vuursteen uit de periode mesolithicum/neolithicum. Er zijn paalkuilen en scherven aardewerk uit de periode midden ijzertijd tot en met romeinse tijd gevonden. Het meeste materiaal en de meeste grondsporen dateren in de vroege middeleeuwen: veel aardewerk, fragmenten van maalstenen, een ijzeren fibula (mantelspeld), waterputten, paalgaten die boerderijplattegronden, spiekers en bijgebouwen vormen, hutkommen en afvalkuilen.
Nummer 13 beschrijft een vondst van een particulier waarbij tijdens graafwerkzaamheden een waterput en scherven kogelpot-aardewerk is aangetroffen, eveneens uit de vroege middeleeuwen. Direct ten oosten van deze meldingen zijn vier meldingen bekend die eveneens door particulieren 8
Figuur 6:
Norg, Vluchtheuvel: Overzicht van bekende archeologische waarden (monumenten, waarnemingen/vondstmeldingen en archeologische onderzoeken) in ARCHIS III. De nummers verwijzen naar de in Tabel 1 genoemde zaaknummers. De kaart is verschaald en naar het noorden gericht. (Naar: zoeken.cultureelerfgoed.nl.)
zijn gedaan. Twee meldingen beschrijven de vondst van een romeinse munt (nummers 10 en 11). Melding 9 beschrijft een vondst van een gouden munt of muntgewicht (niet nader gedateerd) en porseleinen pijpfragmenten (nieuwe tijd). Ook is er een middeleeuwse munt gevonden (melding 12). Iets ten noorden van de onderzoeken aan de Esweg is een vondst door een particulier gemeld van een aardewerken spinklosje (nummer 18, niet nauwkeurig gedateerd). Ook is hier in 1969 door het voormalig Biologisch Archaeologisch Instituut (BAI; tegenwoordig het Groninger Instituut voor Archeologie) een onderzoek gedaan in de NH-kerk. Hierbij zijn resten van twee eerdere fasen van de kerk aangetroffen, evenals onder andere een lemen vloer, paalgaten, graven uit de vroege middeleeuwen (nummer 17). Ongeveer een kilometer ten zuiden van plangebied Vluchtheuvel zijn twee vuurstenen afslagen uit het late paleolithicum B gemeld (nummer 8). Ook zijn hier door een particulier scherven aardewerk uit de middeleeuwen gemeld (nummer 7). Direct ten noorden hiervan is de ligging van een grafheuvel bekend uit de periode neolithicum/romeinse tijd (nummer 6). De overige nummers geven de locaties van archeologische booronderzoeken weer, met uitzondering van nummer 19 (een bureauonderzoek). Een klein booronderzoek (nummer 3; Tulp 2005) is uitgevoerd binnen het plangebied Vluchtheuvel.
Hierbij, net als bij de andere booronderzoeken, zijn geen vondsten gedaan.
9
Tabel 1:
Norg, Vluchtheuvel: Details van de op Figuur 6 afgebeelde ARCHIS III zaaknummers (legenda archeologische onderzoeken: ABU = bureauonderzoek, ABO = booronderzoek, IVO-P = proefsleuvenonderzoek, DO = definitieve opgraving).
Nr
Zaaknummer (ARCHIS2-nr)
RD-coördinaten
Omschrijving
1
2310892100 (44298)
228.840/ 566.136
ABO Arcadis 2010 Oostervoortsche Diep Fase 2 veentjes: geen vondsten
2
2237725100 (34194)
228.569/ 565.434
ABO Arcadis 2009 Uiterwijk: geen vondsten
3
2104439100 (15235)
228.169 / 565.606
ABO De Steekproef 2005: geen vondsten
4
2080925100 (11229)
227.976/ 565.100
ABO Grontmij 1998 (fase II: 2002): geen vondsten
5
2009580100 (2804)
227.834/ 565.027
ABO ARC 1997 Oosterveld: geen vondsten
6
2997190100 (214104)
228.425/ 564.675
Oosterveld zuid, vondst particulier: grafheuvel van 16 meter doorsnede
neolithicum – romeinse tijd
7
2688061100 (538)
228.600/ 564.500
Rieten, vondst particulier: scherven aardewerk
middeleeuwen
8
2268416100 (38453)
228.600/ 564.340
ABU Arcadis 2009 Steenakkers (met vondstlocatie 2688078100 (539): 2 vuurstenen afslagen)
laat paleolithicum B
9
2960894100 (45483)
227.500/ 564.450
Bonhagen, vondst particulier 2002: gouden munt en porseleinen pijpfragmenten
late ijzertijd – nieuwe tijd A
10
2997669100 (214181)
227.475/ 564.575
zuidoost van dorpskern, vondst particulier 1996: messing romeinse munt, sestertius
midden romeinse tijd A-B
11
2997174100 (214102)
227.510/ 564.660
Bonhagen noord, vondst particulier 1995: koperen romeinse munt
3e eeuw nC
12
2997166100 (214101)
227.350/ 564.600
Bonhagen noord, vondst particulier 1998: munt
vroege middeleeuwen – late middeleeuwen B
13
3158525100 (214026)
227.210/ 564.630
vondst particulier 1964: aardewerk kogelpot, waterput
vroege middeleeuwen C-D
14
2301309100 (42951)
227.187/ 564.661
IVO-P Arcadis 2010 Esweg: paalkuilen, veel aardewerk
midden ijzertijd – romeinse tijd
15
2362205100 (51097)
227.210/ 564.640
DO Raap 2012 Esweg: vuurstenen afslag en kern;
mesolithicum – neolithicum; vroege middeleeuwen C-D
veel aardewerk, ijzeren fibula, maalsteen, waterputten, huisplattegronden, spiekers, hutkommen
Datering
16
2433404100 (60287)
227.131/5 64.577
DO ADC 2014 Esweg: veel aardewerk, huisplattegronden, hutkommen, bijgebouwen, waterputten, kuilen, maalsteen
vroege middeleeuwen
17
3163490100 (238691)
227.000/ 564.920
onderzoek BAI 1969 HN-kerk: lemen vloer, kindergraven, paalgaten, zwerfkeien, sporen van 2 houten voorgangers, aardewerk, glas, grafstenen, hout
vroege middeleeuwen
18
2996680100 (214025)
227.110/ 565.070
vondst particulier 1998: aardewerken spinklosje
ijzertijd – late middeleeuwen
19
2135519100 (19645)
227.049/ 565.905
ABU ARC 2006 Bungalowpark Roeghoornweg
10
Beleid gemeente Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Noordenveld (Arcadis 2011) ligt het plangebied binnen een zone met middelhoge tot hoge verwachting met deels langs de Donderse weg een beekdalzone met middelhoge verwachting. Bij de beekdalzone wordt een veldinspectie na uitvoering van de bodemingrepen geadviseerd. Voor het overgrote deel van het plangebied wordt bij ingrepen van meer dan 1000 m2 een verkennend booronderzoek (gemiddeld zes boringen per hectare) geadviseerd met zo nodig een karterend booronderzoek. In het uiterste zuidwesten is een deel van een depressie of laagte (al dan niet gevuld met organisch materiaal) zichtbaar. Hier wordt een karterend booronderzoek geadviseerd.
Figuur 7:
Norg, Vluchtheuvel: Uitsnede van de beleidskaart van de gemeente Noordenveld (Arcadis 2011). De grens van het plangebied is met een paarse lijn aangegeven. De licht oranje zone heeft een middelhoge tot hoge archeologische verwachting, de groene zone duidt op een beekdal of dalvormige laagte zonder veen met middelhoge verwachting. Oranje delen hebben een hoge verwachting en witte vlekken zijn gebieden met een lage verwachting. Blauw is een depressie/laagte. De delen met nummers geven eerdere onderzoeken aan.
11
2.4
Historische geografie (KNA 3.3 LS03) Op de paleografische kaarten (Vos et al. 2011) van Figuur 8 is te zien dat het oprukkende veen Norg niet bereikt heeft. Het plangebied ligt ten westen van enkele stuwwallen (de Hondsrug) en lijkt altijd geschikt te zijn geweest voor menselijke bewoning. Historische kaarten laten zien dat het plangebied in het begin van de negentiende eeuw nog niet in gebruik was en vooral bestond uit stuifzand (Figuur 9). De Donderse weg was al aangelegd. Rondom Norg zijn op deze kaart de stuifzandgebieden duidelijk ingetekend. Het ten zuiden van het plangebied liggende Oosterveld was reeds in gebruik.
Figuur 8:
Norg, Vluchtheuvel: uitsneden uit de Atlas van Nederland in het Holoceen (Vos et al. 2011). Linksboven 9000 vC, rechtsboven 3850 vC, linksonder 1500 vC en rechtsonder 1850 nC. Het plangebied is aangegeven met een rode pijl. Blauw is water, geel is dekzandgebied, donker geel stuwwallen en bruin is veen, donkergroen is bedijkt getijdengebied. De kaarten zijn naar het noorden gericht. 12
Figuur 9:
Norg, Vluchtheuvel: Detail van een historische atlas met kaarten uit 1811-1813 (verschaald en naar het noorden gericht). De ligging van het plangebied is met een blauwe cirkel aangegeven. (Naar: Versfelt & Schroor 2001.)
Figuur 10:
Norg, Vluchtheuvel: Detail van een historische atlas met kaarten uit 1851-1855 (verschaald en naar het noorden gericht). De ligging van het plangebied is met een blauwe cirkel aangegeven. (Naar: Wolters Noordhoff Atlasprodukties 1990.)
Op Figuur 10 is een uitsnede van de historische atlas met kaarten uit 1851-1855 afgebeeld. Op deze kaart is het Oosterveld benoemd en ook het gebied ter hoogte van het plangebied, de Oostersche Duinen. Eind negentiende eeuw zijn vrijwel alle stuifzandgebieden bebost met grove den (StiBoKa 1991:56). Dit komt overeen met de topografische kaart uit het begin van de twintigste eeuw waarop het plangebied in de bossen is komen te liggen (Figuur 11 linksboven). Op een topografische kaart uit 1947 (niet afgebeeld) bestond het terrein nog steeds uit bos, maar was er een gebouw ingetekend. Dit gebouw ligt op de kaart uit 1961 binnen een ontgonnen perceel (zie
13
Figuur 11:
Norg, Vluchtheuvel: Details van topografische kaarten uit 1902 (linksboven), 1961 (rechtsboven), 1970 (linksonder) en 1995 (rechtsonder). De uitsneden zijn verschaald en naar het noorden gericht. Het plangebied ligt in de rode cirkel. (Naar: www.topotijdreis.nl.)
Figuur 11 rechtsboven). In de topografische atlas van 1970 (Figuur 11 linksonder) is een groter gedeelte van het terrein ontbost. Ook is het toponiem Vluchtheuvel toegevoegd. Op de topografische kaart uit 1982 (niet afgebeeld, want deze is vergelijkbaar met die van 1995) is een oostelijk deel in gebruik genomen als parkeerterrein en staat er onder het toponiem Vluchtheuvel 'dierentuin' vermeld. Op de kaart uit 1995 (Figuur 11 rechtsonder) zijn de vele kleine gebouwen te zien die over het terrein zijn verspreid en is een groter deel als parkeerterrein in het oosten in gebruik genomen.
14
2.5
Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 3.3 LS05) Plangebied Vluchtheuvel bevindt zich op de overgang tussen een dekzandrug en lage landduinen, in de nabijheid van een beekdal. De hoogte van het terrein is circa 8,5 meter boven NAP. Het plangebied lijkt altijd droog genoeg te zijn geweest voor bewoning. Op de gemeentelijke beleidskaart staat het gebied als middelhoge tot hoge verwachting opgetekend. Er zijn geen meldingen van archeologische waarden in het plangebied bekend. Op een afstand van circa een kilometer zijn wel meldingen gedaan. Hier zijn vooral archeologische grondsporen en indicatoren van menselijke activiteiten uit de vroege middeleeuwen. De vondst van bewerkt vuursteen laat zien dat in het laat paleolithicum B en in de periode mesolithicum/neolithicum in dit gebied reeds mensen waren. Bij de kern van Norg zijn sporen uit de ijzertijd/romeinse tijd opgegraven en er zijn romeinse munten gevonden. Dit houdt in dat voor het plangebied rekening moet worden gehouden met archeologische resten uit de steentijd tot en met de middeleeuwen. Archeologische indicatoren van menselijke activiteiten uit de steentijd kunnen bestaan uit houtskool of concentraties hiervan, bewerkt en/of verbrand vuursteen, verkoolde hazelnootdoppen en voorwerpen van steen zoals slijpstenen of rolsteenhamers. Vanaf het neolithicum komen ook scherven aardewerk voor.
Eveneens kunnen grondsporen uit de steentijd aanwezig zijn, zoals haardkuilen of oppervlaktehaarden, paalgaten, ploegsporen (neolithicum), greppels en waterkuilen. Ook graven zijn niet uit te sluiten (ten zuiden van het plangebied is de ligging van een grafheuvel bekend). Uit latere perioden kunnen paalgaten, greppels, ploegsporen, waterputten, resten van spiekers en hutkommen worden aangetroffen. Indicatoren kunnen zijn houtskool, scherven aardewerk, resten bouwmateriaal, metalen voorwerpen of resten van metaalbewerking. Het verwachte complextype is een nederzetting of kampement met een omvang vanaf enkele meters. Indien aanwezig zullen zowel grondsporen als archeologische indicatoren zich in de bovenste lagen van de podzolbodem bevinden. Voor dit onderzoek is een KLIC-melding (nummer 16G489960) gedaan om na te gaan waar eventuele leidingen en kabels in de grond liggen en een daarmee gepaard gaande verstoring in de grond te lokaliseren. Hieruit is gebleken dat diverse leidingen naar de gebouwen lopen. Met het uitzetten van de boorlocaties is hiermee rekening gehouden. Op het bestudeerde historische kaartmateriaal is te zien dat het plangebied eerst bebost was en daarna in gebruik is genomen als recreatieterrein/ kleine dierentuin. Er worden verstoringen verwacht veroorzaakt door de bouw van de attracties en kleinere hokken/bijgebouwen. Tabel 2:
Norg, Vluchtheuvel: specificatie archeologische verwachting.
datering:
paleolithicum tot en met middeleeuwen
complex:
kampement of nederzetting, mogelijk begravingen
omvang:
vanaf enkele meters doorsnede
diepteligging:
onder de bouwvoor
locatie:
hele terrein
prospectiekenmerken:
vuursteen, aardewerk, houtskool, metaal, bouwmateriaal
mogelijke verstoringen:
attracties, gebouwen, leidingen
15
3.
Veldonderzoek (KNA3.3 VS05)
3.1
Plan van Aanpak veldonderzoek (KNA 3.3 VS01)
Figuur 12:
Norg, Vluchtheuvel: Situatietekening met de boorlocaties. De begrenzing van het onderzoeksgebied is met een witte lijn aangegeven. De boorlocaties zijn met gele (intact) en rode (verstoord) stippen weergegeven (voor de RD-coördinaten wordt verwezen naar de boorbeschrijvingen in Appendix V). (Naar: GoogleEarth.)
16
De verkennende fase van het veldwerk is uitgevoerd op 8 december 2016. Voor het inventariserende booronderzoek (verkennende fase) is gebruik gemaakt van een edelmanboor met een diameter van acht centimeter. Hiermee is bepaald in welke mate de bodem intact is en wat de kans is op archeologische lagen en/of grondsporen. Het onderzochte deel van het plangebied heeft een grootte van circa 4,2 hectare. In totaal zijn er tijdens deze fase van het onderzoek 26 boringen geplaatst (boring 1 tot en met 26). Het aantal uitgevoerde boringen in deze fase komt op een gemiddelde boordichtheid van zes boringen per hectare. De meeste boringen (20) laten een (redelijk) intacte bodem zien; slechts her en der bleek de bodem vergraven te zijn. Er is besloten om het boorgrid te verdichten tot gemiddeld 20 boringen per hectare (karterende fase; boring 27 tot en met 84) en hierbij is geconcentreerd op de geplande bouwlocaties. Deze fase is uitgevoerd op 12, 18 en 25 januari 2017; hierbij is gebruik gemaakt van een tien centimeter diameter edelmanboor. De opgeboorde grond is op een vier millimeter zeef gezeefd en bekeken op de aanwezigheid van archeologische indicatoren, zoals houtskool, bewerkt vuursteen en aardewerk. Daarnaast zijn de diepte, lithologie en kleur (m.b.v. Munsell) bepaald, alsmede alle overige bijzonderheden.
De diepte van de boringen varieert van 55 tot 200 centimeter onder het maaiveld. De boorlocaties van het verkennende onderzoek zijn over het terrein verdeeld in een verspringend boorgrid waarbij de afstand tussen de boorraaien circa 35 meter bedraagt en de afstand tussen de boringen op een raai circa 40 meter. Als gevolg van de vele gebouwen en de leidingen zijn er in dit boorgrid drie boringen in het midden overgeslagen (tussen boorlocaties 9 en 11 en tussen 17 en 18). Bij de karterende fase zijn op de geplande bouwlocaties boringen tussen de eerder uitgevoerde boringen geplaatst waardoor een grid van circa 20 bij 17,5 meter ontstond. Vanwege de vele bijgebouwen, auto's, bomen en wallen varieerde deze afstand in de praktijk (zie Figuur 12). Van alle boringen zijn de RD-coördinaten bepaald met behulp van GPS. Er is geen veldkartering uitgevoerd vanwege de slechte vondstzichtbaarheid (gras, bestrating en bosgrond). De hoogten van de boorlocaties zijn bepaald met behulp van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN). Voor de RD-coördinaten van de afzonderlijke boorpunten wordt verwezen naar de boorstaten en boorbeschrijvingen in Appendix IV en V. Tijdens het veldonderzoek is het verwachtingsmodel zoals geformuleerd in paragraaf 2.5 getoetst. 3.2
Resultaten veldwerk (KNA 3.3 VS02, VS03)
Bodem De bodem van het plangebied bestaat uit een podzolgrond. Een intact podzolprofiel bestaat uit een A-horizont (donkergrijze bovengrond), een E-horizont (lichtgrijze uitspoelingslaag), een B-horizont (bruine inspoelingslaag), BC-horizont (bruingele overgangslaag) en een C-horizont (gele laag waarin geen bodemvorming heeft plaatsgevonden). Er zijn in totaal 84 boringen uitgevoerd, waarvan er uiteindelijk 31 een verstoord bodemprofiel lieten zien1 (rode boorlocaties in Figuur 12). De boorlocaties met een verstoorde bodem bevinden zich vooral op het zandige parkeerterrein in het noordwesten van het onderzoeksgebied. 1
De boorlocaties met verstoorde bodem zijn: 1, 2, 7, 13, 18, 20, 27 t/m 32, 34 t/m 46, 48, 53, 57, 63, 72 en 79.
17
In het westen van de onderzoekslocatie bevatten enkele boringen veen, gevolgd door een podzolbodem. De diepte van de veenlaag is bij boring 9: 90-150 centimeter, boring 17: 80-125 centimeter, boring 55: 85-130 centimeter, boring 56: 80-125 centimeter (maar de laag bevat hier ook hout en lijkt vermengd met het onderliggende zand) en boring 58 tussen 100-105 centimeter onder het maaiveld. Op de veenlaag ligt opgebrachte grond. De overige boringen bevatten een (redelijk) intacte podzolbodem. De bouwvoor is over het algemeen wat verrommeld en is licht van kleur (stuifzand). Hieronder is in enkele boringen nog een lichte B- of BC-horizont waar te nemen, alvorens deze laag overgaat in een A-horizont van een overstoven podzol (zie Figuur 13). Voor een gedetailleerdere beschrijving per boring wordt verwezen naar Appendix IV (boorstaten) en V (boorbeschrijvingen). Archeologie De zandgrond uit alle boringen is gezeefd. Veel boringen bevatten wat grind en kleine fragmenten onbewerkt vuursteen. Alleen in boring 54 werden drie grote stukken vuursteen opgeboord. Ook bleek de gezeefde grond hier drie kleine vuursteen afslagen te bevatten, evenals drie splinters vuursteen (de afslagen en splinters passen niet aan de drie grote fragmenten vuursteen). De kleine afslagen kunnen wijzen op een plek waar men in de steentijd vuursteen heeft bewerkt.
De boring bevindt zich in het uiterste noordoosten van het onderzoeksgebied.
Figuur 13:
Norg, Vluchtheuvel: Voorbeeld van een overstoven podzolbodem. In de boorkern is van boven naar beneden te zien: een zeer dunne bouwvoor (lichtgrijs), een licht bruingele BC-horizont, de overstoven donkergrijze A-horizont, gevolgd door de lichtgrijze E-horizont. Deze E-horizont wordt in een volgende boorkern gevolgd door een donker roodbruine B-horizont, een bruingele BC-horizont en de gele Chorizont. 18
4. Conclusies en advies (KNA 3.3 VS07) Onderzoeksgebied Vluchtheuvel ligt buiten de historische dorpskern van Norg. Volgens paleogeografische kaarten (Vos et al. 2011) lijkt het plangebied altijd droog genoeg te zijn geweest voor bewoning. Meldingen van archeologische waarnemingen of terreinen bevinden zich circa een kilometer van het plangebied. Gevonden aardewerk en munten dateren in de perioden laat paleolithicum B, mesolithicum/ neolithicum, ijzertijd/romeinse tijd, romeinse tijd, vroege middeleeuwen en volle middeleeuwen. Voorafgaand aan het veldwerk is een archeologisch verwachtingsmodel opgesteld. Het onderzoeksgebied voldoet hier niet aan: de boringen die verstoorde bodems lieten zien, bevinden zich vooral op het voormalige parkeerterrein en niet zozeer tussen de kleine bijgebouwen. Veel boringen laten een overstoven podzolbodem zien, met soms een beginnende podzolvorming in het stuifzand. Het opgeboorde zand is gezeefd en op één boorlocatie (nummer 54) zijn archeologische indicatoren aangetroffen, namelijk drie afslagen en drie splinters (vuursteen). Advies Het plan is om binnen het 4,2 hectare grote onderzoeksgebied een hotel, zorgappartementen en een sportvoorziening te bouwen (Appendix VI).
In de noordoostelijke hoek van het terrein (bij en rond boring 54 waar drie door de mens gemaakte vuursteen-afslagen zijn gevonden) wordt een complex met 30 zorgappartementen gepland. Op dit moment staan er op deze locatie bomen (zie Figuur 14). Als de bomen worden gerooid voor aanvang van de bouw, zal de mogelijke vindplaats vernietigd worden. Selectievoorstel (door senior KNA archeoloog C. Tulp) Wij adviseren om binnen de op Figuur 15 in rood aangegeven rechthoek (circa 80 x 43 meter = 3,440 m2) de bomen nog niet te rooien en hier archeologisch vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van proefputten tussen de bomen door. Wij adviseren circa 10% (344 m2)van dit gedeelte van het onderzoeksgebied op deze manier te laten onderzoeken op de aanwezigheid van eventuele archeologische grondsporen (haardplaatsen en haardkuilen, vuursteen bewerkingsplaatsen, etc.) en archeologisch materiaal. Hiervoor dient contact te worden opgenomen met de bevoegde overheid en er dient een Programma van Eisen te worden opgesteld.
Het overige deel van het onderzoeksgebied adviseren wij vrij te geven Wij wijzen erop dat indien er bij de uitvoering van werkzaamheden onverhoopt toch archeologische grondsporen worden aangetroffen en/of vondsten worden gedaan op het overige deel van het onderzoeksgebied, deze conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11 direct dienen te worden gemeld bij de minister. Wij adviseren dit te doen bij zowel de gemeente Noordenveld als de provinciaal archeoloog, dr. W.A.B. van der Sanden, Provinciehuis, Team Sociaal Economische Ontwikkeling, Afdeling Economische Ontwikkeling, Mobiliteit en Cultuur, Westerbrink 1, 9405 BJ Assen (0592-365220 of 06-22662601; w.vandersanden@drenthe.nl).
19
Figuur 14:
Norg, Vluchtheuvel: Foto's van de situatie in het uiterste noordoosten van het plangebied. Tussen de bomen is genoeg ruimte om proefputten te kunnen opgraven.
Figuur 15:
Norg, Vluchtheuvel: Overzicht van de boringen met in het noordoosten van het onderzoeksgebied het nader te onderzoeken deel in rood aangegeven (circa 80 x 43 meter = 3,440 m2). Geadviseerd wordt om deze rechthoek door middel van kleine proefputten te onderzoeken (10% is 344 m2).
20
Literatuur Actueel Hoogtebestand Nederland (www.ahn.nl) Arcadis, 2011. Achtergrondrapport Archeologische Verwachtings en Beleidsadvieskaart Noordenveld. Gemeente Noordenveld. Kaartbijlage 2: Archeologische Landschapsverwachtingskaart; Kaartbijlage 3: Archeologische Beleidsadvieskaart. Google Earth. Kadaster (mijn.kadaster.nl) Kwaliteitsnorm voor de Nederlandse Archeologie (KNA) versie 3.3. College voor de Archeologische Kwaliteit (www.sikb.nl). Nijland, G., R.J. de Lange en J.C. Smittenberg, 1982. Milieukartering Drenthe 19741978. III Fysische Geografie. Bijlage II: Fysisch Geografische Kaart van Drenthe schaal 1:50 000. Rapport Provinciale Planologische Dienst van Drenthe, Assen, blad 2. Richtlijnen voor Archeologisch Bureau- en Veldonderzoek in de Provincie Drenthe (1.0, 21 maart 2006). Rijks Geologische Dienst, 1990. Geologische Kaart van Nederland 1:50 000. Blad 12 Assen West. Haarlem. Stichting voor Bodemkartering, 1991a. Bodemkaart van Nederland 1:50 000. Blad 12 West Assen. StiBoKa, Wageningen. Stichting voor Bodemkartering, 1991b. Bodemkaart van Nederland 1:50 000. Toelichting Blad 12 West Assen. StiBoKa, Wageningen. Tulp, C. , 2005. Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek in Plangebied De Vluchtheuvel, Norg (Dr.). De Steekproef 2005-10/04. Zuidhorn. Uitgeverij Nieuwland, 2006. Grote Historische Topografische Atlas ±1898-1928. Drenthe 1 : 25 000.
Uitgeverij Nieuwland, Tilburg, k.132. Versfelt, H.J, 2004. Kaarten van Drenthe 1500 - 1900. Heveskes Uitgevers, Groningen. Versfelt, H.J. & M. Schroor, 2001. De Franse Kaarten van Drenthe en de Noordelijke Kust. 1811-1813. Heveskes Uitgevers, Groningen/Veendam. Versfelt, H.J. & M. Schroor, 2005. De Atlas van Huguenin: Militair-topografische Kaarten van Noord-Nederland 1819-1829. Heveskes Uitgevers, Groningen/ Veendam.
Vos, P.C., J. Bazelmans, H.J.T. Weerts en M.J. van der Meulen, 2011. Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en Bewoning vanaf de Laatste IJstijd tot nu. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam. Wolters-Noordhoff Atlasprodukties, 1990.Grote Historische Atlas van Nederland deel 2: Noord-Nederland 1851-1855, schaal 1:50 000. Wolters-Noordhoff, Groningen, k.54. www.archeologieinnl.nl www.ruimtelijkeplannen.nl www.topotijdreis.nl www.zoeken.cultureelerfgoed.nl
Appendix I: Archeologische periode-indeling
paleolithicum: paleolithicum vroeg: paleolithicum midden: paleolithicum laat: paleolithicum laat A: paleolithicum laat B: mesolithicum: mesolithicum vroeg: mesolithicum midden: mesolithicum laat: neolithicum: neolithicum vroeg: neolithicum vroeg A: neolithicum vroeg B: neolithicum midden: neolithicum midden A: neolithicum midden B: neolithicum laat: neolithicum laat A: neolithicum laat B: bronstijd: bronstijd vroeg: bronstijd midden: bronstijd midden A: bronstijd midden B: bronstijd laat:
ijzertijd: ijzertijd vroeg: tot 300.000 BP ijzertijd midden: 300.000 - 35.000 BP ijzertijd laat: 35.000 BP – 8.800 vC 35.000 - 18.000 BP 18.000 BP – 8.800 vC romeinse tijd: romeinse tijd vroeg: romeinse tijd vroeg A: romeinse tijd vroeg B: romeinse tijd midden: 8.800 - 7.100 vC romeinse tijd midden A: 7.100 - 6.450 vC romeinse tijd midden B: 6.450 - 4.900 vC romeinse tijd laat: romeinse tijd laat A: romeinse tijd laat B: 5.300 - 4.200 vC 5.300 - 4.900 vC middeleeuwen: 4.900 - 4.200 vC middeleeuwen vroeg: 4.200 - 2.850 vC middeleeuwen vroeg A: 4.200 - 3.400 vC middeleeuwen vroeg B: 3.400 - 2.850 vC middeleeuwen vroeg C: 2.850 - 2.000 vC middeleeuwen vroeg D: 2.850 - 2.450 vC middeleeuwen laat: 2.450 - 2.000 vC middeleeuwen laat A: middeleeuwen laat B: 2.000 - 1.800 vC nieuwe tijd: 1.800 - 1.100 vC nieuwe tijd vroeg: 1.800 - 1.500 vC nieuwe tijd midden: 1.500 - 1.100 vC nieuwe tijd laat: 1.100 - 800 vC
Pleistoceen: Elsterien Saalien Weichselien
2,5 miljoen - 10.000 BP 475.000 - 410.000 BP 200.000 - 130.000 BP 116.000 - 10.000 BP
Holoceen:
10.000 BP - heden
vC.: nC: BP:
800 - 500 vC 500 - 250 vC 250 - 12 vC 12 vC - 70 nC 12 vC - 25 nC 25 - 70 nC 70 - 270 nC 70 - 150 nC 150 - 270 nC 270 - 450 nC 270 - 350 nC 350 - 450 nC 450 - 1.050 nC 450 - 525 nC 525 - 725 nC 725 - 900 nC 900 - 1.050 nC 1.050 - 1.500 nC 1.050 - 1.250 nC 1.250 - 1.500 nC 1.500 - 1.650 nC 1.650 - 1.850 nC 1.850 – heden
voor Christus na Christus Before Present; Present = 1950
Appendix II: Geomorfologische kaart
Legenda: 3L2 – grondmorene +/- welvingen, bedekt met dekzand, zwak golvend 3L5 – dekzandruggen +/- oud bouwlanddek 3L8 – lage landduinen met bijbehorende vlakten/laagten 3N4 – laagte zonder randwal (inclusief uitblazingsbekken), moerassig 2R4 – beekdalbodem met veen
Appendix III: Bodemkaart
Legenda: zEZ23 – hoge zwarte enkeerdgrond, lemig fijn zand Hd21 – haarpodzolgrond, leemarm en zwak lemig fijn zand cHd23 – kamppodzolgrond, lemig fijn zand Hn23 – humuspodzolgrond, lemig fijn zand cHn23 – laarpodzolgrond, lemig fijn zand aVz – madeveengrond met zand op <120 centimeter zonder humuspodzol vWz – moerige eerdgrond, moerige bovengrond op zand Zn21 (/Zd21) – samengestelde eenheid: vlakvaaggrond leemarm en lemig fijn zand / duinvaaggrond leemarm en lemig fijn zand
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
Appendix IV: Boorstaten
(cm)
(cm)
920
920
10 900
900
880
880
860
01
860
840
820
800
840
09
02 03
820
800
06 780
780
04 760
05
07
08 760
740
740
720
720
700
700
680
680
660
660
640
640
620
620
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
(cm)
(cm)
900
900
17 18
19
850
850
20 11 800
16
800
15
13 12 750
14
750
700
700
650
650
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
(cm)
(cm)
22
900
900
23
26 850
850
24 25
800
21
27
800
28 29
30
750
750
700
700
650
650
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
(cm)
(cm)
900
900
850
850
34
800
800
38 31
32 33 35
750
39
40
36 37
750
700
700
650
650
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
(cm)
(cm)
900
900
850
850
800
800
45
41 42 750
50 46
49 47
43
44
48
750
700
700
650
650
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
(cm)
(cm)
60
900
57
900
59 58
53
850
56
850
55
800
51
800
52 54
750
750
700
700
650
650
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
(cm)
(cm)
950
950
69
900
900
63 62 64
850
850
65 66 61 800
67 68
70
800
750
750
700
700
650
650
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
(cm)
(cm)
950
950
75
76 77
900
78
71
850
900
79
72
850
80
73 800
800
74
750
750
700
700
650
650
Norg, Vluchtheuvel - Boorstaten
(cm)
(cm)
950
950
900
900
850
850
81 82 800
83 84
800
750
750
700
700
650
650
Appendix V: Boorbeschrijvingen Norg, Vluchtheuvel - Boorbeschrijvingen X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
01
: 228027 : 565569 : 858
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 50 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, opgebrachte grond 50 - 80 zand zwak siltig, bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, Opm.: Podzolmix 02 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228052 : 565507 : 814
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 50 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, Opm.: Verstoord 50 - 110 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 03
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228090 : 565636 : 796
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 5 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, bouwvoor 5 - 60 zand zwak siltig, licht-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont, Opm.: Stuivig 60 - 100 zand zwak siltig, wit-geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 04
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228123 : 565656 : 762
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 10 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, opgebrachte grond, bouwvoor 10 - 20 zand zwak siltig, licht-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont, Opm.: Vaag Stuif 20 - 70 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, weinig ijzerconcreties, C-horizont 05 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228141 : 565689 : 759
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 5 zand zwak siltig, sterk grindig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, bouwvoor 5 - 10 zand zwak siltig, licht-grijs, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont, Opm.: Vaag Stuif 10 - 60 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, weinig ijzerconcreties, C-horizont 06 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228170 : 565713 : 783
1 / 18
Norg, Vluchtheuvel - Boorbeschrijvingen Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 20 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, bouwvoor 20 - 30 zand zwak siltig, zwak grindig, licht-grijs-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 30 - 70 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, veel ijzerconcreties, C-horizont 07 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228200 : 565733 : 763
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 50 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont, Opm.: Verstoord 50 - 70 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Verstoord 70 - 105 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, Opm.: Verstoord 08
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228220 : 565668 : 767
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 10 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont, Opm.: Vaag 10 - 50 zand zwak siltig, licht-geel-bruin, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont, Opm.: Vaag 50 - 80 zand zwak siltig, licht-wit-geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont, keileem, Opm.: Stenen vanaf 75 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228041 : 565542 : 815
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 90 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, opgebrachte grond 90 - 150 veen zwak zandig, bruin, 7.5YR1.7/1 150 - 180 zand zwak siltig, zwart, N2/0, Zand: matig fijn, A-horizont, Opm.: Boring gestaakt wegens grondwater 10
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228075 : 565462 : 904
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 35 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, bouwvoor, Opm.: verstoord 35 - 50 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 50 - 65 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 65 - 70 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 70 - 100 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 11
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228126 : 565627 : 808
Lithologie 2 / 18
Norg, Vluchtheuvel - Boorbeschrijvingen Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 60 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, Opm.: Verstoord
60 - 63 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 63 - 70 zand zwak siltig, licht-grijs-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 70 - 100 zand zwak siltig, licht-geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, weinig ijzerconcreties, C-horizont 12 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228150 : 565646 : 760
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 30 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, Opm.: Verstoord 30 - 45 zand zwak siltig, licht-geel-bruin, 10YR4/6, Zand: matig fijn, veel ijzerconcreties, BC-horizont 45 - 75 zand zwak siltig, licht-wit-geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 13 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228180 : 565680 : 769
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 50 zand zwak siltig, licht-bruin, Zand: matig fijn, vergraven 50 - 80 zand zwak siltig, licht-olijf-bruin, Zand: matig fijn, vergraven 14 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228199 : 565700 : 742
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 15 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, Opm.: Verstoord 15 - 20 zand zwak siltig, licht-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 20 - 40 zand zwak siltig, licht-geel-bruin, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 40 - 75 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 15 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228231 : 565735 : 773
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 5 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 5 - 10 zand zwak siltig, licht-grijs-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 10 - 45 zand zwak siltig, donker-bruin-grijs, 10YR5/1, E-horizont, Opm.: Eerste 5cm donker bruingrijs daarna lichtgrijs 45 - 55 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 55 - 70 zand zwak siltig, licht-geel-bruin, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 70 - 100 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont
3 / 18
Norg, Vluchtheuvel - Boorbeschrijvingen 16 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228255 : 565755 : 790
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 10 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 10 - 25 zand zwak siltig, licht-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont, Opm.: Overstoven 25 - 35 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 35 - 50 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 50 - 60 zand zwak siltig, licht-geel-bruin, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 60 - 90 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 17 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228054 : 565505 : 878
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 80 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/2, Zand: matig fijn, opgebrachte grond 80 - 125 veen zwak zandig, donker-zwart-bruin, 10YR7/1 125 - 150 zand zwak siltig, donker-bruin-grijs, 10YR7/1, Zand: matig fijn, A-horizont 150 - 160 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 160 - 170 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 170 - 200 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 18
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228115 : 565560 : 868
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 80 zand zwak siltig, zwart, Opm.: Vermengde zooi 19 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228130 : 565580 : 863
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 30 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, opgebrachte grond, Opm.: Bouwzand 30 - 50 zand zwak siltig, licht-geel-grijs, Opm.: Klerenmix 50 - 80 zand zwak siltig, bruin-grijs, Zand: matig fijn, EB-horizont, Opm.: Podzol kapot 80 - 85 zand zwak siltig, bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 85 - 90 zand zwak siltig, geel-bruin, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 90 - 120 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont, keizand 20
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228143 : 565610 : 817
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 80 zand zwak siltig, veel stenen, zwart, Opm.: Kleuren mix 4 / 18
Norg, Vluchtheuvel - Boorbeschrijvingen Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 80 - 110 zand zwak siltig, licht-geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 21
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228179 : 565640 : 795
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 25 zand zwak siltig, bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, Opm.: Podzolmix 25 - 30 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 30 - 50 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 50 - 60 zand zwak siltig, licht-geel-bruin, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 60 - 80 zand zwak siltig, veel stenen, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Stenen op 80 22 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228099 : 565499 : 896
Lithologie Omschrijving Diepte (cm) Grondsoort 0 - 30 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Stuifzand 30 - 40 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont, Opm.: Overstoven 40 - 60 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR4/4, Zand: zeer fijn, B-horizont, Opm.: Stuifzand 60 - 90 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: zeer fijn, C-horizont 23 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228117 : 565527 : 887
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 60 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/3, Zand: matig fijn, Opm.: Verstoord 60 - 65 zand zwak siltig, donker-bruin, 10YR3/2, Zand: matig fijn, B-horizont 65 - 80 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR5/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 80 - 120 zand zwak siltig, wit-geel, 10YR6/3, Zand: matig fijn, C-horizont 24
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228150 : 565550 : 828
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 30 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Stuifzand 30 - 50 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 50 - 70 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 70 - 80 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 80 - 100 zand zwak siltig, veel stenen, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, veel ijzerconcreties, C-horizont, Opm.: Keileem? 25
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228173 : 565580 : 821
5 / 18
Norg, Vluchtheuvel - Boorbeschrijvingen Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 10 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 10 - 40 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR5/6, Zand: matig fijn, BC-horizont, Opm.: Overstoven 40 - 55 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 55 - 60 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR5/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 60 - 70 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, E-horizont 70 - 95 zand zwak siltig, donker-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 95 - 105 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR5/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 105 - 135 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 26
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228199 : 565599 : 855
Lithologie Diepte (cm)
Omschrijving Grondsoort 0 - 30 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Stuifzand 30 - 45 zand zwak siltig, licht-grijs, 10YR5/1, AE-horizont 45 - 60 zand zwak siltig, donker-grijs-bruin, 7,5YR2/2, Zand: matig fijn, B-horizont 60 - 70 zand zwak siltig, licht-geel-bruin, 10YR4/6, Zand: matig fijn, BC-horizont 70 - 100 zand zwak siltig, geel, 10YR6/8, Zand: matig fijn, C-horizont 27
X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228100 : 565656 : 793
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 15 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/1, Zand: matig fijn, bouwvoor 15 - 20 zand zwak siltig, licht-geel, 2,5YR6/4, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Verstoord 20 - 75 zand zwak siltig, licht-geel, 2,5YR6/4, Zand: matig fijn, C-horizont 28 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228113 : 565675 : 790
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 20 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/1, Zand: matig fijn, bouwvoor 20 - 40 zand zwak siltig, licht-geel, 2,5YR6/4, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Verstoord 40 - 85 zand zwak siltig, licht-geel, 2,5YR6/4, Zand: matig fijn, C-horizont 29 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228127 : 565686 : 776
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 20 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/1, Zand: matig fijn, bouwvoor 20 - 30 zand zwak siltig, licht-geel, 2,5YR6/4, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Vermengd 30 - 90 zand zwak siltig, licht-geel, 2,5YR6/4, Zand: matig fijn, C-horizont
6 / 18
Norg, Vluchtheuvel - Boorbeschrijvingen 30 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)
: 228140 : 565701 : 777
Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort 0 - 20 zand zwak siltig, licht-bruin-grijs, 10YR4/1, Zand: matig fijn, bouwvoor 20 - 95 zand zwak siltig, licht-geel, 2,5YR6/4, Zand: matig fijn, C-horizont 31 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Maaiveld (cm)