Concept Warmtevisie Noordenveld_gewijzigd.docx
Tekst van het document
2024-2026
C 1.3 Roden West (Roderveld en De Hofsteden) Roden West bestaat uit een mix van woningtypologieën, van rijwoningen tot vrijstaande woningen. De hele wijk is gebouwd voor 1992 en heeft daarmee een matige isolatie. Voor deze wijk zijn geen specifieke warmtebronnen beschikbaar en daarmee ligt een collectieve oplossing niet voor de hand. Voor Roden West is dus een individuele oplossing nodig. Hierbij moet worden ingezet op gedragsverandering (besparen), het verbeteren van de gebouwisolatie (isolatie) en het aanpassen van de installatie: all-electric met lucht- of bodemwarmtepompen of evt. hybride afhankelijk van de isolatiegraad van de woning. Voor heel de wijk geldt dat er voor de timing van de overstap naar een andere warmtebron gezocht moet worden naar een natuurlijk (collectief) moment. Een alternatieve oplossing voor een deel van de wijk zou kunnen zijn een LT-warmtenet op basis van thermische energie uit oppervlaktewater. In combinatie met een WKO kan het oppervlaktewater van de Steenberger Loop voor de hieraan grenzende woningen een mogelijke warmtebron zijn. In onderstaand schema is de routekaart voor Roden West verder uitgewerkt: Kader Typering gebied
Omschrijving
Bebouwing relatief nieuw: 1970 – 1990.
Mix van woningtypologie: rijwoningen, 2 onder 1 kap en vrijstaande woningen.
Isolatiegraad van woningen is matig.
Totaal aantal woningen: 3050 (minus Vijfde Verloting).
Woningdichtheid: 1060/km2.
Planning
Voorkeursrichting Individuele aanpak (isolatie, all-electric, (tijdelijke) hybride met groen gas)::
Alternatieve richting
Besparen op energieverbruik;
Verbeteren gebouwisolatie;
Aanpassen installatie: Hybride warmtepomp en verduurzaming gasvoorziening of all-electric met lucht- of bodemwarmtepompen.
Voor het zuidelijk deel van Roden West geldt dat een LTwarmtenet o.b.v. oppervlaktewater de Loop (TEO) een alternatieve mogelijkheid kan zijn, in combinatie met een WKOsysteem. Onderzoek naar rentabiliteit en risico’s is nodig.
54
Koppelkansen
Een natuurlijk moment waarop de technologische maatregelen getroffen kunnen worden. In een groot deel van de woningen is de cv-ketel binnen een paar jaar aan vervanging toe.
20202050
Doelstelling formuleren: hoeveel woningen in 2030 aardgasloos kunnen zijn.
2030
C 1.4 Noordenveld: nieuwbouw en jonge wijken In de gemeente Noordenveld zijn een aantal nieuwbouwontwikkelingen en recent gebouwde wijken. Alle nieuwbouwwijken worden sowieso niet meer aangesloten op het aardgasnetwerk. Alle woningen in jonge wijken (globaal bouwjaar na 1992) hebben een goede isolatiegraad (label B of hoger) en daardoor een lage warmtevraag. Dit gaat om bijvoorbeeld de wijken de Vijfde Verloting, Middenveld Zuid en Lange Streeken in Peize. Voor deze woningen geldt dat ze met weinig aanpassingen (weinig extra isolatie) over kunnen stappen op een all-electric oplossing. Om de overstap te maken moet een natuurlijk moment benut worden tussen nu en 2050; bijvoorbeeld bij de vervanging van een CV ketel, verbouwing of verhuizing. Wel is het verstandig om voor deze gebieden een doelstelling te formuleren hoeveel procent er in 2030 aardgasvrij kan zijn om te zorgen dat er voldoende voortgang wordt geboekt. Kader Typering gebied
Omschrijving
Planning Bebouwing relatief nieuw, na 1992.
Mix van woningtypologie: rijwoningen, 2 onder 1 kap en vrijstaande woningen.
Deelgebieden: de Vijfde verloting, Middenveld Zuid , Lange Streken in Peize en de nieuwbouwwijk Oosterveld in Norg.
Totaal aantal woningen: 3050. Woningdichtheid: 1060/km2 Voorkeursrichting
Alternatieve richting
Koppelkansen
Vanwege de isolatiegraad van deze woningen zijn deze geschikt over te stappen op all-electric. Een collectieve oplossing is hier niet logisch gezien afstand tot warmtebron; een gasgestookte (HT) oplossing is niet nodig gelet op de isolatiegraad en warmtevraag. Geen.
Een natuurlijk moment waarop de technologische maatregelen getroffen kunnen worden. Bijvoorbeeld het vervangen van de ketel of verhuizing. Daarbij wel een doelstelling formuleren hoeveel woningen in 2030 aardgasloos kunnen zijn.
2020-2050
2030
C 2 Peize Peize bestaat voor een groot deel uit vrijstaande woningen. Een uitzondering hierop is de buurt Kortland: in deze buurt staan veelal rijwoningen. Over het algemeen geldt dat de ouderdom van de woningen in Peize zeer gevarieerd is. Dit betekent dat de warmtevraag van de woningen uiteenloopt. 55
Dit maakt dat een collectieve oplossing voor alternatieve warmte geen logische keuze is. Bovendien zijn er geen warmtebronnen in de directe nabijheid van Peize waardoor dit een overweging zou kunnen zijn. Peize is dus aangewezen op individuele oplossingen, deze oplossingen verschillen wel per wijk/deelgebied en zijn afhankelijk van het woningtype. In de ‘energieke wijk’ Kortland zit energie onder een groep huiseigenaren om stappen te zetten naar een duurzame warmtevoorziening en de circa 200 woningen op termijn van het aardgas af te krijgen. Op basis van het landelijk model lijkt de combinatie van hybride warmtepompen met een alternatief gas de meest voor de hand liggende richting om verder te onderzoeken. Voor de woningen in de nieuwbouwwijk Lange Streeken (zie paragraaf 5.2.4) wordt ingezet op all-electric gezien de optimale isolatie. In onderstaand schema is de routekaart voor Peize verder uitgewerkt: Kader
Omschrijving
Planning
Peize: veel variatie in ouderdom woningen. Grotendeels vóór 2000 gebouwd.
Lange Streeken: nieuwe wijk gebouwd na 2000 (zie paragraaf 5.2).
Kortland: energieke buurt, 200 woningen, veel rijwoningen, zowel koop als (voormalige) huurwoningen, bouwjaren ‘70/80
Totaal aantal woningen: circa 2400. Woningdichtheid is ongeveer 400/km2
Lange Streeken: All-electric, woningen zijn geschikt voor warmtepomp.
<2030
Kortland: Isolatie en hybride warmtepomp in combinatie met alternatief gas.
<2030
Peize overig: individuele aanpak, besparen op energieverbruik, verbeteren gebouwisolatie en hybride warmtepomp met alternatief gas of (op termijn) all-electric.
>2030
Alternatieve richting
All-electric met luchtwarmtepompen of bodemwarmte (WKO).
Koppelkansen
Te onderzoeken in uitwerking wijkuitvoeringsplannen
Typering gebied
Voorkeursrichting
C 3 Norg Norg heeft veel verschillende typen woningen met een mix aan bouwjaren. Een deel van de woningen heeft een laag energielabel; dit zijn de over Norg verspreide corporatiewoningen en met name de oudere boerderijen. De isolatiegraad van de andere woningen in Norg is matig. De voorkeur ligt om per woningtype te zoeken naar een individuele oplossing. Met uitzondering van de recreatiewoningen is de dichtheid van de woningen gemiddeld tot hoog, wat Norg in theorie mogelijk geschikt maakt voor een warmtenet. Bij voorkeur wordt dit net gevoed met een hogetemperatuurwarmtebron. Warmtebronnen liggen echter niet voor het oprapen. Wel lopen er al onderzoeken naar onttrekking van geothermie uit aardgasputten van de NAM elders in de gemeente. Mogelijk werpt dit onderzoek ook licht op de situatie in Norg. Afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek kan er mogelijk een HT-warmtenet ontwikkeld worden. Gezien het beperkte totale aantal mogelijke aansluitingen op het warmtenet in Norg, zal hoogstens ondiepe geothermie economisch rendabel zijn. Voor de ‘energieke buurt’ en de corporatiewoningen zal de keuze vóór 2030 gemaakt worden. Voor de recent gebouwde 56
woningen geldt dat aansluiten op een mogelijk warmtenet geen meerwaarde heeft; voor deze woningen wordt ingezet op all-electric. In onderstaande tabel is de routekaart voor Norg in meer detail uitgewerkt: Kader Typering gebied
Omschrijving
Gespikkeld bezit; corporatiewoningen verspreid over Norg. Vaak met een laag energielabel.
Nieuwe woningen veelal 2 onder 1 kap, veel plek voor zon PV op dak.
Energieke buurt “Mooie buurt hè”: rond de 220 woningen, jaren ‘70/80.
Veel oude boerderijen.
Recreatiewoningen in Noordoostelijk deel; woningdichtheid en warmtevraag is daar niet hoog genoeg voor een collectieve oplossing.
Totaal 1810 woningen, woningdichtheid: 225/km2
Planning
Voorkeursrichting Energieke buurt “Mooie buurt hè”
<2030 Eerst isoleren, dan hybride warmtepomp (op termijn verduurzaming gas), toevoegen van zon PV in combinatie met buurtopslag van zonne-energie t.b.v. laden elektrische voertuigen. Samen met de ECN, gemeente en Onderzoek: energieadviseur wordt hier een plan van aanpak voor 2020-2022 gemaakt.
Corporatiewoningen en oudere woningen: individuele aanpak (isoleren, all-electric waar mogelijk, hybride waar nodig, overstap naar duurzaam gas).
Eerst isoleren
Spoedige aanpak woningen Actium is wenselijk: deze woningen worden eerst geïsoleerd,.
Zoveel mogelijk meeliften op plannen voor de energieke buurt.
Engineering: 2022-2024 Ingebruikname HT bron: 2030
Recreatiewoningen:
Alternatieve richting
Isoleren, hybride warmtepomp en verduurzaming gasvoorziening.
Energieke buurt:
All-electric met luchtwarmtepompen of bodemwarmte (WKO). Verspreide corporatiewoningen
Mogelijk ook <2030 Na 2030
Norg valt binnen het zoekgebied geothermie; het loont om op korte termijn te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor het onttrekken van deze warmte. (zie ook onderzoekslijn Geothermie; in hoofdstuk 6). Recreatiewoningen 57
Koppelkansen
All-electric of aansluiten op HT-warmtenet.
Energieke buurt als aanjager van verduurzaming corporatiewoningen.
Initiatief ‘Vitale vakantieparken’ van de Veluwe, hier connectie mee zoeken voor verduurzaming parken?
Wens om de school i.c.m. aanpak omliggende woningen Actium te verduurzamen.
Gemaal in Norg is mogelijke bron TEA.
Klimaatadaptatie: wateroverlast (aanleg HW riool), parkeren, groen.
Link met molenduinbad/beweegcentrum.
Plan van aanpak ECN voorziening zon- en windenergie
C.4 Overige kernen en dorpen C 4.1 Veenhuizen Een groot deel van de woningen in Veenhuizen is monumentaal en daardoor slecht geïsoleerd. Voor deze woningen die een beschermd dorpsgezicht vormen zijn aanpassingen in de woningen beperkt mogelijk.. De woningen in Veenhuizen lenen zich voor een individuele oplossing. Voor nieuwere woningen is all-electric een logische keuze, voor de overige woningen is het uitgangspunt om in te zetten op hybride warmtepompen en indien mogelijk verduurzaming gas. In onderstaande tabel is de routekaart voor Veenhuizen in meer detail uitgewerkt: Kader Typering gebied
Voorkeursrichting
Omschrijving
Woningen en gebouwen Rijksvastgoed: oude bouwjaren en lage labels. Gebouwen Penitiaire inrichting: oude bouwjaren en lage labels.
Monumentale status en beschermd dorpsgezicht.
Nieuwe woningen Veenhuizen: relatief nieuw/
445 woningen, woningdichtheid: 33/km2.
In de nabije omgeving is er een ruime potentie voor thermische energie uit oppervlaktewater (TEO). Vanwege de beperkte woningdichtheid is een LT-warmtenet waarschijnlijk niet rendabel.
Gebouwen Rijksvastgoed: beperkte mogelijkheden om aanpassingen in en onder de woningen te doen, huidige gasnet blijft liggen en wordt gevoed met alternatief gas.
Nieuwe woningen: eerst isoleren, inzet op all-electric. Mogelijk verzwaring van het elektranet als de wegenstructuur wordt aangepakt
Planning
58
Overige woningen Veenhuizen: voor de huurwoningen en overige particuliere woningen is het uitgangspunt hybride warmtepomp.
Alternatieve richting
Eventueel TEO op langere termijn als dit (prijs)technisch haalbaarder wordt.
Koppelkansen
Aanpak wegenstructuur in verband met parkeren biedt mogelijkheid om elektranet te verzwaren
Particuliere woningen krijgen dezelfde aanpak als aangrenzende huurwoningen.
C 4.2 Roderwolde en omliggende buurtschappen Roderwolde bestaat uit een diversiteit aan woningtypen; van oude boerderijen tot relatief nieuwe woningen. Deze vragen om een verschillende aanpak. In Roderwolde is een sterke ‘dit regelen we zelf wel’ mentaliteit. Er is een actief bewonersplatform dat samenwerkt met ECN, de gemeente en een energieadviseur. In dit samenwerkingsverband is al een eerste verkenning/plan gemaakt van de mogelijke alternatieven die ingezet kunnen worden. In het gebied wordt voorgesteld om te werken met hybride warmtepompen, bijgestookt met groen gas en daar waar mogelijk een klein LT-warmtenet aan te leggen waarvoor gebruik gemaakt wordt van warmte uit oppervlaktewater. Dit plan is tevens ingediend voor de proeftuinregeling. Kader
Omschrijving
Rond de 230 woningen, bouwjaar erg divers, van oude boerderijen (buurtschappen) tot relatief nieuwe woningen (kern). Vragen om verschillende aanpak.
Er is een proeftuin aanvraag gedaan voor Roderwolde. Hierbij gaat de gemeente samenwerken met ECN en energieadviseurs.
Coöperatie actief: Energiek Roderwolde.
Voorkeursrichting
Coöperatieve ontwikkeling met buurtbewoners voor energiebesparing en -opwekking. LT-warmtenet met warmte onttrokken aan Schipsloot (TEO) voor Roderwolde in combinatie met groen gas/hybride warmtepomp en allelectric. Zie ook Proeftuinaanvraag.
Alternatieve richting
Niet van toepassing.
Koppelkansen
Lopende initiatieven van de genoemde energieke buurt.
Typering gebied
Planning
<2030
<2030
C 4.3 Nietap De woningen in Nietap zijn onder te verdelen in jaren ’30 en jaren ’60 woningen en de isolatiegraad van de woningen is laag tot gemiddeld. Dit betekent dat de warmtevraag van de woningen relatief hoog is, wat maakt dat een HT-warmtenet voor deze woningen een geschikt alternatief is. De woningdichtheid van de woningen is hier in potentie voldoende voor. Nietap bevindt zich in een zoekgebied voor geothermie, en wordt meegenomen in het onderzoek naar de potentie van geothermie. Tegelijkertijd wordt samenwerking gezocht met de gemeente Westerkwartier om te 59
zoeken naar een mogelijke gezamenlijke warmte-oplossing voor Leek en Nietap. Aan Nietap is vooralsnog geen planning of tijdsaanduiding gegeven. In onderstaande tabel is de routekaart voor Nietap in meer detail uitgewerkt: Kader
Omschrijving
Typering gebied
Ongeveer 1200 inwoners.
Jaren ’30 en jaren ’60 woningen.
Bevindt zich in het zoekgebied geothermie.
Grenst aan de plaats Leek in de gemeente Westerkwartier.
Voorkeursrichting Onderzoek potentie HT-warmtenet:
Onderzoek voor een rendabele businesscase voor de aanleg van een HT-warmtenet met behulp van geothermie en/of eventueel restwarmte van Schur Verpakkingen en RZWI (LT).
Onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor het onttrekken van deze warmte, potentiële boorplekken onderzoeken. In het onderzoek moeten aspecten als mogelijke schaalgrootte en risico’s die hiermee gepaard kunnen gaan worden meegenomen.
Mogelijk biomassa als startcentrale voor de eerste 4 á 6 jaar.
Planning? n.n.b.
n.n.b.
Alternatieve richting
Individuele spoor met hybride en elektrisch.
n.n.b.
Koppelkansen
Mogelijk te koppelen aan warmteoplossing Leek (nog onduidelijk wat dat is).
n.n.b.
C 4.4 Verspreide buurtschappen en losse bebouwing Naast de kernen en dorpen zijn er nog enkele verspreide buurtschappen en losse bebouwing in Noordenveld. Zoals Nieuw-Roden, Een, Roderesch, Alteveer en Steenbergen. Qua typologie zijn de gebieden redelijk vergelijkbaar, veelal oude(re) woningen die niet tegen aanvaardbare kosten of door regelgeving (bijvoorbeeld beschermd dorpsgezicht) geschikt te maken zijn voor all-electric. Deze woningen vragen om een individuele aanpak. Als eerste stap wordt de warmtevraag zoveel mogelijk omlaag gebracht door te isoleren waar mogelijk. Vervolgens kan op een natuurlijk moment een hybride warmtepomp worden geïnstalleerd. De overstap van aardgas naar duurzaam groengas is een logische tweede stap. Voor een enkele nieuwe woning in dit gebied zal een overstap naar all-electric zijn. Kader
Omschrijving
Planning
Typering gebied
Veel oude woningen, niet voor aanvaardbare kosten geschikt te maken voor all-electric en/of niet mogelijk vanuit regelgeving (bijvoorbeeld beschermd dorpsgezicht)
Natuurlijk moment benutten
Voorkeursrichting
Individueel aanpak. Bestaande uit: isoleren; overstappen op een HR ketel, hybride installatie (vanaf label C) of all-electric (vanaf label B) en op termijn over op duurzaam / groen gas.
Alternatieve richting
Niet van toepassing.
Koppelkansen
Niet van toepassing. 60
C 5 Industrie en bedrijventerrein Voor het industrieterrein in Roden is geen eenduidige alternatieve oplossingsrichting voor handen. De gebouwtypologie is sterk verschillend. Sommige panden hebben vooral een fabrieks-/productiefunctie, anderen een showroomfunctie en nog weer anderen een kantoorfunctie of een combinatie van voorgaande. Dit vraagt om maatwerk per gebouw. Wel is het interessant om te onderzoeken of er potentie is voor een open warmtenet. Sommige productiebedrijven hebben (lagetemperatuur) warmte over, die door andere bedrijven gebruikt kan worden voor ruimteverwarming. Zo is van het schadeherstelbedrijf Bathoorn bekend dat het overdag HT-warmte (stoom van 100 graden) kan leveren.20 Verder is er een vijver waar kansen liggen voor aquathermie. Ook geothermie zou een optie voor het bedrijventerrein kunnen zijn; mogelijk als opschaalvariant van het warmtenet voor het centrum van Roden. Aan het industrieterrein is vooralsnog geen planning of tijdsaanduiding gegeven. Een onderzoek naar vraag en aanbod rond restwarmte op het bedrijventerrein en de mogelijkheden van het gebruik van (een combinatie van) warmtebronnen voor een open warmtenet is nodig om uitsluitsel te geven over de mogelijk te volgen route. Een koppelkans is nog de focus van provincie Drenthe op het mkb en de industrie met betrekking tot de energietransitie.
61
Bijlage D Rekenvoorbeelden (individuele kosten) Het volgende rekenvoorbeeld is overgenomen uit een onderzoek van Vereniging Eigen Huis (uitgevoerd door Berenschot).26 Wat stoppen met aardgas kost, hangt af van het type huis en het energielabel. De investering en de jaarlijkse besparing op de energierekening zijn weergegeven per woningtype en per energielabel. De energiebesparende maatregelen verschillen per label: Energielabel A of B
Zelfstandige warmtepomp
Radiatoren geschikt voor lagetemperatuur-verwarming
Tien zonnepanelen Energielabel C of D
Zelfstandige warmtepomp
Radiatoren geschikt voor lagetemperatuur-verwarming
Vloerverwarming
Vloer- en spouwisolatie
HR++-glas
Tien zonnepanelen Energielabel E, F of G
Zelfstandige warmtepomp
Radiatoren geschikt voor lagetemperatuur-verwarming
Vloerverwarming
Vloer-, spouw- en dakisolatie
HR++-glas
Tien zonnepanelen
Het subsidiebedrag is per woningtype hetzelfde, omdat Berenschot de aanname doet dat elke woning binnen een categorie dezelfde warmtepomp en tien zonnepanelen krijgt. Het subsidiebedrag bestaat uit de btw-aftrek voor zonnepanelen en de investeringssubsidie duurzame energie voor warmtepompen. Omdat geen woning hetzelfde is, deed Berenschot voor de berekeningen aannames:
alle woningen, behalve de appartementen, krijgen tien zonnepanelen;
woningen met energielabel A of B zijn voldoende geïsoleerd;
woningen met energielabel A of B hebben gedeeltelijk vloerverwarming;
26 Vereniging Eigen Huis. (2018). Wat de woningbezitter betaalt als we stoppen met aardgas. Eigen
Huis Magazine, juni 2018. 62
woningen met energielabel C t/m G krijgen vloerverwarming op de begane grond;
woningen met energielabel C t/m G krijgen op de verdieping radiatoren die geschikt zijn voorlagetemperatuurverwarming;
de grootte van de warmtepomp past bij de nieuwe isolatiewaarde
63
Bijlage E Subsidies en leningen Hieronder volgt een opsomming van het huidige aanbod op het gebied van subsidies en leningen. Houd de website van de RVO en het Drents energieloket in de gaten voor ontwikkelingen op dit gebied. Subsidies voor gebouweigenaren Subsidie energiebesparing eigen huis (SEEH) Voor het isoleren van het dak, spouwmuur, gevel, vloer en glas kan ongeveer 20% subsidie gekregen worden. Voorwaarde is dat er minimaal 2 isolatiemaatregelen worden uitgevoerd. Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) Particuliere huishoudens en zakelijke gebruikers (waaronder VvE’s) kunnen subsidie aanvragen voor zonneboilers en warmtepompen. Subsidie energiebesparing eigen huis (VvE’s) Verenigingen van Eigenaren kunnen aanspraak maken op de Subsidie Energiebesparing Eigen Huis. Voorwaarde is dat er minimaal 2 isolatiemaatregelen worden uitgevoerd. Subsidie energieadvies en procesbegeleiding VvE’s Er is subsidie voor een persoonlijk advies over welke energiebesparende maatregelen het meest geschikt zijn voor het gebouw (VvE). Leningen voor bewoners / VvE’s Energiebespaarlening (Nationaal Energiebespaar Fonds) De Energiebespaarlening is een regeling waarbij huiseigenaren en VvE’s tegen een gunstige rente een lening kunnen afsluiten voor energiebesparende maatregelen zoals dak-, vloer- en gevelisolatie, isolatieglas en zonnepanelen.
Door een financiële injectie van provincie Drenthe zijn de rentepercentages in Drenthe nog gunstiger. Hypothecaire leningen: Diverse banken bieden een extra leenmogelijkheid aan wanneer woningeigenaren hun eigen woning willen verduurzamen. Gebouwgebonden financiering: Met een gebouwgebonden financiering wordt de plicht tot aflossing gekoppeld aan de woning en bij verkoop overgenomen door de nieuwe eigenaar. Uit het laatste onderzoek van de Rijksoverheid blijkt dat dit product zo complex is dat banken hebben laten weten dat een commercieel gebouwgebonden financieringsproduct niet mogelijk is. De minister heeft het Nationaal Warmtefonds gevraagd te bezien onder welke voorwaarden zij gebouwgebonden financiering kunnen ontwikkelen en aanbieden. Overig Collectieve inkoopacties kunnen zorgen voor lagere investeringskosten voor bewoners.
64
Bijlage F Verklarende woordenlijst en afkortingen HT – Hoge temperatuurverwarming HT, LT en MT slaat op de temperatuur van water in ketels, warmtenetten of warmtebronnen. De aanvoertemperatuur bij een hoge temperatuurverwarming ligt tussen de 75 en 85 graden Celcius LT – Lage temperatuurverwarming De aanvoertemperatuur van water ligt tussen de 30 en 55 graden Celcius. MT – Middelhoge temperatuurverwarming De aanvoertemperatuur van water ligt tussen de 55 en 75 graden Celcius RES - Regionale Energiestrategie Een Regionale Energiestrategie is een gezamenlijk aanpak van partijen om de energietransitie te versnellen in hun regio. De Regionale Energiestrategie beschrijft hoeveel duurzame elektriciteit een regio wil opwekken in 2030 en op welke locaties. De RES beschrijft het aanbod van, de vraag naar, en de geplande infrastructuur voor warmte in de regio. RSW - Regionale Strategie Warmte De Regionale Strategie Warmte vormt een onderdeel van de Regionale Energiestrategie. De Regionale Strategie Warmte is nodig om op regionaal niveau een overzicht te krijgen van de warmtevraag, het warmteaanbod en de benodigde infrastructuur. Op regionaal niveau kunnen partijen afstemmen en daarmee zorgen voor een efficiënte inzet van de (beperkt) beschikbare bronnen.
TEA – Thermische Energie uit afvalwater Het benutten van warmte en koud uit afvalwater (riolering, rioolgemalen, rioolpersleidingen en het effluent van de rioolwaterzuiveringsinstallaties. TEO – Thermische Energie uit oppervlaktewater Het benutten van warmte en koude uit oppervlaktewater om gebouwen te verwarmen en te koelen. TVW - Transitievisie Warmte of warmtevisie Een Transitievisie Warmte of warmtevisie is een beleidsdocument dat een eerste richting geeft aan de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. In dit beleidsdocument wordt beschreven welke toekomstige warmtevoorziening(en) kansrijk zijn per buurt of wijk. WKO – warmte koude opslag Een WKO is een open bodemenergiesysteem. Een WKO slaat energie uit het gebouw en/of de omgeving op in de bodem in een waterhoudende zand- en / of kiezellaag.
65
WUP - Wijkuitvoeringsplan Wijkuitvoeringsplannen volgen na de warmtevisie en zijn de uitvoeringsplannen voor de wijken die van het aardgas afgaan. Per wijk wordt een wijkuitvoeringsplan gemaakt waarin de oplossingsrichting is uitgewerkt. Deze plannen worden gemaakt samen met bewoners en gebouweigenaren uit de wijk.
66
PLAATS HIER EEN KORT CITAAT UIT DE TEKST. PLAATS HIER EEN KORT CITAAT UIT DE TEKST. PLAATS HIER EEN …
67