Bijlagen Thedemaborg Nietap.pdf
Tekst van het document
25
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
4.4.5
Stikstofberekening
Voor het bestemmingsplan is de depositie van stikstof ten gevolge van de bouw en het gebruik berekend in januari 2021. Uitgangspunt destijds was de bouw van 48 wooneenheden. In deze AERIUS berekening is geconstateerd dat er geen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden zijn met een overschrijding van een projectbijdrage van meer dan 0,00 mol N/ha/jaar. Echter in december 2021 of januari 2022 komt er een nieuwe AERIUS berekening. Zodra deze nieuwe berekening beschikbaar is wordt er een nieuwe berekening uitgevoerd.
4.5
Externe veiligheid
Externe veiligheid betreft het risico dat aan bepaalde activiteiten verbonden is voor niet bij de activiteit betrokken personen. Het externe veiligheidsbeleid richt zich op het voorkomen en beheersen van risicovolle bedrijfsactiviteiten en van risicovol transport (onder andere van gevaarlijke stoffen). Het gaat daarbij om de bescherming van individuele burgers en groepen tegen ongevallen met gevaarlijke stoffen of omstandigheden. Risicobronnen kunnen onderscheiden worden in risicovolle inrichtingen (onder andere lpg-tankstations), vervoer van gevaarlijke stoffen (via wegen, spoorwegen, waterwegen) en leidingen (onder andere aardgas, vloeibare brandstof en elektriciteit). 4.5.1
Inrichtingen
Op 27 oktober 2004 is het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) in werking getreden (gewijzigd 13 februari 2009), met de daarbij behorende Regeling externe veiligheid inrichtingen (Revi). Het Bevi richt zich primair op inrichtingen als bedoeld in de Wet milieubeheer. Deze inrichtingen brengen risico's met zich mee voor de in de omgeving gelegen risicogevoelige objecten. Het besluit onderscheidt twee categorieën risicogevoelige objecten, namelijk kwetsbare en beperkt kwetsbare objecten (Bevi artikel 1, lid 1, sub b en l). Dit onderscheid is gebaseerd op maatschappelijke opvattingen over de groepen mensen die in het bijzonder moeten worden beschermd en op gegevens als het aantal personen en de verblijfstijd van groepen mensen. Het besluit geeft waarden voor het risico dat toelaatbaar wordt geacht voor deze objecten. Hierbij worden twee vormen van risico onderscheiden, het plaatsgebonden risicio en het groepsrisico. Onderzoek De risicokaart geeft aan dat er in de nabijheid van het plangebied geen risicovolle inrichtingen aanwezig zijn. Hierdoor treden er geen belemmeringen op voor het plangebied. 4.5.2
Vervoer van gevaarlijke stoffen
Zoals bij inrichtingen het Bevi voorwaarden stelt aan de omgang met externe veiligheid, zo zijn bij vervoer van gevaarlijke stoffen deze voorwaarden opgenomen in het Besluit externe veiligheid Transportroutes (Bevt), met als uitvloeisel het zogeheten Basisnet voor de beoordeling van de risico's vanwege transport van gevaarlijke stoffen. Deze wetgeving is van toepassing op de rijksinfrastructuur die onderdeel uitmaakt van de Basisnetten Weg, Water en Spoor. Hierbij wordt vastgehouden aan de volgende zaken: vaste afstanden voor het plaatsgebonden risico (PR); vaste invoergegevens voor de berekening van het groepsrisico (GR); aanwijzing plasbrandaandachtsgebieden (PAG). Conform het Bevt dient bij nieuwe ontwikkelingen rekening te worden gehouden met de veiligheidszone (PR-max gebied). Deze zone wordt gemeten vanaf de rechterkant van de weg. Binnen de veiligheidszone is oprichting van nieuwe kwetsbare objecten niet toegestaan en nieuwe beperkt kwetsbare objecten mogen alleen in uitzonderingsgevallen worden opgericht. Het plasbrandaandachtsgebied (PAG) is een zone van 30 m bij een weg en een spoorlijn en 25-40 m bij een waterweg. Het PAG is het gebied waarbinnen de oprichting van objecten ten behoeve van minder zelfredzame personen zoveel mogelijk dient te worden
26
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
tegengegaan. Het GR-aandachtsgebied is een gebied tussen de 0-200 m. Voor ontwikkelingen binnen dit gebied dient een groepsrisicoberekening te worden gemaakt. Onderzoek Ten aanzien van het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg is, voor het plangebied, de N372 Nietap-Roden van belang. Bij vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg geldt dat zich binnen de contour van het plaatsgebonden risico geen kwetsbare objecten mogen bevinden. De risicocontour van de provinciale weg ligt op het wegvlak zelf en legt hiermee geen planologische beperkingen op de omgeving. Deze provinciale weg heeft geen PAG en ook het groepsrisico zorgen niet voor planologische beperkingen in het plangebied. In de gemeente is geen routering gevaarlijke stoffen vastgesteld. De bevoorrading geschiedt conform de Wet vervoer gevaarlijke stoffen, wat inhoudt dat de leverancier de kortst mogelijke route via de doorgaande weg aanhoudt, waarbij de bebouwde kom zoveel mogelijk wordt vermeden. Voor de bevoorrading van de lpg-tankstations binnen de gemeente zijn daarom geen ontheffingen nodig. 4.5.3
Buisleidingen
Op 1 januari 2011 is het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) in werking getreden met de bijbehorende Regeling externe veiligheid buisleidingen (Revb). Dit besluit bevat de regelgeving op het gebied van buisleidingen waardoor gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Op grond van de wetgeving dienen de belemmeringenstrook (5 m, bij aardgastransportleidingen met een druk tot 40 bar bedraagt deze zone 4 m), de plaatsgebonden risicocontour (10-6) en het invloedsgebied van het groepsrisico (1%-letaliteitsgrens) in acht te worden gehouden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Daarnaast is in oktober 2012 de Structuurvisie Buisleidingen in werking getreden. In de structuurvisie geeft het Rijk op hoofdlijnen aan waar provincies en gemeenten ruimte moeten reserveren voor buisleidingen (met het oog op de aankomende 10 tot 20 jaar). De structuurvisie richt zich met name op buisleidingen voor het transport van gevaarlijke stoffen over land. Dan gaat het om aardgas, olieproducten en olieachtige producten en chemicaliën, maar ook om een stof als CO2 die mogelijk in de toekomst ook op grote schaal wordt getransporteerd. Het gaat daarbij om zowel leidingen die in handen zijn van particuliere bedrijven als leidingen van de overheid, waaronder de leidingen van de Defensie Pijpleiding Organisatie.
In de AMvB Ruimte (Barro, december 2011) wordt te zijner tijd de verplichting opgenomen om gereserveerde buisleidingenstroken als zodanig te bestemmen. Het is voldoende als bij de vaststelling van nieuwe bestemmingsplannen de betreffende gronden worden vrijgehouden van bestemmingen die realisatie van leidingen in de weg kunnen staan. Andere functies blijven toegestaan, maar daaraan zitten beperkingen. Onderzoek In de nabijheid van het plangebied zijn geen buisleidingen aanwezig. Hierdoor treden er geen belemmeringen op voor het plangebied.
4.6
Geluid
Voor het voornemen is een akoestisch onderzoek uitgevoerd met betrekking tot de geluidsbelasting vanwege wegverkeerslawaai afkomstig van N372 en J.P. Santeeweg op de gevels van de te realiseren woningen. Het volledige onderzoek is opgenomen in Bijlage Akoestisch onderzoek. Onderzoek Uit het onderzoek blijkt dat 6 woningen niet voldoen aan de wettelijke eisen wat betreft het wegverkeerslawaai. De overschrijding van de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting bedraagt maximaal 1 dB vanwege de N372.
27
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
Om de realisatie van deze woningen mogelijk te maken dient het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld een hogere waarde te verlenen. Gemotiveerd is waarom maatregelen aan de bron of in het overdrachtsgebied niet mogelijk zijn. Daarbij is getoetst aan de landelijke wetgeving.
4.7
Luchtkwaliteit
Nederland heeft de regels ten aanzien van luchtkwaliteit geïmplementeerd in de Wet milieubeheer. De in deze wet gehanteerde normen gelden overal, met uitzondering van een arbeidsplaats (hierop is de Arbeidsomstandighedenwet van toepassing) en locaties waartoe leden van het publiek gewoonlijk geen toegang hebben. NSL/nibm Op 15 november 2007 is dit deel van de Wet milieubeheer in werking getreden. Kern van de wet is het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). Hierin staat wanneer en hoe overschrijdingen van de luchtkwaliteit moeten worden aangepakt. Het programma houdt rekening met nieuwe ontwikkelingen zoals bouwprojecten of de aanleg van infrastructuur. Projecten die passen in dit programma, hoeven niet meer te worden getoetst aan de normen (grenswaarden) voor luchtkwaliteit. De ministerraad heeft op voorstel van de minister van Infrastructuur en Milieu ingestemd met het NSL. Het NSL is op 1 augustus 2009 in werking getreden. Ook projecten die 'niet in betekenende mate' (nibm) van invloed zijn op de luchtkwaliteit hoeven niet meer te worden getoetst aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit. De criteria om te kunnen beoordelen of er voor een project sprake is van nibm, zijn vastgelegd in de AMvB-nibm.
In de AMvB-nibm is vastgelegd dat na vaststelling van het NSL of een regionaal programma een grens van 3% verslechtering van de luchtkwaliteit (een toename van maximaal 1,2 µg/m3 NO2 of PM10 ) als 'niet in betekenende mate' wordt beschouwd. In 2015 is door Infomil een onderzoek uitgevoerd naar de verhouding tussen de concentratie PM10 en PM2,5 in de lucht. Uit de resultaten hiervan blijkt dat de concentratie PM10 en PM2,5 in de lucht sterk samenhangen. Op basis hiervan merkt Infomil op dat "wanneer wordt voldaan aan de maatgevende grenswaarde voor PM10 , vrijwel altijd ook wordt voldaan aan de grenswaarde voor het jaargemiddelde concentratie PM2,5 ". Onderzoek Het plan biedt de mogelijkheid tot het realiseren van 43 woningen. Wat betreft de verkeersgeneratie is aansluiting gezocht bij de CROW-publicatie 381- Toekomstbestendig parkeren, december 2018. Deze publicatie geeft ook inzicht in de verkeersgeneratie van een groot aantal functies. De woningen zijn aan de hand van deze publicatie beschouwd als 'niet stedelijk'. De publicatie geeft aan dat rekening moet worden gehouden: 16 rijwoningen (koop) met maximaal 7,8 ritten per woning, 20 twee onder een kap (koop) met maximaal 8,2 ritten per woning en 7 sociale huurwoningen met maximaal 6 ritten per woning. De totale verkeersgeneratie bedraagt 331 ritten per etmaal.
Voor kleinere ruimtelijke en verkeersplannen die effect kunnen hebben op de luchtkwaliteit heeft de minister in samenwerking met InfoMil de nibm-tool april 2021 ontwikkeld. Daarmee kan op een eenvoudige en snelle manier worden bepaald of een project niet in betekenende mate bijdraagt aan luchtverontreiniging. Met behulp van deze rekenhulp is de toename van de stoffen NO2 en PM10 bepaald.
Conclusie Uit de berekeningen met de nibm-tool blijkt dat het plan de grens van 3% (een toename van 1,2 ug/m3 NO2 of PM10 ) niet overschrijdt. Het project kan derhalve worden beschouwd als een nibm-project. Nader onderzoek naar de luchtkwaliteit vanwege de toename van het verkeer is niet noodzakelijk.
28
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
4.8
Water
Op grond van artikel 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening moeten ruimtelijke plannen zijn voorzien van een waterparagraaf. Hiervoor moet het proces van de watertoets worden doorlopen. Bij het watertoetsproces gaat het om het hele proces van vroegtijdig meedenken, informeren, adviseren, afwegen en uiteindelijk beoordelen van de waterhuishoudkundige aspecten in ruimtelijke plannen en besluiten. Voor het plan is een watertoets uitgevoerd. Daarnaast zjin er meerdere overleggen gevoerd met het Waterschap Noorderzijlvest. Het plangebied maakt onderdeel uit van de Electraboezem 3e schil (peilgebied GPGKGM001), het bijbehorende vigerend peil is NAP -0,93 m. De watergangen in het plangebied zijn slecht onderhouden en op provisorische wijze verbonden met de hoofdwatergangen van het peilgebied. Hierdoor staat het waterpeil in het plangebied grotendeels onder invloed van neerslag en verdamping. Het waterpeil in de watergangen kan hierdoor in de natte periodes tot aan maaiveld oplopen en in de droge periodes kunnen de watergangen droogvallen. Het praktijkpeil (werkelijke peil) sluit niet aan bij het vigerend peil uit het peilbesluit. Ten behoeve van de nieuwbouwontwikkeling wordt het watersysteem in het plangebied aangepast. Met de aanpassing wordt het mogelijk om water in te laten uit de Electraboezem en weer af te voeren aan de Electraboezem.
Hierdoor kan het waterpeil in het plangebied worden beheerst. Deze aanpassing aan het watersysteem wordt nader beschreven in het nog op te stellen waterhuishoudkundig plan. In het waterhuishoudkundige plan wordt het optimale waterpeil voorgesteld en beschreven. Bij het peilvoorstel wordt rekening gehouden met de kans op bodemzetting, de archeologie in het gebied, de (water)beleving, de gewenste drooglegging en het bestaande gebied rondom het plangebied. Hiermee wordt geborgd dat er een robuust watersysteem wordt ontwikkeld dat voldoet aan de wensen en eisen van het waterschap en de gemeente.
4.9
M.e.r.-beoordeling
Toetsingskader De procedure van een milieueffectrapportage (m.e.r.) is volgens de Wet milieubeheer verplicht bij de voorbereiding van plannen en besluiten van de overheid over initiatieven en activiteiten van publieke en private partijen die belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kunnen hebben. Welke activiteiten dat betreft is aangegeven in het Besluit m.e.r. en de daarbij behorende bijlage. In de bijlage is onderscheid gemaakt tussen een: C-lijst met m.e.r.-plichtige activiteiten en daarbij behorende drempelwaarden; D-lijst met m.e.r.-beoordelingsplichtige activiteiten en de daarbij behorende drempelwaarden. Het doel van de m.e.r. is het milieubelang volwaardig mee te laten wegen bij de vaststelling van deze plannen en besluiten. Een belangrijk product van de m.e.r.-procedure is het milieueffectrapport (MER). Bij sommige besluiten is niet meteen duidelijk of sprake kan zijn van belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. In deze grensgevallen moet eerst worden beoordeeld of sprake is van een m.e.r.-plicht. Dit gebeurt door middel van een aparte procedure, de zogenoemde m.e.r.-beoordeling. Deze m.e.r.-beoordeling is ook vereist voor activiteiten die onder de drempelwaarden van het Besluit m.e.r. liggen. In dat geval gelden er geen vormvoorschriften en is sprake van een vormvrije m.e.r.-beoordeling.
Bij de vormvrije m.e.r.-beoordeling moet er volgens bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling worden getoetst aan de drie volgende hoofdcriteria: 1. 2. 3.
de kenmerken van het project; de plaats van het project; de kenmerken van de potentiële effecten.
Onderzoek
29
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
De aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject is opgenomen in onderdeel D, onder 11.2. Voor dergelijke ontwikkelingen gelden de volgende drempelwaarden: een oppervlakte van honderd hectare of meer; een aaneengesloten gebied en 2.000 of meer woningen omvat; of, een bedrijfsvloeroppervlakte van 200.000 m2 of meer. Met voorliggend bestemmingsplan worden 43 nieuwe woningen gerealiseerd. Hiermee ligt de beoogde ontwikkeling ver onder de genoemde drempelwaarden. Omdat de ontwikkeling in onderdeel D van het Besluit m.e.r. voorkomt, moet tevens bekeken worden of sprake is van belangrijke negatieve effecten voor het milieu die de uitvoering van een m.e.r. noodzakelijk maken. Alle mogelijke milieugevolgen van de activiteiten die voorliggend bestemmingsplan mogelijk maakt zijn onderzocht en staan beschreven in de Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling, die is opgenomen als bijlage in deze toelichting. Uit de aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling blijkt dat het plan (de woningbouwontwikkeling die in het voorliggende bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt) geen belangrijke negatieve gevolgen heeft voor het milieu. Op grond van deze uitkomsten kan het bevoegd gezag, bijvoorbeeld gelijktijdig met het vrijgeven van het voorontwerpbestemmingsplan, besluiten dat een verdere m.e.r.-procedure niet aan de orde is.
Conclusie Het plan leidt niet tot bijzondere omstandigheden die het opstellen van een MER of m.e.r.-beoordeling noodzakelijk maken.
30
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
Hoofdstuk 5 5.1
Juridische vormgeving
Algemeen
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de regels van het bestemmingsplan. De regels vormen samen met de verbeelding het juridische bindende deel van het bestemmingsplan. Zowel de verbeelding als de regels voldoen aan de verplichte landelijke standaarden voor de uitwisseling en vergelijkbaarheid van digitale bestemmingsplannen (IMRO2012 en SVBP2012). Het bestemmingsplan bestaat uit: 1. 2.
een verbeelding van het plangebied waarin alle bestemmingen van de gronden worden aangewezen; de regels waarin de bestemmingen worden beschreven en waarbij per bestemming het doel wordt of de doeleinden worden genoemd.
Bij het bestemmingsplan hoort een toelichting. Het bestemmingsplan met de daarbij behorende toelichting wordt langs elektronische weg vastgesteld.
5.2
Bestemmingsregels
Inleidende regels De inleidende regels bestaan uit twee artikelen, namelijk de 'Begrippen' en de 'Wijze van meten'. In de begrippen zijn de noodzakelijke begripsomschrijvingen opgenomen die worden gebruikt in de regels. Het bevat definities om misverstanden te voorkomen. De wijze van meten regelt hoe er moet worden gemeten. Bestemmingsregels Artikel 3 Agrarisch met waarden De agrarische percelen met landschappelijke, natuurlijke en/of cultuurhistorische waarden zijn bestemd als 'Agrarisch met waarden'. Deze gronden hebben met name een cultuurhistorische waarde in verband met de vroegere aanwezigheid van de Thedemaborg. Gebouwen zijn op de agrarische percelen niet toegestaan. De gronden mogen worden gebruikt als cultuurgrond voor het agrarisch bedrijf, maar het gebruik voor hout-, boom- en fruitteelt is verboden. De mogelijkheden om agrarische bouwwerken buiten het bouwvlak te bouwen zijn heel beperkt, dit houdt verband met de bovengenoemde waarden. Artikel 4 Groen De openbare groenvoorzieningen zijn bestemd als 'Groen'. Het bouwen van gebouwen is hier alleen toegestaan in het bouwvlak. Hier gelden de bestaande goot- en bouwhoogte. Voor bouwwerken, geen gebouwen zijnde, geldt een maximale bouwhoogte van 3 m. Artikel 5 Verkeer - Verblijf De wegen, paden en parkeerplaatsen binnen het plangebied zijn bestemd als 'Verkeer - Verblijf'.
Artikel 6 Water De bestaande historische grachten en sloten, alsmede de nieuw aangelegde sloten, zijn bestemd als 'Water'. De historische grachten en sloten van het voormalige borgterrein hebben ook de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie'. Artikel 7 Wonen In het plangebied wordt de bouw van 43 woningen mogelijk gemaakt. Voor een deel zijn dit twee-aaneengebouwde woningen en voor een deel zijn dit rijenwoningen. De woningen worden met de voorgevel in de voorste bouwgrens gebouwd. Een deel van de woningen wordt met een lage of hoge goothoogte - 4 m respectievelijk 8 m - gebouwd en een bouwhoogte van maximaal 12 m. Een ander deel van de woningen wordt met een lage goot- en bouwhoogte gebouwd, te weten respectievelijk 4 m en 8 m. De maatvoering is aangegeven op de verbeelding.
31
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
Alle woningen afgedekt met een kap met een dakhelling van minimaal 30° en maximaal 60°.De nokrichting van de woningen varieert. De woningen worden met de voorgevel hoofdzakelijk in en evenwijdig aan de voorstel bouwgrens gebouwd. Voor de aan- en uitbouwen en vrijstaande bijgebouwen geldt de bijgebouwenregeling van de gemeente Noordenveld. De toegestane oppervlakte aan aan- en uitbouwen en bijgebouwen hangt af van de omvang van het bouwperceel. Artikel 8 Waarde - Archeologische betekenis De archeologische resten in het plangebied, ter plaatse van het Thedemaborgerrein, zijn voorzien van de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologische betekenis'. Voor dit terrein geldt dat de archeologische resten in situ dienen te worden bewaard. Voor dit terrein geldt een specifieke onderzoeksaanbeveling die als bijlage bij de regels is opgenomen. Alleen voor bodemingrepen die niet dieper gaan dan 30 cm geldt een vrijstelling. Artikel 9 Waarde - Cultuurhistorie Het Thedemaborgterrein met de nog aanwezige grachten en -structuur en bomen, alsmede de historische verkaveling worden beschermd via de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie. Er is een verbod opgenomen voor het dempen van de grachten en voor het wijzigen van de oorspronkelijke verkavelingsstructuur. Algemene regels De algemene regels bestaan uit regels die gelden voor alle bestemmingen.
Het gaat daarbij om de anti-dubbeltelregel, algemene bouwregels, algemene gebruiksregels, algemene afwijkingsregels en overige regels. Overgangs- en slotregels In dit hoofdstuk is het overgangsrecht geregeld en is de slotregel vastgelegd.
32
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
Hoofdstuk 6 6.1
Uitvoerbaarheid
Economische uitvoerbaarheid
Voor de ontwikkelingen in het plangebied wordt een anterieure overeenkomst afgesloten tussen initiatiefnemer en de gemeente. Hierbinnen is ook het kostenverhaal voor de gemeente afgedekt. Tevens wordt er een planschadeverhaalsovereenkomst gesloten.
6.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
6.2.1
Participatie
Bij start van het voornemen, in 2017, is er een ontwikkelgame met stakeholders georganiseerd. De inbreng van de aanwezigen is meegenomen bij de nadere planuitwerking. Buurtschap Nietap was één van de aanwezige partijen. In november 2019 is de gezamenlijke uitwerking van het stedenbouwkundig plan met de omgeving besproken. De omwonenden hebben de ruimte gekregen om eigen ideeën in te brengen. Deze opmerkingen zijn bij de verdere uitwerking van het plan zoveel mogelijk meegenomen. Het definitieve stedenbouwkundig plan is in november 2021 aan de omwonenden gepresenteerd. De reacties op het uitgewerkte plan waren overwegend positief. De omwonenden zijn tijdens het proces tevens per nieuwsbrief en de projectwebsite geïnformeerd over de stand van zaken. Daarnaast zijn er ook individuele gesprekken gevoerd met direct belanghebbenden. Hierdoor zijn hun wensen zo goed mogelijk in het plan opgenomen. 6.2.2
Overleg
In het kader van het wettelijke vooroverleg is het bestemmingsplan opgestuurd naar de wettelijke overlegpartners. Hierop zijn geen inhoudelijke reacties ontvangen. 6.2.3
Zienswijzen
Het ontwerpbestemmingsplan is voor een periode van zes weken ter inzage gelegd. Hierop is 1 zienswijze ontvangen. Op basis van de ontvangen reactie is de verbeelding aangepast.
33
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
34
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
Bijlagen
35
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
36
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
Bijlage 1 Inspiratieboek
37
Thedemaborg, Nietap Inspiratieboek gewijzigd: november 2021
1
2
Inhoud
3
Aanleiding5 Proces6 Locatie en context9 Historie Nietap13 Een eerbetoon aan de Thedemaborg 15 Ontwikkeling Thedemaborg17 Visie19 Stedenbouwkundige schets21 Wonen aan de Thedemaborg27 Dubbel Steenhuis en Koetshuizen | Beeldkwaliteit 31 Borgwoningen | Beeldkwaliteit 33 Poortwachter | Beeldkwaliteit35 Wonen op Erve Hooilande Schuurwoningen | Beeldkwaliteit Boerderij-woonhuis Beeldkwaliteit
37 39 40
Colofon
41
4
01 Aanleiding De voormalige Thedemaborg en aangrenzende percelen te Nietap zijn in eigendom van Heijmans Vastgoed. Het is een historische locatie in een authentiek Drents dorp gelegen tegen de grens van Groningen. Aangrenzend op het eigendom van Heijmans Vastgoed heeft ook de woningcorporatie Woonborg een perceel grond in het bezit. Beide partijen hebben de wens om gezamenlijk tot een integrale en hoogwaardige ontwikkeling van het gebied te komen. De ontwikkelende partijen zijn samen met de Gemeente Noordenveld een proces gestart waarin co-creatie en vroegtijdige lokale participatie centraal staat. Alle stakeholders zijn vanaf het begin betrokken en uitgenodigd om mee te denken over de ontwikkelrichting voor het gebied. Dit om te komen tot een gedragen en relevante ontwikkeling voor Nietap en haar inwoners. Uniek in het ontwikkelproces is de toepassing van applied gaming. Heijmans Vastgoed heeft eind 2017 met de publieke en private stakeholders de game Redesire gespeeld. Door middel van de game zijn belangen en verlangen verbonden en uitgangspunten voor de ontwikkeling geformuleerd. Deze zijn vastgelegd en reeds gepubliceerd in een Gamelog.
< Foto genomen vanaf de voormalige Thedemaborg kijkend naar de J.P. Santeeweg
Thedemaborg, Nietap In combinatie met de bevindingen uit de door de woningcorporatie Woonborg gehouden enquête onder de inwoners van Nietap, vormen de resultaten uit de game Redesire de basis voor de ontwikkelrichting van het gebied. Deze ontwikkelrichting is in nauw overleg met de Gemeente Noordenveld verder uitgewerkt in dit inspiratiedocument. Wij hopen dat u ons enthousiasme voor het voorliggende plan deelt en met ons én onze partners de volgende stap gaat zetten naar daadwerkelijke realisatie. Ondertekening Heijmans Woningbouw Noord & Woonborg
5
6
Proces Woonborg beoogt een ontwikkeling van 12 sociale huurappartementen aan de Thedemalaan
2016 | De wens De gemeente Noordenveld heeft de wens om de Thedemaborg te activeren. De grond is in bezit van Heijmans.
Overleg met buurtschap Nietap
Woonborg haakt aan bij de planvorming van de Thedemaborg. De beoogde ontwikkeling aan de Thedemalaan moet integraal met de Thedemaborg worden ontworpen. Bovendien dient de inpassing het dorpse karakter van Nietap te respecteren.
11-2017 | Ontwikkelgame met stakeholders Aanwezigen: Gemeente, kunstenaars, buurtschap Nietap, ontwikkelaars en makelaars Conclusies: • Locatie weer onderdeel van centrum laten zijn Nietap. • Ontsluiting gerealiseerd via centrum. Dit bevordert leefbaarheid en de sociale cohesie • Ontwikkelen in verbinding en context omgeving. • Thedemaborg als stepping stone cultuurlandschappelijke route van en naar landgoed Nienoord. • Bouwen voor jonge gezinnen, starters en senioren.
04-2018 | Schetssessie en excursie
(variant B)
2 onder 1 kap woningen 12 Seniorenwoningen
(variant A)
10
2 onder 1 kap woningen Appartementen
(variant A) 10
Schaal 1:1000
Schaal 1:1000
Resultaten van de sessie • Ontwikkeling openbare route over borg. • Aandacht overgang openbaar/ prive voor en achter. • Niet bouwen op borg, maar aan weerszijden • Differentiatie woningbouw op basis van cultuurhistorie, • Geen reguliere woningbouw. • Uitzoeken geluidshinder • Afstemmen met Woonborg over het programma.
2 onder 1 kap woningen Appartementen
Schaal 1:1000
Thedemaborg, Nietap
Terugkoppeling Wethouder
10-2018 | Maquetteworkshop
Uitgangspunten heroverwegen. De hoeveelheid woningen moet worden afgestemd op het dorp. Het moet bovenal een uniek woonmilieu zijn. In een maquetteworkshop stelt de gemeente, ontwikkelaar en stedenbouwkundige een losser opgezet plan samen.
12-2018 | Voorlopig ontwerp Op basis van de laatste workshop is de luchtigere variant met 38 woningen uitgewerkt tot een nieuw plan. • Verkaveling van de Thedemaborg is enthousiast ontvangen door het team en de gemeente Noorderveld. • Het voorstel wordt voorgelegd aan de wethouder en stedenbouwkundige van de gemeente Noordenveld met de intentie om verdere stappen te gaan zetten met dit plan.
Info bijeenkomst
01-2019 | Inspiratieboek
Voorbesluit naar de raad
Heijmans en Woonborg stellen een inspiratieboek op om het proces te bundelen, te inspireren en de ruimtelijke kwaliteit en ambitie van het project over te brengen.
11-2019 Informatiebijeenkomst georganiseerd voor de inwoners van Nietap. 2020-2021 Nadere afstemming met Regio Groningen-Assen en de Provincie om tot gedragen plan te komen. 11-2021 Presentatie van definitief stedenbouwkundigplan aan omwonenden.
7
8
02 Locatie en context Het dorp Nietap en de locatie Nietap kent een rijk verenigingsleven. Onder de bevolking heerst een sterke verbondenheid met elkaar en met het dorp. Dit in combinatie met de centrale ligging, een weids landschap en aanwezige voorzieningen maakt Nietap een aantrekkelijke woonomgeving. Het in eigendom van Heijmans Vastgoed zijnde gebied (ca. 3.5 hectare) in Nietap is gelegen achter het centrum. Aan de noordwestzijde is het begrensd door de Thedemalaan, aan de noordoostzijde door de Hooilanden en aan de zuidzijde door lintbebouwing aan de J.P. Santeeweg. Het staat lokaal bekend als de Thedemaborg locatie. Vroeger stond hier de Thedemaborg. Thans resteren alleen nog de fundamenten en zijn de grachten nog waarneembaar in het landschap. De tuinen zijn al lange tijd geleden verdwenen en omgevormd tot grasland. Waar de Thedemaborg in een ver verleden het centrum van het dorp vormde is het nu een verborgen locatie waar de huidige lintbebouwing met de rug naar toe staat. Thedemaborg De Borg is inmiddels overgenomen door de natuur, Het steenhuis uit 1450 heeft plaats gemaakt voor een dichte groep van grote volwassen bomen. De watergangen vormen de fysieke overblijfselen van de
< Analyse op hoge schaal
Thedemaborg, Nietap Borg en kennen een grillig en natuurlijk voorkomen. Het bos en de watergangen vormen de natuurlijke relicten van de Borg. Het toegankelijk maken van deze plek zonder het natuurlijke karakter aan te tasten is een kans om het historische verhaal van Nietap opnieuw te vertellen. Met de nabijheid van Borg Nienoord als toeristische trekpleister kan de Thedemaborg op worden genomen als natuurlijkere en rustigere tegenhanger. Huidige staat van de Thedemaborg
Context beleid Voor een bijdrage om de borg te herstellen kan aanspraak worden gemaakt op een subsidie. Dit vereist echter maatwerk en is op basis van een projectplan. Voor het verder bepalen van de woningvraag wordt rekening gehouden met de Woonvisie van de gemeente Noordenveld. (Woonvisie, een tussenbalans 2006). Voor het plangebied zijn in het vigerende bestemmingsplan archeologische en cultuurhistorische waarden vastgelegd. In een dialoog met de gemeente Noordenveld wordt verder verkend hoe de ontwikkeling kan worden ingepast zonder de cultuurhistorische waarde van de plek aan te tasten
9
10
Thedemaborg
Thedemaborg, Nietap Visie Gemeente Noordenveld op de Thedemaborg In het ruimtelijk kader voor de Thedemaborg, opgesteld door de gemeente Noordenveld, is al het een en ander opgenomen. Zo is een kansen- en knelpuntenkaart opgesteld, waarin de historische entree van de Thedemaborg is te herstellen binnen de thema’s groen, blauw en rood. Het beleefbaar maken van het terrein voor bewoners, bezoekers is belangrijk. Formele poorten zijn op een bijzondere manier herkenbaar door groen (boomgroep, landart) of blauw (gracht, fontein) of grijs (bestrating). De poorten hebben een historische verwantschap maar zijn verschillend in markering. Ze zijn uniek en kunnen alleen op deze plek staan. Ze doen recht aan de cultuurhistorische en geschiedkundige waarden en versterken daarmee de oriëntatie op het landgoed. De verwantschap komt terug in een familie van vormgeving en of materialen.
Geluid N372 De nabijheid van de N372 zorgt voor een geluidscontour over een deel van het plangebied. Hiermee is rekening gehouden in de planvorming, ook zijn er metingen en berekeningen waar verderop in de bundel naar wordt verwezen. Bestaande ontwikkelingen Aan de J.P. Santeeweg is het woningbouwproject locatie Rottinghuis gerealiseerd. Er is een nieuwe ontsluiting via de J.P. Santeeweg gefaciliteerd waar dit plan op aan kan haken. Tevens wordt er met vier woningen een eerste voorkant gemaakt aan de voormalige Borg. De Borg wordt niet langer ontkend en wordt zo langzamerhand opgenomen in het weefsel van Nietap.
Bomengroepen en de watergangen als relicten van de Borg.
Woningbouwproject, locatie Rottinghuis, B+O architecten
< Fragment uit de kaart van het buitengebied, Omgevingsvisie Noordenveld 2030
11
12
Kaart van Nietap in 1800, Annodrenthe.nu
03 Historie Nietap Nietap Nietap ligt in de provincie Drenthe en grenst direct aan het Groningse Leek. Het is een echt grensdorp. Nietap heeft zijn bestaan te danken aan het feit dat de jonkers van Nienoord zeggenschap hadden over Leek. Echter hun macht reikte niet verder dan de beek de Lek, de grens met Drenthe. Als gevolg hiervan ontstonden in het huidige Nietap enkele gelegenheden waar het (in Leek verboden) borreltje kon worden gedronken. Men ging naar de ‘Nije Tap’, zoals de eerste herberg hier heette. Deze naam is daarna overgegaan naar die van het dorp. Tot op de dag van vandaag vormen de horecavoorzieningen in het dorp de basis voor het sociaal en cultureel leven in Nietap. Door geleidelijke uitbreidingen aan de zuidkant is Nietap de laatste vijftig jaar van een lintdorp veranderd in een komdorp. Samen met Terheijl kent het zo’n 1100 inwoners.
Thedemaborg, Nietap Thedemaborg Rond 1450 werd de Thedemaborg gebouwd door de burgemeestersfamilie Thedema. De nog aanwezige gracht herinnert hieraan. Nietap kende een weg in zuidelijke richting dat het dorp verbond met de uithof Ter Helle. De uithof werd later de havezate Huize Terheijl. In 1853 werd Huize Terheijl verkocht en afgebroken. Het veen in het ten zuiden van Nietap gebied was aanleiding tot een eeuwenlange grensstrijd tussen de verschillende verveners: de heren van Nienoord en de monniken, en later de familie Thedema. Bron: Historische vereniging Nietap
Vanaf de Thedemalaan richting het achterliggende agrarische gebied is nog een stuk onverhard pad aanwezig. Met daarlangs een aantal oudere bomen. Dit betreft een nog overgebleven deel van de historische structuren in het gebied.
Thedemaborg in 1622
< Kaart van Nietap in 1800, Annodrenthe.nu
13
14
03 Een eerbetoon aan de Thedemaborg De Thedemaborg is een cultuurhistorische locatie met potentie. Het activeren van deze nu nog achtergelegen plek biedt kansen voor natuur, recreatie, cultuurhistorie en wonen. Dit plan poogt een optimale balans tussen deze verschillende ambities te smeden. De locatie is in 2009 grondig onderzocht door ARC in opdracht van de gemeente Noordenveld. Dit onderzoek spreekt over twee terreindelen: het borgterrein (westelijk) en het voorterrein (oostelijk).
Thedemaborg, Nietap
Op het Borgterrein stond het steenhuis, maar was zelfs daarvoor bewoond in de Erf/bewoningsfase. In de onderstaande tijdlijn is zichtbaar hoe het grachtenpatroon en inrchting meerdere malen geheel is herzien. Afzonderlijk is dit terrein als behoudenswaardig beschouwd.
Op de linkerpagina is het proefsleuven-onderzoek op het voorstel gelegd. In het plan is het waardevolle Borgterrein met zijn oude fundamenten en grote bomen in ere gelaten en omlijst met woningen. Bovendien wordt het Borgterrein toegankelijk gemaakt voor bewoners en recreanten.
Het voorterrein is daarentegen nooit bebouwd en werd later in de 17e eeuw als tuin bij het borgterrein betrokken. Dit deel is afzonderlijk niet als behoudenswaardig beschouwd.
Fase 1: Erf/bewoningsfase
Fase 2: Het ontstaan van de Thedemaborg
Fase 3: Uitbreiding terrein
Fase 4: Sloop van de Thedemaborg
Heden: Overwoekerde Thedemaborg
Thedemaborg Voorterrein
Thedemaborg Voorterrein
Thedemaborg Voorterrein
Thedemaborg Voorterrein
Thedemaborg Voorterrein
Erf/bewoningsfase op terrein van de Thedemaborg Vondst kogelpotaardewerk in laatmiddeleeuwse sloot.
De vroegste fase van de Thedemaborg uit de periode midden 15e eeuw tot begin 17e eeuw.
De vroeg 17e eeuwse uitbreiding, waarbij de gracht is gedempt en een groter terrein werd omgracht.
1400
1500
< Het proefsleuven-onderzoek geprojecteerd op het Plan Thedemaborg
15
1600
1700
De situatie vanaf het midden van de 18e eeuw, De Thedemaborg werd gesloopt. De grachten uit fase 3 zijn nog deels aanwezig.
1800
Het borgterrein is nu een ontoegankelijk eiland met grote oude bomen. Het voorterrein is nu een weiland.
2020
Plan: Thedemaborg een eerbetoon
Thedemaborg Voorterrein
Het nieuwe plan omlijst het meest waardevolle deel van de historie van de borg. De Thedemaborg maakt weer deel uit van Nietap.
16
04 Ontwikkeling Thedemaborg
17
18
04 Visie Activeren van de Borg De voormalige Thedemaborg ligt tussen de Borg Nienoord en de voormalige Havezate Terheijl. Nienoord is een toeristische trekker met een museum, bioscoop en zwembad. Terheijl ligt in het natuurschoonbos en is een gewilde plek voor natuurliefhebbers. De Thedemaborg fungeert als nieuwe cultuurhistorische plek tussen deze twee recreatieve polen. Er wordt opnieuw betekenis gegeven aan de Thedemaborg door nieuw programma toe te voegen. Op de plek kunnen buurtbewoners, kunstenaars, kleine festivals of een timmerdorp organiseren. Deze tussentijdse activiteiten kunnen het draagvalk vergroten, bovendien wordt het Borgterrein voorbereid op de nieuwe invulling/aanpak. De borg wordt een openbare plek waarvan het verleden weer zichtbaar is. Het toegankelijk maken en het opschonen van de locatie is hiervoor een voorwaarde. Vervolgens wordt door middel van een doorsteek naar de Thedemalaan en de J.P. Santeeweg een cultuurhistorische route gevormd die de Borgen met elkaar verbindt.
Thedemaborg, Nietap Een interne dorpsroute De route faciliteert een verbinding die de dorpen Leek en Nietap informeel met elkaar verbindt. Langs de route wordt betekenis geven aan twee plekken: het Erf en de Borg. De nieuwe Erf- Borg – Dorproute is de basis voor het nieuwe plan. Het nieuwe woonprogramma zorgt voor ogen op de borg en creëert hierdoor een sociaal veilige route. Vanaf de J.P. Santeeweg komt een doorsteek naar de voormalige Thedemaborg. In een open carrévorm staan hier losse woningen om de natuurlijke Borg gepositioneerd. Via een doorsteek wordt Erve Hooilanden betreden. Het gaat om een los opgezet boerenerf met woningen die als het ware refereren aan schuren. Door de weg te vervolgen loopt men naar het centrum van Leek. Op de schaal van het dorp ontstaat zo een interne en informele dorpsroute.
Uithof Terheijl
Borg Nienoord trekt jaarlijks 120.000 bezoekers met het zwemkasteel, museum en wandelaars
Borg met hoofdgebouw en koetshuis < Concept op hoge schaal in vogelvluchtperspectief
19
20
Schetsmatige uitwerking plangebied
05 Stedenbouwkundige schets
Het erf bestaat uit drie volumes rondom een grote boom. Ze vormen samen een klein collectief woongemeenschap. De beleving van een boerenerf wordt zo gecreëerd. Rondom het erf ligt een grote groene weide die twee functies vervult. Ten eerste geeft het ruimte aan het dorpse leven door er grazers in de vorm van schapen of paarden te houden. Daarnaast bewaakt de weide het open zicht op de Borg. Een geluidswal tegen het verkeerslawaai is overbodig door de ruime maatvoering van de
10 Erve Hooilanden 2 Boerderijwoningen (A) 8 Schuurwoningen (B) 26 Thedemaborg 14 Tweekapperwoningen (C) 8 Koetshuizen (D) 2 Poortwoningen (E) 2 Zijwoningen (F)
A
7 Poortwachter 7 rijwoningen(G)
B B G
C
Rondje Borg De woningen worden ontsloten door een verharde weg rondom de borg. Aan de zuidkant is deze niet toegankelijk voor autoverkeer. Wel kan gedacht worden aan het aanleggen van een voetpad. Hiermee worden kleine ommetjes en een rondje Borg mogelijk.
FE EF
C
D D C C C C C
schetsmatige weergave plangebied
Drie woonsferen De ontwikkeling bestaat uit 3 woonsferen: Thedemaborg: verschillende statige borgwoningen rondom de groene borg. Een hiërarchische compositie met een knipoog naar het verleden. Een steenhuis met twee koetshuizen, In de vorm van rijwoningen en 2^1 kappers. Het zijn gemetselde volumes met karakteristieke elementen als bijvoorbeeld een schoorsteen.
Verkeer
laa
n
Buurtontsluiting Ontsluiting bij Calamiteiten Langzaam verkeer Wijkontsluiting Parkeren
de ma
Door de locatie op te schonen en een aantal halfverharde paden aan te leggen met kleine houten bruggetjes ontstaat een verblijfsplek voor de buurt. De oude toegangsweg van de Thedemaborg wordt openbaar toegankelijk gemaakt en verbindt opnieuw de borg met het oude dorp. Door niet op de borg zelf te bouwen, omarmt de bebouwing als het ware de locatie. Dit zorgt voor een besloten en dorps karakter. Het ensemble om de borg beschikt over een hoger volume met lagere flanken. Dit hoofdgebouw is een knipoog naar het voormalige steenhuis op de borg. Het hoofdgebouw beschikt over een poort die toegang geeft tot het achtergelegen erf. Deze poort staat in de as van de oude toegangsweg van de Thedemaborg.
43 wooneenheden
weide. Het nieuwe woonmilieu aan de Thedemaborg geeft Nietap een gezicht naar de Thedemaborg. Om de bestaande woningen aan de Thedemalaan goed aan te laten sluiten op de ontwikkeling valt te denken aan een verbreding van de aangrenzende sloot en kunnen achtertuinen eventueel worden vergroot.
Th e
Opzet De Borg behoudt zijn natuurlijke karakter. Het behouden van de grote bomen op de borg zorgt voor een hoge groene pruik die zichtbaar is vanaf de rondweg.
Thedemaborg, Nietap
Richting Leek
Erve Hooijlanden Een woonerf met grondgebonden rijwoningen in grotere losstaande volumes, de ‘schuren’. Met daarnaast een 2^1 kap volume; als het ware de boerderij. De losstaande volumes die contrasteren door kleurgebruik met de gebouwen aan de borg. Het erf beschikt over een uniform grondvlak met een grote boom in het midden.
J.P. Santeeweg
Naar N372
21
Ex tra ac h
ter t
uin
Ex t
ra ac h
te r
tu
in
22
Voorlopige uitwerking van het plangebied
Thedemaborg, Nietap Gebruik openbaar/privé
Twee kleine collectieve boomgaarden bieden ruimte voor spelende kinderen of het verbouwen van groente en fruit. Poortwachter Entree van het borgterrein. Woonborg ziet hier graag seniorenwoningen. De rijwoningen (het woonblok) wordt qua architectuur afgestemd op de borgwoningen. Routing en parkeren Erve Hooilanden wordt via de Thedemalaan ontsloten. De Thedemaborg en de Pootwachter ontsluiten via de J.P. Santeeweg. Het autoluwe karakter van beide gebieden wordt zo bewaard. Tussen de twee sferen is een langzaam verkeersroute opgenomen. Parkeren gebeurt op eigen erf of in de vorm van kleinschalige parkeerhofjes. Hierdoor staan er geen auto’s in het zicht en is de Borg gevrijwaard van obstructies. Uitgeefbaar 27,5% (10.662 m2) van het totale plangebied (19.100 m2) is uitgeefbaar. Tevens wordt er 2.225 m2 water aan het plangebied toegevoegd om te compenseren voor het nieuw bebouwd oppervlak van de ontwikkeling.
Privé Collectief Openbaar
Klimaatbestendigheid Wateroverlast door hevige buien staat volop in de belangstelling. De riolering kan dergelijke zware regenbuien niet verwerken. Daar komt bij dat het verharde oppervlak de laatste jaren is toegenomen, waardoor niet al het water kan wegzakken in de bodem. Het regenbestendig maken van een woonomgeving is het meest efficiënt bij veel relatief kleine en lokale maatregelen. In dit plan is rekening gehouden met een watercompensatie door het vergroten van het wateroppervlak rondom de borg en bestaande sloten, een nauwkeurige toets moet in samenspraak met experts worden uitgevoerd.
Geluidscontouren (dB) 51 -53 48 - 51 0 - 48 x: xx/xx
4: 42/49 2: 50/49 6: 48/49
8: 47/49 11: 48/49 12: 48/49 13: 47/49
Geluid In een geluidsadvisering van 18 november 2018. is het opgemeten verkeerslawaai getoetst aan het stedenbouwkundig plan. Resulterend zijn er geen aanvullende geluidswerende maatregelen vereist voor de woningen. < Plankaart
Hogere grenswaarden
23
24
Thedemaborg, Nietap
schetsmatige weergave zicht vanaf de N372 op het erf en de borg
25
26
9m
Impressie van mogelijke bebouwing rondom de borg
11m
1m 5m
7m
6,5m
2m
06 Wonen aan de Thedemaborg De ontwikkeling bestaat uit 3 woonsferen: Erve Hooilande, de Thedemaborg en de Poortwachter. Verschillende statige borgwoningen rondom de groene borg. Een hiërarchische compositie met een knipoog naar het verleden. Een dubbel steenhuis met twee koetshuizen, in de vorm van rijwoningen en 2^1 kappers. Het dubbele steenhuis is het meest in het oog springende volume. Het volume is rijziger en krijgt een hoge goothoogte en staat bovendien op de middenas van de oude Borg. De twee koetshuizen (mogelijk starters of seniorenwoningen) met een lage of hoge goot staan in de flanken van de borg. Ook staan er borgwoningen in de vorm van een 2^1 kapwoning. Deze volumes beschikken over een lagere dakgoot en identiek metselwerk. Het dak beschikt over een donkere dakpan en eventueel schoorstenen voor meer samenhang.
Dorpstraat De groene borg is het adres van deze woningen. Dit wordt benadrukt met een dorpsstraat rondom de borg. De materialisering refereert naar een karakteristieke dorpsidentiteit. Denk hierbij aan gebakken klinkers. Om de dorpse uitstraling te
garanderen wordt de rijloper optisch versmalt. Het gebruik van ruwere materialen zoals kasseien benadrukken de rijloper. De woningen krijgen geen voortuin, maar een ‘Delftse stoep’ die ruimte biedt voor plantenbakken of een konkelbankje. Het stoepje is belangrijk voor de overgang van openbaar naar privé. De woningen in het oostelijke deel (historisch voorterrein) krijgen een voortuin. Hierdoor krijgt de voormalige borgtuin een eigen karakter. Het dwarsprofiel van de straat ligt op afschot die afloopt richting de watergangen van de Borg. Hierdoor kan het regenwater dat op de daken valt oppervlakkig en zichtbaar naar de gracht rondom de borg worden afgevoerd. Dit helpt bij het regenbestendig en klimaatbewust maken van deze buurt.
Parkeren uit het zicht Geparkeerde auto’s staan op eigen erf of in kleinschalige parkeerhofjes achter de rooilijn van de bebouwing. Hierdoor staan de auto’s uit het zicht. Het zicht op de borg wordt hiermee gevrijwaard van geparkeerde auto’s. De parkeerkoffers zijn ingepakt met hagen van ca. 80 cm, om de auto uit het zicht te onttrekken. Tevens valt te denken aan enkele kleine bomen tussen de auto’s om de verharding visueel te breken.
Thedemaborg, Nietap
Opzet woningen refereert naar de Borgen met een hoofdgebouw en koetshuis.
Informele verdeling rijloper
Oppervlakkig afwateren in de openbare ruimte
27
28
Thedemaborg, Nietap Groene borg De oevers van de Themaborg aan de binnenkant van de watergangen houden hun natuurlijke grillige karakter. Langs deze oever groeit riet en andere waterplanten. Deze binnenoevers staan in schril contrast met de statige buitenoevers. Het rechttrekken van de beschoeiing en het voorzien van een plasberm voor de veiligheid, draagt bij aan de beoogde contrastwerking. Dit moet in beheer worden afgestemd met de waterschappen en de gemeente. Het terrein van de borg wordt opgeschoond. Onwenselijke onderbegroeiing (struwelen) wordt weggehaald om doorzichten over de borg te realiseren. Daarnaast wordt de begroeiing uitgedund. De huidige bomen staan te dicht op elkaar, en beconcurreren elkaar om genoeg licht te krijgen. De zogenaamde ‘toekomstbomen’ kunnen zo verder groeien en hun volwassenheid bereiken. Over de borg worden informele paden aangelegd, die leiden naar eenvoudige loopbruggen.
Uitwerking In overleg met de gemeente worden de bovenstaande uitgangspunten nog nader getoetst op overeenkomsten met het vigerend Programma van Eisen Openbare Ruimte. Daarnaast vindt ook toetsing plaats op maakbaarheid, locatie specifieke (on)mogelijkheden, én betaalbaarheid. Dit laatste bezien in relatie tot de totale, onderliggende businesscase. Voetgangersbruggen naar de Borg op primaire route. Op de secundaire route geven loopplanken toegang tot de borg.
Natuurlijke taluds .
< Ooghoogteperspectief Thedemaborg
29
30
06 Dubbel Steenhuis en Koetshuizen | Beeldkwaliteit De architectuur van het hoofdensemble refereert naar de historische Borgen of Havezaten. Aan de noordzijde van de Borg ligt het steenhuis. Aan de oost- en westzijde van de borg wordt met twee stroken rijwoningen de zogenaamde koetshuizen gesymboliseerd. Voor het hoofdgebouw zijn de volgende richtlijnen van toepassing
Plaatsing Het dubbele steenhuis bestaat uit twee wooneenheden (2^1 kap) en is het middelpunt van het ensemble. Elk koetshuis bestaat uit geschakelde brede rijwoningen aan weerszijde van de borg. Hoofdvorm Het steenhuis is een accent binnen het ensemble rondom de borg, Het krijgt een hoge goothoogte om een statig uiterlijk te creëren. Het volume beschikt over een schilddak of zadeldak. De koetshuizen hebben een lage of hoge goothoogte. De koetshuizen beschikken over een schilddak of zadeldak met eventueel schoorstenen.
31
Architectuur Statige uitstraling met toevoeging van traditionele kenmerkende elementen. De gevelindeling dient zowel het koetshuis als het steenhuis als één volume te versterken en niet de aparte wooneenheden te benadrukken. Materiaal en kleurstelling Eenduidig licht gemêleerd metselwerk. Daken bedekt met grijze/ zwarte pannen. Donkere dakpannen verwijzen historisch gezien naar welgestelden. Historisch gezien was een donkere pan duurder dan een oranje dakpan. Bijgebouwen Qua vormgeving en materiaalgebruik afgestemd op het hoofdgebouw. Bergingen die op de erfgrens staan worden uitgevoerd met zwart potdekselplanken met een zadeldak met dezelfde donkere dakpan als het hoofdvolume.
Steenhuis Thedemaborg
Havezate Westerheijl, Leek (in aanbouw)
< Hoofdgebouw georienteerd naar de Borg
32
06 Borgwoningen | Beeldkwaliteit
33
De overige woningen aan de borg zijn de tweekappers. Hiervoor zijn de volgende richtlijnen van toepassing: Plaatsing Tweekappers staat in de rooilijn parallel aan de oostelijke en westelijke singel. Hoofdvorm Het gebouw heeft een schilddak of zadeldak met een lage goothoogte (eerste bouwlaag) om de dorpse uitstraling te waarborgen. Architectuur Traditioneel met ingetogen gevelindeling en toevoeging van traditionele kenmerkende elementen zoals schoorstenen. De tweekappers zijn ondergeschikt aan het hoofdensemble. Materiaal en kleurstelling Roodbruin of zandkleurig metselwerk. Daken bedekt met donkere pannen.
Havezate Westerheijl, Leek (in aanbouw)
Bijgebouwen Qua vormgeving en materiaalgebruik afgestemd op het hoofdgebouw.
Roomsteeg Leek
< Woningen met een lage goothoogte
34
07 Poortwachter | Beeldkwaliteit De ontwikkeling bestaat uit 3 woonsferen: Erve Hooilande, de Thedamaborg en de Poortwachter Bij de entree van het plangebied worden maximaal 7 senioren woningen toegevoegd. De geschakelde woningen vormen één geheel. Er is veel belangstelling voor seniorenwoningen. In 2017 is met buurtschap Nietap een enquête gehouden onder de bewoners. De doelgroep met leeftijd vanaf 55 jaar is met 40 geïnteresseerden het meest vertegenwoordigd. Van deze doelgroep wonen 10 momenteel in een huurwoning. Opgemerkt wordt dat ondanks dat de enquête niet is verstrekt aan bewoners van Leek zich spontaan enkele geïnteresseerden vanuit Leek hebben gemeld.
35
Hoofdvorm Het volume bestaat uit één bouwlaag en een kap. Het volume beschikt over een zadeldak en een substantiele onderbreking van de langskap.
Architectuur Om het dorpse karakteristiek vanaf de Thedemalaan te behouden wordt gekozen voor rijwoningen met één bouwlaag met kap.
Materiaal en kleurstelling Donker gemêleerd metselwerk of houten bekleding Plaatsing Het woonblok is prominent zichtbaar vanaf de Thedemalaan. De nokrichting is haaks op de weg.
Bijgebouwen Qua vormgeving en materiaalgebruik afgestemd op het hoofdgebouw.
Nieuwbouw voorbeeld
36
impressie uitwerking Erve Hooilande
08 Wonen op Erve Hooilande De ontwikkeling bestaat uit 3 woonsferen: Erve Hooilande, de Thedamaborg en de Poortwachter Erve Hooijlanden: Een woonerf met grondgebonden rijwoningen in kloeke volumes, als het ware schuren en een 2^1 kapboerderij. De schuren zijn donkerkleurige volumes en zorgen voor een duidelijk verschil met de gebouwen aan de borg. Het woonhuis heeft de opzet van een "boerderij". Hierdoor is een ruim volume mogelijk dat geschikt is voor twee wooneenheden. Het gaat om een gemetseld volume met pannen of rietenkap. Het erf De woningen staan rondom een autoluw erf met een grote solitaire boom in het midden. Qua verharding kan worden gedacht aan halfverharding of betonstraatstenen om een boerenerf-identiteit te creëren. De gebouwen staan direct op het erf, waardoor er een zekere informaliteit ontstaat. Een informaliteit die men kent van de boerenerven uit de omgeving. Kleine boomgaarden in de oksels van het erf geven extra ruimte aan de erfbewoners voor bijvoorbeeld speelruimte, een moestuin of het verbouwen van fruit. Een parkeerhof met hagen geeft ruimte aan voldoende parkeergelegenheid voor bewoners en bezoekers.
Thedemaborg, Nietap De weide Rondom het erf ligt een grote groene weide die twee functies vervuld. Ten eerste geeft het ruimte aan het dorpse leven door er mogelijk grazers in de vorm van schapen of paarden te houden. Daarnaast wordt het open zicht op de Borg behouden.
Voorbeeld erf met halfverharding
Boeren moestuin
Boomgaard met fruitbomen < Doorsnede Erve Hooilanden
37
38
08 Schuurwoningen | Beeldkwaliteit Erve Hooilanden bestaat uit twee schuurvolumes met daarin geschakelde woningen en een boerderij. De erfbebouwing vormt een contrast met de woningen rondom de borg voor de schuurwoning zijn de volgende richtlijnen van toepassing: Plaatsing Schuurwoningen staan met een langskap aan het erf. Entrees aan het collectieve erf. Hoofdvorm Het schuurvolume beschikt over een zadeldak met een lage en/of hoge goot.
Architectuur Eigentijdse vertaling van karakteristieke schuurvolumes met verholen goten. De gevelindeling dient de schuur als één volume te versterken en niet de aparte wooneenheden te benadrukken. Materiaal en kleurstelling Donkere gevelbekleding of metselwerk die contrasteert met de bebouwing rond de borg.
< Referentie schuurvolumes met een lage goothoogte.
Bijgebouwen Qua vormgeving en materiaalgebruik afgestemd op het hoofdgebouw. Bergingen worden integraal in de ontwerpopgave meegenomen.
39
08 Boerderij-woonhuis | Beeldkwaliteit De boerderijwoning bestaat uit twee woningen onder een dak. De erf bebouwing vormt een contrast met de woningen rondom de Borg. Hiervoor zijn de volgende richtlijnen van toepassing:
Materiaal en kleurstelling Roodbruin of zandkleurig metselwerk of zwart tot grijs geschilderde houten gevelbekleding. Daken bedekt met matte oranje dakpannen of riet
Plaatsing Het volume staat met langs- of dwarskap aan het erf. Entrees georiënteerd op het collectieve erf.
Bijgebouwen Qua vormgeving en materiaalgebruik afgestemd op het hoofdgebouw.
40
Hoofdvorm Het volume kent een T-opzet, met een duidelijke voorzijde. Het volume beschikt over een zadeldak met een lage of hoge goot. Architectuur Eigentijdse vertaling van een karakteristieke boerderijwoning. De gevelindeling dient de woning als één volume te versterken en niet de aparte wooneenheden te benadrukken.
Voorbeeld nieuwbouw T-boerderij
Colofon
41
Titel Thedemaborg, Nietap | Inspiratieboek Datum november 2021
Projectgroep Heijmans vastgoed Woonborg
heijmans.nl woonborg.nl
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
80
bestemmingsplan Thedemaborg Nietap
Bijlage 2 Archeologisch onderzoek
81
Nietap, Thedemaborglocatie gemeente Noordenveld, Dr.
Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase Definitief Steekproefrapport 2021-08/08
Nietap, Thedemaborglocatie gemeente Noordenveld, Dr.
Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase Definitief Steekproefrapport 2021-08/08
Nietap, Thedemaborglocatie gemeente Noordenveld, Dr. Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende fase Een onderzoek in opdracht van BügelHajema Adviseurs bv Steekproefrapport 2021-08/08 ISSN 1871-269X Status: Definitief Auteur: drs. C.R.C. Schamp (senior KNA-archeoloog/-prospector, registratienr. Actorregister: 46647395) Autorisatie: dr. J. Jelsma (senior KNA-archeoloog/-prospector, registratienr. Actorregister: 35453178) Goedgekeurd door de bevoegde overheid gemeente Noordenveld, dhr. K. Verschoor d.d. 29 september 2021 De Steekproef bv werkt volgens de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.1 en SIKB-BRL 4000. Voor dit onderzoek gelden protocollen 4002 & 4003. Foto’s en tekeningen zijn gemaakt door De Steekproef, tenzij anders vermeld. © De Steekproef bv, september 2021 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder bronvermelding. De Steekproef bv aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. De Steekproef bv Archeologisch Onderzoeks- en Adviesbureau adres Hogeweg 3, 9801 TG Zuidhorn telefoon 050 – 5779784 internet www.desteekproef.nl e-mail info@desteekproef.nl kvk 02067214
Inhoud Samenvatting Administratieve gegevens van het plangebied 1. Inleiding........................................................................................................................... 1 1.1 Aanleiding en doel (KNA 4.1: LS01)..........................................................................1 1.2 Locatie (KNA 4.1: LS01, LS02)..................................................................................3 1.3 Beleid (KNA 4.1: LS01)............................................................................................4 2. Bureauonderzoek (KNA 4.1: LS06)......................................................................................5 2.1 Bronnen................................................................................................................. 5 2.2 Fysische geografie (KNA 4.1: LS04)...........................................................................5 2.3 Archeologie (KNA 4.1: LS04)....................................................................................8 2.4 Historische geografie (KNA 4.1: LS03).....................................................................12 2.5 Archeologisch verwachtingsmodel (KNA 4.1: LS05)..................................................15 3.
Veldonderzoek (KNA 4.1: VS05).......................................................................................16 3.1 Methoden en technieken (KNA 4.1: VS01)...............................................................16 3.2 Resultaten veldwerk (KNA 4.1: VS02, VS03).............................................................17 4. Conclusies en advies (KNA 4.1: VS07)..............................................................................18
Gebruikte bronnen Lijst van figuren en tabellen Appendix: I. II. III.
Archeologische periodes Boorbeschrijvingen Boorstaten
Samenvatting In opdracht van BügelHajema Adviseurs bv is door De Steekproef bv plangebied “Thedemaborglocatie” in Nietap, in de gemeente Noordenveld, archeologisch onderzocht. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen nieuwbouw van woningen. Conform het beleid van de gemeente Noordenveld is een archeologisch onderzoek noodzakelijk omdat de nieuwbouw tot graafwerkzaamheden zal leiden die dieper gaan dan 0,30 meter beneden maaiveld. Deze bodemingrepen vormen een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische waarden. Voorafgaand aan het veldwerk is een archeologisch bureauonderzoek met een archeologisch verwachtingsmodel opgesteld. Tijdens het veldonderzoek is dit verwachtingsmodel getoetst. Uit het bureauonderzoek bleek dat in het plangebied hoge zwarte enkeerdgronden (essen) voorkomen en mogelijk ook een beekdal. Essen liggen vaak op gunstige plekken zoals zandkoppen, die ook in het verleden aantrekkelijk waren voor bewoning. In het onderzoeksgebied heeft de Thedemaborg gestaan. Deze dateert vermoedelijk uit de tweede helft van de 15e eeuw en werd rond het midden van de 18e eeuw gesloopt. Op het Thedemaborg-terrein (ten oosten van het voorliggend plangebied) zijn in het verleden meerdere archeologische onderzoeken uitgevoerd, waaruit is gebleken dat het borgterrein en het voorterrein behoudenswaardig zijn (Soetens 2003, Bakker 2004, 2005 en De Wit 2009).
In opdracht van de gemeente is in 2005 eerder archeologisch booronderzoek uitgevoerd voor een grotendeels overlappend stuk van het huidige plangebied (niet geregistreerd in Archis 3, Bakker 2005). Dit betrof een gebied ten noorden en ten oosten van het Thedemaborgterrein waar woningbouw gepland was (Bakker 2005; zie Figuur 9). In overleg met de gemeente (dhr. K. Verschoor, beleidsmedewerker gemeente Noordenveld; email van 23 augustus 2021) is daarom besloten om in deze delen geen nieuw booronderzoek uit te voeren en de aanbevelingen over te nemen uit het onderzoek van Bakker (2005). In totaal zijn tijdens het veldonderzoek zes boringen verricht. Onder een verstoord pakket is deels een restant van een esdek aanwezig, gelegen op dekzand en beekdalafzettingen. Tijdens het veldonderzoek zijn geen (eenduidige) archeologische indicatoren aangetroffen of aanwijzingen voor bodemvorming gevonden. Selectie-advies door drs. C.R.C. Schamp (senior KNA-archeoloog/prospector) Inventariserend veldonderzoek: verkennende fase Op basis van de resultaten van het voorliggend booronderzoek, achten wij de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden voor de zuidwestelijke zone van het plangebied laag. Wij adviseren daarom voor dit deel van het plangebied verder geen archeologisch vervolgonderzoek (Figuur 14: groen omlijnd).