CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 - Knelpuntenanalyse organisatie.pdf

Besluitvormende vergadering 11 juli 2022, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Perspectiefschets 20235.835 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Inleiding De omgeving waarin de gemeente Noordenveld haar werk doet verandert in hoog tempo. Digitalisering, individualisering, (dubbele) vergrijzing, inwoners en ondernemers die hogere eisen aan de snelheid en kwaliteit van onze dienstverlening stellen, krapte op de woning- en arbeidsmarkt, crises met mondiale impact, een rijksoverheid die steeds meer taken overhevelt tegen steeds krapper wordende budgetten. Het is slechts een kleine greep uit de onderwerpen die druk van buiten veroorzaken op onze gemeente. Inmiddels hebben we (mede als gevolg van deze externe druk) ook te maken met interne druk in de organisatie. We zien een oplopend (langdurig) ziekteverzuim, we hebben moeite om vacatures te vervullen, we hebben te maken gekregen met een aantal onvoorziene omstandigheden zoals de bodemverzakkingen in Middenveld, de neerwaartse bijstelling in het Gemeentefonds van ruim 2 miljoen euro, de opvang van Oekraïners en de Coronacrisis. Ondertussen bereiden we, na de decentralisaties in het Sociaal Domein, de komst van de tweede grote stelselwijziging voor, de Omgevingswet. Dat betekent een steeds groter beroep op onze slagvaardigheid, creativiteit, deskundigheid en flexibiliteit. Het betekent ook meer werkdruk omdat daar waar verandering, nieuwe taken, vacatures of ziekte aan de orde is, het (tijdelijk) een extra stap van de medewerkers vraagt in onze organisatie.

Naast deze ontwikkelingen zien we ook dat we zaken hebben laten liggen in de afgelopen jaren waardoor we nu toe zijn aan groot onderhoud in de organisatie. Bovenstaande brengt spanning met zich mee in werkklimaat en werkplezier. De oplossing om te komen tot dat herstel van werkklimaat en werkplezier is geen enkelvoudige. Op meerdere terreinen en lagen is verandering, actie noodzakelijk om te komen tot verbetering van de situatie. Doel is uiteindelijk om met plezier aan het werk te zijn bij de gemeente Noordenveld en de goede dingen te doen en deze ook goed te doen. Die route is er één van "samen”. Alleen door de dialoog aan te gaan en samen de schouders er onder te zetten kunnen we werken aan herstel van werkplezier en werkklimaat. De onderwerpen werkklimaat (waaronder werkdruk) en werkplezier zijn al langere tijd onderwerp van gesprek met de Ondernemingsraad. Zij hebben vanwege het ontbreken van voldoende voortgang op de verschillende gespreksonderwerpen hun taken begin maart neergelegd. De personele problemen zijn volgens hen groot en de OR ervaart onvoldoende tijd en denkkracht in de organisatie beschikbaar om dat tot een goed eind te brengen. Om het gesprek niet stil te laten vallen zijn in april en mei met alle teams onder begeleiding van Arbode gesprekken gevoerd. De uitkomsten zijn gebundeld in een rapport dat inmiddels beschikbaar is voor de organisatie.

Bovenstaande vraagt om een verdere doorontwikkeling van de organisatie. De hierna volgende analyse, opgesteld door het managementteam in afstemming met de teamleiders, maakt daar onderdeel van uit. De scope van deze notitie betreft de knelpunten in de organisatie op dit moment. De notitie gaat nadrukkelijk niet over het realiseren van nieuwe ambities die bijvoorbeeld voortvloeien uit het coalitieakkoord. De knelpunten die het managementteam ziet, zijn onder te verdelen in 5 thema's. Deze zijn: 1. Basis op orde 2. Personeelsbeleid 3. Leiderschap 4. Rolbewust samenwerken 5. Missie, visie, strategie

Het is een bewuste keuze geweest het stuk zo op te bouwen. Van de basis op orde (als dat niet klopt dan draaien de raderen van de machine sowieso niet), via het personeelsbeleid (hoe waarderen en faciliteren wij het grootste kapitaal in onze organisatie) naar leiderschap (hoe geven we sturing aan de organisatie en de mensen die er werken) naar de wisselwerking met de bestuurlijk laag in de thema's ‘rolbewust samenwerken’ en ‘visie’. Als alles op orde zou zijn, dan waren we de opsomming begonnen met punt 5. Vanwege het eerdergenoemde groot onderhoud aan de organisatie vinden we dat de nu gekozen volgorde meer recht doet aan de situatie. Eerst zorgen dat het weer kan draaien en van daaruit rust en ruimte creëren om ons te buigen over missie, visie en strategie. In sommige gevallen zien we een oplossingsrichting voor andere (nog) niet. Dat vergt eerst een andere verkenning, meer inzicht om te kunnen besluiten wat er nodig is. Deze notitie is daarom niet volledig en zal in de loop van de tijd nog aangevuld worden. 1. Basis op orde Bij dit thema beschrijven we de onderwerpen die de organisatie als geheel raken. Het kan leiden tot kwetsbaarheid, inefficiëntie, frustratie. Dit terwijl het onderwerpen zijn die “in basis goed op orde” zouden moeten zijn. a.

ICT In 2021 hebben we te maken gekregen met de uitfasering van Mozard en de implementatie van vijf grote vakapplicaties: − Zaaksysteem.nl (zaaksysteem voor gehele organisatie) − GOUW (Belastingen) − LEEF (ruimtelijk domein) − MAIS-Flexis (archiefsysteem) − X-Works (sociaal domein) − Invoeren bellen / werken met Teams De implementatie van zes nieuwe applicaties was en is nog steeds een enorme uitdaging voor de collega’s van ICT. We moeten steeds meer applicaties beheren, wat ons niet altijd goed lukt vanwege onder andere de beschikbaarheid van capaciteit. Het vraagt bij ICT over de hele line een heroriëntatie: Welke taken willen en kunnen we zelf blijven uitvoeren. En voor welke taken zou het reëler zijn de samenwerking te zoeken met andere gemeenten en/of leveranciers? We gaan aan de slag met een plan dat het antwoord moet gaan geven op die vragen. Daarvoor hebben we externe capaciteit beschikbaar. Tot die tijd vullen we bepaalde vacatureruimte niet in en huren we capaciteit in waar dat nodig is. Dat houdt ons flexibel totdat we de keuzes hebben gemaakt. Naast de impact van deze enorme hoeveelheid nieuwe applicaties hebben ook gebruikers moeite om alles onder de knie te krijgen. Het is veel tegelijkertijd en we zien dat applicaties vaak nog aan ontwikkeling onderhevig zijn in de eerste periode dat ze gebruikt worden.

Dat vraagt en heeft van onze medewerkers ontzettend veel gevraagd, terwijl het reguliere werk ook doorgaat. We moeten in de toekomst meer aandacht hebben voor de impact die de introductie van een applicatie heeft op de werkvloer. We zijn te gemakkelijk over het gesignaleerde knelpunt dat dit te veel applicaties in één keer zijn, heengestapt.

b. Digitalisering personeelsadministratie Al geruime tijd werkt het team P&O aan de digitalisering van de P&O-processen. De laatste jaren zijn daarin al diverse stappen gemaakt. Deze ondernomen stappen zijn veelal gestuurd vanuit P&O en dus aanbodgericht. Als het aan ons ligt zouden we toe moeten naar een situatie waarbij we veel meer kijken naar waar de (toekomstige) behoefte van de organisatie ligt. Waar willen we als MT op sturen en welke informatie hebben we daarvoor nodig. Het verder digitaliseren van de P&O-processen stelt ons in staat om vraaggericht en vanuit een strategisch doel informatie te vergaren. Het opleveren van managementinformatie is op dit moment arbeidsintensief en ingewikkeld. Daarnaast merken wij dat de urgentie om verdere stappen in het digitaliseren van P&O-processen te zetten met het thuiswerken is toegenomen. Door de verdere digitalisering van de P&O-processen krijgen we onder andere gestroomlijndere processen, meer inzicht in en grip op processen en kunnen we beter en gemakkelijker sturen op formatie en personeelskosten. Daarnaast maakt het (thuis)werken op afstand gemakkelijker, kunnen we gegevens sneller verwerken en complexe informatie op een eenvoudige manier weergeven. Kortom, om meer toekomstbestendig te zijn en minder kwetsbaar in de uitvoering is het zetten van verdere digitale stappen noodzakelijk.

Het ontbreekt het team momenteel vooral aan tijd om dit proces snel en goed op te pakken. Voorgesteld wordt dan om dit op te pakken met behulp van professionele, externe ondersteuning. De kosten bestaan uit de begeleiding van de aanbesteding (inclusief het formuleren van de gewenste uitkomst na de aanbesteding) en de aanschaf van een nieuwe applicatie / mogelijk de uitbreiding van de bestaande applicatie. c. Bodembeweging en bouwprotocol De laatste jaren hebben wij als gemeente steeds meer te maken gehad met de effecten van klimaatverandering. Periodes van droogte wisselen afgewisseld met flinke hoosbuien worden ook voor Noordenveld steeds normaler en hebben effect op onze bodem maar ook op de manier waarop we omgaan met de inrichting van onze openbare Ruimte en het uitvoeren van werkzaamheden in de kwetsbare ondergrond. Een mooi voorbeeld daarvan is het bouwprotocol. Het toepassen van het bouwprotocol vraagt echter veel kennis en kunde van onze medewerkers en daarmee inzet van tijd. Deze ontwikkelingen vragen een andere manier van denken en doen. Ook voor onze inwoners is dit nieuw en zij wenden zich met veel vragen tot onze organisatie. Momenteel beschikken wij over onvoldoende kennis, kunde en capaciteit om een goed advies en antwoord te geven op vraagstukken die bij dit dossier horen. Het is nodig om hiervoor extra capaciteit aan te trekken.

Het betreft dan niet alleen het vergroten van ons kennisniveau maar ook het anticiperen op ontwikkelingen op dit gebied en het faciliteren/begeleiden van onze inwoners. Met de komst van het bouwprotocol zien we een forse taakverzwaring voor de medewerkers van zeer specialistische aard. Aangezien we die kennis niet in huis hebben leidt het ertoe dat we veel extern advies inwinnen om het bouwprotocol toe te passen. Dit leidt tot hoge kosten zonder dat het ons eigen kennisniveau verhoogt. Daarnaast zien we dat toepassing van het bouwprotocol leidt tot vertraging in de projecten. Het is onontkoombaar om capaciteit aan te trekken voor dit onderwerp. Ons voorstel is om dit eerst tijdelijk te doen omdat we ook antwoord willen hebben op de vraag of het bouwprotocol nu werkt zoals het bedoeld is en of we het moeten handhaven in zijn omvang of wellicht ook kunnen aanpassen met een versimpeling tot gevolg, waarbij de beperking van risico's wel hetzelfde blijft.

We zien de taken uiteenvallen in 2 functies. De adviseur bodembeweging is eerste aanspreekpunt voor inwoners, instanties en ondernemers. Deze adviseur zorgt ervoor dat we in Noordenveld op de hoogte zijn van de ontwikkelingen op dit terrein en neemt initiatief tot het ontwikkelen van beleid en is verantwoordelijk voor de uitvoering ervan. De technisch medewerker bouwprotocol gaat de collega's die binnen hun projecten hun werkzaamheden te maken krijgen met het bouwprotocol ondersteunen. Deze medewerker kent het bouwprotocol van binnen en buiten en weet hoe deze toegepast moet worden. Sommige adviezen die nodig zijn voor een goede toepassing van het bouwprotocol vragen nog steeds inzet van specialistische bedrijven zoals bijvoorbeeld CRUX. De collega is ook eerste aanspreekpunt voor inwoners, instanties en ondernemers die te maken krijgen met toepassing van het bouwprotocol. d. Crises Naast het reguliere werk hebben wij de laatste jaren ook te maken gehad met diverse gebeurtenissen die, naast het reguliere werk, een grote impact hebben gehad op onze organisatie en een groot beroep deden op onze medewerkers. Dat zijn de schades aan woningen in Middenveld, Corona en nu de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. We hebben gemerkt dat bij dit soort gebeurtenissen wij sterk zijn in de eerste acute fase.

We zetten er met zijn allen de schouders onder, komen in actie en doen wat we doen moeten. En dat doen we ook goed. Als de situatie langer aanhoudt dan staan we te weinig stil bij wat het betekent voor onze organisatie en wat dat vraagt qua inrichting en capaciteit. Oorzaken hiervan zijn onder andere gelegen in onze familiaire cultuur. Wij organiseren veel dingen losjes op basis van relatie. Moeten we dit echter in structuur gieten en faciliteren dan zijn we minder krachtig. We nemen onvoldoende tijd en ruimte om te kijken wat dit betekent voor de procesgang in de vorm van tijd, formatie en middelen en faciliteren dit daardoor ook onvoldoende. We zien dat we van de gemeente Westerkwartier kunnen leren in de aanpak van de Oekraïne-crisis. Daar is meteen gekozen om een team van medewerkers te vormen waarbij op voorhand is afgesproken dat ze volledig vrijgesteld worden van hun reguliere werkzaamheden. De crisis kan dan voortvarend opgepakt worden in de crisis-structuur en de lijnorganisatie is aan zet om ervoor te zorgen dat het werk dat blijft liggen wordt vervangen. In Noordenveld is dat nog steeds te vaak een probleem van de medewerker zelf die daarmee in een loyaliteitsconflict komt. Ten aanzien van het dossier Middenveld hebben wij op dit moment nog te maken met een aansprakelijkheidstelling en is dit dossier nog steeds niet afgerond.

Het meer algemene vraagstuk bodembeweging, hebben we hierboven beschreven. Ten aanzien van Corona is het de vraag wat het najaar gaat betekenen in de pandemie. Nu alvast nadenken over dat moment is noodzakelijk, inclusief de daarbij behorende inzet en structuur. Daarnaast vinden we dat te weinig is gewaardeerd wat we van onze mensen hebben gevraagd de afgelopen twee jaar zowel in de combinatie van arbeid en zorg als het feit dat er heel veel werk bij is gekomen voor collega's. Met betrekking tot de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne heeft de Rijksoverheid aangegeven dat alle kosten worden gecompenseerd. We zijn op dit moment de projectstructuur aan het opbouwen en invullen. De verwachting van de VRD is dat dit vraagstuk een doorlooptijd heeft van tenminste 2 jaar. Wij moeten de mensen die een rol spelen in de projectorganisatie dan ook voor die periode (deels) gaan vrijstellen van het reguliere werk. Dat betekent dat wij een vervangingsvraagstuk hebben. Het kan er ook toe leiden dat vervanging gezien de huidige arbeidsmarkt niet lukt, dan is bestuurlijke prioritering aan de orde.

e. Projecten/werken: We hebben mooie gezamenlijke ambities. Die vertalen we in diverse projecten en programma's. Die projecten en programma's passen doorgaans niet in de reguliere planning. Daar voorzien we dan in extra inzet door middel van inhuur. Soms lukt het ook niet. De afgelopen jaren we meerdere keren moeten prioriteren en faseren. In basis lopen we tegen drie problemen aan: 1. Gebrek aan (technische) projectleiders 2. De inzet van vakspecialisten voor veel verschillende projecten (bijv. water, groen, verkeer, milieu) 3. Onvoldoende capaciteit voor participatie en communicatie Ad 1. Het lijkt ons raadzaam te investeren in (technische) projectleiders. Een deel daarvan kan structureel zijn, een ander deel van de capaciteit kan wellicht flexibeler worden ingericht. Dat laatste brengt wel hogere kosten met zich mee. Dekking van de kosten voor (technische) projectleiders kan deels plaatsvinden via kapitaalwerken. We willen kijken of het mogelijk is deze (technische) projectleiders via een aanbesteding aan te trekken, mogelijk via een raamcontract. Inmiddels lopen we bij inhuur aan tegen de Europese aanbestedingsgrens, net zoals in het verleden met de programmamanager Centrumontwikkeling. Ad 2. De inzet van vakspecialisten baart ons veel zorgen. Een groot aantal collega's heeft een dubbelfunctie.

Ze zijn beleidsmedewerker en hebben daarmee de verantwoordelijkheid voor hun “eigen” beleidsterreinen en de resultaten die daar opgeleverd moeten worden. Daarnaast zijn ze ook de interne adviseurs voor een grote hoeveelheid projecten. Dat betekent bij voortduring een spagaat voor deze mensen. “Ga ik verder met mijn plan? Of zorg ik ervoor dat mijn collega verder kan met zijn project/aanvraag?”. In beide gevallen leidt het tot vertraging en interne strijd bij de collega's. Daarbij zien we dat de ene afdelingsmanager de beleidstaken voor vindt gaan en de andere afdelingsmanager de adviestaken. Daarover hebben we gesproken en we zijn van mening dat in alle gevallen het intern advieswerk voor moet gaan. Er zijn zoveel collega's, inwoners en ondernemers afhankelijk van die voortgang dat het ongewenst is die taak op de tweede plaats te zetten. Dan kunnen we beter een aantal grote beleidstaken tijdelijk extern inhuren/of extra capaciteit in te huren (bijvoorbeeld het maken van een beleidsnota, verordening of plan van aanpak). Daarmee kan intern advieswerk voorgaan en behoeden we onze vakspecialisten voor het moeten maken van een keuze die altijd ten koste van iets of iemand gaat. Om hierin te kunnen voorzien is het nodig om budgettaire ruimte te creëren voor de grotere beleidsklussen. Hiermee maken we een inhaalslag met de beleidstaken die zijn blijven liggen de afgelopen jaren.

Ad 3. Het belang van communicatie en participatie is groot. Het betrekken van inwoners en stakeholders in een vroegtijdig stadium vinden we belangrijk in Noordenveld. Ruimte bieden voor participatie vraagt iets van onze medewerkers. We sluiten aan bij de leefwereld van onze inwoners. Dat vraagt vaardigheden van onze medewerkers, ruimte in de planning en begrip van het bestuur voor het feit dat de plannen soms langer op zich laten wachten vanwege diezelfde participatie. Tegelijkertijd helpt het afbakenen van het speelveld van participatie ook bij het bereiken van de resultaten. Waar heeft participatie wel betrekking op en waar niet. We verwachten daarin ook goede afspraken en bestuurlijke rugdekking van college en raad. Om ook de verwachtingen bij inwoners en stakeholders duidelijk te hebben. Het voorstel is om hier in het opleidingsplan 2023 gericht aandacht aan te besteden. f. Radaronderzoek Sinds 2019 voeren wij de Wsw en Participatiewet zelfstandig uit. Nu, ruim twee jaar verder, zijn er zorgen over die uitvoering. Die zorgen richten zich in de eerste plaats op de dienstverlening aan onze inwoners, maar we zien ook risico’s op het gebied van bedrijfsvoering en financiën.

We willen nu dat er met de juiste kennis kritisch wordt gekeken naar hoe de uitvoering is georganiseerd, waar de knelpunten en de risico’s precies zitten en hoe dit in de toekomst beter en/of anders kan. Dat is waar de opdracht aan bureau Radar over gaat. Het gewenste resultaat is een praktisch uitvoeringsplan dat dienstverlening en uitvoering optimaliseert en borgt, maar dat ook risico’s minimaliseert. Het onderzoek loopt momenteel we verwachten in het tweede kwartaal de uitkomsten van het onderzoek. Op basis van de eerste tussenresultaten is de verwachting dat een extra investering bij de afdelingen Bedrijfsvoering en Publiekszaken gewenst is. g. Huisvesting De opdracht ‘huisvesting’ houdt al een tijdje meerdere collega’s bezig in de organisatie. Huisvesting betreft niet alleen het aanpassen van de oude entree maar ook de (mogelijke) inhuizing van de politie in het Inwonersplein. Verder zal ook het hybride werken gevolgen krijgen voor het huidige kantoorconcept. Op basis van het rapport "thuiswerken na corona” geeft het overgrote deel van de medewerkers aan straks naar kantoor te komen voor de functies ontmoeting en samenwerken. Een aantrekkelijk kantoorconcept bevordert een plezierig werkklimaat en versterkt ons werkgeversmerk (hoe wij als werkgever worden gezien) voor toekomstige medewerkers.

Gelet op de complexiteit van deze opdracht is er een externe projectleider gezocht voor dit project. De raming betreft de kosten van de inhuur van de externe projectleider. h. Samenwerken Onze familiecultuur maakt dat we veel resultaten boeken op basis van relatie. We zijn losjes georganiseerd, bewegen gemakkelijk door de organisatie en weten elkaar te vinden. Daar waar samenwerken (dat kan ook integraal of projectmatig werken zijn) minder vanzelf gaat, zien we dat we moeite hebben onze resultaten te blijven realiseren. We hebben in de basis weinig tot niets georganiseerd voor processen waar samenwerken op basis van relatie niet zo vanzelfsprekend is. Dat brengt als risico met zich mee dat we niet in staat zijn te controleren/signaleren of iets goed of niet goed gaat. We hebben geen afspraken, processen, kaders om op terug te vallen waardoor het afbreukrisico (politiek, juridisch, financieel) toeneemt. Medewerkers geven het in de Risico Inventarisatie & Evaluatie ook zelf aan: samenwerken binnen het eigen team of de afdeling gaat goed, zodra over de afdelingen heen samenwerking nodig is dan ontstaat het energielek. Botsende belangen, strijdige prioriteiten, gebrek aan capaciteit maken de samenwerking moeizaam, waarbij het organisatiebelang en daarmee het belang van de inwoner naar de achtergrond raakt.

Oplossing voor dit knelpunt ligt op meerdere terreinen: hoe organiseren we het en welke afspraken/procedures/processen zijn daarvoor nodig? Hoe versterken we het coördinerend mechanisme van het leidinggevend kader als er over teams en afdelingen heen gewerkt wordt? Welke taakvolwassenheid is nodig bij de medewerkers en welke regelruimte krijgen ze mee? Dit onderwerp is opgenomen als één van de verbeteropgaven in het profiel van de nieuwe secretarisdirecteur. i. Vergunningverlening Het proces met betrekking tot vergunningverlening bij zowel het team VTH als bij het team Ruimte behoeft aandacht. Integraal en communicatie met de initiatiefnemer staan hierbij centraal. In 2020 en 2021 hebben we te maken gekregen met een enorme toename van het aantal binnenkomende zaken op het gebied van vergunningverlening. Deze toename lijkt zich ook in 2022 door te zetten. Dat maakt het een uitdaging om de noodzakelijke aanpassingen in de dienstverlening en de processen door te kunnen voeren waarbij ook de collega’s hun bijdrage kunnen leveren. Een plan van aanpak met bijbehorende

middelen lijkt noodzakelijk om toch door te kunnen pakken. Hieraan gaat nog een proces vooraf dat we onder begeleiding van Gerbrich Dijkstra met College en Raad gaan doorlopen. Hierbij zoeken we ook de aansluiting bij de evaluatie van de pilot “Anders werken onder de Omgevingswet” en nemen we de invulling van de rol van de regisseurs Ruimte mee. 2.

Personeelsbeleid

Al vaker is er gesproken over een herziening van ons strategisch personeelsbeleid. Een aantal onderwerpen vraagt om (hoog)nodige aandacht en modernisering. Wat ons betreft gaat dat vooral om de volgende thema's. a. Strategische PersoneelsPlanning Strategische personeelsplanning (SPP) is het gericht sturen op de in-, door- en uitstroom van personeel om ervoor te zorgen voor de juiste personeelsbezetting nu en in de toekomst. We hebben al enkele jaren bij de begroting aangegeven hiermee aan de slag te willen. Dat is om tal van redenen niet gelukt. Terwijl de noodzaak daarvan alleen maar is toegenomen. Zo houden we rekening met een uitstroom van zo'n 20% van ons personeelsbestand de komende 5 jaren en hebben we te maken met een onevenwichtig personeelsopbouw: ruim 50% is 50+. Slechts 20% is jonger dan 40. Maar naast een kwantitatieve analyse van ons personeelsbestand gaat SPP ook over de kwaliteit van onze medewerkers. Dat hadden we in kaart willen brengen door het voeren van het goede gesprek over competenties en talenten. Door corona hebben veel collega's langdurig thuisgewerkt en hebben deze gesprekken slechts ten dele plaatsgevonden. We hadden het plan om SPP in een pilot en door het eigen P&O-team in 2022 uit te voeren bij twee teams. Voortschrijdend inzicht en de wens om snelheid te maken maakt dat we voorstellen om het SPP-traject externe ondersteuning te zoeken.

Te denken valt aan Leeuwendaal. Het eigen P&O-team ondersteunt daarbij. Oriëntatie op taken In het verlengde van de strategische personeelsplanning komt ook de vraag aan de orde welke taken wij zelf nog kunnen wen willen blijven uitvoeren. Dit tegen de achtergrond van een gespannen arbeidsmarkt, krimpende budgetten en schaalgrootte. De notitie over de uitgangspunten voor samenwerking uit 2014 is aan herijking toe, zodat de oriëntatie op taken op een actuele grondslag gebaseerd kan worden. b. Arbeidsmarktbenadering Alle organisaties hebben te maken met een krappe arbeidsmarkt, vooral voor de jongere medewerkers. Gemeenten hebben daarnaast te kampen met een imagoprobleem: saai en stroperig. Kleine gemeenten ondervinden daar bovenop nog concurrentie van de grotere als het gaat om primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Toch toont onderzoek aan dat goede primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden niet allesbepalend zijn bij de keuze voor een werkgever. Steeds meer werkzoekenden willen werken in een organisatie die open, oprecht en eerlijk is, normen en waarden heeft die zij delen en die hen de mogelijkheid biedt zich een belangrijk onderdeel te voelen van een groter geheel en tegelijkertijd hun eigen identiteit kunnen behouden1. Het is dus zaak om te onderzoeken hoe wij als werkgever worden gezien (door toekomstige werknemers) en ervaren (door onze huidige medewerkers).

Met andere woorden: wat is precies ons werkgeversmerk en is dat krachtig genoeg. Wat is ons verhaal, wat zijn onze

1 Employer branding | In 10 stappen naar een sterk werkgeversmerk | Randstad

waarden en wat bieden wij (toekomstige) medewerkers. Op dit moment werkt een stagiaire bij P&O aan dit onderwerp, wat tevens haar afstudeerwerkstuk wordt. c. Risico-inventarisatie en –evaluatie Het hebben van een actuele risico-inventarisatie en –evaluatie (RI&E) van de arbeidsomstandigheden is een wettelijke verplichting. In 2021 hebben we de RI&E geactualiseerd. De belangrijkste knelpunten die in de RI&E zijn vastgesteld zijn: • medewerkers hebben het gevoel te weinig gehoord en gezien te worden; •

medewerkers mogen meer betrokken worden bij de organisatie van hun eigen werk, o.a. door aandacht te hebben voor specifieke omstandigheden en interesse in inbreng van medewerkers;

•

onduidelijkheid over rollen, taken en verantwoordelijkheden;

•

een inventarisatie van gevaarlijke stoffen en biologische agentia ontbreekt;

•

een aanvullend onderzoek naar fysieke belasting en geluid ontbreekt.

In het plan van aanpak is beschreven hoe we de geconstateerde knelpunten denken op te lossen. Om uitvoering te kunnen geven aan het plan van aanpak is het noodzakelijk een preventiemedewerker aan te trekken. Deze functie kenden we vroeger ook, maar is in eerdere bezuinigingsrondes komen te vervallen. Daarnaast willen we met externe ondersteuning aandacht geven aan het signaleren en waar mogelijk voorkomen van werkdruk. Het in overleg met de bedrijfsarts instellen Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO) en preventief onderzoek bij fysiek belastende werkzaamheden. d. Ziekteverzuim Ons ziekteverzuim is in 2021 gestegen naar 8,1%. Het percentage wordt vooral bepaald door het langdurend verzuim (langer dan 6 weken) of wel 6,74%. Er zijn 52 medewerkers die in 2021 (en soms al in 2020) langer dan 6 weken verzuimden. Voor een deel heeft dat te maken met arbeidsongeschiktheid als gevolg van ernstige ziektebeelden zoals kanker of ALS: het zogenaamde witte verzuim. Deze is niet beïnvloedbaar. Een deel van het langdurend verzuim bevindt zich in een grijs gebied. Er is weliswaar sprake van ziekte, maar er zijn desondanks mogelijkheden om (vervangend) werk te verrichten. Voorbeelden zijn: werken tijdens herstel van een gebroken been, of het terugkomen vanuit een burn-out. De bedrijfsarts speelt als onze medisch adviseur een belangrijke rol bij het bepalen van de mogelijkheden.

Gaat hij mee met de medewerker en geeft hij die alle ruimte om te herstellen? Of stelt hij zich zakelijker op en adviseert hij op basis van de mogelijkheden tot (vervangend) werk? Maar ook wij kunnen meer sturen op re-integratie van zieke medewerkers. Daarom willen wij kijken of een derde partij ons in de eerste zes weken van verzuim en op basis van de probleemanalyse van de bedrijfsarts kan ondersteunen bij interventies. We stellen voor om bij de aanbesteding voor een nieuwe bedrijfsarts/arbodienst eind 2022 nadrukkelijk mee te nemen hoe in het samenspel van bedrijfsarts en leidinggevende beter gestuurd kan worden op het grijs verzuim. e. Vervangingsbudget Het feit dat er sprake is van oplopend ziekteverzuim betekent ook een groter beroep op het vervangingsbudget. Het vervangingsbudget is bedoeld om gaten die vallen als gevolg van ziekte. Vroeger werd het vervangingsbudget gevuld door de uitkering die we ontvingen na 6 weken ziekte van de verzekeraar. Dat laatste bestaat al jaren niet meer na hervorming van het verzekeringsstelsel. Voor vervanging bij ziekte is jaarlijks 90.000 euro beschikbaar. Dat is een fractie van de uitval door langdurige ziekte. Het is gewenst

het vervangingsbudget structureel te verhogen naar 400.000 euro (2% van de loonsom) en te beschouwen als onderdeel van de personeelsbegroting. f. Opleiden Opleiden is een belangrijk instrument om de kwaliteit van onze medewerkers op peil te houden, organisatiedoelen te realiseren, de inzetbaarheid te verbreden en persoonlijke ontwikkeling te faciliteren. Elk jaar inventariseren wij de opleidingsbehoefte. De opleidingsbehoefte wordt vanuit de begroting gedekt door het opleidingsbudget. Jarenlang hebben wij gewerkt met een opleidingsbudget van minder dan 1% van de bruto loonsom. In de ons omringende Drentse gemeenten is dat in 2020 uitgevraagd en bleek een gemiddeld budget van 1,82%. Dat komt overeen met het landelijk percentage voor gemeenten in onze grootteklasse. Het A+O-Fonds gemeenten hanteert een percentage van 2%. Met het inzetten van competentie- en talentmanagement, naast loopbaanontwikkeling, en het voeren van het goede gesprek daarover willen we als organisatie stimuleren dat medewerkers de regie gaan voeren over hun eigen loopbaan. Die ontwikkelbehoefte heeft zowel betrekking op het inzetbaar blijven voor de eigen functie, als ook om loopbaanwensen mogelijk te maken. Verwacht mag worden dat dit beleid leidt tot een hogere ontwikkelbehoefte. Bij de begrotingsbehandeling 2022 is in de raad gesproken over de waarde van ontwikkeling van medewerkers en organisatie.

Ook de raad onderkent het belang daarvan. Met het Opleidingsplan 2022 besteden we bij volledige realisatie in 2022 1,45% van de bruto loonsom aan opleidingen. g. Inzet personeelsconsulenten Door het vele verloop in ons personeelsbestand en de krapte op de arbeidsmarkt hebben de personeelsconsulenten hun handen vol aan werving en selectie. De procedures worden nog zelden in de eerste ronde afgewikkeld. In combinatie met alle bovengenoemde ontwikkelingen en vraagstukken ontstaat er een probleem met betrekking tot de beschikbare capaciteit. Het is noodzakelijk om deze fase van het opbouwen van nieuw strategisch personeelsbeleid en de grote hoeveelheid extra werk als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt te ondersteunen met een extra personeelsconsulent voor de duur van 1,5 – 2 jaar. 3. Leiderschap Een organisatie die goede resultaten boekt, is een organisatie waar mensen met plezier aan het werk zijn. Dat betekent ook dat de leiderschapsstijl moet faciliteren dat medewerkers “empowered” aan de slag zijn. Ontwikkeling van leiderschap is daarbij essentieel. Medewerkers hebben drie behoeften die zij vervuld willen zien. Dat zijn: A. de behoefte aan autonomie – je vrij voelen in je werk, regelruimte hebben in de wijze waarop je taken uitvoert, achter die taken staan en de waarde ervan inzien. B.

de behoefte aan betrokkenheid – je goed voelen, je gezien en gehoord voelen door je collega’s en leidinggevenden, relaties met anderen hebben. C. de behoefte aan competentie – doen waar je goed in bent, die taken ook goed kunnen doen, jezelf kunnen ontwikkelen, zinvol bij kunnen dragen. Het leidinggevend kader is daarin faciliterend voor de medewerkers. Aan ons de taak om medewerkers in die behoeften te voorzien, zonder daarbij de verantwoordelijkheid van medewerkers over te nemen. Als we terugkijken naar de afgelopen jaren dan is de conclusie dat er geen sprake is van een gemeenschappelijke visie op leiderschap en geen duidelijk beeld is van wat het leidinggevende kader “zou

moeten brengen” om medewerkers effectief en krachtig aan het werk te laten zijn. Teamleiders richten zich in de eerste plaats op hun eigen team, managers richten zich in de eerste plaats op hun eigen afdeling. Op concernniveau richten de managers zich voornamelijk op de planning en control-cyclus en het voorkomen van bezuinigingen en op het managen van de verschillende crises waar we de afgelopen jaren mee geconfronteerd zijn (woningverzakkingen, Corona, Oekraïne). Het coördinerend mechanisme tussen alle lagen (werkvloer-teamleiders-managers-directeur-college-raad) is onderontwikkeld met als resultaat dat we de medewerkers niet in staat stellen het werk goed uit te voeren. Meer hierover in het onderdeel “rolbewust samenwerken”. De Changestudio heeft een aanpak voor de leiderschapsontwikkeling voorgesteld die over 4 pijlers gaat en die we voorstaan voor het gehele leidinggevende kader (MT en teamleiders). Deze pijlers zijn: 1. Perspectief – Wat wil je bereiken met elkaar? Welke organisatie wil je zijn? Welk leidinggevend kader wil je zijn? Werken aan perspectief geeft richting aan de beweging die je op gang wilt brengen. 2. Leiderschap – ontwikkeling van MT en teamleiders is ontwikkeling van het collectief en individueel leiderschap. Gericht op de leider die je wilt zijnen welke blokkades, drempels en patronen die je tegenkomt in die ontwikkeling. 3.

Samen – werken aan onderlinge verbinding: wat maakt ons sterk? En waar in de samenwerking kunnen we nog aan effectiviteit winnen? Met aandacht voor ieders rol in de samenwerking, want: samen kan niet zonder jou. 4. Praktijk – uiteindelijk moet het resultaat van de beweging te zien zijn in het dagelijks handelen. Het betekent dat de intenties en voornemens zichtbaar zijn in de sturing, besluitvorming en communicatie voor en met de organisatie. 4. Rolbewust samenwerken We merken dat het rolbewust samenwerken naar de achtergrond is geraakt. Steeds vaker bevinden we ons in situaties waarbij de verschillende rollen door elkaar lopen. We staan onvoldoende stil bij de vraag “Waar ga ik (wel) over en wat laat ik aan de ander?”. Het rolbewust samenwerken is daarmee nog verre van een vanzelfsprekendheid. Een organisatie is een doelen realiserend samenwerkingsverband. Dat geldt zowel voor particuliere/ commerciële organisaties als voor overheidsorganisaties. Toch zijn de verschillen tussen een particulier bedrijf en een overheidsbedrijf groter dan de overeenkomsten. Het gegeven dat de bestuursorganen dagelijks nabij zijn en een specifieke rol vervullen; het besef te werken voor de publieke zaak en het algemeen belang; de context van wet- en regelgeving (de Algemene Wet Bestuursrecht); het grote aantal taken, projecten en producten enz.

doet een extra appèl op het samen werken en op rolbewust handelen. Gelet op het grote aantal spelers op het veld is het dus van groot belang expliciet en periodiek aandacht te besteden aan de taak- en werkverdeling en het rolbewust daarmee omgaan. Waar ga ik (wel) over en wat laat ik over aan de ander? Wat is van het bestuur en wat behoort tot het ambtelijk domein? Van wie ontvang ik mijn opdrachten en aan wie leg ik transparant verantwoording af? Ik neem verantwoordelijkheid voor mijn eigen deel, maar ben tegelijkertijd onderdeel van het geheel. Samenwerking geldt daarom als opdracht voor iedereen en vraagt tegelijkertijd sturing en regie. Om naar die situatie toe te kunnen werken is enige tijd geleden door Gauke Zijlstra al geadviseerd om het rolbewust samenwerken bij voortduring op de agenda van alle besturingslagen te houden.

Bespreek in samenhang met de formele spelregels tegelijkertijd de noodzakelijke balans tussen ‘de machten’ en maak dat bespreekbaar en vertaal het ook in zichtbaar gedrag. Dat zal in het begin vast en zeker ongemak en wrijving geven. Maar zonder wrijving uiteindelijk geen glans. Het onderstaande overzicht biedt een kader:

5. Missie, visie, strategie Het is belangrijk dat we beter dan in het verleden aandacht besteden aan onze missie, visie en kernwaarden. Het geeft namelijk houvast in onzekere tijden. De Coronacrisis heeft laten zien dat het belangrijk is om terug te kunnen vallen op een gemeenschappelijke deler, op het moment dat de basis van een organisatie en wat mensen bij elkaar brengt, wegvalt. Een goed doorleefde missie en visie houdt op koers en geeft verbinding. De vertaling naar "hoe we dat dan vervolgens uit gaan voeren”, de strategie mag daarin niet ontbreken. Onze organisatie beschikt over een aantal sterke punten: Productieve en betrokken medewerkers, de verantwoordelijkheden zijn laag belegd en we hebben korte lijnen. De Risico-inventarisatie en Evaluatie geeft daarin inzicht. Medewerkers zijn betrokken en daarmee ook loyaal. We zeggen weinig "nee” en zijn onvoldoende in staat om onze grenzen aan te geven van wat haalbaar is. Daar komt bij dat, zoals we al in de inleiding schreven, wij ons op een andere manier zullen moeten gaan verhouden tot onze inwoners. We moeten nagaan of er verschil is tussen wat de organisatie biedt en wat de gemeenschap en het bestuur vraagt. Denk daarbij aan participatiemogelijkheden en communicatie, integrale aanpak, kwaliteit van advisering en resultaatgerichtheid. Dit tegen de achtergrond dat de organisatie niet in goede conditie is.

Leeftijdsopbouw, mate van tevredenheid, een oplopend ziekteverzuim en onbalans in beschikbare capaciteit versus ambitie. We kennen onze visie op de dienstverlening en we kennen de kernwaarden zoals deze zijn opgenomen in de omgevingsvisie. Maar deze zijn beiden voornamelijk extern georiënteerd. De omgevingsvisie met daarin onze kernwaarden vraagt actualisatie en onze huidige visie en missie op de eigen organisatie zijn achterhaald en ook aan revisie toe. Dit onderwerp moet wat ons betreft een van de belangrijkste punten op de werkagenda van de nieuwe secretaris-directeur zijn en onderdeel uitmaken van het eerdergenoemde leiderschapstraject.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=2eff817a-7ec3-4b89-b83c-7470a7cd1f72