CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Woonvisie Noordenveld concept voor inspraak

Besluitvormende vergadering 17 mei 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Concept woonvisie vrijgeven voor inspraak25.965 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

herinrichting van de woonomgeving of verdichting.

signalen niet. We onderzoeken daarom samen met

Verkoop van sociale huur: ja, mits. Verkoop van sociale

Woonborg en Actium welke knelpunten er in concrete

bespreekbaar in combinatie met verevening in een op

huurwoningen dient doelen: verandering van de

gevallen waren, wat de achtergrond daarvan was, en of

te richten vereveningsfonds (waarmee het niet bieden

voorraadsamenstelling van corporaties, vrij maken van

van daaruit reden is voor regels voor lokaal toewijzen. Een

van sociale huur wordt omgezet in een financiële

financiële middelen voor investeringen, toevoegen van

mogelijkheid is het gebruik maken van voorrang voor lokale

bijdrage, om zo sociale huur op andere plekken te

betaalbare koop. Als gemeente staan we positief

zoekenden bij toewijzing.

financieren).

tegenover verkoop, mits de ‘dorpsdoelen’ behaald

We hanteren een sociale grondprijs voor corporaties,

worden via compenserende bouw van sociale huur.

-

-

-

Wanneer een partij een lager aandeel wenst, is dat

-

We stellen een nieuw kader op voor langjarige afspraken

zoals vastgelegd in de Kadernota Grondprijzen 2022-

Prestatieafspraken: over en weer

2025, met een jaarlijkse grondprijsbrief.

Lokaal initiatief omarmen

met de corporaties en huurdersorganisaties, met deze

We stemmen met de corporaties procedures tijdig af

Vanuit veel dorpen komen verzoeken om lokale initiatieven

woonvisie als houvast. Tot die tijd handelen we al in lijn

en voorkomen onnodige stappen of overlap daarin,

tot ontwikkeling te (mogen) brengen. Soms is ook een deel

met deze woonvisie. Prestatieafspraken zijn wederkerig:

zoals toetsing van plannen aan het Bouwbesluit.

goedkope huurwoningen een wens. Als gemeente vragen

gemeente, corporaties en huurdersorganisaties stellen deze

we eerst aan (een van) de corporaties om deel te nemen.

samen op en we hebben allen een rol in de uitvoering.

Zij staan open voor gesprek over deelname, waarbij zij wel rekening houden met bedrijfsmatige doelen en regels. BETAALBAAR WONEN

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 29

3.2 MIDDENHUUR KAN IETS TOEVOEGEN Vrije huur: geen prioriteit, maar initiatief is welkom

Kleine initiatieven en middenhuur: soms een mooie combi

In Noordenveld bedienen particuliere verhuurders een

Kleinschalige lokale particuliere initiatieven en middenhuur

bescheiden 5% van de totale huishoudens. De redenen om

gaan soms goed samen. Soms kan dat bovendien in

voor vrije huur te kiezen lopen uiteen. In positieve zin

bestaande gebouwen. Denk bijvoorbeeld aan een lokaal

vormt het een schakel tussen de sociale huur en de

betrokken investeerder die een bestaande school of

koopmarkt. Als gemeente staan we vanuit deze insteek

boerderij ombouwt tot woningen voor jongeren of ouderen.

positief tegenover particulier initiatief. Zelf ondernemen we

Wel zijn we kritisch:

geen actie om ontwikkelingen in gang te zetten.

-

Kwaliteitscriteria gelden overal, ook hier;

-

Landschapsontsierende gebouwen kunnen niet

Middenhuur door corporaties: welkom Initiatieven in het segment ‘middenhuur’ zien we als een

herbestemd worden; -

Woningen moeten een redelijke prijs-

nuttige aanvulling op onze woningvoorraad – via

kwaliteitverhouding hebben, ook op termijn. We maken

nieuwbouw of door omzetting naar vrije sector huur. De

daarover afspraken met ontwikkelaars. Onze op te

corporaties zijn hierbij onze voorkeurspartner. In de

stellen doelgroepenverordening helpt daarbij.

prijsklasse tot €1.000 is de vraag het grootst, en we kunnen bij corporaties vertrouwen op een goede prijskwaliteit verhouding en continuïteit daarin. De corporaties geven op dit moment echter prioriteit aan toevoeging van sociale huur.

BETAALBAAR WONEN

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 30

3.3 BETAALBARE KOOP: SAMEN OPTREKKEN Het is voor huishoudens met een lager inkomen steeds

Woningen komen dan beschikbaar voor jongere

lastiger om een betaalbare koopwoning in Noordenveld te

huishoudens.

vinden. Daarin is Noordenveld overigens niet uniek. Er zijn geen toverformules voor betaalbare koop. De markt bepaalt

‘Tweede jeugd’ voor huizen: starterslening, renovatiehulp

voor een belangrijk deel de prijzen van bestaande en

Vaak is na doorstroming modernisatie nodig (energie,

nieuwe woningen. Evengoed hebben we als gemeente

casco) of gewenst (uitstraling, comfort). We helpen kopers

mogelijkheden om het kopen van een huis betaalbaar te

om de woningen energetisch en technisch bij de tijd te

maken en te houden, en die zetten we in. De grootste

brengen. Daar zetten we ons op deze manier voor in:

kansen liggen in de bestaande woningvoorraad. Daarnaast

a.

 Roden tot € 264.000

 Norg tot € 181.000

 Peize tot € 386.000

 Een tot € 386.000

We vernieuwen met urgentie onze starterslening.

zorgen we met maatregelen voor meer goedkope

Onderzoek (Kadaster) bewijst dat dit helpt om een

woningtoevoeging en behoud van betaalbare woningen.

eerste stap te kunnen maken. De lening zal gelden

Deze behandelen we hierna.

voor bestaande woningen tot €355.000 (Woondeal):

TOT € 181.000

TOT € 264.000

TOT € 386.000

Roden

0

4

​21

Soms zijn er nieuwe middelen, om huiseigenaren te

Peize

0

0

8

veel ruimte voor hun koopprijs. Nu wonen vaak mensen op

helpen met renoveren. Bijvoorbeeld het

Norg

3

6

​9

leeftijd in deze woningen. Speciale kansen liggen in

Volkshuisvestingsfonds helpt mensen met

Andere kernen

0

1

​2

doorstroming en renovatie.

verduurzamen en neemt een groot deel van de

NOORDENVELD

3

11

40

Het bestaande beter benutten Juist in bestaande buurten staan veel woningen met relatief

b.

daar liggen de beste kansen én urgentie om

ACTUEEL AANBOD

doorstroming te versnellen.

investering over. Dit leidt tot lagere lasten. We zijn

Illustratie: actueel aanbod op Funda (jan 2023). Het prijssegment tot € 181.000

Doorstromingsgerichte bouw: betaalbare koop komt vrij

alert op nieuwe kansen. Wij dienen een aanvraag in

past bij een bruto jaarinkomen tot € 43.754 (inkomensgrens sociale huur). Het

Met een gevarieerd bouwprogramma zorgen we voor

bij het Volkshuisvestingsfonds.

prijssegment tot € 264.000 bij 1,5x modaal, en € 386.000 bij 2x modaal.

alternatieven voor hen en daarmee doorstroming. BETAALBAAR WONEN

Bronnen: Hypotheker en Funda (peildatum: januari 2023).

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 31

3.3 BETAALBARE KOOP: SAMEN OPTREKKEN De voorraad verruimen

Nieuwe ontwikkelvormen. Een aantal ontwikkelvormen

het provinciale programma. Hierbij hebben we speciale

Op meerdere manieren proberen we ook nieuwe betaalbare

is gericht op betaalbaar wonen. Het gaat bijvoorbeeld

aandacht voor de positie van huidige ‘bewoners’ van

woningen toe te voegen aan de woningvoorraad:

om:

deze parken.

-

Doelgroepen vooraf vastleggen in bestemmingsplan.

-

collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO);

Als gemeente sturen we op een aandeel sociale huur

-

tiny houses;

Betaalbaar maken en houden: omgevingsplannen

en sociale koop binnen elk bestemmingsplan. Het

-

wooncoöperaties;

De mogelijkheid bestaat om in bestemmingsplannen (met

startpunt voor elk plan is, naast 30% sociale huur, ook

-

flexwonen;

de komst van de Omgevingswet vanaf 2024 omgevings-

30% sociale koop tot €355.000 (Woondeal).

-

erfsplitsing (toevoegen van extra woon-

plannen genoemd) regels op te stellen over het aandeel

bestemming(en) op een bestaande kavel)

betaalbare huur- en koopwoningen en de exploitatieduur.

-

Neerwaartse afwijking daarvan vraagt om een motivatie en een nog uit te werken vorm van -

-

-

splitsing van gebouwen (binnen bestaande panden

compensatie.

extra woonbestemming(en) mogelijk maken). Zie

Huisvestingsverordening: kapstok voor toewijzing

Gelijkmatige woningtoevoeging. Door woningen

ook de motie van de Raad van 12 oktober 2022.

Een huisvestingsverordening kan de bewoning van

gelijkmatig toe te voegen, voorkomen we dat er in

Voor zulke vormen geldt dat onze basishouding positief

woningen reguleren. Zo’n verordening wordt wettelijk

korte tijd veel woningen bij komen, met een hoog

is, maar ook dat alles maatwerk vergt en dat

verplicht om urgentiegroepen te definiëren bij

aandeel toestroom van buiten, daarna lange tijd

beschikbare ambtelijke capaciteit om speciale

woningtoewijzing en om antwoord te geven op de ‘fair

weinig.

verzoeken te behandelen onder druk staat.

share’ als het gaat om huisvesting van bijzondere

Bewoning van recreatiewoningen: punt van uitwerking.

doelgroepen op regionaal niveau. Op dit moment gaat onze

Verkoop van sociale huurwoningen zorgt voor meer

Provinciaal wordt gewerkt aan een programma Vitale

verordening alleen over bewoning van woonwagens.

aanbod in de goedkope koopklasse. Dit gaat altijd

vakantieparken. Als gevolg daarvan kunnen

Toewijzing van urgentiegroepen geven we een plek in onze

gepaard met goede afspraken over compensatie van

vakantieparken een permanente woonfunctie krijgen.

nieuwe herziene huisvestingsverordening (2023 / 2024).

het aanbod elders, en over een (technische en

In zo’n geval groeit de voorraad (betaalbare)

energetische) basis bij overdracht aan de koper.

koopwoningen. Dit werken we uit na vaststelling van

Verkoop sociale huurwoningen, onder voorwaarden.

BETAALBAAR WONEN

-

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 32

3.3 BETAALBARE KOOP: SAMEN OPTREKKEN Lokaal toewijzen, ook bij koop: overwegen

belang denken en werken, geeft dat aanleiding voor

partijen, op basis van deze woonvisie, andere kaders,

We onderzoeken het gebruik van de verruimde

een coöperatieve houding van de gemeente. Goede

eventueel in combinatie met ‘uitnodigingsplanologie’ bij

mogelijkheden die zijn aangekondigd in de (concept)

referenties zijn onderdeel van criteria voor het mogelijk

specifieke plekken. Zie ook hoofdstuk 2.

nieuwe Huisvestingswet, om tot 50% koopwoningen met

ontwikkelen in onze gemeente. Voorzienbaarheid in plannen. We geven vooraf aan wat

Doelmatige inzet van instrumenten

gemeente en/of met cruciale beroepen zoals leraar,

wij vragen aan ontwikkelende partijen. De

De wet staat nieuwe instrumenten toe om de woningmarkt

verpleegkundige of politieagent. Dit geldt bij woningen tot

kwaliteitsgids en deze woonvisie geven mee welke

te beïnvloeden. Ze zijn niet altijd voor Noordenveld geschikt

€355.000 (Woondeal. Of dit passend is bij Noordenveld,

afwegingen gemaakt worden. In gevallen van

en niet altijd weegt de inspanning op tegen het resultaat.

moet goed worden bezien: Noordenveld kiest er voor om

ontwikkelingsplanologie (specifieke plekken) kunnen

In het schema op de pagina hierna staan ook de

óók een instroomgemeente te zijn en de uitwerking van

daar eisen bij komen, bijvoorbeeld over groen of

instrumenten die we (voorlopig) niet willen inzetten.

deze mogelijkheid is juridisch op veel punten nog

parkeren. Deze werkwijze helpt partijen bij het doen

onduidelijk. Dit werken we in 2023-2024 verder uit.

van een passende investering, passend bij de kosten

voorrang lokaal toe te wijzen aan mensen uit eigen

-

en potentiële opbrengsten op een locatie. Een goed samenspel met ontwikkelaars.

-

Actief grondbeleid in speciale gevallen. Binnen ons

Ontwikkelende partijen zijn nodig om woningen toe te

grondbeleid kunnen we als gemeente – mits

voegen. We werken graag met hen samen, binnen

onderbouwd – zelf grond kopen. In situaties waarin wij

spelregels.

dat onvermijdelijk achten om regie te krijgen op

-

Goede omgang met marktpartijen. Als gemeente

planvorming, programmering en de kwaliteit, doen wij

steken wij energie in de werkrelatie met ontwikkelaars.

dat, via voorkeursrecht (wet voorkeursrecht

Die relatie zien we als wederkerig: wanneer

gemeenten) of directe aankoop. De voorkeur gaat

marktpartijen mede vanuit het maatschappelijke

echter uit naar goede afspraken met ontwikkelende

BETAALBAAR WONEN

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 33

UITGELICHT: INSTRUMENTEN De gemeente heeft diverse instrumenten tot haar beschikking om regie te voeren op de woningmarkt. In groen wat nu van toepassing is, in lichtgroen wat we onderzoeken, in geel wat we nu niet toepassen

Onderzoeken

Vanaf invoering van de Omgevingswet per 1-1-2024 is een doelgroepenverordening niet meer nodig. De eisen krijgen hun plek in omgevingsplannen.

Opkoopbescherming

Een verbod om woningen zonder vergunning te verhuren voor een periode van 4 jaar. De gemeente mag zelf grenzen voor segmenten bepalen. Minder concurrentie koopmarkt. Vraagt onderbouwing. Nu onvoldoende urgent.

Zelfbewoningsplicht

Kan afgedwongen worden bij bestemmingswijziging. Beperkt beleggers / verhuurders en verdringing. Bij schaarste nuttig, bij ontspannen markt beperkend en vereist handhaving. Nu onvoldoende urgentie.

Grondkorting en anti-speculatiebeding

Verkoop onder de marktwaarde, verrekening bij doorverkoop ter voorkoming weglekken maatschappelijk geld. Voorbeeld: Koopgarant. Bewerkelijk instrument. Nu niet toepassen.

Verbod toeristische verhuur

Verbod is mogelijk, bij schaarste of leefbaarheidsproblemen. Is vooral van toepassing voor excessen. Kost onderbouwing, administratie en handhaving. Onvoldoende aanleiding.

Leegstandsverordening

Regels die eigenaren prikkelen om te zorgen voor verhuur en bewoning – registratie, aanbiedingsplicht, etc. Doorgaans gericht op incidenten. Geen aanleiding.

Keuzes voor permanente bewoning van (bestaande) recreatiewoningen: (tijdelijk) legaliseren of gedogen via een object-gebonden vergunning voor permanente bewoning. Afweging vindt plaats, keuzes volgen

Leegstandsvergunning

Bedoeld voor tijdelijke verhuur van te koop staande woningen die langere tijd niet verkocht kunnen worden. Vooral bij overaanbod aan woningen. Niet aan de orde.

Benutten van wettelijke ruimte om in huur en koop woningen toe te wijzen aan mensen met een lokale sociale of economische binding. Veel inwoners vragen hierom. Onderzoeken opties en voor- en nadelen.

Erfpacht

Middel voor betaalbaar(der) wonen. Gemeente blijft grondeigenaar. Eenmalige grondopbrengst blijft uit. Weinig populair bij kopers.

Grip op locatieontwikkeling en programma. Vereist een visie op grondbeleid, specifieke expertise, financiële buffers in verband met financiële risico’s. Is relatief snel inzetbaar. Beleid staat maatwerk toe, wordt bij urgentie ingezet

Omgevingsplannen

Vastleggen van sociale huur/koop, middenhuur en particulier opdrachtgeverschap. Toepassen in nieuwe plannen

Tijdelijke woningen

Tijdelijke woonbestemming, in panden of tijdelijk op een plek zoals tiny houses. Doel: sneller realiseren en betaalbaarder. Houd rekening met geldende regels, ook bij tijdelijk wonen. Zoeken naar twee vormen – zie 2.3

Prestatieafspraken

Met corporaties en huurdersorganisaties afspraken maken over aantallen, prijzen, kwaliteit sociale huur en middenhuur. Jaarlijks, of langjarig vanuit een kaderdocument. Nieuw langjarig kader opstellen

Huisvestingsverordening

Wordt verplicht als deel van Wet Regie Volkshuisvesting. Hierbinnen regels opstellen over urgentiegroepen en voorkomen van ongewenste speculatie. Uitwerken in 2023-2024

Starterslening

Korting bij aankoop, via SVN. Helpt om de (eerste) stap op de woningmarkt mogelijk te maken. Herijken, bestaande voorraad, verhogen prijsgrens tot een relevant niveau voor starters op de koopmarkt.

Recreatiewoningen naar permanent wonen Lokaal toewijzen

BETAALBAAR WONEN

Niet nu

Doelgroepenverordening

Actief grondbeleid

Geen aanleiding voor

Benutten en invoeren

maar waar nieuwe inzichten alsnog aanleiding kunnen bieden, en in rood waarvoor duidelijk geen redenen zijn om het toe te passen.

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 34

3.4 AANDACHTSGROEPEN Koopstarters

samenwerken met marktpartijen;

Juist jongeren en starters lopen aan tegen moeilijkheden om een eerste stap op de woningmarkt te zetten. Verspreid

8.

in deze woonvisie zijn keuzes en maatregelen te vinden die bijdragen aan de mogelijkheden voor starters om een

jongerenontmoetingsplekken en opleidingen;

financieren en minder energielasten hebben, hierin -

woonruimte, hoe urgent dat is, waar het knelt.

flexwonen in de drie grote dorpen; 9.

eerste stap op de huur- en koopmarkt te zetten.

Ruimhartig omgaan met initiatieven die leiden tot

-

betaalbaar woningaanbod in alle dorpen.

Als uitvloeisel hiervan eventueel uitbreiden van de mogelijkheid tot het afsluiten van jongerencontracten

We brengen ze samen: 1.

Als gemeente brengen we preciezer in beeld waar, welke en hoeveel jongeren nu op zoek zijn naar

Actief zoeken naar mogelijkheden voor betaalbaar

door de corporaties, met een tijdelijk karakter, naar

Voldoende bouwen in de koop wat prijsstijging

Jongeren tot 23 jaar

voorbeeld van het Pakhuis in Roden.

beperkt;

Een speciale groep woningzoekenden wordt gevormd door

2.

30% sociale huur bouwen, voor kortere wachttijden;

jongeren tot 23 jaar. Zij kunnen zelden kopen, en zijn voor

3.

30% koop tot de grens van €355.000 (Woondeal) in

sociale huur aangewezen op woningen met een huur tot de

Kamers met Aandacht. In de woonzorgvisie /

bouwplannen;

‘kwaliteitskortingsgrens’ van €452,20 (peil 2023). Een

werkafspraken leggen we vast hoe gemeente,

Bouwen voor doorstroming in de koopsector zodat de

beperkt deel van de woningvoorraad is hier voor

corporaties en zorgorganisaties die goed kunnen

vele, relatief betaalbare koopwoningen in de oudere

aangewezen. De precieze woonvraag van deze groep is

oplossen. Gelijktijdig met het toewijzen van een

wijken versneld vrijkomen;

moeilijk vooraf te meten, omdat zij zich niet altijd (op tijd)

woning moet ook de begeleiding geregeld zij: wij en

Actualisering van de starterslening bij bestaande

inschrijven. Samen met de corporaties ondernemen we het

onze partners hebben daarin een gezamenlijke

woningen;

volgende:

verantwoordelijkheid in.

Verkoop van sociale huurwoningen (en compensatie

-

4.

5. 6. 7.

In een aantal gevallen valt de woonbehoefte samen met zorg en begeleiding. Een voorbeeld is het concept

Verbeteren van de bewustwording en

daarvan in nieuwbouw);

naamsbekendheid van Thuiskompas onder deze groep,

Stimuleren van verduurzaming van verouderde

waarvoor mensen zich gratis kunnen inschrijven,

koopwoningen, waarmee starters méér kunnen

bijvoorbeeld door uitleg van corporaties bij

BETAALBAAR WONEN

-

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 35

3.4 AANDACHTSGROEPEN Statushouders: vinger aan de pols

Tijdelijk wonen: oplossing zoeken

wonen beperkt is. Hieruit kunnen problemen ontstaan.

Gemeenten hebben een wettelijke taak in het opvangen en

Er is een groeiende vraag naar flexibele of tijdelijke

We besteden bij het herijken van onze

huisvesten van statushouders. De taakstelling voor

woonvormen voor mensen die om uiteenlopende redenen

Noordenveld varieert de afgelopen jaren tussen de 20 en

tijdelijk een huis nodig hebben. Het kan gaan om werk,

80 en is anno 2023 ongeveer 40. Zij zijn aangewezen op

privéomstandigheden, of andere zaken. Hun woonvraag is

sociale huurwoningen en krijgen in de praktijk urgentie bij

weliswaar tijdelijk, maar de behoefte aan woonruimte is

het vinden van een woning, als gevolg van de urgentie tot

blijvend en doorlopend. In de praktijk is elke woonvraag nu

van mensen, zoals spoedzoekers. We starten als

huisvesting en doorstroming. We constateren dat de

maatwerk. Dat kost veel energie: het vinden van een plek,

gemeente binnen de looptijd van deze visie een

meeste statushouders gericht zijn op Roden, waar ook de

soms ook het werken aan draagvlak in de omgeving.

locatiestudie naar plek hiervoor. Zie ook hoofdstuk 2.3.

grootste voorraad sociale huurwoningen is, en waar de

-

huisvestingsverordening aandacht aan dit thema. -

We werken aan woonoplossingen voor jongeren (zie de pagina hiervoor).

-

Ook zoeken we naar een oplossing voor tijdelijk verblijf

Een deel van de tijdelijke woonvraag wordt

mogelijkheden om in te burgeren, te werken, netwerk op te

opgevangen in vakantieparken. We maken momenteel

bouwen groter zijn. Tot op heden heeft dat niet tot grote

de afweging en keuzes in hoe hier op termijn mee om

knelpunten geleid. Tegelijk zijn de corporaties alert op

te gaan: permanent wonen of recreatie. De gemeente

oplopende wachttijden. Als gemeente houden we

maakt afspraken op maat met eigenaren / beheerders

vooralsnog graag vast aan deze gang van zaken.

van deze parken. Daarbij is het provinciale programma Vitale Vakantieparken (in ontwikkeling) onze leidraad.

De spreidingswet (wetsvoorstel) gaat over de opvang van

Er is speciale aandacht nodig voor de positie van

asielzoekers, en bevat een voorstel voor het geven van een

zittende ‘bewoners’ bij verandering van regels en de

wettelijke taak aan gemeenten in het opvangen van asielzoekers. Hoe dit uitpakt voor Noordenveld is nog niet te zeggen, maar heeft aandacht.

BETAALBAAR WONEN

effecten op de reguliere woningmarkt. -

Kamerbewoning: als gemeente zijn we daar terughoudend in, omdat de regie op deze vorm van

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 36

3.4 AANDACHTSGROEPEN Woonwagenbewoners

Vooruitkijkend is de verwachting dat door natuurlijk verloop

Kwaliteit op peil houden

Noordenveld huisvest op dit moment 20 standplaatsen voor

er tot 2030 maximaal twee plekken vrij komen, en er

We nemen als gemeente minstens eens per twee jaar het

woonwagens op haar grondgebied: 5 aan de Klimopstraat

maximaal vier plekken gevraagd worden door starters. Een

initiatief voor een gesprek over de woonsituatie op beide

in Norg en 15 op Berkenheuvel in Roderesch. De grond is

uitbreiding met maximaal twee plekken kan noodzakelijk

locaties. Dit om te beluisteren of er wensen of problemen

van Actium, de wagens zijn particulier eigendom.

zijn, maar is op dit moment niet aan de orde.

zijn, en te bespreken hoe daar mee om te gaan. Bewoners

Europees is bepaald dat de cultuur van

Toewijzen kent een voorrangsvolgorde

woonwagenbewoners beschermd moet worden. Het

Toewijzing gebeurt via het Thuiskompas. In volgorde van

bewonen van een woonwagen is een recht. Als gemeente

urgentie gaat het hierom:

hebben we de taak om beleid voor woonwagens en

1.

kunnen ook zelf contact leggen met Actium of de

standplaatsen vast te stellen in de woonvisie als uitwerking van het landelijke beleidskader hierover (BZK, 2018).

Uitwonende kinderen van woonwagenbewoners, die niet meer op een woonwagenlocatie woonachtig zijn;

3.

andere huurders daar recht op hebben op een woning.

Woningzoekenden die wonen op een andere woonwagenlocatie van Actium;

4. Mogelijk enkele extra plaatsen nodig op termijn

Ingeschreven woningzoekenden die wonen op de woonwagenlocatie, inclusief de inwonende kinderen;

2.

Woonwagenbewoners met een lager inkomen hebben binnen een redelijke termijn recht op standplaats, net als

gemeente.

Voormalige bewoners van een woonwagenlocatie, die willen terugkeren naar het wonen in een woonwagen;

De afgelopen jaren zijn er geen signalen geweest van

Bij de toewijzing gelden de reguliere spelregels van

schaarste aan het aantal standplaatsen en wagens. In 2021

Passend Toewijzen.

inventariseerden we de behoefte, zoals vastgelegd in de Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen.

BETAALBAAR WONEN

Berkenheuvel, Roderesch

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 37

4

DUURZAME KWALITEIT 1. VOORTBOUWEN OP EUROPESE EN LANDELIJKE DOELEN 2. EEN WONINGGERICHTE AANPAK 3. EEN GEBIEDSGERICHTE AANPAK

4 DUURZAME KWALITEIT Duurzaam is een breed begrip. Het gaat over houdbaar:

4.3 Een gebiedsgerichte aanpak

Keuzes en acties in dit hoofdstuk

het niet belasten van het milieu, maar ook over

Duurzame kwaliteit reikt verder dan alleen de woning. Voor

-

toekomstwaarde in de tijd. Beide betekenissen raken het

het oplossen van de warmtevraag zijn soms collectieve

woonvisie projecten in voor het Volkshuisvestingsfonds

wonen direct. In dit hoofdstuk gaan we op beide vormen

oplossingen nodig en moet het gebied op de schop.

om huiseigenaren met een laag inkomen financieel te

van duurzaamheid in.

Tegelijk willen we werken aan een woonomgeving die groen is, klimaatbestendig, en uitnodigt tot duurzaam en

4.1 Voortbouwen op Europese en landelijke doelen

Actie 4a. We dienen binnen de looptijd van deze

ondersteunen. -

gezond gedrag.

Actie 4b. Met de corporaties en huurdersorganisaties stellen we nieuwe doelen vast, als vervolg op hun

Sinds in 2015 het Klimaatakkoord van Parijs is vastgesteld,

grote inzet van de afgelopen jaren.

volgde landelijke regelgeving en verdere doorvertaling naar

Niet alle onderwerpen in deze woonvisie zijn ook werkelijk

-

Actie 4c. Voortzetten gebiedsgerichte aanpak.

provincies, regio’s en gemeenten. Ook gemeentelijk hebben

onderdeel van nieuw woonbeleid. In veel gevallen komen

-

Doorlopend: met gemeentelijk duurzaamheidsbeleid

we al stappen gezet. We bouwen daar op voort.

ze voort uit bestaande, recente beleidskaders op de domeinen duurzaamheid en ruimte. In dat geval verwijzen

4.2 Een woninggerichte aanpak

voortbouwen op Europese en landelijke doelen. -

we daar naar.

Energieloket en hun acties, bieden we ook zelf

Een van onze hoofddoelen is dat de woningen in onze gemeente snel energiezuiniger worden. Minder

Doorlopend: Naast deelname aan het Drents persoonlijke begeleiding aan voor huiseigenaren.

-

Doorlopend: bij bouwplannen zijn klimaatadaptatie,

warmtevraag, schone energieopwekking, betere

biodiversiteit, circulariteit, energieverbruik en

betaalbaarheid van het wonen. Maar we kijken ook naar

zorgvuldige omgang met groene ruimte (ladder

duurzame inzetbaarheid, duurzaam materiaalgebruik.

duurzame verdorpsing) hoofdonderwerpen. -

Doorlopend: Lokaal initiatief kan financiële ondersteuning krijgen

DUURZAME KWALITEIT

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 39

4.1 VOORTBOUWEN OP EUROPESE EN LANDELIJKE DOELEN Klimaatakkoord van Parijs

ziet een individuele aanpak en een gebiedsgerichte.

Aan het klimaatakkoord uit 2015 doen bijna 200 landen

-

mee. Het is gericht op het beperken van de klimaatverandering. Het heeft ook gevolgen voor landelijk beleid voor de gebouwde leefomgeving.

Gebiedsgerichte aanpak is gericht op collectieve warmtevoorziening, wetgeving en ondersteuning.

-

Individuele aanpak is gericht op het wegnemen van belemmeringen, duidelijkheid geven over wat er kan, verduurzamen voor iedereen betaalbaar maken. Voor

Landelijk beleid: klimaatwet en coalitieakkoord

individuele huiseigenaren zijn er bijvoorbeeld de ISDE

De Nederlandse vertaling van de klimaatdoelen van Parijs is

subsidies en het Nationaal Warmtefonds. Ook krijgen

vastgelegd in de Klimaatwet en een Klimaatplan. Dit plan

marktpartijen hulp om huiseigenaren te ontzorgen met

wordt elke vijf jaar herzien. In het coalitieakkoord is de

kant-en-klaar pakketten en inkoopacties.

ambitie aangescherpt, gericht op onder meer terugdringen

De afschaffing van de Verhuurdersheffing wordt deels

van CO2-uitstoot, een fonds voor de transitie, een minister

gelabeld aan verduurzaming door corporaties. Het

en een isolatieprogramma. Daarmee raakt het ook het

landelijke Nationaal Isolatieprogramma beoogt dat in 2028

woonbeleid.

geen woningen met label EFG meer bestaan in de corporatievoorraad. Daarna zijn ook de labels D aan de

Nationale bouw- en woonagenda

beurt. Voor huurders van slecht geïsoleerde woningen komt

Het ministerie van BZK presenteerde in 2022 de Nationale

een vorm van compensatie. Hierover zijn afspraken

Woon- en Bouwagenda. Daaronder vallen de programma’s

gemaakt tussen het Rijk en koepelorganisatie Aedes.

Betaalbaar Wonen en Verduurzaming Gebouwde Omgeving. Doelen zijn CO2 reductie en betaalbaar wonen, door isolatie, installaties, warmtenetten en groen gas. Het Rijk

DUURZAME KWALITEIT

Het Rijksprogramma Betaalbaar Wonen en het beleidsprogramma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 40

4.1 VOORTBOUWEN OP EUROPESE EN LANDELIJKE DOELEN Programma Duurzaam Noordenveld 2040

Warmtevisie

Gemeenten hebben een grote rol in de verdere

De warmtevisie is gericht op het stapsgewijs overgaan van

doorvertaling van landelijk beleid en wetgeving voor de

aardgas op een andere warmtebron. Via drie routes werken

energietransitie. In het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid

we als gemeente aan oplossingen:

zijn doelstellingen opgenomen rond vijf thema’s die met

1.

elkaar verweven zijn. De overkoepelende ambitie is om in 2040 als gemeente klimaatneutraal te zijn. Voor wat betreft

Individuele oplossingen, zoals volledig elektrisch verwarmen van de woning;

2.

verbouw en nieuwbouw willen we gebouwen realiseren die

Het gebruik van een alternatief duurzaam gas, zoals groengas of biogas;

in de winter de warmte beter vasthouden en in de zomer

3.

de hitte buitenhouden. Met groene daken en gevels

Daarbij zijn enkele gebieden aangewezen om te starten. Zie

(natuurinclusief bouwen) isoleren we en zorgen we voor

Gebiedsgerichte aanpak. Bij de warmtevisie hoort het

meer groen in de wijken. Met meer groen bevorderen we

Uitvoeringsprogramma Warmtevisie 2023.

Aansluiten op een warmtenet.

de biodiversiteit en bij gebiedsontwikkeling en herinrichting van bestaande wijken nemen we de gevolgen van klimaatverandering mee in het ontwerp.

Fragment uit de geldende gemeentelijke Warmtevisie

DUURZAME KWALITEIT

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 41

4.2 EEN WONINGGERICHTE AANPAK Voor corporaties geldt een andere manier van werken dan

Persoonlijke begeleiding

Financiële hulpmiddelen aanbieden

voor individuele huiseigenaren. Met name voor

We willen mensen helpen bij het maken van keuzes, zetten

Verduurzamen moet betaalbaar zijn. Er zijn subsidies en

huiseigenaren is er (ook) een rol voor de gemeente

van stappen, organiseren van hun verduurzaming. Onze

leningen voor mensen die het met eigen middelen niet

Noordenveld, om hen op weg te helpen.

Energiecoaches helpen mensen daar persoonlijk bij, van

redden. Die zijn te vinden op ons loket. We haken aan op

kleine tips tot grotere plannen.

regelingen vanuit Rijk of provincie om huiseigenaren te

Informeren: Drents Energieloket

ondersteunen, zoals de Drentse subsidie voor isolatie voor

Een gemeente is geen eigenaar van woningen maar kan

Makelaars vragen een actieve rol te spelen

mensen met een inkomen op of rond het minimum. Ook

huiseigenaren wel helpen om het verduurzamen te

Met makelaars in onze gemeente maken we een aanpak

schrijven we ons in voor het Volkshuisvestingsfonds.

versnellen. Voor iedereen moet er goede informatie zijn.

om bij verkoop van bestaande woningen goede informatie

Binnen Noordenveld hebben we een wijkgericht project om

Daarvoor is het Drents Energieloket de basis. Duurzaam

te geven over mogelijkheden om een huis te verduurzamen

minima te ondersteunen bij energiebesparing: zij kunnen

Noordenveld is hieraan verbonden. De gemeente heeft ook

– want die zijn er. Zij kunnen op het sleutelmoment van

gebruik maken van Energieklussers die kleine maatregelen

een eigen website: duurzaamnoordenveld.nu.

mutatie zorgen dat mensen een stap zetten.

in de woning kunnen aanbrengen zoals tochtstrips.

Het Drents Energieloket: ook Noordenveld is aangesloten en doet mee aan acties die vanuit het loket georganiseerd worden.

DUURZAME KWALITEIT

Het Volkshuisvestingsfonds: een hulpmiddel voor huiseigenaren

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 42

4.2 EEN WONINGGERICHTE AANPAK Corporaties: nieuw Rijksbeleid, nieuwe doelen

Nieuwbouw: landelijke eisen

Hergebruik van bebouwing

De corporaties Woonborg en Actium hebben al forse

Landelijke regelgeving voor nieuwbouw is de laatste jaren

Een bestaand gebouw een nieuwe functie geven, is in de

stappen gezet in de afgelopen jaren.

steeds verder aangescherpt. In het Bouwbesluit uit 2021

meeste gevallen de meest CO2-vriendelijke oplossing. We

-

De voorraad van Actium bestond per 2022 voor 80%

staan de eisen verwoord: alle nieuwbouw moet voldoen

ondersteunen initiatieven met dit karakter, uiteraard

uit woningen met energielabel B of beter.

aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG).

rekening houdend met kwaliteitskaders en de ruimtelijke

De voorraad van Woonborg bestond per 2022 voor

Er wordt gekeken naar energiebehoefte, fossiele opwekking

context: een pand moet behoudenswaardig zijn. Behalve

54% uit woningen met energielabel B of beter. Eind

daarbij en hernieuwbare energie. Als gemeente volgen we

dat we hiermee kansen krijgen om op bestaande plekken

2027 moet dit percentage zijn gegroeid tot bijna 70%.

de landelijke eisen.

nieuwe woonvormen toe te voegen, zien we dit ook als een

-

-

welkome vorm van circulariteit.

Voor alle corporaties geldt: de labels E, F, G zijn in 2028 verdwenen uit de voorraad.

Circulair bouwen

Doordat de corporaties de komende jaren meer dan

Het landelijke beleid is vastgelegd in Nederland circulair in

voorheen nieuwe woningen toevoegen, neemt het aantal

2050: 50% van deze einddoelstellig moet in 2030

energiezuinige woningen verder toe.

gerealiseerd zijn. Op dit moment heeft de gemeente Noordenveld nog geen beleid of plan voor (meer) circulair

Vooruitkijkend stellen we nieuwe doelen vast:

bouwen. Dit willen wij de komende jaren wel opstellen.

-

We maken nieuwe prestatieafspraken die in lijn zijn

Acht Drentse corporaties stelden inmiddels Drenthe Woont

met de doelen in Rijksbeleid en de afspraken met

Circulair op. In pilotprojecten werken zij aan circulariteit.

Aedes. De doelen kunnen in tijd veranderen.

Hun doel: in 2040 100% circulair bouwen en renoveren.

-

Met name het verder wegwerken van de woningen met een hoge warmtevraag heeft voorlopig prioriteit. Energiezuinige bouw in Nieuw-Roden door Woonborg

DUURZAME KWALITEIT

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 43

4.3 EEN GEBIEDSGERICHTE AANPAK Duurzame kwaliteit reikt verder dan alleen de woning. Voor

oplossingen voor individuele woningverbetering, zoals

het oplossen van de warmtevraag zijn soms collectieve

Vijfde Verloting en Middenveld Zuid (Roden) en Lange Streeken en Kortland (Peize)

oplossingen nodig en moet het gebied op de schop. Tegelijk willen we werken aan een woonomgeving die

-

De gemeente en Woonborg onderzoeken in de pilotwijk

groen is, klimaatbestendig, en uitnodigt tot duurzaam en

Ring van Roden wat de beste oplossing is om in de

gezond gedrag. Dat past bij uitstek bij één van de

warmtevraag te voorzien, in het bijzonder voor de

kernkwaliteiten van Noordenveld: een hoogwaardige,

oudere woningen in de buurt. Dit moet resulteren in

groene woonomgeving.

een wijkuitvoeringsplan. -

Op verschillende plekken onderzoekt de gemeente de

Gebiedsaanpak: voortzetten

kansen voor benutten van geothermie. Daarover komt

De gemeente Noordenveld heeft drie energieke buurten

voor 2025 duidelijkheid.

aangewezen. In deze buurten is er al samenwerking tussen gemeente, Energiecoöperatie Noordseveld (ECN) en

Lokaal initiatief; welkom

inwoners. In deze buurten kijken we samen naar een

Als onderdeel van het platform Duurzaam Noordenveld

warmteoplossing voor de woningen en naar kansen om de

ondersteunen we ook lokale initiatieven. Zoals het

leefbaarheid, de openbare ruimte en de sociale cohesie te

GroenDoen fonds, voor mensen die samen hun omgeving

versterken.

willen vergroenen. Initiatieven waarbij minimaal 10 mensen

-

Geselecteerde buurten met een gebiedsaanpak zijn

betrokken zijn kunnen aanspraak maken op een financiële

vooralsnog: Roderwolde e.o. / Energiek Roderwolde,

bijdrage van 500 tot 5000 euro.

Norg-West / Mooie buurt hè, Peize / Energiek Kortland. -

In wijken met recente woningbouw wordt gewerkt aan

DUURZAME KWALITEIT

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 44

4.3 EEN GEBIEDSGERICHTE AANPAK Hitte en water: criteria maken, problemen oplossen

cultuurhistorisch en archeologisch erfgoed vormen het

Het programma Duurzaam Noordenveld stelt vijf doelen.

casco voor ruimtelijke ontwikkelingen.

Eén daarvan is een toekomstbestendige woonomgeving. We willen beter omgaan met piekbuien en droogte, minder

Ladder voor duurzame verdorpsing als maat

hittestress ervaren, de leefomgeving voor mens en dier en

In landelijke wetgeving is de ‘ladder voor duurzame

planten verbeteren. Elk nieuw plan voor woningbouw moet

verstedelijking’ leidend bij locaties-afweging. Bij

een duidelijke visie bevatten op hitte, water en kwaliteit

locatiekeuzes voor woningbouw geldt dat mogelijkheden

van de leefomgeving. De criteria formuleren we in 2023-

binnen de bebouwde kom voorrang hebben op uitbreiden

2024. In 2023-2024 verwachten we tot een oplossing voor

buiten de bebouwde kom. In Noordenveld kan binnendorps

wateroverlast in Norg-West te komen.

groen van grotere waarde zijn dan buitendorps groen, en soms is verdere verdichting niet passend bij het behoud

Zorgvuldig omgaan met groen, landschap en natuur

van de kwaliteit en het karakter van een dorp. Dat is steeds

Het Noord-Drentse landschap is van unieke waarde. Het

een afweging. We spreken liever van duurzame verdorpsing

kleinschalige esdorpenlandschap, de veenkoloniën en

dan van verstedelijking en geven er onze eigen invulling

laagveenontginningen zijn samen met de Koloniën van

aan. De meest waardevolle plekken blijven zo gespaard.

Weldadigheid hét visitekaartje van onze gemeente. De

-

beekdalen zijn een verbindende schakel tussen de verschillende landschapstypen. Het gaat hierbij om gebieden buiten de bebouwde kom, maar ook om

Elk initiatief voor woningbouw moet gepaard gaan met een plan waar de (directe) omgeving beter van wordt.

-

Wanneer woningbouw ten koste gaat van landelijk gebied of groen, is een vorm van compensatie nodig.

dorpsgroen. De aantrekkelijkheid van onze gemeente staat hier direct mee in verbinding. Het landschap en haar

DUURZAME KWALITEIT

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 45

5

WONEN, WELZIJN, ZORG 1. CULTUUROMSLAG 2. PASSEND WONEN MET ZORG 3. EEN PASSENDE WOONOMGEVING 4. INNOVATIE, DIGITALISERING, WERKGEVERSCHAP

5 WONEN, WELZIJN, ZORG Transitie in de zorg: een grote uitdaging

Vier opgaven zijn leidend bij het zorgen voor een goed

5.2 Passend wonen met zorg

We wensen een inclusieve samenleving waar iedereen

aanbod aan wonen, welzijn en zorg. Daar gaan we in dit

Het scheiden van wonen en zorg gaat door. Alleen wanneer

volwaardig meetelt en mee kan doen, ongeacht leeftijd,

hoofdstuk nader op in:

thuis wonen echt niet meer gaat, is wonen en zorg in een

zorgvraag of beperking. Dat stelt ons allen voor een grote

1.

Een cultuuromslag;

verpleeghuissituatie mogelijk. Voor het overgrote deel van

uitdaging:

2.

Passend wonen met zorg voor iedereen;

de mensen komt de zorg aan huis. Aanvullend zijn er

-

De groep ouderen groeit verder en is gemiddeld ouder

3.

Een passende woonomgeving;

vooral tijdelijke situaties van verpleging en revalidatie. Dit

en zorgbehoevender. De druk op de zorg neemt toe.

4.

Innovatie, digitalisering, werkgeverschap

heeft gevolgen voor de organisatie en plek van

-

-

specialistische zorgvoorzieningen en de wijze van

Ook de groep mensen met een andere zorgachtergrond, bijvoorbeeld een verstandelijke

5.1 Cultuuromslag

zorglevering bij mensen thuis.

beperking of een GGZ-indicatie, woont in toenemende

We lopen aan tegen de grenzen van onze verzorgingsstaat.

De meeste mensen zullen niet verhuizen, en waar nodig

mate zelfstandig en in de eigen gemeente

Rijksbeleid stuurt al langer aan op een grotere

hun woning (moeten) aanpassen. Tegelijk groeit ook de

Noordenveld.

zelfredzaamheid van mensen – vanuit hun eigen belang

behoefte aan aangepaste woningen. De behoeften lopen

Het aandeel mensen met een zorgvraag ten opzichte

maar ook als noodzaak. Dit gaat gepaard met een

uiteen: van woningen voor vitale groepen met een hoge

van het aandeel mensen dat zorg kan leveren groeit

noodzakelijke cultuuromslag:

eigen zelfredzaamheid, tot woonvormen die een beschut of

verder. Nu al zijn er personeelstekorten in de zorg- en

-

Niet alleen georganiseerde partijen in wonen en zorg

beschermd alternatief bieden voor wat voorheen het

welzijnssector. Het betekent ook een dalend

hebben elkaar meer nodig, maar ook de samenhang

verzorgings- of verpleeghuis was.

mantelzorgpotentieel. De draagkracht om zorg te

met vrijwillige zorg en mantelzorg groeit. We moeten

leveren neemt af. -

De toename van de zorgvraag leidt ook tot hoge

het meer dan nu samen doen. -

Er is een groeiende aandacht voor preventie, gezond

kosten, voor de zorg en ondersteuning, maar ook in de

gedrag, investeren in het welbevinden van mensen,

fysieke omgeving (wonen, woonomgeving).

bewustwording. Dat voorkomt onnodige zorg.

WONEN, WELZIJN, ZORG

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 47

5 WONEN, WELZIJN, ZORG 5.3 Een passende woonomgeving

partners in het woonzorgnetwerk.

Uitgelicht: samen optrekken

Naast de woning zelf, is ook de woonomgeving een

In de paragrafen hierna werken we deze vier opgaven

Alleen in samenwerking met onze inwoners en partners

belangrijke factor in het welzijn en de zelfredzaamheid van

verder uit. We sluiten bij het maken van keuzes en het

komen we tot goede resultaten. Het gaat om professionele

mensen. Het gaat dan om een omgeving waarin

vinden van oplossingen aan op landelijke programma’s en

en vrijwillige organisaties in welzijn, zorg en wonen. En het

voorzieningen aanwezig of bereikbaar zijn, fysiek of anders

regionale voorbeelden, waaronder de Werkagenda Drents

gaat om onze inwoners die zorg en welzijn vragen en

digitaal. En het netwerk van voorzieningen, zoals

Zorglandschap uit 2019, een samenwerking tussen de

bieden, ouderen maar ook andere groepen. Als gemeente

eerstelijnszorgaanbieders, ontmoetingsmogelijkheden of

twaalf Drentse gemeenten, Zilveren Kruis en provincie

staan we midden tussen deze partijen, maar we vragen om

dagbesteding moet toegerust zijn op de behoefte.

Drenthe.

maximale inzet van al onze partners. Voor het verder

5.4 Innovatie, digitalisering, werkgeverschap

Deze woonvisie en een woonzorgvisie…

-

Naast alle inspanningen om te zorgen voor een

In deze woonvisie leggen we een deel van de ambities en

passende woning, omgeving en daarbij goede zorg, is

acties vast die een plek krijgen in de woonzorgvisie. Die

Inclusief wonen en leven: een recht

innovatie en digitalisering van groot belang. In de zorg

woonzorgvisie wordt in de periode 2023-2024 opgesteld en

Artikel 19 van de Universele verklaring van de rechten van

zal robotisering de komende jaren een groeiende rol

vastgesteld, in samenwerking met al onze partners. Daarbij

de mens erkent het recht van alle personen met een

krijgen, en digitalisering zoals zorg op het scherm

komt ook een set werkafspraken.

handicap om in de maatschappij deel te nemen. Het is een

uitwerken van de doelen in dit hoofdstuk, vragen we ook

-

om structurele inzet van onze professionele partners.

vanuit de thuissituatie wordt normaal.

taak van de overheid om dit zo goed mogelijk te

Nu al worden personeelstekorten gevoeld, en dit zal

waarborgen. Mensen met een handicap moeten vrij zijn in

naar verwachting toenemen. Des te belangrijker is dat

het kiezen van hun woonplek, daar een passende woning

Noordenveld een plek is waar (potentieel) personeel

vinden en toegang hebben tot alle diensten om maximale

graag wil en kan wonen. Daarnaast is goed

maatschappelijke deelname mogelijk te maken.

werkgeverschap een belangrijke uitdaging voor de vele

WONEN, WELZIJN, ZORG

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 48

5 WONEN, WELZIJN, ZORG Keuzes en acties in dit hoofdstuk -

Actie 5a. In 2023 -2024 werken we een woonzorgvisie

-

Actie 5g. Energie steken in bereikbaarheid basisdorpen.

uit met werkafspraken met onze zorgpartners over

-

Doorlopend: werken aan goede doelmatige aansluiting

zorg en welzijn, samenwerking, wonen en omgeving,

-

professionele zorg, vrijwilligerswerk en mantelzorg

innovatie, digitalisering en goed werkgeverschap. De

-

Doorlopend: initiatieven toetsen met ons kader.

gemeente is de verbinder, maar we doen het samen.

-

Doorlopend: met partners samen zorgen voor goede

Actie 5b.Zorggeschikt wonen in plannen checken en

dagbesteding en vervoersmogelijkheden.

toevoegen. Een derde geschikte / nultredenwoningen, waaronder 200 ‘beschutte’ woonvormen, waaronder 90 ‘beschermde’ woonvormen. -

Actie 5c. We volgen met corporaties en zorgpartijen waar knelpunten zijn in de doorstroming uit beschermd naar zelfstandig wonen, en werken aan oplossingen.

-

Actie 5d. Nabij voorzieningenclusters de woonomgeving met voorrang geschikt maken – plannen checken

-

Actie 5e. We onderzoeken met onze zorgpartners of een woonvorm voor mensen met een beperking haalbaar is in bestaand vastgoed.

-

Actie 5f. We stimuleren bewoners om hun huis aan te pakken.

WONEN, WELZIJN, ZORG

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 49

5.1 CULTUUROMSLAG We lopen aan tegen de grenzen van onze verzorgingsstaat.

Regionale werkagenda’s, lokale samenwerking

mantelzorgers en inwoners is cruciaal. Het is van belang

Rijksbeleid stuurt al langer aan op een grotere

De partners in wonen en zorg moeten en willen meer

om maximale kwaliteit te blijven leveren, bij een groeiende

zelfredzaamheid van mensen – vanuit hun eigen belang

samenwerken. De Drentse samenwerking is al in 2015

en veranderende behoefte, met een inzet in mensen en

maar ook als noodzaak. Dit gaat gepaard met een

gestart, en sinds 2017 zijn er tweejaarlijkse werkagenda’s

middelen die grenzen kent. We maken in 2023 / 2024 een

noodzakelijke cultuuromslag:

voor ouderenzorg. Samenwerking op provinciale schaal

woonzorgvisie met concrete lokale werkafspraken, samen

-

Niet alleen georganiseerde partijen in wonen en zorg

leidt tot:

met onze partners. Daarin verwerken we de

hebben elkaar meer nodig, maar ook de samenhang

-

Snellere en betere aanpak van knelpunten;

uitgangspunten van deze woonvisie en sluiten we aan op

met vrijwillige zorg en mantelzorg groeit. We moeten

-

Effectieve belangenbehartiging;

de eerder gesloten convenanten, werkagenda’s,

het meer dan nu samen doen.

-

Versterken van de innovatiekracht;

kaderstellende documenten.

Er is een groeiende aandacht voor preventie, gezond

-

Landelijke kennis naar de regio brengen;

gedrag, investeren in het welbevinden van mensen.

-

Delen van kennis en opschalen van initiatieven.

-

Dat voorkomt onnodige zorg. Daarnaast is in 2021 het convenant ‘Weer Thuis’ getekend tussen onder andere de Noord-Drentse gemeenten, Cosis, Leger des Heils, GGZ, Woonborg en Actium. Doel: mensen indien mogelijk laten ‘doorstromen’ uit maatschappelijke opvang, medisch verblijf of beschermd wonen naar een zelfstandige woning met voldoende begeleiding. Samenwerken tussen gemeenten, zorgpartijen en het zorgkantoor, welzijnsorganisaties, corporaties, vrijwilligers,

WONEN, WELZIJN, ZORG

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 50

5.1 CULTUUROMSLAG Meer zelf doen

Professionals: doen waar je voor bent

organisaties met minder bureaucratie. Daarbij hoort

Vaker dan nu zullen onze inwoners zelf een bijdrage

Het bezoek van een zorgverlener heeft vaak ook een

ook: afstemming op inkoop. Dit is er op gericht om

leveren aan het welzijn en de zorg van inwoners:

welzijnskarakter: contact, gesprek, wegnemen van

algemene zorgvragen en het bijdragen aan het welzijn

mantelzorg en naoberschap, georganiseerde vrijwilligers,

obstakels in het dagelijks leven. Veel zorgverleners doen

van mensen te verdelen, ongeacht de organisatie

welzijnsorganisaties. Deze omslag vraagt veel van hen. De

dit, ongeacht de doelgroep of organisatie waarvoor zij

waarvoor iemand werkt. Zoals een poule van mensen,

druk op ondersteuning en de behoefte aan respijt / een

werken. Daarnaast is er verschil in eenvoudige en

gezamenlijke tijdroosters en gebiedsgericht verdelen

pauze in de ondersteuning neemt toe. In de eerstvolgende

specialistische zorg bij mensen. We zoeken naar een

van taken. We benutten voorbeelden elders om dit

Drentse werkagenda en in de uitwerking van de

andere balans, waarin welzijn, eenvoudige en

vorm te geven. De gemeente initieert deze

woonzorgvisie met werkafspraken is er aandacht voor:

specialistische zorgvragen op een doelmatige manier

-

Voorzieningen die bijdragen aan het welzijn en de

beantwoord worden. Dat is in het belang van al onze

zelfredzaamheid, zoals ontmoetingsruimte, de lokale

inwoners, omdat we zo de beschikbare aandacht en

winkel, bereikbaarheid;

specialistische kennis zo goed mogelijk verdelen.

-

-

ontwikkeling. -

We zoeken met elkaar naar manieren om vrijwilligers en mantelzorgers te ondersteunen.

Ondersteuning, waardering en afstemming van de inzet van welzijnsorganisaties, informele zorg

Met onze zorgpartners maken we in 2023 nieuwe

(naoberschap) en privé. Zoals respijtzorg (het tijdelijk

werkafspraken,. Het uitgangspunt is dat specialistische zorg

overnemen van mantelzorg) en het ruimhartig omgaan

en professionele zorg, de inzet van vrijwilligers en

met verzoeken tot mantelzorg-wonen.

mantelzorg en naoberschap zo veel mogelijk ineen grijpen.

Helpen van mensen die zelf preventieve stappen willen

Dit hangt samen met de Drentse Werkagenda (2022-2026).

nemen, onder meer met de Verzilverlening.

-

Specialistische zorg is voor specialistische zorgvragen. Dat betekent dat zij algemene taken niet uitvoeren.

-

WONEN, WELZIJN, ZORG

We komen tot een samenwerking tussen professionele

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 51

5.1 CULTUUROMSLAG Preventie, gezond blijven, meedoen

Daarnaast zetten we ons als gemeente actief in om:

Speciale aandacht gaat naar preventie en bewustwording.

-

in alle dorpen aanwezige ontmoetingsplekken te

De focus verschuift naar gedrag en gezondheid en welzijn,

behouden. Bij gebrek aan ontmoetingsruimte en een

om zo ziekte, sociaal isolement en zorg waar mogelijk te

behoefte, zoeken we naar een manier om dat toch te

voorkomen. Wanneer mensen bovendien regie hebben over

kunnen aanbieden.

hun eigen leven, daarin maximaal zelfredzaam zijn, draagt

-

doorlopend een goede en toegankelijke fysieke

dat bij aan het welbevinden van mensen, en dat scheelt

woonomgeving te realiseren in alle kernen. Met

zorg. We werken met onze partners in zorg en welzijn een

speciale aandacht voor de dorpscentra en de routes

praktische aanpak uit om dit te versterken. Denk aan:

naar clusters van zorggeschikte woningen en de

-

Stimuleren van een gezonde levensstijl (voorbeeld zie

(zorg)voorzieningen. We hebben het dan over veilige

kader);

en goed toegankelijke routes, met voldoende rust

-

Voorkomen van eenzaamheid;

mogelijkheden. Daarnaast nodigt de buitenruimte uit

-

Aandacht voor ook de mentale gezondheid;

tot beweging en ontmoeting. Dit is punt van aandacht

-

Voorlichting over aanpassingen in huis/inzet van

bij investeringen in de openbare ruimte.

technologie; -

-

Voorbeeld: Bloeizone Bakkeveen Bakkeveen heeft zichzelf als doel gesteld om een 'Bloeizone' te worden, naar het voorbeeld van Blue Zones. Dat zijn plaatsen waar mensen erg oud worden, maar belangrijker nog: gezond oud. In Bakkeveen zijn de afgelopen jaren vele projecten opgestart om de bewustwording van de inwoners ten aanzien van een gezonde leefstijl te vergroten. Hierbij kun je denken aan samen bewegen, sporten, eten, dansen, bloembollen planten, meer groen, minder tegel en nog veel meer. https://www.bakkeveen.nl/bakkeveen/bloeizonebakkeveen/

doorstroming te bevorderen. Een deel van de ouderen

Digitale vaardigheden, mede gericht op hulpvraag en

verhuist niet omdat zij allemaal obstakels ervaren zoals

sociaal contact;

hogere huurprijzen bij verhuizing of het regelen van de

Voorlichting/trainingen voor ouderen, zoals

verhuizing zelf. Met bijvoorbeeld verhuiscoaches of

valpreventie.

stimulerende regelingen om niet met te hoge kosten en nieuwe huren geconfronteerd te worden proberen we drempels weg te nemen.

WONEN, WELZIJN, ZORG

Bloemenproject in Bakkeveen (foto: Rens Hooyenga)

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 52

5.1 CULTUUROMSLAG Bewustwording Het is belangrijk dat inwoners bewust zijn van de uitdaging om iedereen naar behoefte te bedienen, wat zij daarin zelf kunnen betekenen (preventie, zelfredzaamheid, naoberschap) en hoe zij kunnen terugvallen op professionele zorg en ondersteuning. Met inwoners en specifiek de groep ouderen gaan we daarover in gesprek en zetten verschillende communicatiekanalen en -middelen in om hen te bereiken, zodat zij zelf beter kunnen anticiperen op hun toekomst. -

We werken met onze partners in zorg en welzijn een praktische aanpak uit om dit te versterken. Hoe beter

Achtergrond: 65-plussers laten doorstromen

Achtergrond: Tijdschrift ‘De Thuisblijver’

In de regio Zaanstreek-Waterland hebben 7 gemeente, 8

De Thuisblijver is een initiatief van 12 partners op het gebied

corporaties en huurdersorganisaties afspraken gemaakt om

van welzijn, wonen en zorg in Midden-Drenthe. Het is een

huurbehoud en een verhuisbonus in te zetten om de

gratis tijdschrift met praktische tips en mooie verhalen over

doorstroming van ouderen te stimuleren. Hierbij hebben

langer thuis wonen. Het tijdschrift is aan huis bezorgd bij alle

bewoners regionale keuzevrijheid, zowel qua gemeente als

inwoners van 60 jaar en ouder.

qua woningcorporatie van wie ze huren. Daarnaast werden ze ondersteund bij het vinden van een oplossing voor hun specifieke situatie. https://aedes.nl/ouderenhuisvesting/65-plussers-latendoorstromen-hoe-doe-je-dat

bewust onze inwoners (zorgvragers en hun familie / ondersteuners) zijn van de grenzen aan de organisatie van zorg en welzijn, hoe groter de kans dat met hulp uit de omgeving het thuis wonen lang houdbaar is. -

We steken energie in voorlichting: informatie over veranderingen in de zorg, mogelijkheden om huizen aan te passen en gebruik van technische hulpmiddelen, doorstromen naar een andere woning. Dat doen we door mensen collectief én individueel te benaderen.

WONEN, WELZIJN, ZORG

Aandacht voor bewustwording onder vitale senioren

Communicatie over langer zelfstandig wonen

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 53

5.2 PASSEND WONEN MET ZORG Overal in onze gemeente worden mensen ouder en overal

De opgave als onderdeel van het bouwprogramma

verwachten we een toename aan zorg en begeleiding. Dat

Hierna gaan we nader in op elke vorm van wonen en

geldt voor de grote kernen maar ook voor de inwoners van

aandachtspunten daarbij. We moeten de behoefte een plek

de kleinere dorpen en het landelijk gebied. Veel mensen

geven in ons totale programma voor woningtoevoeging.

blijven tot op hoge leeftijd wonen in hun huidige huis,

Een belangrijk deel betreft aanpassing van bestaande

overal in onze gemeente. De meesten doen dat uit vrije

woningen, maar ook nieuwbouw is nodig. Een overzicht:

wil: zij koesteren hun plek en hun omgeving, nemen eventuele ongemakken voor lief, verhuizen pas als het noodzakelijk is. We zien het als een belangrijk recht van 1. Thuis blijven wonen in de bestaande voorraad: aanpassing

mensen om daar eigen keuzes in te maken.

+ nieuwbouw / toevoeging

We onderscheiden vijf verschillende vormen voor zowel

Totaal 550 woningen focus lokale vraag

ouderen als andere groepen met een zorgvraag: a)

Thuis blijven wonen met lichamelijke beperkingen

b)

Een geschikte woning voor ouderen

c)

Een geschikte woning voor andere groepen

d)

Verzorgd en beschut wonen voor ouderen

e)

Verzorgd en beschut wonen voor andere groepen

f)

Beschermd wonen: geclusterd met 24-uurszorg en het bestaande verpleeghuis

We gaan in het bijzonder in op onze omgang met initiatieven voor wonen en zorg. WONEN, WELZIJN, ZORG

Een derde is direct geschikt / nultreden Waarvan 200 verzorgd/ beschut wonen Roden Nieuw-Roden Norg Veenhuizen Peize Een Waarvan 90 beschermd Roden Norg Peize

Aanvullende ambitie: telt op tot totaal 1.000 De rest is liefst eenvoudig geschikt te maken

Een derde geschikte woningen op een totaal van 1.000: een basisniveau aan levensloopbestendig wonen. De woning is per rolstoel toegankelijk vanaf buiten, en per rollator ook binnen doorgankelijk tussen woonkamer, slaapkamer, keuken en badkamer (rollatorgeschikt). Een hoger niveau streven we na bij woningen die specifiek voor mensen met een intensieve fysieke zorgvraag worden gebouwd: dan ook rolstoeldoorgankelijk intern (rolstoelgeschikt, geschikt voor verpleegzorg aan huis). Dit kan ook samenvallen met de toevoeging van woningen voor verzorgd / beschut wonen en extramurale geclusterde / beschermde woonzorgplekken met verpleegzorg.

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 54

5.2 PASSEND WONEN MET ZORG a) Thuis wonen met lichamelijke beperkingen Voor velen is het, ook met een zorgvraag, lang mogelijk om de huidige woonplek aan te houden. Soms is dat met ongemak. Vaak is woningaanpassing nodig, doen mensen een beroep op naoberschap, bekenden en familie en vrijwilligers, aangevuld met professionele aandacht. We

Achtergrond: veel ouderen en dubbele vergrijzing In de gemeente Noordenveld ligt het aandeel 65-plussers en 80-plussers nu al boven het gemiddelde. De huidige grote groep 65-80 jarigen passeert in grote aantallen de leeftijd waarop zorgvraag gemiddeld sterk toeneemt.;

doen als gemeente een beroep op de verantwoordelijkheid van huiseigenaren en verhuurders zelf. Op eigen initiatief de woning beter geschikt maken bij een zorgvraag, hoort bij het wonen en de ongemakken die het ouder worden met zich mee kan brengen. -

Samen met de corporaties blijven we werken aan bewustwording van ouderen, met tips en wegwijzers om tot initiatief te komen.

-

We zetten de ‘verzilverlening’ voort, waarmee ouderen zonder eigen middelen en leencapaciteit bij banken op basis van overwaarde toch hun huis kunnen aanpassen.

-

Aanvullend bieden we met de corporaties het Langer Zelfstandig Thuis pakket aan: een aanbod om kleine

Ouderen per gemeente in Nederland. Bron: CBS.

aanpassingen in huis te (laten) verrichten.

WONEN, WELZIJN, ZORG

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 55

5.2 PASSEND WONEN MET ZORG b) Geschikt wonen voor ouderen

gemeente, samen met onze partners in het wonen,

op pagina 54 voor een toelichting. In het algemeen wensen

Een logische stap als de huidige woning en/of tuin te groot

voorbereiden op een grotere dynamiek, en deze bovendien

we woningen met een flexibel bruikbare en aanpasbare

wordt, niet geschikt meer is of op de verkeerde plek staat

aanjagen:

plattegrond.

is om te verhuizen naar een geschikte woning. Deze

-

-

Meer dynamiek betekent: meer vrijkomende woningen

woningen zijn geschikt voor wonen met een zorgvraag,

voor andere groepen. Zo zetten we onze bestaande

liefst ‘levensloopbestendig’ / ook bruikbaar voor andere

woningen slimmer in en als bijvangst wordt in die

groepen. Dit kan een appartement zijn, maar ook een

woningen vaak geïnvesteerd door nieuwe bewoners.

grondgebonden woning met een kleine tuin, vaak dichterbij

We sturen aan op één derde van ons bouwprogramma volledig geschikt. Met corporaties en ontwikkelaars maken we daar (prestatie)afspraken over.

-

In de drie grote kernen gaan we uit van een straal van

De vraag wordt steeds gevarieerder. Daarvoor hebben

ca. 500m rondom voorzieningen (super, zorg) waar we

voorzieningen dan wat ze gewend waren. Soms is dit voor

we een passend aanbod nodig. Hier zoeken we actief

van alle ontwikkelaars verwachten dat woningen zo

ouderen de laatste stap in hun wooncarrière en kunnen ze

naar. Zie de pagina hierna voor meer toelichting.

ontwikkeld worden dat ze bij oplevering als ‘geschikt*’

De urgentie groeit. We verwachten dat elk jaar het

zijn. Uitzonderingen vragen om een overtuigende

aantal ouderen met een urgente verhuiswens groeit.

reden. Bij locaties in kleinere dorpen op een afstand

Ons aanbod is te veel geconcentreerd in Roden.

van ca. 250m van een supermarkt is geschikt bouwen

hier met behulp van thuis- en mantelzorg tot het einde

-

-

blijven wonen. Steeds vaker zien we dat een verhuizingen een tussenstap is.

-

We stemmen structureel af met corporaties én Klaar zijn voor andere woonbehoeften

marktpartijen om te beluisteren waar de behoefte ligt en

In toenemende mate zullen mensen wél een stap willen

hoe mensen verleid kunnen worden tot een verhuisstap.

ook onze inzet.

zetten, vanuit overwegingen van comfort, zorg of bijvoorbeeld veiligheid en sociaal contact. Dat beperkt zich

Geschikt, of geschikt te maken?

niet tot de groep mensen op hoge leeftijd. Denk

Bij nieuwbouw heeft het onze voorkeur wanneer woningen

bijvoorbeeld ook aan gezinnen van wie de kinderen het

nu al volledig geschikt* zijn voor wonen met een

huis uit zijn. Om meerdere redenen willen we ons als

zorgvraag. Er zijn vele definities in omloop. Zie het schema

WONEN, WELZIJN, ZORG

Woonvisie Noordenveld | Concept april 2023 56

5.2 PASSEND WONEN MET ZORG opdrachtgeverschap mogelijk is, speciaal gericht op

Een gevarieerd programma voor geschikt wonen

ouderen die minder privé-buitenruimte wensen.

In heel Noordenveld liggen er kansen om woningen toe te voegen die er nog niet voldoende zijn. We gaan uit van een

-

-

-

gemeente actief ruimte voor.

Woningen met een tuintje of plaats, als tegenhanger van appartementen op

-

erf. Wettelijk mag deze tijdelijke, persoonsgebonden

het karakter van de dorpen.

oplossing. Een procedure voor permanent wonen kan

Hofjes. Qua woningtype geen bijzondere woonvorm,

doorlopen worden, maar moet voldoen aan de normale

maar in zijn opzet en gezamenlijkheid spreekt dit veel

regels die ook gelden voor toevoegen van woningen in

een gezamenlijke tuin.

-

Toevoeging van (pre-)mantelzorgwoningen op eigen

meerdere verdiepingen. Dit past bij woonwensen en

het algemeen.

mensen aan. Vaak met een kleine privébuitenruimte én -

Collectief particulier opdrachtgeverschap. Zie ook hoofdstuk 2: nieuwe woonvormen. Hier zoeken wij als

derde geschikte woningen in onze planlijst tot 2030:

-

Woningsplitsing of splitsing van ander vastgoed: denk

Op speciale plekken appartementen in het hoge

aan grote woningen, vrijkomende schoolgebouwen,

segment. Dit kan zowel koop als vrije huur zijn. We

boerderijen. Ook hier kunnen vormen van wonen voor

gaan uit van een beperkte vraag, maar het aanbod is

ouderen passend zijn. Wij zijn ontvankelijk voor

nog erg schaars. Wanneer ontwikkelende partijen met

initiatieven waarbij vastgoed hergebruikt of intensiever

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=513b56e4-2952-43b7-bd97-ab3a29f72335