Bijlage 1. Projectplan themajaar Veenhuizen 200 jaar.pdf
Tekst van het document
Bidbook Kroonjaar 2023 Historie, beleving en toekomst 200 jaar Veenhuizen Werkdocument V2
Veenhuizen Veenhuizen is een strafkolonie met een rijke geschiedenis. Innovatieve sociale concepten, particulier initiatief, een hoogwaardige ruimtelijke en landschappelijke structuur, karakteristieke monumenten en betrokken overheden. Deze karakteristieken zijn een rijke inspiratiebron voor hedendaagse sociale vraagstukken en toekomstige economische en ruimtelijke ontwikkelingen in Veenhuizen. In 2023 bestaat Veenhuizen 200 jaar en dat wordt herdacht en gevierd met een diverse programmering voor inwoners, bezoekers, ondernemers en organisaties. De programmering wordt gekoppeld aan vier brede hoofdthema’s, zodat de impuls ook na het themajaar doorgezet kan worden. De thema’s zijn als volgt: 1. Sociaal experiment 2. Duurzaam, innovatie en zelfvoorzienend 3. Internationaal perspectief en voorbeeld 4. Toekomst van Veenhuizen In dit document zijn de thema’s uitgewerkt, samen met de werkgroep en het Comité van Aanbevelingen. Het is een eerste aanzet om met de werkgroep en direct betrokkenen verder uit te werken. Vervolgens zijn de ruim 45 initiatieven gebundeld en is een begroting en tijdspad toegevoegd.
2
Inhoud Inleiding
3
1. 2.
5 6 7 10 11 11 13 16 16 17 18 19
3. 4. 5. 6. 7. 8.
Overkoepeld verhaal Van verhaal naar vier thema’s en projecten Thema 1: Sociaal experiment Thema 2: Duurzaam, innovatie en zelfvoorzienend Thema 3: Internationaal perspectief en voorbeeld Thema 4: Toekomst van Veenhuizen Activiteitenoverzicht Activiteitenbegroting Organisatie Tijdspad Bijlage I – opzet feestelijke lancering Bijlage II – toelichting cluster thema 2
3
Inleiding VEENHUIZEN 200 JAAR We leven in een tijd van grote maatschappelijke uitdagingen. Klimaatverandering, oorlogen, migratie en overbevolking vragen om een nieuwe, innovatieve kijk op mens, natuur en samenleving. Dat was 200 jaar geleden niet anders. Nederland had net een oorlog achter de rug, het land was leeggeroofd en berooid achtergelaten. De bevolking, die de taak wachtte het land weer op te bouwen, ging gebukt onder grote armoede. Driekwart van hen leefde onder de armoedegrens. De vraag was hoe het land op een duurzame manier weer opgebouwd kon worden zodat de natie weer opgestuwd zou worden in de vaart der volkeren, zoals in de gouden eeuw. Johannes van den Bosch, voormalig legerofficier, ontwikkelde hiervoor een innovatief plan dat op enthousiasme van de nieuwe koning mocht rekenen. Van den Bosch combineerde in zijn plan diverse elementen, wat leidde tot een innovatief concept van universele waarde: landbouw- en voedselinnovatie, social design (iedereen ontwikkelt en doet mee), architectuur en landschap als ontwerpopgave en dit alles in een steeds uitgebreider internationaal kader. Het sociaal experiment had ook een keerzijde. De ‘verheffing’ van inwoners met werk, onderwijs en morele vorming zodat ze een beter leven kregen, stond centraal in de kolonie.
Omdat de kolonisten/verpleegden de kolonie niet konden verlaten, zaten zij echter opgesloten en hadden heel weinig vrijheden binnen een streng systeem. Het beoogde ideaal werd niet bereikt. Echter dat het zijn uitwerking niet heeft gemist, mag blijken uit de in 2021 toegekende positie voor Johannes’ Koloniën van Weldadigheid op de Unesco Werelderfgoedlijst. Veenhuizen staat vandaag de dag opnieuw aan de vooravond van een nieuwe doorontwikkeling. Onlangs is het dorp op het gebied van monumentaal eigendom groot en deels overgedragen van het Rijk aan het consortium de Nieuwe Rentmeesters. De bedoeling is enerzijds de werelderfgoedwaarde van het gebied te behouden en beschermen en anderzijds is er de noodzaak een nieuwe doorontwikkeling mogelijk te maken. Hierbij blijken de elementen uit het plan van toen opnieuw inspirerend voor heden en toekomst. In dit plan lees je over hoe we het verleden ons inspireert voor huidige en toekomstige projecten en activiteiten. Het themajaar is een aanjager voor duurzame ontwikkeling in Veenhuizen! Namens de werkgroep en Comité van Aanbeveling van Stichting 200 jaar Veenhuizen Peter Scholten Peter Bos Eileen Strik Addy Rutgers Anieke van Wijnen Comité van Aanbeveling: Mariët Meester, Hans van der Laan en Minne Wiersma.
4
1.
Overkoepelend verhaal
VEENHUIZEN: 200 jaar pionieren in een sociale en zelfvoorzienende kolonie In 2023 viert Veenhuizen 200 jaar pionieren in een levend landschap vol verborgen verhalen. Veenhuizen, UNESCO werelderfgoed sinds 2021, staat bekend om de sociaal experimentele aanpak en de pioniersgeest om duurzaam en zelfvoorzienend te leven. Een internationaal voorbeeld en fundament uit het verleden en inspiratiebron voor het heden en de toekomst. In tegenstelling tot andere koloniën had Veenhuizen een onvrij karakter. Wist je dat meer dan een miljoen Nederlanders voorouders hebben die gevangen hebben gezeten in één van de koloniën? Wie weet heb jij ook een verbintenis met Veenhuizen of één van de andere koloniën? Inwoners en ondernemers nodigen je uit om de verhalen zelf te komen beleven en ontdekken. Kom slapen in kunstzinnige en unieke accommodaties. Bewonder moderne kunst bij hoogstaande thema-exposities. Bezoek het Nationaal Gevangenismuseum, Het Pauperparadijs of beleef Veenhuizen tijdens indrukwekkende rondleidingen, tentoonstellingen, evenementen en activiteiten. En voor echte fijnproevers: proef de kolonie tijdens een culinaire avond of activiteit. De roots uit het verleden maken in de huidige samenleving opnieuw het verschil. Kom je verwonderen en ontdek jouw verborgen verleden in Veenhuizen!
5
2.
Van verhaal naar vier thema’s en projecten
De vier thema’s in bovenstaande boodschap vormen de rode draad van het themajaar en dienen als katalysator voor (project)ontwikkeling tijdens en na het themajaar. De thema’s haken bovendien aan op het perspectief van de Koloniën van Weldadigheid en de merkgids. De vier hoofdthema’s zijn als volgt: 1. 2. 3. 4.
Sociaal experiment Duurzaam, innovatie en zelfvoorzienend Internationaal perspectief en voorbeeld Toekomst van Veenhuizen
Overkoepelende programmering Tijdens het themajaar worden diverse projecten en activiteiten uitgevoerd of opgezet. Sommige zijn heel specifiek gekoppeld aan één van de thema’s. Daarnaast zijn er een aantal overkoepelende projecten en activiteiten, die betrekking hebben op het totale verhaal van Veenhuizen en daarmee alle vier de thema’s raken. Veelal zijn dit communicatie uitingen, theater, tentoonstellingen of kunstexposities. Een van de unieke projecten is het VEEN | HUIS | HOTEL.
VEEN | HUIS | HOTEL De relatie tussen mens en landschap vertalen in een innovatief en kunstzinnig verblijfsconcept, gevestigd op 7 locaties van oude of bestaande hoeves in Veenhuizen. Thema’s: sociaal welbevinden, het ingerichte landschap en architectuur. Ketter&CO organiseert samen met partners Veenvertellingen en dialogen. Veenvertellingen is een serie vertellingen over het veenlandschap, dwars door het Fochteloërveen en de historie van de Veenkolonie. Centraal staat het verhaal, toen en nu, van de relatie mens-landschap en de uitdagingen die daarmee gepaard gaan. Het onderwerp van de dialogen is de relatie menslandschap. Hoe kan het gedachtegoed van Veenhuizen dat 200 jaar geleden gesticht werd als experimentele landbouwkolonie het heden- daagse debat inspireren? Hoofdvraag daarbij is hoe kunnen we de Koloniën van Weldadigheid opnieuw positioneren als inspirerend utopisch experiment? De dialogen zijn input voor thema 4: de toekomst van Veenhuizen.
6
In het activiteitenplan (pagina 13) staan deze projecten en activiteiten verder uitgewerkt. Het is een dynamisch ontwikkelproces waardoor er nog constant projecten en activiteiten aangevuld kunnen worden. Hieronder diverse projecten en activiteiten die op de planning staan: 1.
2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.
21. 22. 23. 24.
Feestelijke opening Met Koninklijk Huis (?) en bekende NL’er, optreden van Margaretha Consort, Mariët Meester, thema activiteiten en een feestelijke borrel Theaterstuk Gebed Zonder Eind Met regisseur Jos Spijkers, ook bekend van De Kinderkolonie Expositie Wensdroom Door Kunst Collectief Ferm Happen & Trappen special editie Expositie Zunneschien 15 kunstenaars en schilderij J. van den Bosch Documentaire Nat. Televisie I.s.m. schrijver J. Libbenga | 4 afleveringen Podcast “Verhalen uit Veenhuizen 5 afleveringen Kooroptreden “iets nieuws beginnen; wat drijft je?” Rondleidingen begraafplaats Publicatie in kwartaalblad Vrij Veenhuizen Toerisme TOP Het Pauperparadijs Theaterspektakel Landloperdag Openmonumentendag Levend erfgoed: als monumenten konden praten Miniatuur Koepelkerk Penningen Johannes van den Bosch In 3 maten Expositie Koloniën In het museum Kunstroute langs exposities en bezienswaardigheden 200 jaar Foto tentoonstelling Museum & lokale ondernemers en plekken Boek presentatie Verschoppelingen Kolonie wandelmarathon Frederiksoord-Veenhuizen Festival Veenhuizen VEEN|HUIS|HOTEL Veenhuizen Escape
THEMA 1 Sociaal maatschappelijk Samenvatting: “Het sociale experiment is vanaf de oorsprong onderscheidend vermogen voor verhalen en belevingen. De Design Deal is een mooi voorbeeld voor continue sociale doorontwikkeling en innovatie. Het experiment is tevens een inspiratiebron voor kunstvormen, vernieuwde toeristische belevingen en evenementen in het themajaar”. De Koloniën van Weldadigheid zijn 200 jaar geleden ontworpen om sociale verandering tot stand te brengen en dat doen ze nog steeds. Die erfenis van sociale betrokkenheid koesteren we en dragen we uit in hedendaagse maatschappelijke projecten die aansluiten bij de Sustainable 7
Development Goals van de Verenigde Naties*. Van werk voor mensen met een beperking en herintegratie van gevangenen tot zorg gecombineerd met toerisme, herintroductie van oude gewassen en duurzame huisvesting. Het sociaal maatschappelijke karakter komt ook tot uiting in de diverse Design Deals. Deze deals zijn een samenwerking tussen de Design Academy Eindhoven, Penitentiaire Inrichting Veenhuizen, gemeente Noordenveld, provincie Drenthe en Ketter&CO. Het doel is om samen te werken om sociaaleconomische ontwikkeling van Veenhuizen te versterken. Afgelopen jaren is er bijvoorbeeld gewerkt aan Collectie Veenhuizen (CV). Dit is een social design platform waarbij inclusief denken en doen door te verbinden centraal staat vanuit een ‘veranderende context naar een blijvend perspectief’. Ontwerpers, ondernemers en gedetineerden werken samen aan de collectie die met producten en diensten een nuancering in het denken over gedetineerden teweegbrengt. CV richt zich met haar projecten enerzijds op gemarginaliseerde groepen (gedetineerden) en ondersteunt die bij het vinden van een volwaardige plek binnen het sociale en economische systeem. Anderzijds willen ze partijen die elkaar niet of heel moeilijk vinden met elkaar verbinden en laten samenwerken. Sociaal design en landschap In oktober 2022 is de vierde Design Deal getekend.
Design-studenten, stagiaires, alumni en een curator werken van 2023 tot en met 2025 in Veenhuizen om designopdrachten te doen. Het thema van de opdrachten is ‘Design en Landschap’. Stichting de Nieuwe Rentmeester, het Drents Archief en het Gevangenismuseum sluiten ook aan bij de Design Deal. In het themajaar worden diverse projecten en activiteiten vormgegeven. Op dit moment zijn er nog volop gesprekken met partners om tot projecten te komen. De eerste initiatieven zijn als volgt:
8
Sociaal en duurzaam •
New business & sociale innovatie aan de Hoofdweg Experiment hoe het spuitgietbedrijf met professionals en jonge mensen, middels natuurlijke materialen, 3D printing en spuitgiet onderdelen, nieuwe constructies kan maken voor in het landschap.
•
Onderzoek naar de historie van vrouwen in het Veen
Speciale activiteiten voor (oud) inwoners Er zijn naast de Design Deal meerdere initiatieven die voornamelijk gericht zijn op de doelgroep inwoners. Het zijn activiteiten die bijdragen aan de sociale cohesie in Veenhuizen en betrokkenheid en trots vergroten. Diverse initiatiefnemers willen dit verhaal van Veenhuizen vertellen middels theater, kunstexposities, tentoonstellingen of bijeenkomsten. Hieronder staat een verzameling van ideeën, gekoppeld aan dit thema ‘sociaal maatschappelijk’. Er zijn meerdere activiteiten voor inwoners, echter soms passen deze beter bij een van de andere drie thema’s en is het daarom daaraan gekoppeld. De ideeën worden verder uitgewerkt en zijn nog niet allemaal definitief. 25. Projecten Design Deal (nog te ontwikkelen) 26. Reizende Parade Reclassering 200 jaar 27. Herdenking Wezen Met Roder Meisjeskoor en Wil SChackmann 28. Hertaling en heruitgeven De Wees van Amsterdam 29. Veenhuizen Munt 30. Open avond en Open dag PI Veenhuizen 31. Yellow Ribbon Run Voor genodigden: 32. Dorpsfeest / Reünie Veenhuizer Diaspora, voor inwoners en buren 33. Reünie Gestichtswacht
9
THEMA 2 Duurzaam, innovatie en zelfvoorzienend Samenvatting: “Veenhuizen, ook wel bekend als ambitieuze landbouwkolonie. Het pionieren in de sector en het zelfvoorzienend vermogen maakt continue experimenten op het gebied van voedseltransitie en duurzame energie mogelijk, nu en in de toekomst.” In Veenhuizen is één van de oudste sociale ondernemingen te vinden, namelijk een agrarisch bedrijf. Sinds het ontstaan van Veenhuizen heeft de landbouw een belangrijke en grote rol gespeeld in de samenleving. De mensen die naar de onvrije kolonie werden gezonden, werkten in de landbouw of andere ambachten. In de loop der jaren ontwikkelde de Veenkolonie zich door tot ‘gevangenisdorp’, met als enige gevangenis in Nederland een boerderij. Op de plek van Het Eerste Gesticht (Norgerhaven) en de Eerste Wijk (een watergang voor de turf) staat nog steeds dit oude sociale agrarische bedrijf. Veenhuizen is een landbouwkolonie waar veel expertise en innovatief vermogen ontwikkeld is. Ondernemers zijn aanpakkers en voorlopers als het gaat om duurzaamheid en zelfvoorzienend leven en ondernemen. Deze aanpak is vanaf het begin van Veenhuizen kenmerkend gebleven. Afgelopen jaren hebben agrariërs zich ontwikkeld tot dynamische bedrijven. Er zijn innovatieve combinaties en projecten opgepakt als het gaat om de voedseltransitie: ontwikkeling nieuwe gewassen en teelten (i.s.m.
Universiteit Wageningen en Terra College), duurzame energie, korte ketens en innovatieve methodes. Een voorbeeld is De Tuinen van Weldadigheid. Een bedrijf dat in vijftien jaar tijd de grootste collectie eetbare gewassen van Nederland verzameld heeft. De collecties aardappelen, knoflook en bonen zijn uniek. Ondernemers blijven experimenteren en betrekken daarbij het sociaal maatschappelijke aspect. Het themajaar is een extra aanjager om experimenten op het gebied van de voedseltransitie en duurzaam ondernemen onder de aandacht te brengen en door te ontwikkelen. De impuls van het themajaar is daarmee een start van een meerjarige uitvoering. Om tot een duurzame en rendabele exploitatie te komen, èn om bij te dragen aan duurzame energie en het tegengaan van verdroging, zijn er diverse plannen voor hoe er in de toekomst met het grondgebruik van boerderijen in Veenhuizen kan worden omgegaan. Met diverse partijen wordt nagedacht over de verschillende opties (project nr. 34).
Naast deze strategische aanpak zijn er in de programmering een aantal specifieke activiteiten die dit thema invullen: 34. Nationale Ploegwedstrijden 35. Landbouw & Innovatieproject 36. Eter Weters (zie bijlage II) Expeditie voedselverwondering voor kinderen, in samenwerking met onderwijs 37. Kookchallenge Stoofpret (zie bijlage II) Voor inwoners 38. Expositie genomineerde Prix de Rome Architectuur 39. Culinaire erfgoed diners
10
THEMA 3 Internationaal perspectief en voorbeeld “Het UNESCO-predicaat verankert Veenhuizen internationaal als bekend monumentendorp. Het internationale perspectief verrijkt Veenhuizen en biedt wereldwijde inspiratie voor experiment en sociale ontwikkeling.” De aanpak in Veenhuizen valt op, ook buiten Nederland. Dankzij de titel van UNESCO Werelderfgoed is deze internationale bekendheid nog verder toegenomen. Vanaf het begin van Veenhuizen werd er gepionierd met het landschap en de landbouw om arme mensen een beter leven te geven. Dat is niet onopgemerkt gebleven en wekte internationale interesse. Vandaag de dag zijn we nog altijd op zoek naar nieuwe mogelijkheden om deze plekken van duurzame maatschappelijke waarde te laten zijn. Een bijzondere leefomgeving voor bewoners en bezoekers. Een belangrijk internationaal kenmerk is het feit dat de Koloniën van Weldadigheid een internationale samenwerking is tussen Nederland en België. Naast de sterke internationale samenwerking is er ook enorme internationaal belangstelling voor de sociale en zelfvoorzienende werkwijze. Het internationaal perspectief biedt een wisselwerking voor Veenhuizen en dient ook als wederzijdse inspiratiebron om te blijven innoveren. Zo heeft de PI zich bijvoorbeeld laten inspireren door Engeland, om de eerste vadervleugel in het Nederlandse gevangeniswezen te lanceren.
Hiermee werd bovendien de internationale prijs EuroPris Award gewonnen. Veenhuizen is een internationale trekker voor vele bezoekers, vanuit toeristische oogpunt en vanuit zakelijk oogpunt. Veenhuizen is bijvoorbeeld het startpunt van een parcours langs 10 werelderfgoederen, in samenwerking met provincie Drenthe, UNESCO Nederland en Werelderfgoed Nederland. In 2023 is het internationaal thema een belangrijk aandachtspunt. Er wordt o.a. een internationaal symposium georganiseerd in het gevangenismuseum, om de historie, de werkwijze en het gedachtegoed wereldwijd te delen en te inspireren. Ook voor de samenleving is het internationale aspect terugkerend. Tijdens ‘Veenhuizen komt Thuis’ ontmoeten mensen elkaar tijdens een groot opgezette reünie. Deelnemers komen uit allerlei landen, om herinneringen op te halen en oude bekenden weer te treffen. Het betreft project nr. 32, gekoppeld aan het thema sociaal (activiteiten gericht op (oud)inwoners en buren. De projecten zijn als volgt: 40. Colonies of Benevolence Op 9 mei in het museum 41. Nationaal Monumentencongres Op 9 november 42. Rondleiding Tales of Veenhuizen
THEMA 4 Toekomst van Veenhuizen “Het aantrekkelijk en leefbaar houden van Veenhuizen is van groot belang voor het cultuurhistorisch erfgoed, zonder er een enorme toeristentrekker van te maken. Samen met gebiedspartijen aan de toekomst van Veenhuizen bouwen.” In de voormalige strafkolonie staan 124 Rijksmonumenten en 13 provinciale monumenten, die nog bijna allemaal intact zijn. De fysieke en maatschappelijke waarden komen sterk naar voren en in combinatie met de ruimte voor ontwikkeling biedt dit economische kansen. Er is een diversiteit aan panden beschikbaar en betrokken overheden staan open voor nieuwe, innovatieve bedrijvigheid, nemen waar mogelijk zelf initiatieven, brengen partijen bij elkaar, faciliteren en 11
ondersteunen. Naast reuring zijn er ook uitdagingen om Veenhuizen toekomstbestendig in te richten, met juiste partijen en passende invulling.
De kolonie heeft een duidelijke structuur. De gebouwen zijn van cultuurhistorisch belang vanwege hun gebruiksgeschiedenis en/of hun waardevolle architectuur. Typerend is de hiërarchie van woningen, parallel aan de opbouw van het ambtenarenapparaat. Hoe groter het huis hoe hoger de rang. Ook kenmerkend zijn de boerderijen waarvan de bedrijfsgedeelten aan weerszijden van het huis liggen. Dit type boerderij komt alleen in Veenhuizen voor. Hoe kwetsbaar deze structuur is bleek toen de strakke regie van het Ministerie van Justitie rond 1990 verdween met als gevolg leegstand en verval. Door de gezamenlijke inspanningen van Rijk, provincie en gemeente is de verloedering tot staan gebracht, zijn ingrijpende renovaties uitgevoerd, is geïnvesteerd in infrastructuur en hebben verschillende panden een nieuwe bestemming gekregen. Ook bewoners en gebruikers zijn zich bewust van hun verantwoordelijkheid om de waarde en kwaliteit van hun dorp te behouden. De toekomst van Veenhuizen Het is essentieel om samen met alle belanghebbende partijen blijvend te werken aan een gezamenlijke aanpak om Veenhuizen leefbaar te houden. In 2023 wordt daartoe een participatieproces gestart om gebiedsontwikkeling samen vorm en inhoud te geven. De gemeente Noordenveld zal dit proces opstarten en (laten) begeleiden. Het themajaar 2023 is daarmee een aanjager van toekomstige ontwikkelingen.
Het streven is om met elkaar een aantal gezamenlijke ambitie en gebiedsdoelen te formuleren en hier thema’s, activiteiten en projecten/activiteiten aan te koppelen. Op deze manier wordt er vanuit een gezamenlijke stip op te horizon gewerkt aan praktische projecten op basis van een heldere organisatie. Facetten zoals gebiedsontwikkeling, toekomstbestendig aanbodontwikkeling en vermarkting krijgen een logische plek. Eind van het jaar is het de bedoeling dat er een meerjarig actieplan ligt. Het themajaar is daarmee een belangrijke aanjager van toekomstige ontwikkelingen. Er zijn diverse concrete uitdagingen en vraagstukken om met elkaar aan de slag te gaan. Er leven bijvoorbeeld vragen zoals: waarom is Jachwijde geen monument? Hoe herstellen we monumentale lanenstructuren? Kunnen we bijvoorbeeld een subsidie introduceren voor het aanplanten ligusterhagen? In bovenstaande ontwikkeling willen we deze vraagstukken een plek geven (project nr. 43). De projecten zijn als volgt: 43. Aanpak Veenhuizen 2030 Toekomst fysieke ruimte (gemeente Noordenveld) 44. Dialogen Gekoppeld aan project VEEN | HUIS | HOTEL 45. Expositie hedendaagse en moderne kunst In navolging op Noord NU 46. SDG drop Veenhuizen (zie bijlage II) Toekomstbestendig en meerjarig businessplan ontwikkelen
12
3.
Activiteitenoverzicht
ORGANISATOR
WANNEER
BENODIGD BUDGET (nog niet gedekt)
18, 19 of 20 april
€ 29.850
Nog niet DEF
Besloten
Engelstalig
Kids
PR
WAT
Duurzaam karakter
Onderstaand overzicht bevat projecten en activiteiten die door initiatiefnemers aangemeld zijn en opgehaald zijn tijdens bijeenkomsten en gesprekken. Het is een dynamisch overzicht en voortdurend in ontwikkeling. In groen de projecten die we los koppelen van de cultuurfinanciering Veenhuizen 200 jaar. In H4 een nadere toelichting op de financiering.
OVERALL PROGRAMMA (betrekking op alle vier thema's) 1
Feestelijke opening
Stichting 200 jaar Veenhuizen en partners zoals Margaretha Consort
2
Theaterstuk Gebed Zonder Eind
Protestantse Gemeente Veenhuizen Q3/Q4
€ 16.000 (+ €15.000 al via eigen dekking)
3
Expositie Wensdroom
Kunst Collectief Ferm
€ 3.500
4
Happen & Trappen Routes (in nieuw jasje)
5
Expositie Zunneschien (15 kunstenaars doen mee)
Zunneschien
6
Documentaire Nationale Televisie (4 afleveringen) a € 35.000
Jan Libbenga
7
Podcast Verhalen uit Veenhuizen (5 afleveringen) a € 29.700
Marjory Simonides
8
Kooroptreden 'Iets nieuws beginnen; wat drijft je?'
Tineke Popkema
23 april
9
Rondleidingen begraafplaats
Tiny Veenstra
Doorlopend
10 Kwartaalblad Vrij Veenhuizen
Rien Pfeifer
Q1 t/m 4
11 Toerisme TOP
Marketing Drenthe, Provincie
Doorlopend
12 Het Pauperparadijs
Pasen t/m okt.
€ 2.500
10 juni t/m 26 aug. 2023
13 Landloperdag
Museum
28 december
14 Openmunumentendag Levend erfgoed: 'Als monumenten konden praten’
Peter Scholten
1 of 2 sept. opening Veenhuizen en OMD 9 en 10 sept.
15 Miniatuur Koepelkerk
Ondernemersverenging
€ 5.000
16 Penningen Johannes vd Bosch (3 maten) 17 Expositie Koloniën (nu Frederiksoord)
Museum
13
Doorlopend
€ 2.000
19 Fototentoonstelling (route) museum + trekpleisters Maallust etc
Museum
20 Boek presentatie Verschoppelingen
Patricia Snel
21 Kolonie wandelmarathon Frederiksoord-Veenhuizen
Ingrid Mascini
18 en 19 maart
22 Festival Veenhuizen special & lustrum
Festival Veenhuizen
18 t/m 21 aug.
23 VEEN | HUIS | HOTEL
Bitter en Zoet, Ketter&CO
Mei t/m sept.
25 Projecten design deal - landschap & design
Design Academy/Ketter&CO/Bitter en Zoet
Doorplopend
26 Reizende Parade (Reclassering 200 jaar)
Reclassering Nederland
27 Herdenking Wezen met Roder Meisjeskoor en Wil SChackmann
InVeenhuizen
Q2 2024 (afsluiting)
€ 2.500
28 Hertaling en heruitgeven De Wees van Amsterdam
Museum/Gids InVeenhuizen
Opening jaar
€ 2.000
29 Veenhuizer Munt
Ondernemersvereniging
30 Open avond + Open dag PI Veenhuizen
PI Veenhuizen
Najaar
31 Yellow Ribbon Run
Reclassering Nederland
23 sept.
32 Dorpsfeest/Reunie Veenhuizer Diaspora
Peter Bos/Veenhuizen Komt Thuis
Q3 (1 juni)
33 Reünie Gestichtswacht
Gestichtswacht
Besloten
Kunstpartijen samen
Kids
18 Kunstroute langs expositie en arrangement aanbod
PR
WANNEER
WAT
Nog niet DEF
Engelstalig
Duurzaam karakter
ORGANISATOR
BENODIGD BUDGET (nog niet gedekt)
(eigen subsidie aanvraag)
24 Veenhuizen Escape a € 30.000 THEMA 1: Sociaal experiment
€ 10.000
€2.000
THEMA 2: Duurzaam, innovatie en zelfvoorzienend 34 Nationale ploegwedstrijden
Ploegvereniging Nederland
5 t/m 8 sept.
35 Landbouw & innovatieproject Eerste Wijk/Tuinen v Weldadigheid
Eerste Wijk
Doorlopend
36 Eter Weters a € 5.000, zie bijlage II
Stichting De Nieuwe Leefstijl
37 Kook challenge Stoofpret a € 7.500, zie bijlage II
Stichting De Nieuwe Leefstijl
38 Expositie genomineerde Prix de Rome Architectuur
14
ORGANISATOR
WANNEER
Bitter en Zoet
15 + 16 april Westerbeek € 1.000 28 mei Maallust 10 sept. T.v Weldadigheid
40 Colonies of Benevolence
Museum
8, 9 en 10 mei
41 Nationaal Monumentencongres
Provincie?
9 november
39 Culinaire erfgoed diners
Nog niet DEF
Besloten
Engelstalig
Kids
PR
Duurzaam karakter
WAT
BENODIGD BUDGET (nog niet gedekt)
THEMA 3: Internationaal perspectief en voorbeeld
42 Rondleiding Tales of Veenhuizen THEMA 4: Toekomst van Veenhuizen 43 Aanpak Veenhuizen 2030 - toekomst fysieke ruimte
De Nieuwe Rentmeester
44 Dialogen
Ketter&CO
45 Expositie hedendaagse en moderne kunst
Joop Vos en Maria Berkhout
46 SDG dorp Veenhuizen a €4.500, zie bijlage II
De Nieuwe Leefstijl
47 Overall: marketing en communicatie van het programma TOTAAL BENODIGDE FINANCIERING
Q2 en Q3
(eigen subsidie aanvraag)
€ 9.500 €85.850
15
4.
Activiteitenbegroting • • •
• • • •
In het activiteitenoverzicht hierboven is in de een na laatste kolom een overzicht van nog niet gedekte middelen opgenomen. Projecteigenaren hebben dit aangemeld bij Stichting Veenhuizen 200 jaar. De activiteiten waar geen budget genoteerd is, worden gefinancierd uit andere middelen of doen een eigen subsidie aanvraag voor zover de Stichting Veenhuizen 200 jaar weet (zie notitie bij kolom ‘status). In groen staan twee soorten projecten: o Projecten groter dan €25.000 benodigde investering (nr. 6, 7 en 24). Deze projecten worden uit het activiteitenoverzicht gehaald en rechtstreeks gekoppeld aan Provincie Drenthe, om subsidiekansen rechtstreeks te verkennen. o Projecten i.r.t. gezonde leefstijl en duurzaam leven (nr. 36, 37 en 46). Deze projecten worden in bijlage II toegelicht, in verband met een separate subsidieaanvraag bij de provincie. Voor het cluster cultuur blijven de blauwe projecten over. Het eerdere totaal van €193.050 is daarmee €85.850 geworden. Daarnaast zal er met sponsoren en overheden gesproken worden over bijdrage aan de uitvoering van de programmering, bijvoorbeeld in een bepaald percentage van het geheel. In de voorbereidingsfase en sommige projecten/activiteiten hebben de provincie Drenthe en/of gemeente Noordenveld al een financiële of ondersteunende bijdrage geleverd voor de financiering van de coördinator.
Daarnaast is er in sterke mate sprake van cofinanciering door alle ondernemers, stichting 200 jaar Veenhuizen en betrokkenen.
Of de ongeveer 45 projecten gerealiseerd kunnen worden, is mede afhankelijk van de mogelijkheid om de financiering op orde te krijgen. Dit is een groot aandachtspunt.
5.
Organisatie
Het activiteitenprogramma 200 jaar Veenhuizen is door en voor inwoners, ondernemers en andere betrokken partijen in Veenhuizen. Projectinitiatiefnemers coördineren eigen activiteiten. Daarnaast kunnen ze aanhaken op de overkoepelende activiteiten vanuit het themajaar. Stichting Veenhuizen 200 jaar De bestuursleden van de stichting hebben regie op het totale programma, samen met de coördinator die vanuit de gemeente en provincie aangesteld is. De werkgroep met ondernemers vervult de rol van klankbord en sparringpartner. Wat biedt het programma aan deelnemers? - Gezamenlijke PR en communicatie (online en offline, aftermovie, brochure) - Meedenken en advies over programmering en invulling activiteiten - Meedenken en advies over financiering - Verbinding met partners.
16
6. Tijdspad 1 juni – Dorpsfeest/Reunie Veenhuizer Diaspora 20 april - Feestelijke opening 15 en 16 april – Erfgoed diners 23 april – Kooroptreden Opening jaar – Hertaling en heruitgave van De Wees van Amsterdam
18 t/m 21 aug Festival Veenhuizen
1 of 2 sept – Opening Veenhuizen 5 t/m 8 sept – Nationale ploegwedstrijden 9 en 10 sept. – OMD 10 sept. – Erfgoed diner 23 sept – Yellow Ribbon Run
8, 9 en 10 mei – Colonies of Benevolence 28 mei – Erfgoed diner
Apr
Mei
Juni
Juli
9 november – Nationaal monumentencongres
Aug
Sept
Okt
Nov
28 december - Landloperdag
18 en 19 maart Kolonie wandelmarathon
Dec
2023
Jan
Febr
Mrt
Apr
Mei
Juni
2024
Q1 t/m Q4 – Kwartaalblad Vrij Veenhuizen
Q2 2024 (afsluiting) Herdenking Wezen met Roder Meisjeskoor
Q2 en Q3 – Expositie hedendaagse en moderne kunst Pasen t/m okt. - Zunneschien Mei t/m sept. – VEEN | HUIS | HOTEL 10 juni t/m 26 aug Het Pauperparadijs Q3/Q4 – Theaterstuk Gebed Zonder Eind Najaar Open avond + Open dag PI Veenhuizen Doorlopend - Happen en Trappen routes Rondleidingen begraafplaats Kunstroute langs expositie en arrangement aanbod Projecten design deal – landschap & design Landbouw & innovatieproject Eerste Wijk/Tuinen van Weldadigheid
17
Bijlage I Opzet lanceringsevent Veenhuizen 200 jaar • • • • • •
Wanneer: 20 april 2023 Wat: feestelijke opening van het themajaar 200 jaar Doelgroep: bestuurders, betrokkenen, ondernemers, inwoners (vol = vol: max 150 pers.) koppelen aan publieksprogramma voor inwoners Thema: er is aandacht voor alle 4 thema’s op eigentijdse manier Locatie: Bitter & Zoet, Koepelkerk, locaties deelactiviteiten, Bitter & Zoet Uitnodigen voor PR: Koninklijk Huis of bekende Nederlanders zoals Philip Freriks, Willeke Alberti, Albert Verlinde (hebben allen connectie met Veenhuizen)
Programma aanzet: 13.30 – 14.00
200 meter Parade Veenhuizen 200 jaar Scene uit Pauperparadijs tussen museum en Bitter & Zoet?
14.00
Inloop en ontvangst bij Hotel en Restaurant Bitter & Zoet
14.30
Welkom en opening Voorzitter Peter Scholten, namens Stichting Veenhuizen 200 jaar Uitreiking bidbook ’Veenhuizen 200’ aan Koninklijk Huis of BN’ER Bidbook is uitwerking van thema’s en koppeling programmering/projecten
14.45
Presentatie thema’s, programmering en projecten Vier thema’s uitgelicht met concreet project (prototype, filmpje o.i.d.)
15.00
Vervoer met de bus naar de Koepelkerk
15.15
Optreden Margaretha Consort “7 tranen” (eventueel omruilen met volgende programma onderdeel)
16.15
Vervoer met bussen van Koepelkerk naar vertrekpunt voor thema activiteiten
16.30
Deelname aan thema activiteiten (in groepen van max 30 pers) 1. Lezing op de begraafplaats door Mariët Meester “7 tranen” 2. Wandeling met gids Peter Bos 3. Bezichtiging expositie ? 4. Bezoek Coco Maria? 5. ?
17.15
Vervoer met de bus of fiets (indien nodig) terug naar Bitter & Zoet
17.30
Feestelijke borrel
18.30
Eventueel thema diner voor speciaal genodigden
18
Opzet begroting FEESTELIJKE LANCERING EN OPENING THEMAJAAR
INDICATIE
OPMERKING
Locaties en deelactiviteiten gekoppeld aan jaarprogramma
€
2.000
Spektakel/parade 200 jaar Veenhuizen en aankomst VEEN | HUIS | HOTEL accommodatie via de vaart
€
5.000
Bitter & Zoet (€45 pp voor koffie thee en erfgoedproeverij 150 personen)
€
6.750 Offerte aangevraagd bij Bitter en Zoet
Technieken / fotografie / aftermovie
€
1.500
Middagvoorzitter (bekend NL’er?)
€
3.500 Offerte opgevraagd
Busvervoer
€
1.200 Offerte opgevraagd (3x 450 per bus)
Margaretha Consort en Mariët Meester
€
4.400 Offerte al bekend
Organisatie
€
3.500
Onvoorzien voor invulling inwoners
€
2.000
Totale kosten
€
29.850
19
Bijlage II Thema twee: duurzaam, innovatie en zelfvoorzienend Cluster gezond eten en duurzaam leven Deze projecten zijn aanjaagprojecten waarvoor een investering van (€5000 + €7500+ €4500) €17.000 nodig is om tot een lange termijn plan te komen voor voedsellandschap en gebiedsontwikkeling. De gevraagde investering is daarmee een aanjaagbudget, waarbij ook cofinanciering van de alliantiepartners en direct betrokkenen aanwezig is. Veenhuizen laat hiermee opnieuw zien dat ze kartrekeer zijn en een voorbeeldfunctie hebben op het gebied van toekomstige landbouw en duurzaam ondernemen. Projectnummer 36 Eter Weters Probleem Steeds meer jonge kinderen kampen met welvaartsziekten, zoals obesitas en diabetes. Helaas lijkt het alsof we geen idee meer hebben waar ons voedsel vandaan komt en dat we de connectie tussen voedsel en een gezond milieu zijn kwijtgeraakt. Wat is de oplossing: Het idee Om hier verandering in te brengen hebben we een expeditie voedselverwonderingslandkaart ontwikkelt, die alle zintuigen prikkelt. Het is een expeditie die overgaat in een expositie dat de weg van voedsel volgt niet alleen van de grond tot de mond maar ook van de mond tot de kont…. en dan weer terug naar de aarde om de kinderen te verwonderen over dit circulaire ecosysteem.
Het doel Kinderen spelenderwijs informeren, leren, proeven en ervaren dat er verschil is tussen eten om te groeien en eten om te snacken. Zij zijn immers de toekomst, leergierig en kunnen zich verwonderen Maar ook ouders/ grootouders inspireren en informeren dat er een relatie is tussen een gevarieerd voedingspatroon en gezondheidseffecten. Hoe je er kan voor zorgen dat wat je op je bord ligt je niet alleen vult, maar vooral ook voedt. Voorstellen wie ben ik Gezonde voeding loopt als een rode draad door mijn leven wat al 50 jaar geleden is begonnen . Mijn ouders hadden een grote moestuin . Ik zie mijn moeder nog de bloemkolen met hun bladeren toedekken. Ze waren zo mooi en lekker dat zelfs de groenteboer de kolen bij mijn moeder kocht. Ik ben Anita van der Noord , raadslid, heb bijgedragen aan een preventieve gezondheidsnota’s en voedselagenda. Een Smaakparcour en Super Speurneuzen Safari’s ontwikkelt waar ik samen met voorlichters van St. K&V (verspreid over het land) ervaringen heb opgedaan. Samen geven we al ruim 10 jaar lang lessen over natuurlijke duurzame voeding.
Waarom kunnen we dit Met die kennis en ervaring , het netwerk van JLE , IVN JOGG, Kinderopvang, BSO(buitenschoolse opvang) ondernemers, Heerenboeren, NOM en samenwerking met het Gevangenismuseum in Veenhuizen de scholen deze expeditie voedselverwondering realiseren zodat alle kinderen een onuitwisbare ervaring krijgen. We starten met de expeditie in Veenhuizen. Op deze historisch plek volgden 1200 Amsterdamse wezen 2 eeuwen terug onderwijs en werkten op het land om in hun eigen voeding te voorzien. Dit prachtige historische centrum is nu een broedplaats voor cultuur, kennis en ondernemers. Jaarlijks bezoeken er al ruim 12:000 kinderen tot 12 jaar het gevangenis Museum in Veenhuizen, maar omdat het een levendige expeditie is met daaraan gekoppeld een expositie trekken we ook gezinnen en bezoekers van ver buiten van de regio. Naast de entree tickets voor de expeditie en expositie kunnen zij voedsel verwonderings-pakkettenkopen. Tevens zal de voedselverwondering expeditie door de voorlichters van K&V in het hele land verspreid worden.
20
Meetwaarden voor succes Onderzoek toont aan dat de kindertijd cruciaal is voor de ontwikkeling van een mens. De ontwikkeling van het kinderbrein duurt tot het 25e levensjaar. Daarom is gezonde voeding zo belangrijk. De basis voor een gezond- en dus ook voor een ongezond- voedingspatroon wordt gelegd wanneer kinderen jong zijn. Het is dus ontzettend belangrijk om kinderen al van jongs af aan te leren wat gezonde en verantwoorde voeding is. Volgens hoogleraar gezondheid en voeding Jaap Seidell moeten kinderen zelf ervaren waar hun eten vandaan komt en hoe je daar lekker en gezond eten van kunt maken. Maak daar een onuitwisbare ervaring van en kinderen gaan gezonder eten aldus Seidell. Het is nu de tijd om deze expeditie uit te zetten want, we worden dagelijks geconfronteerd met de houdbaarheid van ons huidige voedselsysteem. •
Lokaal bij de boer kopen en weten wat je eet is cool en een trend die door corona een versnelling heeft doorgemaakt;
•
Door corona is relatie voedsel en gezondheid zichtbaar geworden.
•
Meer fruit noten en groenten in ons menu verlaagt stikstof en co2 uitstoot
De Voedselverwondeingsexpeditie is al gerealiseerd nu op naar de expositie hiervoor zoeken we nog Investeerder die willen bijdragen aan voedselverwondering. De benodigde investering is €5.000. Inrichting van het proeflokaal, locatiekosten, catering, inhuur expertise voor workshops en reiskosten. Conclusie: Expeditie Voedselverwondering, draagt bij aan het levensgeluk van kinderen een gezonde aarde en vermindering van maatschappelijke gezondheidskosten. Een voorbeeldproject voor Veenhuizen. Projectnummer 37 Kookwedstrijd Stoofpret Middels een kookchallenge komen tot een vegetarische versie van een klassiek gerecht “Boef Bourgogne”. Deze kookchallenge geeft daarmee invulling aan de thema’s zelfvoorzienend en innovatie binnen het themajaar 200 Veenhuizen. De bedoeling hierbij is dat kandidaten een duurzame versie gaan maken welke zonder vlees eenzelfde zoniet een eigen karakter gaat krijgen. Dit onder het toeziend oog van een jury bestaande uit professionals die hun sporen hebben verdient. In ieder geval heeft 1 top kok zich al aangesloten om mee te gaan doen, hij is chefkok van het vegetarische restaurant “De Faculty Club” verbonden aan de TU Delft. De thema’s welke hier worden ingezet zijn; Zelfvoorzienendheid Zorg in je recept voor ingrediënten welke grotendeels kunnen worden verbouwd in of om Veenhuizen. Dit kan met hulp van bijvoorbeeld het agrarische bedrijf De Eerste wijk.
Door zo te werk te gaan wordt daarmee een directe verbinding gelegd met de gevangenis en de hystory “Gevangenisdorp Veenhuizen”. Voorbeeld maak gebruik van Oesterzammen gekweekt op koffiedik en vliezen vanuit de lokale Koffiebranderij Koffielust. OP die manier werken we ook nog eens circulair. Innovatief Door creatief te zijn onstaan innovatieve manieren van werken om tot een gerecht te gaan komen. Stel jezelf de vraag hoe je grote hoeveelheden gedurende de theatervoorstelling het Pauperparadijs komende zomer smaakvol, perfect en overstijgend kan en wil presenteren. Denk ook mee in wat je wilt laten kweken of at je nodig hebt. Duurzaam Een gerecht maken lijkt eenvoudig, zorg zat je laat zien dat je hebt nagedacht over gebruik energiebronnen, water, afvalstromen maar ook hoe je afvalstromen kan hergebruiken. Duurzaam 21
kan ook betekenen dat je hebt nagedacht over voedzame bestanddelen. Duurzaam kan ook betekenen dat je scholen inzet om je te helpen bij het maken van het gerecht/recept. Deze challenge kan worden uitgevoerd in de Kookstudio gevestigd in het Proeflokaal van Koffielust en vraagt om aansluiting van alle lokale partijen die samen een prachtig streekgebonden gerecht willen maken, eten is immers altijd de verbindende factuur. Geschatte kosten liggen rond de € 7.500,00. Deze kosten zijn vooral bedoeld voor organisatie, inhuur chefkok, vergoeding jury, marketing en communicatie en ingrediënten. Het recept van de winnaar zal worden gebruikt gedurende de Theatervoorstelling Het Pauperparadijs. Per verkocht couvert wordt € 1,00 gedoneerd aan een nog op te richten ondernemersfonds Veenhuizen. Projectnummer 46 SDG dorp Veenhuizen Veenhuizen heeft de ambitie om SDG dorp te worden. Hiervoor is onderzoek nodig om tot een gedegen actieplan te komen, voor de aangesloten alliantiepartners. Het doel is: samen op weg naar een beter, eerlijker, rechtvaardiger en gezonder Veenhuizen in 2023. Om tot deze gedragen en toekomstgericht business plan ( voor de komende 3 jaar ) wensen initiatiefnemers 100 uren in te kopen bij Sameen. Zij hebben daartoe offerte uitgebracht, groot € 4500,00 excl btw.
Daartoe verzoeken initiatiefnemers een bijdrage als betekenisvolle activiteit in relatie tot de viering van 200Veenhuizen. Deze vorm van samenwerking past naadloos in het programma naar onze mening en zal forse positieve impact genereren op alle 17 SDG doelen. Bedenk daarbij ook dat zowel de gemeente Noordenveld en de provincie Drenthe ambassadeurs zijn van de SDG doelstellingen.
22