9. Bestemmingsplan Norg - De Tip
Tekst van het document
inrichting van de openbare ruimte en aspecten als bijvoorbeeld erfscheidingen en groenstructuren.
1.5 DEFINITIE VAN HET GEBIED Het plangebied wordt begrensd door de Postmaatseweg 2 tot en met 18 (even zijde) en 1 tot en met 17 (oneven zijde), en de percelen Langeloërweg van nr. 32 tot en met nr. 58 (even zijde). In de volksmond en wordt dit gebied de “Tip Postmaatseweg / Langeloërweg” of kortweg “De Tip” genoemd. Op de volgende pagina wordt het plangebied op een luchtfoto en op een kaart weergegeven.
1.4 RELATIE BEELDKWALITEITSPLAN MET BESTEMMINGSPLAN In het nieuwe bestemmings- of omgevingsplan voor de Tip wordt een juridische regeling opgenomen over de wijze waarop gronden mogen worden gebruikt en in welke mate ze mogen worden bebouwd. Daarnaast wordt dit beeldkwaliteitsplan opgesteld. Naast het officiële welstandskader (dit zijn de regels op grond van de Woningwet waaraan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit plannen toetst) worden in het beeldkwaliteitsplan handreikingen gegeven over de wijze waarop de gebiedseigen kwaliteiten versterkt kunnen worden. Deze handreikingen worden niet alleen voor bebouwing gegeven maar ze hebben ook betrekking op de
GOOGLE MAPS
4
2. RUIMTELIJKE BOUWSTENEN In dit hoofdstuk wordt besproken hoe de Tip is ontstaan en waaruit het gebied bestaat. Wat karakteriseert het gebied?
2.1 GESCHIEDENIS Al in de middeleeuwen was Norg het centrale kerkdorp van de regio. Hier deden inwoners van omringende buurschappen hun inkopen op de markt, bij lokale ambachtslieden en neringdoenden. Hier huisde ook de schulte (politiecommissaris) en zegevierde het recht naar de normen van die tijd tijdens de ‘goorspraken’ die er regulier plaatsvonden. Ten zuiden van het dorp lag de zeer uitgestrekte Norger Esch, waarvan het oudste deel – tussen Norg en Norgerholt – nu waarschijnlijk al meer dan duizend jaar oud is. Op het moment van ruilverkaveling in de jaren zestig lagen hier meer dan zeshonderd kleine akkers. GRAZENDE KUDDES Middeleeuwse herders verzamelden de kuddes runderen en schapen op de brinken. Onder het uitbundige gezang van veldleeuweriken leidden zij hun dieren over een netwerk van veedriften naar de rijke bosweiden, groenlanden en heidegebieden ten noorden, oosten en westen van Norg om daar te grazen. Twee grote houtwallen aan weerszijden van deze veedriften zorgden dat de kuddes niet de erven langs de weg of de es opliepen. Overblijfselen hiervan zijn tegenwoordig nog te zien langs enkele uitvalswegen van Norg. In de lente en herfst vonden er op de brinken jaarmarkten plaats, met name voor de handel in vee met omliggende streken. HET ONTSTAAN VAN DE DUINEN Na de Middeleeuwen gingen de boeren uit Norg steeds meer produceren voor de
markt in de stad Groningen. Uitbreiding van productie bracht sterke vergroting van de schaapskuddes, toenemend plaggen van de heide en groeiend handelsverkeer met zich mee. In de negentiende eeuw verschenen aan weerszijden van het dorp twee molens. Dit alles was van grote invloed op het landschap. Het groene en afwisselende landschap van de woeste gronden en heidevelden werd aangetast, waardoor de onderliggende bodem ging verstuiven. Hierdoor ontstonden de stuifduingebieden de Molenduinen, de Langeloërduinen en de Oosterduinen. HET DENNENBOS Om de stuifduinen in de Langeloërduinen werd in de 19e eeuw een wal gelegd om te voorkomen dat noordwesterwinden het zand richting het dorp Norg bliezen en het stuifzandgebied te ver zou uitbreiden. Om de zandverstuiving verder tegen te gaan werden er rond Norg in de loop van die eeuw stukken dennenbos aangeplant. Op de kaart uit 1830 is duidelijk te zien hoe klein het bosgebied dan nog is.
STAFKAART 1830 EN 1823: HET BOS TEN NOORDEN VAN NORG WAS NOG ZEER BEPERK
5
De dennen hadden het gewenste effect. Maar ondanks de begroeiing met dit inmiddels volwassen uitheemse bos is aan het hobbelige reliëf nog altijd heel goed te zien dat dit vroeger een woestijn met talrijke zandduinen was. Zo werden pas in 1917 door Hendrik Freerk Tillema de eerste bomen gezaaid in de Molenduinen en ontstond het Tillemabos.
2.2 TOERISTISCH LANDSCHAP
2.3 ARCHITECTUUR In de Tip herinnert de architectuur aan deze recreatief gouden tijden. Zoals huizen in het ‘Vacantieoord’ Den en Duin, opgericht door Roelof Polling, en waar, net als De Fles aan Langeloërweg 56, Sonnevanck op nummer 50 en op Langeloërweg 44 voorbeelden van de Amsterdamse School worden aangetroffen, zoals huis De Witte Hoek.
Vanaf de jaren 20 van de vorige eeuw ontwikkelde Norg zich tot een recreatieve trekpleister. Dat kwam door de hoge belevingswaardering van het landschap en de natuur. Destijds zocht de passieve recreant hier naar ontspanning, rust, ruimte, schone lucht, het ongerepte en het woeste. Deze populariteit resulteerde in een groot aantal recreatieve voorzieningen in en om het dorp, zoals pensions, hotels, zomerhuisjes. De Langeloërduinen hebben een lange geschiedenis als speelbos. Van motorcrosses tot militairy, van mountainbike tot canicross, in heden en verleden wordt het bos intensief gebruikt.
Ook andere bebouwing in het gebied is een duidelijk historisch voorbeeld van recreatiewoningen. Er waren gemeubileerde landhuizen bij, van alle gemakken voorzien, zoals electrisch koken en een dienstbode.
6
Uitspanning de Norgerberg, uitkijktoren De Belverdère, Dierenpark en Kinderboerderij de Vluchtheuvel, het natuurbad uit 1936: Norg was een levendige plaats waar uitbundig werd gerecreëerd naar de toenmalige maatstaven. Zelfs hotel Karsten had een thee- en speeltuin. Maar in de jaren 90 van de vorige eeuw veranderden de maatstaven voor recreatie. Het parkje Bos en Duin raakte in moeilijkheden en werd in 2014 overgenomen door camping de Norgerberg, die door forse investeringen een kwaliteitsslag maakte voor de camping en het huisjespark. De recreatiewoningen Dennen I en II werden samengevoegd als beheerdershuis. De meeste recreatiewoningen aan de Langeloërweg werden in de jaren 50 en 80 reeds herbestemd tot permanente bewoning. De woningen aan de westzijde van de Postmaatseweg volgden in de jaren 90 en 10.
2.4 VAN NORG TOT NOORDENVELD Tot 1 januari 1998 was Norg een zelfstandige gemeente, met de bijbehorende dorpen Veenhuizen, Een, Een-West, Peest, Westervelde, Langelo, Zuidvelde en Huis ter Heide. Omdat de gemeente Norg veel subsidie ontving voor ondermeer de gevangenis in Veenhuizen, de gasopslag bij Langelo en de vele natuurgebieden, was het een relatief rijke gemeente. Sinds de gemeentelijke herindeling van Drenthe in 1998 maakt Norg deel uit van de gemeente Noordenveld.
2.5 BEBOUWING EN NIEUWBOUW Norg heeft zich, met name na de herindeling, ontwikkeld tot forensenplaats. In verhouding tot het aantal inwoners is er weinig werkgelegenheid. De meeste inwoners werken in grotere plaatsen in de omgeving zoals Roden, Assen, Groningen of Drachten.
VRIJWEL ALLE WONINGEN AAN DE POSTMAATSEWEG EN DE LANGELOËRWEG WAREN RECREATIEWONINGEN, BLIJKENS DIT KAARTJE UIT DE JAREN 30.
Op dit moment is in Norg door de aanwezige bosgebieden weinig ruimte voor nieuwbouw. Er is de afgelopen 40 jaar in een aantal fasen nieuwbouw gepleegd, zoals de seniorenflat De Vijversburg (1968) (80 appartementen), Grootveenweg/Vogelbuurt (1970-1974) (170 woningen), Batinge (1976) (100 woningen), Dikninge/Laan van Havezathen (1978) (85 woningen), Entinge (1980) (50 woningen), Havixhorst/Oldengaarde (1984) (60 woningen), Seniorencomplex De Garve (1989) (50 woningen), Fabriekstraat/Rondweg (1992) (25 woningen), Grootveen-Eszoom (1994) (125 woningen), Verzorgingshuis De Wiekslag (1994) (30 appartementen), uitbreiding in 2005, en Industrieterrein Ordel (1995) (10 woningen + bedrijfspand). De laatste uitbreiding was in 2006, toen appartementencomplex Westeind werd gebouwd. In een gedeelte van 'oud-Norg' is de laatste jaren wel vervangende nieuwbouw gepleegd. Er zijn 48 huizen uit de jaren 50 afgebroken, waar inmiddels 50 (starters)woningen voor terug zijn gekomen. Eind 2016 is gestart met het
7
bouwrijp maken van nieuwbouwplan Oosterveld, aan de oostkant van het dorp. Na jaren van discussies en onderzoeken (het plan loopt al vanaf 1968) mag er nu (2019) gebouwd worden. In eerste instantie zal er een aantal vrijstaande woningen worden gebouwd, later gevolgd door gefaseerde nieuwbouw.
het fietspad scheidde. De gronden van het fietspad werden opgekocht van de grondeigenaren. Dat dat op sommige plekken niet gelukt is, verklaart de slingering die het fietspad maakt ter hoogte van Langeloërweg 32 en 44.
2.6 GROENSTRUCTUREN Norg beschikt over doorgaande groenstructuren, doorsneden door de Langeloërweg en de Donderseweg. Langs deze doorgaande wegen is een begeleidende groenstructuur zoals boomsingels en houtwallen aanwezig. De Langeloërweg heeft begeleidende beplanting in de vorm van een berm met eiken tussen de hoofdrijbaan en het fietspad. Langs de Postmaatseweg liggen door (hout-)wallen en bossages. Deze vormen de natuurlijke afscheiding tussen de percelen en de weg. Ook worden de diverse kavels aan beide wegen vaak gescheiden door houtsingels, vaak haaks op de weg. De lange houtwal die loopt van de voormalige portierswoning van Boscamping Langeloerduinen tot en met de villa Langeloërweg 44 vormt de eeuwenoude achterbegrenzing van de bebouwing van de Tip naar de Langeloërduinen.
LANGELOËRWEG MET LINKS HET FIETSPAD
2.7 WEGENSTRUCTUREN In het dorp komen vijf doorgaande wegen uit andere dingspelen samen: vanuit Eelde (Donderen), vanuit Vries (Peest), vanuit Assen (Westervelde), vanuit Een en vanuit Roden (Langelo). De Tip van Norg ligt historisch gezien aan twee doorgaande wegen; de weg van Roden/Langelo naar Norg (Langeloërweg) en de weg van Norg naar Een (Postmaatseweg). Net als alle andere wegen in Norg waren dit zandpaden. In … werd de Langeloërweg als provinciale weg verhard en uitgebreid met een fietspad. De voormalige berm met eiken werd een groenstrook die de rijbaan van
8
2.8 EEN GEBIED MET DRIE SFEREN De verschillende wegen en hun karakteristieken brengen drie sferen met zich mee. De doorgaande weg Langeloërweg is een 60- en 50-kilometerzone, het verharde gedeelte van de Postmaatseweg (die tevens de toegang vormt tot de ijsbaan) is een laan met villa-bebouwing en het onverharde gedeelte van de Postmaatseweg heeft meer de uitstraling van een bospad.
2.9 DE HUIDIGE BEELDKWALITEIT: MIX VAN BESTEMMINGEN
POSTMAATSEWEG (VERHARD)
De Tip wordt in 2019 gekenmerkt door een mix van permanente bewoning, recreatiewoningen die permanent bewoond worden. Aan het gebied grenzen een recreatiepark en een camping. Daarnaast vormt het gebied de overgang naar het bosgebied Molenduinen (westzijde) en Langeloërduinen (oostzijde). Aan de zuidzijde ligt een meetstation van de NAM/Shell en sluit het aan op de kernbebouwing van het dorp Norg. Aan de noordzijde vormt het de overgang naar het buitengebied.
POSTMAATSEWEG (ZANDWEG)
LANGELOËRWEG (N331)
9
2.9 DE HUIDIGE BEELDKWALITEIT: MIX VAN BESTEMMINGEN De Tip wordt in 2019 gekenmerkt door een mix van permanente bewoning, recreatiewoningen die permanent bewoond worden. Aan het gebied grenzen een recreatiepark en een camping. Daarnaast vormt het gebied de overgang naar het bosgebied Molenduinen (westzijde) en Langeloërduinen (oostzijde). Aan de zuidzijde ligt een meetstation van de NAM/Shell en sluit het aan op de kernbebouwing van het dorp Norg. Aan de noordzijde vormt het de overgang naar het buitengebied. Als we inzoomen op de twee deelgebieden, laat de huidige stedenbouwkundige situatie van het plangebied de Tip zich als volgt omschrijven. Het gebied ten noorden van de Postmaatseweg (even nummering) betreft een gebied met een aantal vrijstaande woningen (aan het begin van de Postmaatseweg) en een aantal voormalige recreatiekavels. Op een van deze voormalige recreatieve kavels die grenzen aan de woonkavels is een royale vrijstaande woning gebouwd en dit deel van de Postmaatseweg heeft de uitstraling van een gebied waar permanent wordt gewoond.
Het gebied ten zuiden van de Postmaatseweg (oneven zijde) is een driehoek gelegen tussen de Molenveenweg, de Postmaatseweg, het bedrijventerrein Ordel (waar zo’n 10 ondernemers zijn gevestigd in een pand met een eigen woning) en de NAM/Shell-meetlocatie, en is ruimtelijk en stedenbouwkundig gezien een “eiland” met een aantal recreatiewoningen. Qua grootte en materiaalgebruik is hier voor percelen 5 en 17, alsmede Molenveenweg 6 sprake van recreatiewoningen. Percelen nummer 3, 7, 13 en 15 hebben door hun stenen bouw de uitstraling van permanente woningen. Zichtbaar is dat hier permanent wordt gewoond.
10
In dit deelgebied zijn enkele percelen met onduidelijke bebouwing. Op het perceel Postmaatseweg 11 staan de resten van een woning. Op Molenveenweg 10 staat een dichtgetimmerd huis. Op Molenveenweg 6 en 4 staan schoorstenen met een fundament. Voor wat betreft het deel van het deelgebied langs de Langeloërweg (gelegen ten oosten van de weg, met even nummering) heeft het merendeel van de woningen die direct aan deze weg zijn gelegen een gewone woonbestemming. Zes recreatiewoningen in deze strook (nummers 32 t/m 42) vormen een uitzondering. Deze woningen liggen deels binnen de bebouwde kom van Norg. De woningen die verder van het dorp liggen, hebben een woonbestemming.
2.11 INFRASTRUCTUUR EN OPENBARE RUIMTE De infrastructuur van de Postmaatseweg behoort aan de Boermarke. Voor het overige heeft de gemeente het beheer van de openbare ruimte van het gebied. Wegen, paden, grond, parkeerplaatsen, bodem, planten en overige begroeiing, leidingen en aansluitingen voor water, elektra, gas, riool, telefoon en glasvezel, openbare verlichting, rioolputten en –pompen, gasleidingen, wekelijks gescheiden afvalinzameling, beschoeiingen, brandveiligheid en gladheidsbestrijding. Het gebied voldoet aan de gemeentelijke normen en richtlijnen voor inrichting van de openbare ruimte.
2.10 AARD VAN DE KAVELS Alle woningen in het gebied zijn solitair gelegen en met uitzondering van de woningen aan de Molenveenweg en Postmaatseweg 14 t/m 18 liggen zij aan de verharde weg, met een afstand tot maximaal 100 meter. De percelen beschikken over een eigen oprit, met uizondering van Langeloerweg 38 en 36, die recht van overpad verleend krijgen van nummer 40. De kavels zijn lommerrijk, met een bosachtige uitstraling. Aan de weg-zijde wordt de begrenzing in sommige gevallen middels een houtwal bekrachtigd. De bebouwing ligt vrijwel zonder uitzondering op het midden van de kavels.
AFVALCONTAINERS AAN DE POSTMAATSEWEG
11
2.12 RECREATIE EN VRIJETIJDSECONOMIE Omdat De Tip bestaat uit openbare weg en bebouwing, is er in De Tip zelf geen ruimte voor recreatie en vrijetijdseconomie. Dit wordt ruimschoots gecompenseerd door de omliggende campings, het aangrenzende bungalowpark, het aangrenzende sport- en speelbos Langeloërduinen, het nabijgelegen zwembad, de natuurijsbaan en de wandelpaden in de Molenduinen.
In de Langeloërduinen is een natuurbeleefpad. De militairy (samengestelde wedstrijd voor paarden) wordt er nog steeds jaarlijks gehouden. Ook zijn er jaarlijks diverse fiets-, mountainbike en wielren-gerelateerde evenementen. Er gaan stemmen op om de Bèlvédère te herbouwen.
De Postmaatseweg is de weg naar de Molenduinen en wordt veel bewandeld. De Molenduinen is aantrekkelijk voor de dagrecreant maar wordt vooral bezocht door bewoners van Norg en bezoekers/recreanten van de Norgerberg. Beide wegen zijn voorzien van fietspaden die veel worden gebruikt door recreanten, en in het geval van de Langeloërweg ook voor doorgaand fietsverkeer.
12
3. GEWENSTE BEELDKWALITEIT In dit hoofdstuk komen concrete maatregelen en voorstellen aan bod om de plaatselijke kernkwaliteiten te versterken en de beeldkwaliteit te verbeteren. De Tip van Norg krijgt een stedenbouwkundige en ruimtelijke kwaliteitsimpuls door de recreatiewoningen, die nog niet een gewone woonbestemming hebben een gewone woonbestemming te geven. De bestaande lappendeken aan bestemmingen wordt vervangen door een enkele bestemming voor het gehele gebied. De noodzakelijke integratieslag met de naastgelegen (permanent bewoonde) kern levert daarmee een duurzame ruimtelijke kwaliteitsslag op. De woningen die niet de bij of krachtens de Woningwet aan de bestaande woning gestelde eisen voldoen (bouwbesluit 2012), worden hieraan aangepast. De kwaliteitsverbetering kan gestimuleerd worden middels hypotheek- en financieringsmogelijkheid o.b.v. functiewijziging en te verwachten meerwaarde. Bewoners weten waar ze aan toe zijn en kunnen investeren in hun woonomgeving. Verkrotting wordt daarmee tegengegaan. De bouw van levensloopbestendige woningen wordt gestimuleerd. Bewoners die aanpassingen aan hun woning moeten verwezenlijken om daar gezien hun leeftijd te blijven wonen kunnen dat bij een bestemmingswijziging doen. De openbare ruimte van de Tip heeft een Drentse landelijke identiteit. Deze wordt zo veel mogelijk behouden.
In het gebied wordt terughoudend omgegaan met (extra) straatverlichting. In overleg met de Boermarke wordt gestreefd naar verbetering van het onderhoud van het onverharde deel van de Postmaatseweg.
STREEFBEELD • Boskarakter behouden • Bebouwing overgang in bosrand • aaneengesloten Tip zonder hekken • kavelgrenzen d.m.v. houtwallen * behouden van het landelijke en informele karakter van de openbare ruimte • behouden en onderhouden van het onverharde wegdeel • behouden van de duisternis van het buitengebied
3.1 BEBOUWING EN ARCHITECTUUR De uitgangspunten van de boswoonsfeer De Tip vormen ook de input voor het beeldkwaliteitsplan. De kavels van beide deelgebieden liggen in een bosrijke omgeving aan de rand van en deels in het dorp Norg. De randen van beide deelgebieden hebben een nauwe relatie met het bosgebied en vormen ook de overgang hier naartoe. De Tip geeft door die voelbare relatie met het bos een argeloos en niet-ontworpen gevoel met voldoende ruimte en lucht. De bebouwing in de Tip wordt van oudsher gekarakteriseerd door drie kenmerken: de recreatie-oorsprong, landelijke uitstraling en eigenwijze, vooruitstrevende architectuur.
13
De woningen staan vrij in het groen, met beperking van verharding en hekwerken en waarborgen een bosachtige inrichting. Voor de bewoning zijn de steekwoorden: ruimte, privacy en een informeel uitzicht. Zo is variatie in de bosbuurt heel erg belangrijk, waarbij niet alle woningen op dezelfde rooilijn staan. In de twee deelgebieden kunnen door de drie verschillende sferen verschillende eisen aan de beeldkwaliteit worden toegekend. De Postmaatseweg biedt kavels van beperkte(re) omvang, waarbij de bebouwing vanaf de openbare weg goed zichtbaar is. Een gevarieerd beeld van woningen in combinatie met niet al te expressieve architectuur sluit op de omgevingskenmerken van het bos aan. Veel huizen zijn rietgekapt en doen landelijk aan. Ook aan de Langeloërweg zien we traditionele 30-er jaren recreatie-architectuur: gekenmerkt door rode baksteen, glas-in-lood-ruiten en rietgedekte kappen. De Langeloërweg heeft grotere kavels en de bebouwing is minder goed zichtbaar vanaf de openbare weg. Daarom biedt dit deelgebied van oudsher meer ruimte en vrijheid voor bouwoppervlak en diversiteit in architectuur en kleur. Aan beide wegen staan tevens grote woningen uit de jaren 30 met typerende scherpe daklijnen, opgetrokken uit rode baksteen en met een dakbedekking van dakpannen. De eenheid binnen deze diversiteit van bebouwing zou een kwaliteitsslag betekenen voor het gebied.
Dat kan bereikt worden door bij nieuwe bebouwing de bestaande bebouwing in het gebied als uitgangspunt te nemen. Door deze uitgangspunten een eigentijdse, architectonische toets mee te geven, wordt ook recht gedaan aan de speelsheid van de architectonisch interessante bebouwing in het gebied.
WONINGEN AAN DE POSTMAATSEWEG
14
LANGELOËRWEG 44 EN POSTMAATSEWEG 10
WONINGEN AAN DE LANGELOËRWEG
15
3.2 DUURZAAMHEID De gemeente Noordenveld wil in 2014 klimaatneutraal zijn. Duurzame bouw draagt daaraan bij. Daarom wordt bij de aan te passen woningen gestreefd naar energiezuinige oplossingen, door onder andere het gebruik van een warmtepompinstallatie of andere gas-vervangende techniek, extra isolatie, en een ingebouwd accusysteem voor energieopslag. Het gebruik van duurzame materialen met oog voor hergebruik heeft de voorkeur. Zonnepanelen zijn vanwege het boskarakter en de bijkomende schaduw helaas niet effectief in het gebied. Dit kan ondervangen worden door deelname aan een postcoderoos.
3.3 ERFBEPLANTING EN AFSCHEIDINGEN Van oudsher bestaat de erfafscheiding in het bos niet uit hoge schuttingen om het private af te schermen van de omgeving. Waar mogelijk bleven erfafscheidingen beperkt tot een kleinschalige markering van het ‘mijn en dijn’ door middel van lage (hout-)wallen. Het is daarom belangrijk hierin te voorzien op een manier die toch goed aansluit bij de karaktertrekken van de Tip. Daarnaast liggen de kavels in de bosrand. Gazonnetjes, stoepen en grootschaligbetegeling zijn hier niet passend.
VEEL KAVELS WORDEN BEGRENSD DOOR (HOUT-)WALLEN
16
3.4 WEGEN EN OPENBARE RUIMTE Het boskarakter wordt niet alleen gedragen door de kavels en de gebouwen maar ook door de inrichting van de openbare ruimte. De openbare ruimte in de Tip wordt gekenmerkt door twee openbare wegen, waarvan een de drukke Langeloërweg. Hoewel de weg van asfalt is, zorgen de bermen voor een relatie met het bos. Trottoirs, afgebakende parkeervakken en andere stadse oplossingen ontbreken en de parkeerplekken d ie er zijn bestaan uit zandvlaktes. De bewoners parkeren op privéterrein en hebben daar ook voldoende ruimte voor. De Postmaatseweg is vanaf de Langeloërweg geasfalteerd. Het asfalt gaat over in straatstenen ter hoogte van de ingang naar het gasmeetstation. Vanaf de Molenveenweg is de weg onverhard.
Aan de Postmaatseweg is geen straatverlichting. Aan de Langeloërweg begint de straatverlichting pas bij het bebouwde-kom-bord.
17
4. HANDREIKINGEN In dit hoofdstuk worden aanbevelingen gedaan voor de gewenste beeldkwaliteit van het gebied.
4.1 ALGEMEEN BEELD
* Houd De Tip geïntegreerd in de bosrand * Koester en handhaaf het bos * Behoud doorzichten naar het bos * Koester het kleinschalige, besloten karakter van de Tip * Respecteer de drie verschillende sferen * Gebruik en benadruk het reliëf van de duinen en houdt het zichtbaar * Koester het lommerrijke, losse en groene beeld (dus geen trottoirs en uitgebreide bestrating en behekking) * Zorg ervoor dat de verschillen tussen de drie sfeergebieden waaruit de Tip bestaat zichtbaar blijven * Houd het bos toegankelijk door informele in de loop der tijd ontstane padenstructuren * Zet geen hekwerk aan de rand van de kavel aan de weg * Integreer noodzakelijke hekwerken of afrasteringen in de bosrand of groenstructuren * Kies hekwerken en rasters passend bij het boskarakter en zorg dat ze zo laag mogelijk zijn en zo veel mogelijk van een natuurlijk materiaal * Behoud de onverharde weg * Gebruik gebiedseigen beplanting LOMMERRIJK EN GEÏNTEGREERD IN DE BOSRAND
18
4.2 BEBOUWING EN ARCHITECTUUR
* Zorg er voor dat de bebouwing een groene achtergrond van beplanting heeft * Zorg voor voldoende open ruimte op de voorgrond * Sluit aan bij maat en schaal van de bestaande permanente bebouwing in de Tip * Gebruik de bestaande bebouwing in het gebied als uitgangspunt en inspiratie (dit versterkt eenheid) * Probeer nieuwe woonvormen gebaseerd op traditionele types te ontwikkelen (geeft eenheid maar ook speelsheid, eigentijdsheid, passend in het huidige landschap) * Eigentijdse vertalingen van oude voorbeelden leveren nieuwe kwaliteiten voor het gebied * Behoud de hiërarchie op het erf en de kavel * Zet bijgebouwen los van het hoofdgebouw * Gebruik waar mogelijk vergelijkbare kappen op hoofd- en bijgebouwen
BIJGEBOUWEN HEBBEN EEN (BEELD-)RELATIE MET HET HOOFDGEBOUW
19
4.3 ERFBEPLANTING EN AFSCHEIDINGEN • Respecteer het bos en gebruik bijvoorbeeld bestaande waardevolle bomen als onderdeel van de erfinrichting, of behoud - wanneer het erf of de tuin een kleine ‘enclave’ in het bos vormt - de randen van de kavel ‘bossig’, grillig en natuurlijk. • Maak geen gazonnetjes, stoepen en strakke goten * Wees zuinig op bestaand opgaand groen en gebruik dat als kapstok voor inpassing van nieuwe bebouwing * Maak een groene erfafscheiding met gebiedseigen beplanting * Werk met het landschap * Gebruik gebiedseigen beplanting * Beplant kavelgrenzen in de met houtwallen en houd ze toegankelijk voor wild * Zorg ervoor dat de randen van de terreinen groen blijven en van voldoende volume
4.4 WEGEN EN OPENBARE RUIMTE * Zorg er voor dat noodzakelijke voorzieningen als parkeren en opslag op eigen terrein ingepast worden * Wees terughoudend met verlichting, op erf en aan de openbare weg * Behoud het onverharde wegdeel Postmaatseweg * Houd de openbare ruimte in de Tip informeel, dus geen extra bestrating, trottoirs, verlichting, zebrapaden etc.
20
5. WELSTANDSKADER In de voorgaande hoofdstukken heeft u kunnen lezen wat de kwaliteiten van de Tip zijn en hoe die kwaliteiten het beste tot zijn recht kunnen komen. In de woningwet staat dat elke gemeente ook verplicht is om ruimtelijke eisen aan te geven waaraan bouwwerken tenminste moeten voldoen. De minimale kwaliteit die de leefomgeving nodig wordt vastgelegd in eisen. Die eisen zijn te vinden in de welstandsnota en ze worden getoetst door de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (de welstandscommissie). De welstandsnota geeft de burger dus duidelijkheid op basis waarvan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit haar afwegingen maakt. In het beeldkwaliteitsplan, wordt naast het inspiratiekader, beschreven in de handreikingen van hoofdstuk 4, de welstandsnota, die voor de hele gemeente geldt, toegespitst op dit specifieke gebied. Dit hoofdstuk uit het beeldkwaliteitsplan geeft het formele welstandskader voor de Tip, het kader waaraan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit plannen toetst. Dit hoofdstuk vervangt dus voor de Tip de welstandsnota. Omdat de gemeente Noordenveld een groot vertrouwen heeft in de verantwoordelijkheid de samenleving voor de kwaliteit van de leefomgeving blijft het aantal formele regels beperkt.
21
BEHEERCRITERIA
Situering (bestemmingsplan is maatgevend) Verkavelingtype: Vrijstaand Positie onderling: Gevarieerd Afstand onderling: Grote onderlinge afstand Plaatsing op de kavel: Gevarieerd Bouwrichting: Gevarieerd Herhaling/ritmiek: Door sterke individualiteit en gebrek aan ordening geen herhaling en ritmiek Welstandsniveau normaal: Benaderen van bestaande kenmerken. Veranderen is mogelijk met respect voor kwaliteit van de omgeving en de architectuur
MASSA EN VORM (BESTEMMINGSPLAN IS MAATGEVEND) Opbouw hoofdmassa: kap Profiel ruimte: Samenstelling en massa: Kapvorm en -richting: Relatieve omvang: Vormbehandeling:
Overwegend één of twee lagen met kelder en Gevarieerd Gevarieerd Gevarieerd Gevarieerd Gevarieerd
Welstandsniveau normaal: Benaderen van bestaande kenmerken. Veranderen is mogelijk met respect voor kwaliteit van de omgeving en de architectuur
GEVELKARAKETRISTIEK Bouwstijl: Geveltypering: Gerichtheid en oriëntatie: Geleding: horizontaal Indeling: Plasticiteit:
Gevarieerd, afhankelijk van bouwperiode Gevarieerd Eén- of meerzijdig Gevarieerd, zowel verticaal, neutraal als Gevarieerd Gevarieerd
Welstandsniveau normaal: Benaderen van bestaande kenmerken. Veranderen is mogelijk met respect voor kwaliteit van de omgeving en de architectuur
DETAILLERING, KLEUR EN MATERIAAL Gaaf-/oorspronkelijkheid: In hoge mate gaaf /oorspronkelijk Materiaalgebruik: Gevarieerd. Baksteen, stuc, houtbouw, houten geveldelen en houten kozijnen Kleurtoon en toepassing: Gevarieerd, van roodbruin metselwerk, soms in een lichte kleur gepleisterd tot stuc- of schilderwerk Houtbouw varieert van groen/rood/geel geschilderd tot onbewerkt Daken bedekt met rode of (gesmoorde) grijze dakpannen of riet Decoraties en ornamenten: Vrijwel afwezig Welstandsniveau normaal: Benaderen van bestaande kenmerken. Veranderen is mogelijk met respect voor kwaliteit van de omgeving en de architectuur
22
Dit beeldkwaliteitsplan werd in juni 2019 gedeeld met alle bewoners/eigenaren van het Plangebied De Tip en kan op hun draagvlak rekenen. Norg, juli 2019 23
Bijlage 2
83/314
Transformatieplan De Tip
Transformatieplan De Tip Inleiding In de visie Expeditie Norgerduinen is voor De Tip de mogelijkheid beschreven voor een transformatie naar wonen. Voorwaarde voor een dergelijke transformatie is dat er meerwaarde ontstaat. Ook het provinciaal beleid biedt de mogelijkheid om gebieden met vakantiewoningen te transformeren naar wonen. Hiervoor geldt het “nee, tenzij” principe. Een transformatie naar wonen kan mits er meerwaarde ontstaat. Dus zowel op basis van het gemeentelijk als het provinciaal beleid is het bereiken van meerwaarde of kwaliteitsverbetering noodzakelijk. Dit transformatieplan beschrijft op welke wijze deze meerwaarde/kwaliteitsverbetering plaatsvindt en hoe dit wordt geborgd. De passages in dit transformatieplan die zijn omkaderd zijn de delen waarin concreet beschreven staat hoe zaken worden geborgd. Het transformatieplan is te zien als het afsprakenkader dat aan deze transformatie ten grondslag ligt. Het transformatieplan biedt vervolgens de basis voor het op te stellen bestemmingsplan en de anterieure overeenkomst. Het transformatieplan wordt ter instemming aan de gemeenteraad en aan de provincie aangeboden. Als beide groen licht hebben gegeven kunnen het bestemmingsplan en de anterieure overeenkomst worden opgesteld. Plangebied Dit transformatieplan heeft betrekking op het gebied De Tip.
De Tip is een clustering van ruimtelijk aaneengesloten solitaire (recreatie)woningen ten noorden van Norg, met uitzondering van de Norgerberg. De Norgerberg is als vitaal/excellent recreatiebedrijf uitgesloten van het transformatieplan. In onderstaande figuur is het gehele plangebied weergegeven. In het gebied liggen woningen die al een permanente woonbestemming hebben en recreatiewoningen. De transformatie heeft betrekking op de recreatiewoningen in het gebied. De afspraken in dit transformatieplan hebben dan ook betrekking op die woningen. De percelen die nu nog een recreatieve bestemming hebben zijn op onderstaande figuur aangegeven met een rode stip. Ook zijn er nog 2 percelen waar op basis van het bestemmingsplan een recreatiewoning is toegestaan, maar waar op dit moment geen recreatiewoning staat. Deze percelen zijn aangegeven met een rood rondje.
De Tip ligt ten noorden van het dorp Norg, net buiten de bebouwde kom. Ten zuiden wordt het gebied begrensd door het bedrijventerrein de Ordel. Ten noorden en westen van De Tip ligt het recreatiepark de Norgerberg. Verder liggen rondom De Tip bos- en natuurgebieden. De Tip zelf maakt ook deel uit van deze bossen. Het gaat om de bossen ten noorden van Norg, de Norgerduinen. Deze bossen maken deel uit van het Natuurnetwerk Nederland. De Tip wordt ontsloten door de Langeloërweg en de Postmaatseweg. Toekomstperspectief Het merendeel van de recreatiewoningen in De Tip wordt al permanent bewoond. Hierdoor heeft het gebied voor recreatie zijn functie geheel verloren. Aangezien terugkeer naar recreatief gebruik niet voor de hand ligt is transformatie van het gebied gewenst. Omdat het merendeel van de woningen al permanent wordt bewoond is het onder voorwaarden legaliseren van het wonen een logische stap. Door ook deze woningen een permanente woonbestemming te geven ontstaat er een concentratie woningen in het buitengebied, die ontsloten worden door de Postmaatseweg en Langeloërweg. Het in stand houden van een diversiteit in bestemmingen (wonen en recreatie) doet geen recht aan de bestaande situatie, is in alle redelijkheid niet realistisch voor de toekomst en heeft ook geen noodzaak vanuit ruimtelijk relevante overwegingen.
Met dit transformatieplan wordt tevens een gevoel van rechtsongelijkheid in het gebied weggenomen. Woonbeleid Zoals gezegd gaat het om de legalisatie van woningen die nu al permanent bewoond worden. Feitelijk hebben deze woningen dus al een functie voor de woningvoorraad. Er is dan ook geen sprake van een toevoeging aan de woningvoorraad. Deze woningen staan daarom los van de woningbehoefteanalyses zoals KAW die voor Norg heeft uitgevoerd. De transformatie staat daarmee los van de verstedelijkingsstrategie. Proces Binnen De Tip is door bewoners een vereniging opgericht om de transformatie te begeleiden. De vereniging wordt door 2 personen vertegenwoordigd. De gemeente heeft de gesprekken om tot dit transformatieplan te komen gevoerd met de vertegenwoordigers van de vereniging. Niet iedereen die wil transformeren is aangesloten bij de vereniging. Wel hebben de vertegenwoordigers steeds de terugkoppeling naar iedereen verzorgd, ook naar niet-leden. Ook niet-leden hebben de vereniging gemachtigd namens hen te onderhandelen. Naast gesprekken met de gemeente hebben de vertegenwoordigers ook gesprekken gevoerd met bedrijven en particulieren in en rondom De Tip, zoals de Norgerberg, bedrijven op de Ordel en de mensen binnen De Tip die al een woonbestemming hebben. Op die wijze is er invulling gegeven aan een zorgvuldig proces van participatie.
Bebouwing In het huidige bestemmingsplan mogen recreatiewoningen inclusief bijbehorende bouwwerken maximaal 80 m2 zijn. De al bestaande permanente woningen in De Tip mogen inclusief bijbehorende bouwwerken maximaal 200 m2 zijn, waarbij de oppervlakte van bijbehorende bouwwerken maximaal 60 m2 bedraagt. Uit overwegingen van rechtsgelijkheid, maar ook om ruimte te geven aan enige uitbreiding, het moderniseren, verduurzamen en levensloopbestendig maken van de woningen bestaat de behoefte om deze oppervlaktes na transformatie gelijk te trekken. In het nieuwe bestemmingsplan mag de bebouwing van nieuwe woonbestemmingen 200 m2 groot zijn. Dit betreft de oppervlakte voor het hoofdgebouw inclusief bijbehorende bouwwerken. Overeenkomstig het gemeentelijk beleid mag het hoofdgebouw niet groter zijn dan 150 m2. De oppervlakte bijbehorende bouwwerken wordt niet aan een maximale maat gekoppeld, zolang de
gezamenlijke oppervlakte maar niet groter wordt dan 200 m2. Voordeel hiervan is dat dit ruimte biedt om bestaande bijgebouwen die zonder vergunning zijn gebouwd te legaliseren binnen het gebruiksvlak. Vergunningvrij bouwen Omdat een uitbreiding tot 200 m2 een behoorlijke uitbreiding van het bebouwd oppervlak kan betekenen is het niet wenselijk om hier bovenop ook nog eens vergunningsvrije bouwwerken toe te staan. Vergunningsvrije bouwwerken zijn in beginsel altijd toegestaan; dit is een wettelijke bepaling. Echter, vergunningvrij bouwen kan alleen voor zover het bestemmingsplan zich niet tegen bebouwing verzet. Door een bestemming Bos toe te passen en de mogelijkheden voor bebouwing te beperken tot binnen de aanduiding voor het wonen, wordt vergunningvrij bouwen buiten deze aanduiding voorkomen. Op het moment dat er vergunningvrije bouwwerken worden geplaatst dan tellen die ook mee in de oppervlakte zoals die voor het bestemmingsplan gelden. Vergunningvrije bijbehorende bouwwerken gaan zo ten koste van de bouwruimte die er op basis van het bestemmingsplan is. Vanwege de status als Natuurnetwerk Nederland is het ook ongewenst om bouwwerken buiten de gebruiksvlakken toe te staan. Dit moet in het bestemmingsplan goed worden gemotiveerd. Gebruiksvlakken Het nieuwe bestemmingsplan krijgt gebruiksvlakken waarbinnen de bebouwing, tuin, verharding en opslag gepositioneerd moet worden.
De gebruiksvlakken zijn 400 m2 per woning. Van deze 400 m2 mag ten hoogste 200 m2 worden bebouwd en maximaal 300 m2 worden verhard; 100 m2 is dus altijd onverhard. De gebruiksvlakken mogen een organische vorm krijgen. De vorm van de vlakken wordt gebaseerd op de huidige ligging van bebouwing, tuin en wensen van de eigenaar. Voor het vormgeven van de gebruiksvlakken doet de gemeente per perceel een voorstel. De gemeente overlegt daarvoor met de betreffende eigenaar wat zijn wensen zijn. Gezien de ligging van bebouwing en tuin zal het soms niet mogelijk zijn om alle bebouwing en tuin binnen het gebruiksvlak te krijgen. Het is dan aan de eigenaar om hierin keuzes te maken. Op basis van de wensen van de eigenaren tekent de gemeente per perceel een gebruiksvlak in. Als voor alle percelen een gebruiksvlak is ingetekend wordt het totaalplaatje voorgelegd aan Landschapsbeheer Drenthe (LBD). LBD beoordeelt in het totaalplaatje of gebruiksvlakken niet te dicht naar elkaar toe groeien. Het is namelijk vereist dat er tussen gebruiksvlakken voldoende bos over blijft zodat de ecologische en esthetische kwaliteit van het bos niet worden aangetast. Als op plekken de gebruiksvlakken wel te dicht naar elkaar groeien wordt in overleg met de betreffende eigenaren het gebruiksvlak zo veel mogelijk aangepast.
De systematiek van beperking van bebouwing en verharding binnen de gebruiksvlakken borgt dat er buiten de gebruiksvlakken een robuuste boszone blijft bestaan. Dit draagt bij aan de ecologische/landschappelijke meerwaarde. De gebruiksvlakken worden in het nieuwe bestemmingsplan overgenomen. In het bestemmingsplan wordt bepaald dat bebouwing, tuin, verharding en opslag binnen het gebruiksvlak moet komen. De delen van percelen die buiten het gebruiksvlak liggen moeten bestaan uit natuur. Ook als daar momenteel geen natuur aanwezig is. Dan moet er door de eigenaar natuur aangelegd worden. Het bos krijgt in het bestemmingsplan een beschermende regeling. Aanleg natuur Zoals hiervoor is aangegeven moeten de delen van percelen buiten de gebruiksvlakken bestaan uit natuur. Dat zal in de huidige situatie niet overal zo zijn. Dit hangt af van de positionering van de gebruiksvlakken. Bovendien zijn er een aantal percelen waar nu al meer dan 400 m2 van het perceel niet uit natuur bestaat.
De natuuraanleg op percelen zal in het bestemmingsplan worden geborgd, bijvoorbeeld door middel van een voorwaardelijke verplichting. Met een voorwaardelijke verplichting wordt een bepaalde actie (in dit geval het aanleggen van natuur) juridisch afgedwongen. Hoe de voorwaardelijke verplichting precies vormgegeven gaat worden wordt bepaald in overleg met de adviseur die het bestemmingsplan op gaat stellen. Ook zal hiervoor een bepaling in de anterieure overeenkomst worden opgenomen. Voor de aanleg van natuur wordt een periode van 1 jaar na vaststelling van het bestemmingsplan gegund. Zo kan de eigenaar van het perceel zelf een geschikt seizoen kiezen voor eventuele aanplant. Qua type natuur / bos wordt er aangesloten bij het in het onderzoek van Landschapsbeheer Drenthe omschreven streefbeeld. Natuurcompensatie Grootte natuurcompensatie Het gebied De Tip ligt volledig in Natuurnetwerk Nederland (NNN). Binnen de NNN zijn op basis van de provinciale omgevingsverordening nieuwe activiteiten of wijziging van bestaande activiteiten niet toegestaan. Alleen onder strikte voorwaarden is een transformatie naar wonen mogelijk. Een belangrijke voorwaarde is dat er natuurcompensatie plaatsvindt. Met de provincie is overeengekomen dat iedere woning die wordt getransformeerd zorgt voor een natuurcompensatie van 640 m2.
Deze oppervlakte is als volgt opgebouwd: In het toekomstige bestemmingsplan krijgen woningen een gebruiksvlak van 400 m2. Dit gebruiksvlak mag worden gebruikt voor bebouwing, tuin, opslag enz. Buiten het gebruiksvlak moet het erf bos blijven. Het gebruiksvlak wordt als het ware onttrokken aan de natuur. De bestaande bebouwing mag 80 m2 zijn. De bestaande bebouwing is al onttrokken aan de natuur. Netto wordt er door de transformatie per woning dus 320 m2 onttrokken. Verder geldt er vanuit de ouderdom van het bos en de bosbodem een compensatiefactor van 2. Oud bos vertegenwoordigd een hogere natuurwaarde dan jong bos. Deze compensatiefactor geldt voor de oppervlakte die aan de natuur wordt onttrokken. Met de compensatiefactor van 2 moet er dus per perceel 640 m2 nieuwe natuur worden gecompenseerd. De nieuwe natuur moet voor de helft (320 m2 per woning) bestaan uit bosaanplant. De andere helft mag bestaan uit andere natuur. Er is gekozen de andere helft te laten bestaan uit kruidenrijk grasland. Dit sluit al nauw aan bij het huidige gebruik van het grasland (zie hieronder). De uiteindelijke grootte van de natuurcompensatie wordt bepaald aan de hand van het aantal woningen dat wordt getransformeerd. Ligging natuurcompensatie De natuurcompensatie vindt plaats op een weiland ten zuiden van de Postmaatseweg.
Dit weiland heeft in het huidige bestemmingsplan de bestemming “Bos” met aanduiding “agrarisch”. Het weiland wordt momenteel agrarisch gebruikt door er enkele paarden te weiden. Naast bos mag dit perceel daarom ook agrarisch worden gebruikt. In het onderzoek van Landschapsbeheer Drenthe (zie bijlage) is al een voorzet gemaakt voor de wijze waarop de natuurcompensatie plaatsvindt. Borging natuurcompensatie Het deel van het perceel, en eigendom van 1 van de bewoners, waarop de natuurcompensatie plaatsvindt wordt in het nieuwe bestemmingsplan meegenomen. Op dit deel van het perceel wordt de aanduiding “agrarisch” verwijderd, zodat alleen de bestemming “Bos” overblijft. Zo kan dit deel van het perceel planologisch gezien niet meer voor agrarische activiteiten worden gebruikt.
De natuurcompensatie moet binnen 3 jaar zijn uitgevoerd. In het bestemmingsplan wordt een voorwaardelijke verplichting opgenomen waarin deze termijn wordt opgenomen aangevuld met de wijze waarop de natuurcompensatie vorm moet krijgen. Daarnaast wordt de termijn en de wijze waarop de natuurcompensatie plaatsvindt door middel van een kwalitatieve verplichting bij de notaris vastgelegd. Vergoeding waardeverlies Het deel van het perceel waarop de natuurcompensatie plaatsvindt kan niet meer agrarisch worden gebruikt. Agrarische grond heeft een hogere waarde dan natuurgrond. De eigenaar van het weiland vraagt daarvoor een vergoeding. Het gaat om een vergoeding van € 1,85/m2. Per woning gaat het daarom om € 1.184,-. De uiteindelijke vergoeding voor het waardeverlies hangt af van het aantal deelnemers. Iedere deelnemer betaald de hiervoor genoemde vergoeding. Deze kosten worden door de gemeente geïnd via de daarvoor meest geschikte (publiekrechtelijke) methode. Hiervoor zal in de anterieure overeenkomst een bepaling worden opgenomen. Nadat de gemeente dit geld heeft geïnd wordt de eigenaar betaald. De gemeente gaat over tot betaling zodra alle eigenaren betaald hebben. Indien de betalingstermijn verstreken is maakt de gemeente het bedrag over exclusief de eventueel nog niet ontvangen bedragen.
Het resterende bedrag volgt zodra de betreffende eigenaren alsnog aan hun verplichting voldoen. Inrichtingskosten De eigenaar van het weiland waarop de natuurcompensatie plaatsvindt heeft overleg gevoerd met Landschapsbeheer Drenthe over de wijze waarop de inrichting plaatsvindt. De eigenaar heeft aangegeven de inrichting te kunnen realiseren voor € 315 per perceel. Dit bedrag is gebaseerd op de aanschaf van plantmateriaal, eventuele andere benodigdheden, eventuele kosten voor een hovenier en gaat uit van een deel zelfwerkzaamheid. Het bedrag per persoon is inclusief de kosten voor de kwalitatieve verplichting bij de notaris. Deze kosten worden door de gemeente geïnd via de daarvoor meest geschikte (publiekrechtelijke) methode. Hiervoor zal in de anterieure overeenkomst een bepaling worden opgenomen. Dit bedrag wordt samen met de compensatievergoeding naar de eigenaar van het weiland overgemaakt. Op het moment dat de werkelijke inrichtingskosten dit bedrag overschrijden wordt de rest van de inrichting door de eigenaar van het weiland betaald. Streefbeeld Om bij te dragen aan de vereiste meerwaarde is er een streefbeeld opgesteld. In het streefbeeld is verwoord hoe het bosgebied van De Tip zich zou moeten ontwikkelen om de kwaliteit van het bos te versterken. Ten aanzien van het streefbeeld is het zo dat in 2019 een beeldkwaliteitsplan is opgesteld door de bewoners van De Tip.
Vervolgens heeft in 2020 Landschapsbeheer Drenthe (LBD) een onderzoek uitgevoerd hoe de bos- en natuurkwaliteit in De Tip het beste versterkt kan worden. Zij hebben zich daarbij gebaseerd op de uitgangspunten van het beeldkwaliteitsplan uit 2019. Daarbij moet worden opgemerkt dat daar waar het onderzoek van LBD niet geheel overeenkomt met het beeldkwaliteitsplan, het onderzoek van LBD voor gaat. Het beeldkwaliteitsplan en het onderzoek van LBD zijn als bijlage opgenomen. In het onderzoek van LBD en het beeldkwaliteitsplan dat door bewoners is opgesteld wordt een streefbeeld voor De Tip geformuleerd. Ook worden voorstellen gedaan hoe maatregelen geborgd kunnen worden. Het borgen van het streefbeeld draagt bij aan de vereiste meerwaarde. Hieronder wordt aangegeven hoe de verschillende maatregelen geborgd worden:
Bestemmingsplan: -
-
-
-
Het hele gebied krijgt in het bestemmingsplan de bestemming “Bos”. De erven worden daarbinnen als ‘wonen’ aangeduid. Daarbuiten richt het bestemmingsplan zich op behoud en versterking van bos/de natuur. Het voorgaande punt betekent ook dat daar waar er buiten het gebruiksvlak nu nog geen natuur is, opnieuw natuur aangelegd moet worden. Daarvoor wordt een voorwaardelijke verplichting in het bestemmingsplan opgenomen. In het bestemmingsplan wordt een omgevingsvergunningplicht opgenomen voor het kappen van bomen en andere houtgewassen. In het bestemmingsplan wordt opslag en verharding buiten de aanduiding “wonen” verboden. Er wordt een uitzondering gemaakt voor een oprijlaan in semi-verharding. In het bestemmingsplan wordt bepaald dat maximaal 75% van het gebruiksvlak mag worden verhard. De helft van het gebruiksvlak mag worden bebouwd (totaal 200 m2). Bij maximale bebouwing kan er dan nog 100 m2 van de tuin worden verhard. In het bestemmingsplan wordt een omgevingsvergunningplicht opgenomen voor ingrepen in de bodem. Hiermee wordt behoud van het bestaande reliëf beoogd. In het bestemmingsplan worden hekwerken uitsluitend toegestaan binnen de gebruiksvlakken (aanduiding ‘wonen’). Daarbuiten zijn hekwerken niet toegestaan. Het is wenselijk dat de hekwerken onopvallend zijn en passeerbaar zijn voor fauna. Onderzocht wordt in hoeverre daar eisen aan gesteld kunnen worden.
Reeds bestaande hekwerken kunnen blijven maar dienen passeerbaar te zijn dan wel gemaakt te worden voor fauna.
Overig: -
-
Maatregelen worden gefaseerd uitgevoerd door individuele eigenaren en/of via een op te richten beheergroep of via gezamenlijke werkdagen. Begeleiding kan worden uitgevoerd door Landschapsbeheer Drenthe in combinatie met de gemeente. De insteek hierbij is het vergroten van kennis met betrekking tot het op een juiste manier uitvoeren van maatregelen om aan het streefbeeld bij te dragen. Ook kan tijdens deze begeleiding een beeld verkregen worden van maatregelen die in het gebied reeds zijn uitgevoerd die bijdragen aan het streefbeeld. In overleg tussen gemeente en Landschapsbeheer Drenthe wordt bekeken hoe dit concreet vormgegeven kan worden. Daarbij wordt ook meegenomen dat een dergelijke behoefte er wellicht ook ligt vanuit de Oosterduinen. Bekeken wordt in hoeverre dit gecombineerd kan worden. Er bestaat een wens tot natuurinclusief bouwen. In een bestemmingsplan kan dit waarschijnlijk niet worden geborgd. In het omgevingsplan onder de Omgevingswet wel. Onderzocht wordt of en zo ja hoe natuurinclusief bouwen vormgegeven kan worden.
Postmaatseweg De Postmaatseweg is in eigendom bij de Boermarke. Formeel is de Boermarke verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van de weg. De gemeente heeft afspraken met de Boermarke over beheer en onderhoud. Begaanbaarheid Het eerste deel van de Postmaatseweg is verhard. Ter hoogte van de Postmaatseweg 12 gaat de weg over in een onverhard deel. Dit deel van de Postmaatseweg kan in natte perioden erg slecht begaanbaar worden. Dit is onwenselijk, mede gezien de bereikbaarheid voor de hulpdiensten. Vanuit de cultuurhistorische en natuurlijke waarde van de weg is het ongewenst deze weg te verharden. Door de weg te verbeteren door schelpen bij te mengen is deze beter begaanbaar en kan toch het karakter worden bewaard. Hiermee wordt bijgedragen aan de vereiste meerwaarde.
De gemeente verbetert de eerste 400 m van het onverharde deel van de Postmaatseweg door schelpen bij te mengen. Hierdoor zal de weg ook in natte perioden goed begaanbaar zijn. Snelheid Voor de Postmaatseweg geldt formeel een snelheid van 80 km/u. Dit komt door zijn ligging buiten de bebouwde kom. De eigenaren van De Tip wensen een snelheid van 30 km/u. De eigenaren hebben hun wens voor een lagere snelheid met de Boermarke besproken. Die staat hierin positief. Formeel kan er voor wegen in het buitengebied geen 30 km/u regime gelden. Bekeken wordt hoe hieraan tegemoet gekomen kan worden. De gemeente onderzoekt hoe ze tegemoet kan komen aan de wens van de eigenaren om voor de Postmaatseweg een snelheid van 30 km/u te laten gelden. Beeldkwaliteit en veiligheid In De Tip komen een aantal niet onderhouden woningen voor. Bovendien zijn van 2 voormalige recreatiewoningen de fundering nog aanwezig. Deze woningen een overblijfselen vormen een gevaar voor de veiligheid en zijn slecht voor het beeld van De Tip. De niet onderhouden woningen krijgen ook de mogelijkheid tot permanent wonen. Door mee te betalen aan de maatregelen en bij te dragen aan het streefbeeld kunnen deze eigenaren onder dezelfde voorwaarden als de andere eigenaren een woonbestemming krijgen. Zo ontstaat er voor de eigenaren een impuls om de woning op te knappen.
De betreffende eigenaren hebben aangegeven na het verkrijgen van een woonbestemming een nieuwe woning te willen bouwen. Hierdoor verbetert de beeldkwaliteit en de veiligheid van het gebied. De eigenaar van de 2 voormalige recreatiewoningen wenst geen permanente woonfunctie. Echter deze heeft toegezegd de overblijfselen te zullen verwijderen als hij het recht krijgt de recreatiewoningen later te mogen herbouwen. Het recht om de recreatiewoningen te herbouwen wordt opgenomen in het nieuwe bestemmingsplan. Over het verwijderen van de fundamenten worden afspraken met de eigenaar gemaakt. Nieuwbouw van woningen moeten voldoen aan de huidige Welstandsnota. De huidige welstandsregime richt zich op bebouwing die passend is binnen het bosrijke karakter. De Welstandsnota hoeft voor de transformatie dan ook niet aangepast te worden. Voor woningen die een monumentale status hebben gelden er bij verbouw tevens eisen vanuit die status. Bestemmingsplan en onderzoeken Bestemmingsplan De transformatie kan formeel geregeld worden door een nieuw bestemmingsplan. Een bestemmingsplan is een instrument onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Op 1 januari 2022 gaat de Omgevingswet (Ow) in. Bestemmingsplannen die voor de inwerkingtreding van de Ow als ontwerp ter inzage zijn gelegd moeten als bestemminsplan worden vastgesteld. Lukt dat niet dan moet een omgevingsplan onder de Ow worden vastgesteld.
Dit is een nieuw instrument waarbij tevens bredere mogelijkheden zijn. Vermoedelijk is het duurder om een omgevingsplan op te laten stellen. Daarnaast zullen de gemeentelijke leges hoger uitvallen omdat het meer tijd kost om een omgevingsplan te beoordelen. Voor deze transformatie wordt uitgegaan van een bestemmingsplan onder de Wro. Daarvoor is het zaak dat uiterlijk in het vroege voorjaar van 2021 wordt gestart met het bestemmingsplan. De financiële afspraken zijn ook gebaseerd op het opstellen van een bestemmingsplan. Als er onvoldoende tijd overblijft om een bestemmingsplan ter inzage te leggen voordat de Ow van kracht wordt, dan moeten nieuwe financiële afspraken gemaakt worden over de meerkosten voor een
omgevingsplan met bijbehorende onderzoeken. De kosten behorend bij het bestemmingsplan en de noodzakelijke onderzoeken zijn opgenomen in het kostenoverzicht in de bijlage. De totale kosten worden in rekening gebracht bij de eigenaren die willen transformeren naar wonen. Het gaat om een gelijkelijke verdeling. Deze kosten worden bij de eigenaren in rekening gebracht via de daarvoor meest geschikte (publiekrechtelijke) methode. Hiervoor zal in de anterieure overeenkomst een bepaling worden opgenomen. Het gaat om één totaalbedrag waarbij het risico voor eventuele meerkosten bij de gemeente komt te liggen. Daarvoor brengt de gemeente een onzekerheidsmarge bij de eigenaren in rekening. Wat niet bij de afkoopsom inbegrepen is, zijn eventuele meerkosten in verband met de noodzaak van een omgevingsplan. Onderzoek Landschapsbeheer Drenthe Een bijzondere positie is er voor het onderzoek van Landschapsbeheer Drenthe (LBD). LBD heeft onderzoek gedaan naar de wijze waarop er met deze transformatie kwaliteitsverbetering/meerwaarde op kan treden voor de natuur. Dit hebben zij gedaan door een streefbeeld te formuleren (zie kopje Streefbeeld). Daarnaast is er in het kader van het onderzoek van LBD ook een quickscan natuurwaarden uitgevoerd en wordt er nog een nader onderzoek naar de Dennenorchis uitgevoerd.
De kosten van het onderzoek van LBD zijn ook opgenomen in het kostenoverzicht in de bijlage. Deze kosten worden net als de kosten voor het bestemmingsplan en de andere onderzoeken gelijkelijk in rekening gebracht bij de eigenaren via de daarvoor meest geschikte (publiekrechtelijke) methode. Dit wordt door middel van de anterieure overeenkomst bij de eigenaren neergelegd. Vleermuizenonderzoek Er wordt voor gekozen om nu eerst geen vleermuizenonderzoek uit te voeren. Het bestemmingsplan is te zien als een conserverend bestemmingsplan. De functiewijziging van recreatie naar wonen op zichzelf leidt niet tot schade voor vleermuizen. De recreatiewoningen staan er al en de uitbreidingsruimte die wordt geboden is niet anders dan uitbreidingsruimte die in conserverende bestemmingsplannen in woonwijken wordt geboden. Bovendien is de meerwaarde van een vleermuizenonderzoek in deze situatie gering. Een volledig vleermuizenonderzoek moet worden uitgevoerd op gebouwniveau. Dat is zeer tijdrovend en daarmee kostbaar. We weten dan waar vleermuizen zitten, maar als na 3 jaar na uitvoeren van het vleermuizenonderzoek bouwactiviteiten worden ontplooid dan moet opnieuw onderzoek worden uitgevoerd. Een ecologisch onderzoek heeft namelijk maar een houdbaarheid van 3 jaar. Bij verbouwwerkzaamheden moet altijd worden voldaan aan de Wet natuurbescherming.
Dit betekent dat eigenaren bij bouwactiviteiten in het kader van de omgevingsvergunning zelf vleermuizenonderzoek moeten uitvoeren. Dit is overigens niet anders dan dat eigenaren zelf bouwactiviteiten zouden ontplooien na 3 jaar na uitvoering van een vleermuizenonderzoek. In het bestemmingplan en in de anterieure overeenkomst wordt opgenomen dat eigenaren in het kader van de omgevingsvergunning voor bouwactiviteiten zelf vleermuizenonderzoek uitvoeren. Mocht het in het kader van de bestemmingsplanprocedure toch noodzakelijk zijn om vleermuizenonderzoek uit te voeren dan worden deze kosten bij de eigenaren in rekening gebracht. De basis daarvoor is het vleermuizenonderzoek van Landschapsbeheer Drenthe. Dit onderzoek wordt uitgevoerd vanaf de openbare weg om een globaal beeld te krijgen van welke soorten er zitten en waar de grote zomer en winterverblijfplaatsen zijn. Mocht een dergelijke onderzoekaanpak onvoldoende blijken, bijvoorbeeld omdat er op gebouwniveau onderzocht moet worden, dan worden op dat moment offertes aangevraagd passend bij de onderzoeksopzet die wordt gevraagd. Dit gebeurt door een passage hierover op te nemen in de anterieure overeenkomst.
Geluidsonderzoek Voor het bestemmingsplan met bijbehorende onderzoeken is door 2 bureaus offerte uitgebracht. Met het bureau dat de goedkoopste offerte heeft aangeboden heeft de gemeente afspraken gemaakt over eventuele meerkosten om op basis daarvan een vaste prijs aan de eigenaren aan te kunnen bieden. Voor wat betreft het geluidsonderzoek viel de prijs van het bureau dat de voordeligste totaalprijs aanbood hoger uit. Daarom wensen de eigenaren in De Tip het geluidsonderzoek uit te laten voeren door het andere bureau. Dat is akkoord, echter eventuele meerkosten die daaruit naar voren komen worden niet door de gemeente gedekt in de totaalprijs en komen daarom voor rekening voor de eigenaren. De kans op meerkosten is echter gering. Deelnemers transformatie Zoals hiervoor is aangegeven worden de kosten die in het kader van deze transformatie worden gemaakt gelijkelijk verhaald op de eigenaren die een woonbestemming willen. De uiteindelijke kosten per eigenaar hangen dus samen met het aantal deelnemers. Dit wordt definitief bekend tijdens het ondertekenen van de anterieure overeenkomst. De anterieure overeenkomst moet ondertekend zijn voordat het ontwerpbestemmingsplan ter inzage wordt gelegd. Er wordt hiervoor nog een nader te bepalen moment voor afgesproken. Er zijn een aantal eigenaren die twijfelen of ze mee willen doen.
Alle deelnemers zullen uitgebreid van informatie worden voorzien, zodat duidelijk wordt welke voorwaarden er gelden voor de transformatie. Dit is het moment om gebruik te maken van de transformatie naar wonen. Als mensen besluiten later alsnog een wijziging naar wonen te willen maken dan moet daarvoor een wijziging van het bestemmingsplan (of omgevingsplan onder de Omgevingswet) worden aangevraagd. Op dat moment volgt er dan een toetsing aan het dan geldende beleid en wet- en regelgeving. In ieder geval is duidelijk dan mensen die later op eigen houtje een transformatie naar wonen willen veel duurder uit zullen zijn. Ze moeten dan op eigen kosten een bestemmingsplan met alle benodigde onderzoeken bekostigen. Nu worden de kosten gedeeld. Bovendien wordt het een lastig proces omdat er dan zelf voor natuurcompensatie en de vereiste meerwaarde gezorgd moet worden. Nu kunnen mensen aanhaken op de al gemaakte plannen en afspraken. Bouwbesluit In het Bouwbesluit staat omschreven waaraan woningen moeten voldoen. Voor recreatiewoningen gelden andere eisen dan voor reguliere woningen. Sommige woningen zullen daarom aangepast moeten worden om te voldoen aan het Bouwbesluit van 2012. Woningen moeten voldoen aan het Bouwbesluit van 2012. Die verantwoordelijkheid ligt bij de individuele eigenaren zelf.
De gemeente vindt het vooral belangrijk dat de woningen voldoen aan de aspecten veiligheid en gezondheid. De gemeente zal dan ook vooral deze aspecten meenemen in hun beoordeling of woningen voldoen aan het Bouwbesluit. Voor iedere woning vraagt de gemeente een analyse in welke mate de woning voldoet aan de aspecten veiligheid en gezondheid. Voor de werkzaamheden die moeten worden uitgevoerd om ten aanzien van veiligheid en gezondheid te voldoen aan het Bouwbesluit wordt een planning bijgevoegd. Deze analyse wordt binnen half jaar na vaststelling van het bestemmingsplan met de gemeente gedeeld. Bij akkoord vormt deze analyse de onderlegger voor afspraken om te voldoen aan het Bouwbesluit. Ook de gemeentelijke eindcontrole vindt plaats aan de hand van deze analyse. Vervolgens moet de woning binnen een periode van 5 jaar na vaststelling van het bestemmingsplan ten aanzien van veiligheid en gezondheid voldoen aan het Bouwbesluit. Dit wordt in de anterieure overeenkomst geborgd.
Doordat woningen een permanente woonfunctie krijgen wordt het voor eigenaren waarschijnlijk gemakkelijker om een hypotheek op hun woning aan te vragen. Daarmee lijkt de financiering van deze maatregelen geborgd. Bij woningen die na 4 jaar nog niet zijn aangepast aan het Bouwbesluit gaat de gemeente in overleg met de eigenaar. Gevraagd wordt waarom de woning nog niet voldoet en wat de planning van de eigenaar is. Als een eigenaar moeite heeft om aan de eis te voldoen omdat de financiële middelen ontbreken gaat de gemeente maatwerk afspraken maken. Planschade Mogelijk treedt naar aanleiding van de transformatie planschade op. Het is gebruikelijk dat dergelijke planschade niet voor rekening van de maatschappij komt. Daarom sluit de gemeente bij particuliere initiatieven altijd een planschadeverhaalsovereenkomst met particulieren. De kosten voor eventuele kosten die met planschade gepaard gaan komen dan voor rekening van de initiatiefnemer. Een planschaderisicoanalyse is reeds verricht op basis waarvan de kans op planschade klein wordt geacht. Ook voor De Tip is het wenselijk om eventuele planschade te verhalen op de eigenaren. Daarvoor zal een bepaling in de anterieure overeenkomst worden opgenomen. Planschade wordt gelijkelijk onder de eigenaren verdeeld.
Financiële afspraken Binnen het programma Vitale Vakantieparken geldt het principe dat de recreatiegebieden worden gezien als initiatiefnemers/baathebbers en daardoor ook staan voor kosten die gemaakt moeten worden. De eigenaren profiteren immers ook van de waardevermeerdering van de woning. Deze gang van zaken is niet anders dan welke willekeurige ontwikkeling binnen de gemeente dan ook. Particuliere initiatiefnemers zijn altijd zelf verantwoordelijk voor de kosten die gemaakt moeten worden in het kader van een bestemmingsplanwijziging. Bovendien geeft de gemeente De Tip ook nog een bijdrage in de kosten. Deze bijdrage komt voort uit het bedrag dat de gemeenteraad in 2018 beschikbaar heeft gesteld voor uitvoering van projecten naar aanleiding van de visie Expeditie Norgerduinen. De kosten voor de transformatie van De Tip zijn in beeld gebracht in het bijgevoegde kostenoverzicht. Deze kosten worden door middel van de anterieure overeenkomst bij de eigenaren die een woonbestemming willen in rekening gebracht. Zoals eerder aangegeven zijn deze kosten grotendeels te beschouwen als vaste kosten voor de eigenaren. Het risico van eventuele meerkosten ligt bij de gemeente. Uitzondering hierop wordt gevormd door de eventuele kosten van een omgevingsplan, een vleermuizenonderzoek en planschade.