7 Natuurtoets.pdf
Tekst van het document
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde Toetsing Wet natuurbescherming en NNN
projectnummer 0465211.100 definitief revisie 00 18 december 2020
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde Toetsing Wet natuurbescherming en NNN projectnummer 11191-0465211.100 documentnummer 465211-S4492-NT-001 definitief revisie 00 18 december 2020
Auteur R. Ploeg
Opdrachtgever N.V. Nederlandse Gasunie Concourslaan 17 9727 KC GRONINGEN
Antea Group is aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus
De informatie in voorliggende rapportage is (deels) afkomstig uit de NDFF en mag niet zonder toestemming van BIJ12 worden verstrekt aan derden of op enige andere wijze openbaar gemaakt worden.
datum vrijgave
beschrijving revisie 00 definitief
goedkeuring J. de Jong
vrijgave A. Brandsma
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Inhoudsopgave
Blz.
1
Inleiding
6
1.1 1.2 1.3
Aanleiding en planvoornemen Doel en onderzoeksvragen Leeswijzer
6 7 7
2
Wettelijk kader Wet natuurbescherming
8
2.1 2.2 2.3
Algemeen Soortbescherming Gebiedsbescherming Natura 2000 Natuurnetwerk Nederland
8 8 9 9 9
3
Methodiek
10
3.1 3.2 3.3 3.4
Algemeen Bureauonderzoek Terreinbezoek Effectbeoordeling en advies vervolgtraject
10 10 11 11
4
Resultaten
12
4.1 4.2
Gebiedsbeschrijving Beschermde soorten Resultaten bureauonderzoek Resultaten terreinbezoek - ecologische bevindingen Vogels Vleermuizen Overige zoogdieren Amfibieen Reptielen Overige flora en fauna Samenvatting beschermde soorten Beschermde gebieden Natura 2000-gebieden NNN
12 13 13 14 14 15 16 18 18 19 19 19 19 20
5
Toetsing
21
5.1 5.2
Effectbepaling plan Effecten op beschermde soorten Vogels Vleermuizen Effecten op beschermde gebieden Effecten op Natura 2000-gebieden Effecten op het NNN
21 21 21 22 23 23 23
Bronnen
24
4.3
5.3
6
Blad 1 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Bijlage 1: Wettelijk kader Bijlage 2: Resultaten stikstofdepositie berekeningen
Blad 2 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Conclusies en advies In opdracht van N.V. Nederlandse Gasunie is door Antea Group een Natuurtoets uitgevoerd. De opdrachtgever is voornemens om aanpassingen te doen aan het schema rondom het station S-4492 te Foxwolde. Het plan kan worden uitgevoerd als duidelijk is dat de ingrepen niet in strijd zijn met de Wet natuurbescherming en het beleid van het Natuurnetwerk Nederland en aanvullend provinciaal beleid. Daarom is inzicht gewenst in de aanwezigheid van beschermde soorten en beschermde gebieden binnen de invloedsfeer van het projectgebied en de effecten hierop. Dit wordt gedaan op basis van een Natuurtoets. In dit hoofdstuk is het advies gegeven dat voortkomt uit de conclusies van de uitgevoerde Natuurtoets. Conclusies: Beschermde gebieden Het projectgebied is niet gelegen in een NNN-gebied of Natura 2000-gebied. Wel zijn in de omgeving van het projectgebied beschermde gebieden aanwezig. Natura 2000 Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied, “Leekstermeergebied” is gelegen op circa 1,3 kilometer afstand tot het projectgebied. Gezien de relatief kleine en kortdurende ingreep, de afstand en tussenliggende afschermende elementen, kunnen effecten door storingsfactoren zoals verdroging, versnippering, of verstoring door geluid, licht en trillingen op voorhand worden uitgesloten.
Effecten ten gevolge van vermesting en verzuring door stikstofdepositie via de lucht op Natura 2000-gebieden kunnen niet op voorhand uitgesloten worden, aangezien deze over grote afstand plaats kunnen vinden. Om te bepalen of er sprake is van (significant) negatieve effecten op de Natura 2000-gebieden als gevolg van de stikstofemissie door het project, is een nadere beschouwing uitgevoerd middels een AERIUS-berekening (zie hoofdstuk 5). Uit deze nadere beschouwing is gebleken dat er geen sprake is van een projectbijdrage van meer dan 0,00 mol per hectare per jaar op Natura 2000-gebieden. Effecten op Natura 2000-gebieden zijn daarmee uitgesloten. NNN Effecten op de NNN ten gevolge van werkzaamheden op het projectgebied S-4492 zijn uitgesloten. Het projectgebied ligt buiten het NNN en de Provincie Drenthe hanteert geen externe werking op NNN-gebieden. Tabel 0.1. Overzicht conclusies en vervolgstappen gebiedsbescherming.
Natura 2000
NNN
Aanwezig binnen de invloedssfeer?
Ja
Effecten?
Nee
Vereiste vervolgstappen aan de orde? Is het plan uitvoerbaar in het kader van de gebiedsbescherming?
Nee
Nee, geen externe werking. Nee
Ja
Ja
Blad 3 van 31
Nee
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Conclusies: Beschermde soorten Uit de bureaustudie in combinatie met het terreinbezoek is gebleken dat (leefgebied van) de volgende in het kader van de Wet natuurbescherming beschermde soorten aanwezig zijn en/of mogelijk verwacht worden in het projectgebied: Jaarrond beschermde broedvogels (mogelijk jaarrond beschermd nest in boom) Algemene broedvogels (nestplaatsen aanwezig); Vleermuizen (potentieel verblijfplaatsen en essentiële vliegroutes); Steenmarter (potentiële verblijfplaats); Heikikker en poelkikker (potentieel land- en overwinteringshabitat). In Tabel 0.2 is aangegeven welke gevolgen de aanwezigheid van (het leefgebied van) deze soorten heeft voor het voorliggende project. Aangegeven is of een nader onderzoek nodig is, of er sprake is van een overtreding van de Wet natuurbescherming, of dit middels maatregelen voorkomen kan worden en of bij de uitvoering van het project een ontheffing nodig is. Tabel 0.2. Overzicht conclusies en vervolgstappen soortbescherming.
Soort (groep)
Jaarrond beschermde nesten
Essentieel leefgebied in projectgebied?
Mogelijk jaarrond beschermd nest in boom in bosperceel.
Nader onderzoek nodig?
Indien de boom en/of direct aangrenzende bomen gekapt worden.
Is er sprake van een overtreding?
Indien de boom en/of bomen direct daaromheen gekapt worden. Anders niet, indien gewerkt wordt buiten het broedseizoen of na controle en vrijgave door een deskundig ecoloog. Zie paragraaf 5.2.1 voor werkwijze
Blad 4 van 31
Is een ontheffing noodzakelijk
Vervolgstappen
Ja, Indien de boom of bomen daaromheen gekapt worden en uit nader onderzoek blijkt dat het nest in gebruik is door een jaarrond beschermde soort.
Als de boom en bomen daaromheen niet gekapt worden; werken buiten het broedseizoen of na controle en vrijgave door een deskundig ecoloog. Indien de boom of bomen daaromheen wel gekapt worden; nader onderzoek en afhankelijk daarvan een ontheffingsaanvraag.
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Algemene broedvogels
Ja, nestgelegenheid aanwezig op akker- en grasland, in bomen, bosschages, hagen, nestkasten en langs watergangen.
Nee
Nee, mits er voorafgaand aan werkzaamheden wordt gecontroleerd op broedvogels en/óf wordt gewerkt buiten het broedseizoen.
Indien tijdens het broedseizoen wordt gewerkt dienen de projectgebieden voorafgaand gecontroleerd te worden op broedvogels en vrijgegeven te zijn.
Niet mogelijk
Zie paragraaf 5.2.1 voor werkwijze
Indien begonnen wordt vlak voor het broedseizoen, dient het gebied broedvogelvrij gehouden te worden door middel van vogelwerende middelen of ongeschikt maken van het terrein. Of er dient buiten het broedseizoen gewerkt te worden.
Vleermuizen
Mogelijk verblijfplaatsen in woonhuizen. Mogelijk essentiële vliegroutes langs bomenrijen.
Nee
Nee, mits geen bouwverlichting (amberkleurig) gericht wordt op mogelijke verblijfplaatsen en essentiële vliegroutes in de actieve periode voor vleermuizen (15 april – 15 oktober) in de schemer en nacht (van 1 uur voor zonsondergang tot 1 uur na zonopkomst. Zie paragraaf 5.2.2 voor werkwijze.
Blad 5 van 31
Nee
Indien bouwverlichting gebruikt wordt, deze niet richten op mogelijke verblijfplaatsen en essentiële vliegroutes in de actieve periode van vleermuizen (15 april - 15 oktober) in de schemer en nacht (van 1 uur voor zonsondergang tot 1 uur na zonopkomst).
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Steenmarter
Mogelijk een verblijfplaats aanwezig in takkenbult en tussen ondergroei van bosperceel.
Mogelijk, indien takkenbult en/of ondergroei verwijderd worden.
Nee, indien de takkenbult en ondergroei niet worden verwijderd en wordt gewerkt buiten de kwetsbare periode (15 maart t/m 1 september). Anders afhankelijk van uitkomsten nader onderzoek.
Ja, indien ondergroei en/of takkenbult verwijderd worden en afhankelijk van uitkomsten nader onderzoek.
Zie paragraaf 5.2.3 voor werkwijze.
Heikikker en poelkikker
Mogelijk landhabitat aanwezig in bosperceel.
Mogelijk, indien binnen de kwetsbare periode gewerkt wordt.
Nee, indien buiten de kwetsbare periode (15 april t/m 1 oktober) gewerkt wordt en de ondergroei verwijderd wordt onder begeleiding van een deskundig ecoloog.
Nee
Indien de takkenbult en ondergroei niet worden verwijderd; Werken buiten de kwetsbare periode (15 maart t/m 1 september). Anders nader onderzoek uitvoeren en afhankelijk daarvan een ontheffingsaanvraag.
Werken buiten de kwetsbare periode (15 april t/m 1 oktober) en de ondergroei handmatig verwijderen onder begeleiding van een deskundig ecoloog.
Zie paragraaf 5.2.5 voor werkwijze.
Zorgplicht In de Wet natuurbescherming is een zorgplicht opgenomen. In het tekstkader in Bijlage I staat het wetsartikel uitgeschreven. De zorgplicht houdt in dat planten en dieren niet onnodig vernield/gedood of verstoord mogen worden. De initiatiefnemer/uitvoerder is verantwoordelijk voor een adequate naleving van de algemene zorgplicht tijdens de uitvoering van de werkzaamheden.
Blad 6 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
1
Inleiding
1.1
Aanleiding en planvoornemen In opdracht van N.V. Nederlandse Gasunie is door Antea Group een Natuurtoets uitgevoerd. De opdrachtgever is voornemens om aanpassingen te doen aan het schema rondom het station S-4492 te Foxwolde. In Figuur 1.1 is de globale ligging van het projectgebied weergegeven. Op locatie S-4492 in Foxwolde zal een nieuw afsluiterstation aangelegd worden, hiervan is de locatie nog onzeker. Het station zal verbonden worden met nieuwe leidingen en de bestaande leidingen worden gerooid. De ligging van de leidingen is afhankelijk van de locatie van het nieuwe afsluiterstation. Ten behoeve van deze werkzaamheden zullen enkele bomen gekapt worden en afhankelijk van het gekozen tracé voor de leidingen zal een sloot deels gedempt worden of een bestaande gronddam verwijderd worden. Er zal geen bebouwing aangepast of gesloopt worden. De planning van de werkzaamheden is nog onbekend.
Figuur 1.1. Globale ligging van het projectgebied (rood) in het noorden van Drenthe. (bron achtergrond: ESRI).
Bij ruimtelijke ingrepen moet rekening worden gehouden met beschermde planten- en diersoorten en met beschermde gebieden. Er dient onderzocht te worden of de geplande ingrepen effect hebben op beschermde soorten of beschermde gebieden (Wet natuurbescherming en Natuurnetwerk Nederland). Ontwikkelingen mogen niet zonder meer plaatsvinden indien deze negatieve gevolgen hebben op beschermde natuurgebieden en/of flora en fauna. In dit kader is inzicht gewenst in de aanwezige natuurwaarden en de mogelijk daarmee samenhangende consequenties. Dit wordt gedaan op basis van een Natuurtoets. In dit rapport zijn de resultaten van de Natuurtoets beschreven.
1.2
Doel en onderzoeksvragen Het doel van voorliggende Natuurtoets is het opsporen van strijdigheden van de voorgenomen ingreep met de beschermde soorten en beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden en het
Blad 7 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Natuurnetwerk Nederland) en het bepalen of de aanvraag van een ontheffing/vergunning noodzakelijk is. Om hiertoe te komen worden onder andere de volgende vragen beantwoord: Welke in het kader van de Wnb (Wet natuurbescherming) beschermde soorten (en/of vaste rust- en verblijfplaatsen) komen voor in het beïnvloedingsgebied van de voorgenomen activiteit? Vinden er als gevolg van de ontwikkeling effecten plaats op deze soorten en worden daarbij verbodsbepalingen overtreden? Is het noodzakelijk om mitigerende maatregelen te nemen en welke zijn dit? Dient in het kader van de Wnb een ontheffing aangevraagd te worden? Komen in de beïnvloedingszone van het projectgebied beschermde natuurgebieden voor? Zo ja, welke zijn dit en wat zijn de gevolgen hierop? Dienen vervolgstappen in de vorm van een uitwerking- of een compensatieplan opgesteld te worden? Op bovenstaande vragen wordt in hoofdstuk 4 en 5 een antwoord gegeven (zie ook de leeswijzer).
1.3
Leeswijzer De Natuurtoets is als volgt opgebouwd: De Natuurtoets begint met de belangrijkste conclusies gedestilleerd uit de resultaten van voorliggende Natuurtoets; Hoofdstuk 1 geeft de aanleiding van de Natuurtoets en het projectvoornemen; Hoofdstuk 2 beschrijft beknopt het wettelijk kader; Hoofdstuk 3 geeft een toelichting op de methodiek van de Natuurtoets; Hoofdstuk 4 beschrijft het gebied en gaat in op de ecologische waarden en de beschermde soorten en gebieden in (de omgeving) van het projectgebied; Hoofdstuk 5 toetst de activiteiten aan de Wet natuurbescherming en het NNN.
Blad 8 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
2
Wettelijk kader Wet natuurbescherming Dit hoofdstuk beschrijft het wettelijk kader van de soortenbescherming (paragraaf 2.2) en de gebiedsbescherming (paragraaf 2.3) relevant voor voorliggende Natuurtoets.
2.1
Algemeen De Wet natuurbescherming (hierna Wnb) regelt de bescherming van Natura 2000-gebieden, bescherming van soorten en de bescherming van houtopstanden. Naast bescherming vanuit de Wnb, zijn er ook gebieden die planologisch beschermd zijn. Het betreft het ‘Natuurnetwerk Nederland’ (hierna NNN). De bescherming van het NNN verloopt via het ruimtelijke ordeningsrecht (Barro, bestemmingsplannen).
2.2
Soortbescherming In de Wnb is soortbescherming opgedeeld in drie categorieën. Voor elke categorie gelden verschillende verbodsbepalingen die zijn vermeld in artikel 3.1, 3.5 en 3.10 van de Wnb. Het gaat om de volgende drie categorieën: 1. soorten van de Vogelrichtlijn; 2. soorten van de Habitatrichtlijn, inclusief bijlage I en II uit Verdrag van Bern en bijlage I uit Verdrag van Bonn, met uitzondering van vogels; 3. ‘andere soorten’ (onderdeel A ‘fauna’ en onderdeel B ‘flora’). De verbodsbepalingen en ontheffingsgronden voor de eerste twee categorieën komen rechtstreeks uit de Vogel- en Habitatrichtlijn. De derde categorie vindt zijn oorsprong in de nationale wetgeving. Bij voorliggende toetsing wordt tevens beoordeeld of soorten met jaarrond beschermde nesten aanwezig zijn in het projectgebied. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen jaarrond beschermde nesten (categorie 1 t/m 4) en mogelijk jaarrond beschermde nesten (categorie 5). Soorten van de Vogelrichtlijn Voor Vogelrichtlijnsoorten is het verboden om in het wild levende vogels te doden of te vangen, opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen, te beschadigen, te rapen of nesten van vogels weg te nemen. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen.
Dit laatste verbod geldt niet voor een aantal vogelsoorten, indien de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding en het nest zelf zijn functionaliteit behoudt (zie artikel 3.1 in tekstkader in de bijlage). Soorten van de Habitatrichtlijn Voor soorten van artikel 3.5 (Habitatrichtlijn, Bern en Bonn) is het eveneens verboden om in het wild levende dieren en planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen, opzettelijk eieren van dieren te vernielen of te rapen. Voortplantings- of rustplaatsen mogen niet beschadigd of vernield worden. Daarnaast geldt er een verbod op om planten behorend bij artikel 3.5 te plukken, verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. In tegenstelling tot de Vogelrichtlijnsoorten in artikel 3.1, mogen dieren behorend bij artikel 3.5 niet opzettelijk verstoord worden, ook niet als er geen wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding.
Blad 9 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Andere soorten Naast de Europees aangewezen beschermde flora en fauna, is er in Nederland ook een Nationale soortenlijst gemaakt die niet gedekt wordt door de Vogel- en Habitatrichtlijn, Verdrag van Bern of Verdrag van Bonn. Deze soorten zijn opgenomen in bijlage A en B van de Wnb, zie ook Bijlage tabel B en C van voorliggende rapportage. Voor soorten in bijlage A geldt een verbod op opzettelijk doden of vangen van dieren, opzettelijk beschadigen of vernielen van vaste voortplantings- of rustplaatsen van dieren. Voor soorten in bijlage B geldt een verbod op opzettelijk plukken, verzamelen, afsnijden, vernielen en ontwortelen van planten. In tegenstelling tot artikel 3.1 en 3.5, is verstoring van deze soorten toegestaan. Met betrekking tot de ‘andere soorten’ zijn per provincie beleidsregels opgesteld waarin voor een deel van deze soorten vrijstelling is verleend. De grond waarop deze vrijstelling geldt verschilt per provincie en hoeft dus niet in alle situaties van toepassing te zijn. Ook zijn de provincies niet altijd het bevoegd gezag. In bepaalde gevallen1 is dit het rijk (via RVO). Vrijstelling op basis van ruimtelijke inrichting of ontwikkeling is een geldige reden in alle provincies. Indien bij het voornemen gestelde verboden in artikel 3.1, 3.5 of 3.10 worden overtreden, dient gewerkt te worden conform een gedragscode.
Biedt een gedragscode geen oplossing, dan is het mogelijk om een ontheffing aan te vragen bij de provincie waarin het voornemen plaatsvindt. De grond waarop een ontheffing mogelijk is, verschilt per categorie. Zie de bijlage voor een uitgebreide toelichting.
2.3
Gebiedsbescherming Natura 2000 Natura 2000-gebieden zijn natuurgebieden van groot internationaal belang. Deze gebieden zijn aangewezen onder de Europese Habitat- en/of Vogelrichtlijn. Voor de gebieden en de daarbij aangewezen soorten en habitattypen zijn instandhoudingsdoelstellingen opgesteld. Een activiteit mag niet leiden tot significant negatieve effecten op deze doelen of tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken. Indien op voorhand significante effecten niet uitgesloten kunnen worden dient een Passende beoordeling opgesteld te worden.
Natuurnetwerk Nederland Het NatuurNetwerk Nederland is een stelsel van ecologisch hoogwaardige natuurgebieden. Dit is onderdeel van de actieve soortbescherming uit de Wet natuurbescherming; bedreigde dier- en plantensoorten in een gunstige staat van instandhouding te brengen. Om dit te realiseren is in de Wnb art. 1.12, lid 2 vastgelegd dat de provincies zorgen voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk, genaamd NatuurNetwerk Nederland. De natuurgebieden die behoren tot het NNN en hun functies worden planologisch beschermd, hier geldt het ‘nee, tenzij’- principe. De planologische bescherming betekent in het kort dat geen nieuwe bestemmingen worden toegestaan die per saldo leiden tot een significante aantasting van de oppervlakte, de kwaliteit en de samenhang van het NNN. Hieraan wordt getoetst bij de verlening van een omgevingsvergunning op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).
1
https://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/beschermde-planten-dieren-en-natuur/wetnatuurbescherming/taken-en-rolverdeling-bevoegdheden
Blad 10 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
3
Methodiek Dit hoofdstuk beschrijft de methodiek die gehanteerd wordt tijdens het bureauonderzoek (paragraaf 3.2) en gedurende het terreinbezoek (paragraaf 3.3) van voorliggende Natuurtoets. In paragraaf 3.4 wordt aangeduid hoe deze gegevens leiden tot een conclusie.
3.1
Algemeen Het onderzoek naar het voorkomen van beschermde soorten en ligging van beschermde gebieden is opgebouwd uit twee onderdelen: 1. Bureaustudie naar waarnemingen van beschermde soorten uit het (recente) verleden en ligging van beschermde gebieden in de invloedsfeer van het plan; 2. Terreinbezoek naar de (mogelijke) aanwezigheid van beschermde soorten.
3.2
Bureauonderzoek Afbakening beschermde soorten In het bureauonderzoek wordt specifiek gekeken naar soorten uit de Vogelrichtlijn (artikel 3.1), soorten van de Habitatrichtlijn (artikel 3.5) en ‘andere’ beschermde soorten (artikel 3.10). Bij vogels zal met name speciale aandacht geschonken worden aan soorten die in het projectgebied een essentieel leefgebied kunnen hebben. Voorgenoemde soorten zijn in Nederland zeldzaam of hebben een Europese bescherming (Habitatrichtlijn bijlage IV-soorten, bijlage II Verdrag van Bern en bijlage I Verdrag van Bonn) en moeten worden getoetst op voorkomen en het projecteffect. Treden effecten op, of worden verbodsbepalingen overtreden, dan zijn er maatregelen nodig om deze effecten te voorkomen, verzachten of te compenseren om te voldoen aan de Wnb. Een aantal soorten is door de provincies vrijgesteld en zijn opgenomen in provinciale vrijstellingen (zie tabel B en C in de bijlage). Deze zijn niet meegenomen in deze toetsing. Deze soorten zijn zodanig algemeen in de provincie dat de gunstige staat van instandhouding niet in het geding komt bij het voorliggende project. Wel geldt de algemene zorgplicht. Door het uitvoeren van een aantal zorgplicht gerelateerde maatregelen, wordt voldaan aan de zorgplicht en kan de gunstige staat van instandhouding worden gegarandeerd.
Hierbij kan gedacht worden aan het rekening houden met de kwetsbare seizoenen van deze soorten en de manier van werken (zoals het aanhouden van vaste rijroutes en het zorgen voor vluchtmogelijkheden voor de soorten). Bronnen Om een beeld te krijgen van de verspreiding en (mogelijk) voorkomen van beschermde soorten in en rond het projectgebied, is de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) geraadpleegd. Hierbij is nagegaan of er in de periode 2015-2020 beschermde soorten zijn aangetroffen binnen een straal van 2,5 kilometer tot het projectgebied. Daarnaast is gebruikt gemaakt van de digitale verspreidingsatlas (Verspreidingsatlas z.d.). Deze atlas maakt gebruik van atlasblokken (5 x 5 kilometer). De soortgegevens hebben daarom betrekking op de regio en niet specifiek op het projectgebied. Aan de hand van de resultaten van de bureaustudie is een inschatting gemaakt of de betreffende soorten in het projectgebied voor zouden kunnen komen. Naast de bronnen met soortinformatie, is voor het bepalen van de ligging van beschermde gebieden gebruik gemaakt van provinciale digitale atlassen. Om inzicht te krijgen in de ligging van het projectgebied t.o.v. het NNN is de provinciale website geraadpleegd.
Blad 11 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
3.3
Terreinbezoek Naar aanleiding van de uitkomsten van voorgenoemde bureaustudie is middels een terreinbezoek bepaald in hoeverre de aanwezigheid van beschermde soorten aannemelijk gesteld kan worden op basis van aanwezig geschikt habitat. Naast directe waarnemingen kan dan aan de hand van de aangetroffen biotopen een beeld worden geschetst van de verwachte aanwezige beschermde soorten. Dit is noodzakelijk omdat enkele seizoensgebonden soorten flora en fauna mogelijk niet kunnen worden waargenomen. Aan de hand van het aangetroffen biotoop en habitatvoorkeur(en) kunnen echter wel indicaties worden gegeven van het mogelijk voorkomen van deze soorten op de locatie. Het gaat hier om een deskundigenoordeel op basis van de fysieke gesteldheid van het terrein (biotopenonderzoek). Daarnaast zijn de aangetroffen belangwekkende soorten opgetekend. Op 8 oktober is tussen 8:30 en 9:00 uur een terreinbezoek uitgevoerd door Remco Ploeg, een ecoloog van JM ecologie, bij regenachtig, bewolkt weer, een temperatuur van circa 10 °C en een windkracht van 3 Bft. Tijdens het terreinbezoek is de omgeving van het projectgebied bekeken op aanwezige soorten en habitats om een beeld te krijgen van aanwezige en mogelijke aanwezige beschermde flora en fauna.
3.4
Effectbeoordeling en advies vervolgtraject Aan de hand van de bevindingen uit het bureauonderzoek en de resultaten van het verkennend terreinbezoek kan worden bepaald of het plan uitvoerbaar is en of een vervolgonderzoek nodig is om beschermde soorten uit te sluiten en om te bepalen wat de effecten zijn. Tevens kan worden geadviseerd over de te volgen procedure inzake de natuurwetgeving.
Blad 12 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
4
Resultaten In paragraaf 4.1 wordt allereerst een gebiedsbeschrijving van het projectgebied gegeven. Vervolgens wordt in paragraaf 4.2 ingegaan op de resultaten van de in het gebied aanwezige of verwachte beschermde soorten (uiteenzetting van de resultaten van de bureaustudie en het terreinbezoek), waarna in paragraaf 4.3 de ligging van gebieden beschermd in het kader van de Wet natuurbescherming en volgens provinciaal beleid in de omgeving van het projectgebied aangegeven wordt.
4.1
Gebiedsbeschrijving Het projectgebied ligt ten zuidwesten van Foxwolde, in de gemeente Noordenveld, provincie Drenthe. De omgeving is grotendeels agrarisch en bestaat daarnaast uit natuurterreinen rondom het Eelder- en Peizerdiep. Locatie S-4492 betreft een afsluiterstation in Foxwolde, gemeente Noordenveld, provincie Drenthe (Figuur 4.1). Het werkterrein bevindt zich rondom het kruispunt van de wegen Haarveen, Haarveensedijk en Dwazziewegen. Aan de zuidkant van het projectgebied bevindt zich een klein bosperceel met eiken en een dichte ondergroei van bramen. In het bosperceel bevindt zich een transformatorhuisje. Het bosperceel wordt aan de oostkant begrensd door de Dwazziewegen en aan de noordkant door de Haarveensedijk. Aan de westkant loopt het bosperceel door in een groter bosperceel met jonge aanplant. Een klein deel van de noordoosthoek daarvan valt binnen het projectgebied. Aan de oostkant van de Dwazziewegen bevinden zich binnen het werkterrein een graslandperceel en een akkerbouwperceel, gescheiden door een smalle, dichtbegroeide sloot waarlangs een aantal bomen staan. Langs de noordkant van de Haarveensedijk bevindt zich een rij eiken. Ten noorden hiervan zijn drie woonhuizen binnen het projectgebied gelegen, aan de weg Haarveen.
Rondom de tuinen van deze woonhuizen, waarin veel groen staat in de vorm van hagen en struiken, bevinden zich een aantal weides waar pony’s grazen. Verder naar het westen liggen een aantal grotere agrarische graslandpercelen binnen het projectgebied. Deze worden doorsneden door een circa 1,5 meter brede, rechte sloot met steile oevers. Aan de noordkant grenst het projectgebied aan een dichte bomenrij en een dichtbegroeide bosschage.
Figuur 4.4. Ligging van projectgebied S-4492. Het werkterrein is rood omlijnd, de linker rode stip geeft de locatie van het nieuwe schema weer, de rechter rode stip de locatie van het te verwijderen schema. De licht blauwe lijn geeft de ligging van de bestaande, te rooien leidingen weer, de groene en paarse lijnen zijn twee alternatieven voor de nieuw aan te leggen leidingen. (bron achtergrond: ESRI)
Blad 13 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Figuur 4.2. Bosperceel en transformatorhuisje.
Figuur 4.3. Akker- en graslandperceel aan de zuidoostkant met perceelsloot.
Figuur 4.4. Bomenrij langs de Haarveensedijk.
Figuur 4.5. Sloot door agrarische percelen aan de noordwestkant.
Figuur 4.6. Woonhuis aan de Haarveen 2.
Figuur 4.7. Woonhuis aan de Haarveen 1 met op de voorgrond het te verwijderen schema.
Figuur 4.8. Bomenrij aan noordkant projectgebied.
Figuur 4.9. Noordoostkant projectgebied.
Blad 14 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
4.2
Beschermde soorten Resultaten bureauonderzoek Uit de recente verspreidingsinformatie blijkt dat in of nabij het projectgebied in de afgelopen 5 jaar diverse beschermde soorten zijn waargenomen (binnen een straal van 2,5 kilometer). Dit betreft de beschermde soorten genoemd in Habitatrichtlijn (bijlage IV-onderdeel a en b) en de niet-vrijgestelde ‘andere soorten’ uit bijlage I (onderdeel a en b) van de Wet natuurbescherming alsook vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest. De soorten zijn weergegeven in Tabel 4.1. Tabel 4.1. Overzicht van waargenomen beschermde soorten in de omgeving van het projectgebied (binnen een straal van 2,5km) die in de NDFF door derden zijn ingevoerd. De soorten zijn in te delen in Habitatrichtlijn (HR), lijsten A en B behorende bij artikel 3.10 en vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest (JRB) en zijn aangegeven met een ‘X’ (NDFF, 2015-2020).
Soortgroep
Vogels
Zoogdieren
Reptielen Amfibieën Vissen Dagvlinders Libellen Kevers Vaatplanten
Soort
JRB
Boomvalk Buizerd Gierzwaluw Grote Gele Kwikstaart Havik Huismus Kerkuil Ooievaar Ransuil Roek Slechtvalk Sperwer Steenuil Wespendief Zwarte wouw Vleermuizen* Bever Boommarter Das Eekhoorn Otter Steenmarter Waterspitsmuis Hazelworm Levendbarende hagedis Alpenwatersalamander Heikikker Poelkikker Grote modderkruiper Grote vos Gevlekte witsnuitlibel Groene glazenmaker Noordse winterjuffer Sierlijke witsnuitlibel Gestreepte waterroofkever Kartuizer anjer
X X X
Blad 15 van 31
HR
A/B
X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
*Vleermuizen: franjestaart, gewone- en ruige dwergvleermuis, laatvlieger, meervleermuis, rosse vleermuis Op basis van de verspreidingsgegevens van een soort, in combinatie met kennis van de terreingeschiktheid voor deze soorten, is vervolgens nagegaan of het projectgebied een functie vervult voor (onder andere) deze soorten en of effecten aan de orde zijn. De bevindingen worden in paragraaf 4.2.2 uiteengezet. Tevens worden soorten die niet bekend aanwezig zijn, maar mogelijk wel verwacht worden, toegevoegd.
Resultaten terreinbezoek - ecologische bevindingen Op basis van het bureauonderzoek en het terreinbezoek wordt per soortgroep ingegaan op de eventuele (kans op) aanwezigheid van beschermde soorten in het projectgebied.
Vogels Jaarrond beschermd nest In de omgeving van het projectgebied komen diverse soorten vogels met jaarrond beschermde nesten (categorie 1 t/m 4) voor. Tijdens het terreinbezoek is een straal van 75 meter rondom het projectgebied, de zogenaamde verstoringzone, gecontroleerd op de aanwezigheid van jaarrond beschermde vogelnesten. Er is één nest in een boom aangetroffen die mogelijk in gebruik is door een jaarrond beschermde soort zoals een roofvogel of uil. Het nest bevindt zich in het bosperceel aan de zuidkant van locatie S-4492 (figuur 4.11). In de overige aanwezige bomen, masten en palen zijn geen nesten aangetroffen van boomvalk, buizerd, havik, ooievaar, ransuil, roek, slechtvalk, sperwer, wespendief of zwarte wouw. Daarnaast zijn in het projectgebied en binnen de verstoringszone hiervan geen geschikte gebouwen of holtes aanwezig waarin steenuil of kerkuil tot broeden kan komen. Ook is het aanwezige habitat ongeschikt als broedbiotoop voor de grote gele kwikstaart. Deze soort broedt bij voorkeur langs stromend water van rivieren en beken. Wel is er geschikte nestgelegenheid aanwezig voor huismus en gierzwaluw onder de dakpannen van de drie woonhuizen binnen locatie S-4492. Tijdens het veldbezoek werden hier ook veel huismussen waargenomen, waardoor het vrijwel zeker is dat de soort hier ook broedt.
Locaties van (mogelijk) jaarrond beschermde nesten staan weergegeven in Figuur 4.10. Consequenties van de ingreep op jaarrond beschermde nesten worden behandeld in paragraaf 5.2.1. Soorten met mogelijk een jaarrond beschermd nest Naast de jaarrond beschermde nesten van categorie 1 t/m 4 zijn er categorie 5-vogelsoorten, waarvan de nesten alleen jaarrond zijn beschermd als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Alle bomen, masten en palen binnen de verstoringszone zijn gecontroleerd op de aanwezigheid van mogelijk jaarrond beschermde nesten en boomholtes waarin soorten met een mogelijk jaarrond beschermd nest tot broeden kunnen komen. Het nest in de boom bij locatie S-4492 kan mogelijk ook van een categorie 5-soort zijn, zoals zwarte kraai. Daarnaast zijn er diverse vogelkasten waargenomen aan de bomen binnen locatie S-4492, waarin categorie 5-soorten zoals koolmees tot broeden kunnen komen. Er geldt voor het aangetroffen nest echter geen zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden die jaarrond bescherming onder categorie 5 rechtvaardigen. Voor het aangetroffen mogelijke nest geldt hetzelfde als voor algemene broedvogels. Algemene broedvogels Overal binnen het projectgebied kunnen algemene vogelsoorten tot broeden komen. Op gras- en akkerlanden kunnen grondbroeders zoals scholekster tot broeden komen.
In bomen, bosschages en hagen diverse zangvogels en andere soorten zoals duiven en langs watergangen diverse watervogels, zoals wilde eend en meerkoet.
Blad 16 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Mogelijke consequenties van de ingreep op algemene broedvogels worden behandeld in paragraaf 5.2.1.
Figuur 4.10. Locatie (mogelijke) nesten, holtes en verblijfplaatsen op en rond locatie S-4492.
Figuur 4.11. Mogelijk jaarrond beschermd nest op locatie S-4492.
Vleermuizen Alle vleermuizen zijn zwaar beschermd (alle in Nederland voorkomende soorten staan vermeld in de Habitatrichtlijn). Vleermuizen kunnen een projectgebied gebruiken als verblijfplaats, vaste vliegroute en/of foerageergebied. Verblijfplaatsen kunnen uitgesplitst worden in vier categorieën, te weten kraam-, zomer-, paaren winterverblijven. Vleermuizen maken op verschillende manieren en in verschillende seizoenen gebruik van deze verblijfplaatsen. De eisen die vleermuizen stellen aan hun verblijfplaatsen zijn afhankelijk van de vleermuissoort en het gebruik van de verblijfplaats. Kraamverblijven worden in het voorjaar en de vroege zomer gebruikt door grote groepen drachtige vrouwtjes om hun jongen te baren en groot te brengen. Tegelijkertijd bevinden kleinere groepen mannetjes zich in de zomerverblijfplaatsen. Later in de zomer en in het najaar verplaatsen de mannetjes zich naar de paarverblijven, waaromheen ze een territorium bezetten en verdedigen tegen andere mannetjes. Binnen het territorium proberen de mannetjes langskomende vrouwtjes te lokken naar de paarverblijven, waar vervolgens de paring plaatsvindt. Het paarseizoen eindigt in de
Blad 17 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
herfst, waarna de vleermuizen de winterverblijven opzoeken om te overwinteren. Sommige soorten migreren hiervoor over behoorlijke afstanden. Vleermuizen gebruiken vliegroutes voor dagelijkse verplaatsingen tussen verblijfplaats en foerageergebieden en in het geval van migrerende soorten, voor de jaarlijkse trek van en naar de winterverblijven. Meestal maken vleermuizen langdurig gebruik van vaste routes die ze onthouden. Daarbij worden lijnvormige elementen zoals bomenrijen, dijken en watergangen gebruikt als vliegrouteondersteuning. Het onderbreken of verwijderen van deze elementen bij een (potentiële) vliegroute kan een negatief effect hebben op de mogelijkheid van vleermuizen om hun doel te bereiken. Ten slotte kunnen vleermuizen een projectgebied gebruiken als foerageergebied. De vleermuizen komen via vaste routes naar het foerageergebied om daar in de buurt van bomen en water te jagen op vliegende insecten. Net zoals vaste vliegroutes die veelvuldig gebruikt worden, maken vleermuizen ook gebruik van vaste foerageergebieden. Het ongeschikt maken van een foerageergebied door bijvoorbeeld het kappen of verlichten van bomen of het dempen van waterpartijen, kan tot gevolg hebben dat vleermuizen geen toegang meer hebben tot voldoende voedsel.
Verblijf- en rustplaatsen In het projectgebied en binnen de verstoringszone daarvan zijn alle aanwezige bomen gecontroleerd op de aanwezigheid van geschikte holtes die dienst kunnen doen als vleermuisverblijfplaats voor boombewonende vleermuissoorten. Deze zijn niet gevonden waardoor verblijfplaatsen van boombewonende vleermuissoorten uitgesloten zijn. Er bevinden zich mogelijk wel verblijven voor gebouwbewonende vleermuissoorten onder de dakpannen of in de spouwmuur van de woonhuizen in het projectgebied (Figuur 4.10). Vliegrouteondersteuning Diverse lijnvormige elementen in en binnen de verstoringszone van het projectgebied kunnen dienst doen als vliegrouteondersteuning voor vleermuizen. De bomenrijen op locatie S-4492 vormen vanwege het gebrek aan even geschikte alternatieven in de omgeving mogelijk een essentiële vliegrouteondersteuning. Foerageergebied Het volledige projectgebied is geschikt als foerageergebied voor vleermuizen. Er is in de directe omgeving van het projectgebied voldoende alternatief en minstens even geschikt foerageergebied aanwezig. Het aanwezige foerageergebied in en binnen de verstoringszone van het projectgebied wordt daarom niet aangemerkt als essentieel foerageergebied. Aanwezigheid van essentieel foerageergebied is daarmee uitgesloten.
Mogelijke consequenties van de ingreep op verblijfplaatsen en essentiële vliegroutes van vleermuizen worden behandeld in paragraaf 5.2.2.
Overige zoogdieren Uit het bureauonderzoek is naar voren gekomen dat er binnen een straal van 2.5 kilometer tot het plangebied diverse beschermde, niet vrijgestelde, zoogdieren zijn waargenomen. Het gaat om de bever, boommarter, das, eekhoorn, otter, steenmarter en waterspitsmuis. Overige beschermde, niet-vrijgestelde zoogdieren kunnen op basis van de aanwezige habitats en het landelijke verspreidingspatroon uitgesloten worden binnen het projectgebied.
Blad 18 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Bever De bever leeft op plaatsen waar bos en open water aan elkaar grenzen. De bever heeft een voorkeur voor groot open water zoals meren, rivieren en beken maar ook moerassen met op de oevers broekbossen met boomsoorten als wilg en els. De waterdiepte moet minimaal 50 centimeter zijn (Zoogdiervereniging, z.d.). Dergelijk habitat is niet aanwezig in of binnen de verstoringszone van het plangebied, waardoor de aanwezigheid van bever uitgesloten wordt. Boommarter De boommarter is een soort van bosrijke omgeving. Verblijfplaatsen van de soort bevinden zich vaak in oude spechten- en inrottingsholten van bomen. De boommarter kan echter ook verblijfplaatsen hebben onder takkenhopen. Rustplaatsen bevinden zich ook op andere plekken, zoals in konijnen- en vossenholen en tussen boomwortels (Zoogdiervereniging, z.d.). In en binnen de verstoringszone van het projectgebied ontbreken geschikte verblijfplaatsen, de omgeving is te open en de aanwezige bospercelen zijn te klein en geïsoleerd gelegen. De aanwezigheid van essentieel leefgebied van de boommarter in en binnen de verstoringszone van het projectgebied kan daarmee uitgesloten worden. Das De das leeft bij voorkeur in kleinschalige landschappen met een afwisseling tussen open akkers en weides en voldoende dekking in de vorm van bosschages, houtwallen en heggen.
Daarnaast kunnen meer natuurlijke terreinen zoals heidegebieden en rivierdalen functioneren als habitat voor de das. Dassen leven in familieverband in zogenaamde burchten, een stelsel van holen en gangen. Burchten bevinden zich op beschutte plaatsen zoals bosranden en houtwallen (Zoogdiervereniging, z.d.). De omgeving van het projectgebied is ongeschikt voor de das. De omgeving is te open en voldoende beschutte plaatsen voor een burcht ontbreken. Aanwezige bospercelen en bomenrijen zijn te klein en geïsoleerd gelegen en worden tevens te veel verstoord door nabijgelegen wegen en woonhuizen. Waarnemingen van de das uit de omgeving berusten waarschijnlijk op zwervende exemplaren. Het projectgebied vormt daarom geen essentieel leefgebied voor de das. Eekhoorn Eekhoorns leven met name in bossen, maar ook in parken, tuinen en houtwallen in de buurt van bossen. De eekhoorn maakt nesten in bomen en gebruikt ook regelmatig boomholtes als verblijfplaats (Zoogdiervereniging, z.d.). Er zijn in en binnen de verstoringszone van het projectgebied geen nesten van eekhoorn aangetroffen. Ook zijn er geen geschikte boomholten voor de eekhoorn aangetroffen. De aanwezigheid van verblijfplaatsen van de eekhoorn kan hierdoor uitgesloten worden. Otter
Otters leven in oeverzones die liggen in gebieden met voldoende dekking en rust (Zoogdiervereniging, z.d.). Er zijn diverse waarnemingen van otter bekend in de bredere watergangen in de omgeving van het projectgebied, met name in de Onlanden, het Leekstermeergebied en het Paterswoldsemeer. Er zijn in de omgeving van het projectgebied echter geen geschikte locaties voor verblijfplaatsen aangetroffen. Oevers van watergangen in de omgeving waren steeds vrij kaal en boden weinig beschutting. Mogelijk maakt de otter wel gebruik van de watergangen als foerageergebied of migratieroute. Vanwege de aanwezigheid van voldoende andere watergangen is dit echter niet als essentieel aan te merken. Aanwezigheid van essentieel otterhabitat in de omgeving van het projectgebied is daarmee uit te sluiten.
Blad 19 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Steenmarter De steenmarter is een typische cultuurvolger. Binnen het territorium heeft de soort soms wel tientallen rustplaatsen. Rustplaatsen kunnen zich op veel plaatsen bevinden, zowel in bebouwd gebied alsook in het buitengebied. Verblijfplaatsen of nesten bevinden zich bijvoorbeeld in holtes of in openening tussen platen en stenen (Zoogdiervereniging, z.d.) In het bosperceel ten zuidoosten van het projectgebied is een takkenbult aangetroffen, waarin zich mogelijk een verblijfplaats bevindt (figuur 4.12).
Figuur 4.12. Takkenbult in bosperceel op locatie S-4492
Mogelijke consequenties van de ingreep op verblijfplaatsen van de steenmarter worden behandeld in paragraaf 5.2.3. Waterspitsmuis De waterspitsmuis leeft in oevers van allerlei watertypen, zolang er maar een goed ontwikkelde oever- en onderwatervegetatie aanwezig is en het water schoon is (Zoogdiervereniging, z.d.). Binnen het werkterrein van locatie S-4492 is een smalle sloot aanwezig met helder water en een goed ontwikkelde oevervegetatie (Figuur 4.13). In de omgeving is de waterspitsmuis bekend. De aanwezigheid van waterspitsmuis in deze sloot kan daarom niet uitgesloten worden. Overige sloten zijn kaal en bevatten steile, smalle oevers. Deze sloten zijn daarom ongeschikt voor de waterspitsmuis.
Figuur 4.13. Ligging waterhabitat waterspitsmuis, heikikker en poelkikker (lichtblauw) op locaties S-4492.
Mogelijke consequenties van de ingreep op verblijfplaatsen van de waterspitsmuis worden behandeld in paragraaf 5.2.4.
Blad 20 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Amfibieen Uit het bureauonderzoek is gebleken dat binnen een straal van 2,5 kilometer rondom het projectgebied diverse algemene amfibieënsoorten leven zoals kleine watersalamander, gewone pad en bruine kikker. Voor deze soorten geldt echter een vrijstelling in de provincie Drenthe. Daarnaast zijn er in de omgeving van de projectgebieden waarnemingen bekend van Alpenwatersalamander, heikikker en poelkikker. Alpenwatersalamander De alpenwatersalamander plant zich voort in diverse kleine, geïsoleerde watertypen, zoals (bos)poelen, vennen, vijvers en sloten. Daarnaast plant de soort zich met name in Limburg ook voort in bronbeekjes, karresporen en veedrinkpoelen. Het landhabitat bevindt zich meestal op korte afstand, hooguit enkele honderden meters, van het voortplantingswater. De actieradius bedraagt circa 400 meter (RAVON, z.d.). De dichtstbijzijnde waarneming komt uit een tuinvijver in Roden, op circa 3,4 kilometer ten zuidwesten van het projectgebied. Aangezien de bekende waarneming zich al aan de noordgrens van het verspreidingsgebied bevindt, is de aanwezigheid binnen het projectgebied uitgesloten. Heikikker De heikikker leeft voornamelijk in vochtige gebieden zoals laagvenen, moerassen en veenweidegebieden, maar ook in bijvoorbeeld heidegebieden.
Als voortplantingswater kunnen poelen, vennen en smalle slootjes gebruikt worden, waarbij de heikikker voornamelijk in voedselarme, zure wateren voorkomt (BIJ12, 2017; RAVON, z.d.). Binnen het werkterrein van het projectgebied is een smalle sloot aanwezig met een goed ontwikkelde oevervegetatie (Figuur 4.13). In de omgeving van deze sloot is de heikikker bekend. De aanwezigheid van heikikker in deze sloot kan daarom niet uitgesloten worden. Tussen de dichte ondergroei van het bosperceel is daarnaast geschikt overwinteringshabitat aanwezig. Poelkikker De poelkikker komt voor in schone, stilstaande, vrij voedselarme wateren zoals vennen, poelen en watergangen in hoogveengebieden, uiterwaarden, agrarisch gebied en laagveen. Niet alleen tijdens de voortplanting, maar een groot deel van het zomerhalfjaar is de poelkikker in en om het water te vinden. De soort overwintert meestal op het land, bijvoorbeeld ingegraven in de grond, in muizenholletjes, onder stronken of in dammetjes waar puin aanwezig is (BIJ12, 2017; RAVON, z.d.). Binnen het werkterrein van het projectgebied is een smalle sloot aanwezig met een goed ontwikkelde oevervegetatie (Figuur 4.13). In de omgeving van deze sloot is de poelkikker bekend. De aanwezigheid van poelkikker in deze sloot kan daarom niet uitgesloten worden.
Tussen de dichte ondergroei van het bosperceel is daarnaast geschikt overwinteringshabitat aanwezig. Mogelijke consequenties van de ingreep op voortplantingswater en landhabitat van de heikikker en poelkikker worden behandeld in paragraaf 5.2.5.
Reptielen Van de beschermde reptielensoorten in Nederland zijn waarnemingen bekend van de levendbarende hagedis en de hazelworm in de omgeving van het projectgebied. Overige beschermde reptielensoorten kunnen op basis van het landelijke verspreidingspatroon en de terreinkarakteristieken uitgesloten worden in en binnen de omgeving van het projectgebied.
Blad 21 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Levendbarende hagedis De levendbarende hagedis leeft in Nederland met name in heide en hoogveengebieden en in veel beperktere mate langs infrastructuur, bosranden en duingebieden. Belangrijk is dat er voldoende dekking en schuilmogelijkheden aanwezig zijn, maar ook open plekjes om te zonnen. Een structuurrijke vegetatie is daarom van belang. Vaak worden dode takken en boomstammen tussen de hoge vegetatie gebruikt als zonplek. In en binnen de verstoringszone van het projectgebied ontbreekt geschikt habitat door het ontbreken van voldoende structuurrijke vegetatie en schuilmogelijkheden in combinatie met open zonplekken. De aanwezigheid van de levendbarende hagedis kan daarmee uitgesloten worden. Hazelworm De hazelworm komt in een breed scala aan vochtige habitats met voldoende dekking van dichte vegetatie voor. De meeste waarnemingen worden echter gedaan in heide- en bosgebieden. Daarnaast komt de soort onder andere voor in houtwallen, struwelen, bermen en ruderale terreinen. De hazelworm leidt een verborgen levenswijze en houdt zich graag schuil onder stenen, dood hout, afval en tussen bodemstrooisel. De dichtstbijzijnde waarnemingen van deze soort bevinden zich in het bos- en heidegebied Mensingebos ten zuiden van Roden.
De kleine bosschages en bospercelen binnen en rond het projectgebied vormen geschikt habitat voor de hazelworm, maar zijn te klein om een populatie te ondersteunen en liggen te geïsoleerd binnen een grotendeels ongeschikt landschap. De aanwezigheid van hazelworm binnen het projectgebied is daarmee uitgesloten.
Vissen Grote modderkruiper De grote modderkruiper is de enige beschermde vissoort die in de omgeving van het projectgebied bekend is. De soort leeft in kleine, stilstaande wateren zoals sloten, met een dikke, goed vergraafbare modderbodem en een rijke oever en onderwatervegetatie. Binnen het werkterrein van het projectgebied is een smalle sloot aanwezig met een goed ontwikkelde oevervegetatie. Deze sloot is geschikt voor de grote modderkruiper. In de bredere sloot die door de noordwestkant van het projectgebied loopt, zijn DNA-sporen aangetroffen van de grote modderkruiper (NDFF). Mogelijk is de soort hier dus ook aanwezig, hoewel de sloot op het moment van het terreinbezoek net grondig geschoond was en daardoor matig geschikt leek te zijn (Figuur 4.14).
Figuur 4.14. Ligging geschikte sloten voor grote modderkruiper.
Mogelijke consequenties van de ingreep op leefgebied van de grote modderkruiper worden behandeld in paragraaf 5.2.6.
Blad 22 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Dagvlinders Grote vos De grote vos leeft met name in vochtige open bossen, bosranden, boomgaarden en andere plekken met grote vrijstaande waardbomen. De vlinder overwintert in holle bomen of stapels hout. De eitjes worden door het vrouwtje afgezet op de bovenste takken van hoge, vrijstaande bomen. De waardplanten van deze soort zijn onder andere iep, zoete kers en enkele wilgensoorten (Vlinderstichting, z.d.). De grote vos is een soort die over grote afstanden kan zwerven en in toenemende mate in Nederland wordt gezien. Grotendeels gaat het daarbij om zwervende dieren, maar op enkele plaatsen in Nederland vindt inmiddels ook voortplanting plaats. Binnen het projectgebied zijn geen geschikte waardbomen of geschikte overwinteringslocaties aanwezig. De aanwezigheid van de grote vos binnen het projectgebied is daarmee uitgesloten.
Libellen Gevlekte witsnuitlibel De gevlekte witsnuitlibel plant zich voort in de verlandingszones van laagveenmoerassen, vennen en duinplassen. De imago’s houden zich op in de buurt van de voortplantingswateren. Binnen en in de omgeving van het projectgebied ontbreekt geschikt voortplantingswater. De aanwezigheid van gevlekte witsnuitlibel is daarmee uitgesloten. Groene glazenmaker De groene glazenmaker plant zich voort in sloten, plassen en petgaten met een dichte mat krabbenscheerplanten. De imago’s houden zich op in de buurt van de voortplantingswateren. Binnen het projectgebied ontbreekt geschikt voortplantingswater doordat er geen krabbenscheer is aangetroffen. De aanwezigheid van groene glazenmaker is daarmee uitgesloten. Noordse winterjuffer De noordse winterjuffer plant zich voort in petgaten en sloten in laagveenmoerassen. Imago’s overwinteren soms op grote afstand van deze wateren in broekbossen en in heide- en pijpenstrootjesvelden op de zandgronde. Zowel het voortplantingswater als het overwinteringshabitat van deze soort ontbreekt binnen het projectgebied. De aanwezigheid van noordse winterjuffer is daarmee uitgesloten. Sierlijke witsnuitlibel De sierlijke witsnuitlibel plant zich voort in beschutte oevers van meren, veenplassen, vijvers en dode rivierarmen met een rijke onderwatervegetatie. De imago’s houden zich op in de buurt van de voortplantingswateren.
Binnen en in de omgeving van het projectgebied ontbreekt geschikt voortplantingswater. De aanwezigheid van sierlijke witsnuitlibel is daarmee uitgesloten.
Kevers Gestreepte waterroofkever De gestreepte waterroofkever komt in Nederland met name voor in laagveengebieden in sloten van 1,5 tot 25 meter breed, met een waterdiepte van minimaal 40 centimeter. Bij voorkeur is de onderwatervegetatie goed ontwikkeld en is er niet te veel drijvende vegetatie en vegetatie die boven het water uitsteekt. Binnen de projectgebieden en direct daaraan grenzend zijn verschillende sloten aanwezig. Deze zijn echter grotendeels te smal en ondiep voor de gestreepte waterroofkever. De sloot in het noordwesten van het projectgebied is breed en diep genoeg, maar deze bevat geen onderwatervegetatie en is daarmee ongeschikt. De aanwezigheid van de gestreepte waterroofkever binnen het projectgebied is daarmee uitgesloten.
Blad 23 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Vaatplanten Kartuizer anjer De Kartuizer anjer groeit op droge, schrale en warme plaatsen, zoals in kalkgrasland, maar ook in droge, kalkhoudende, matig voedselarme graslanden in bermen en op dijken (verspreidingsatlas, z.d.). De aanwezige vegetatie binnen het projectgebied bestaat steeds uit een dichte begroeiing van gras en ruigtekruiden, duidend op voedselrijke omstandigheden. Deze omstandigheden zijn ongeschikt als groeiplaats voor de Kartuizer anjer, waarmee de aanwezigheid van de soort uitgesloten kan worden.
Overige flora en fauna Overige beschermde dier- en plantensoorten kunnen op basis van de recente waarnemingen, bekende verspreiding en de aanwezige habitats en kenmerken van het projectgebied worden uitgesloten binnen de invloedsfeer van het projectgebied.
Samenvatting beschermde soorten Uit het terreinbezoek is gebleken dat de soorten weergegeven in tabel 4.2 en die een beschermde status hebben in de Wet natuurbescherming mogelijk voor kunnen komen in het projectgebied. In hoofdstuk 5 wordt nader op deze soorten in gegaan. Tabel 4.2. Mogelijk aanwezige beschermde soorten in het projectgebied. Beschermings Aanwezigheid Soort regime
4.3
Jaarrond beschermde broedvogels
Artikel 3.1
Mogelijk
Algemene broedvogels
Artikel 3.1.
Waarschijnlijk
Vleermuizen
Artikel 3.5.
Mogelijk
Steenmarter Waterspitsmuis
Artikel 3.10 Artikel 3.10
Mogelijk Mogelijk
Heikikker
Artikel 3.5
Mogelijk
Poelkikker
Artikel 3.5
Mogelijk
Grote modderkruiper
Artikel 3.10
Mogelijk
Toelichting (mogelijk) jaarrond beschermd nest in boom op locatie S-4492 en geschikte broedplaatsen voor huismus en gierzwaluw in woningen. Geschikte broedplaatsen in bomen, bosschages, hagen, nestkasten, op graslanden en in slootoevers. Verblijven in woonhuizen op locatie S4492. Vliegroutes langs bomenrij op locatie S-4492. Verblijven in takkenbult in bosperceel. Leefgebied in sloot binnen locatie S-4492. Voortplantingswater in sloot binnen locatie S-4492. Landhabitat in bosperceel. Voortplantingswater in sloot binnen locatie S-4492. Landhabitat in bosperceel. Leefgebied in sloten binnen locatie S4492.
Beschermde gebieden Natura 2000-gebieden Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied ‘Leekstermeergebied’ is gelegen op circa 1,3 kilometer afstand tot het projectgebied. Natura 2000-gebieden Zuidlaardermeergebied, Drentsche Aagebied, Norgerholt en Bakkeveense duinen liggen binnen tien kilometer afstand tot het projectgebied (Figuur 4.34).
Blad 24 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Het Leekstermeergebied kenmerkt zich door een open veenweidegebied en het Leekstermeer. Het is een Vogelrichtlijngebied met doelstellingen voor de broedvogels porseleinhoen, kwartelkoning en rietzanger en de niet-broedvogels kolgans, brandgans en smient.
Figuur 4.15. Ligging van het projectgebied (rood) ten opzichte Natura 2000-gebieden (gearceerd) (bron achtergrond: ESRI).
NNN Het projectgebied is niet gelegen binnen het NNN. De dichtstbijzijnde NNN-gebieden bevinden zich op circa 550 meter afstand tot het projectgebied (Figuur 4.16). De provincie Drenthe hanteert geen externe werking op NNN-gebieden.
Figuur 4.16. Ligging van het projectgebied (rood omlijnd) ten opzichte van het NNN (gearceerd). (bron achtergrond: ESRI).
Blad 25 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
5
Toetsing In paragraaf 5.1 is de effectbepaling van het plan gegeven. In paragraaf 5.2 worden de werkzaamheden getoetst aan de soortenbescherming (Wnb). Indien vervolgstappen aan de orde zijn, is dit aangeven in een tekstkader. In paragraaf 5.3 wordt het plan getoetst aan het beschermingsregime van het NNN-gebied, aanvullend provinciaal beleid en de Wet natuurbescherming (Wnb).
5.1
Effectbepaling plan Van de volgende aspecten van de werkzaamheden moet het effect op de aanwezige beschermde natuurwaarden bepaald worden: Het verwijderen van bestaande leidingen en schema’s; Het aanleggen van nieuwe leidingen en schema’s; Het aanleggen van een nieuw afsluiterstation; Benodigde graafwerkzaamheden op het gehele werkterrein; Het uitleggen van rijplaten waar nodig; Het kappen van bomen in het bosperceel; Het dempen of omleggen van een sloot. Ten behoeve van de werkzaamheden wordt er niet aan gebouwen gewerkt.
5.2
Effecten op beschermde soorten Vogels Jaarrond beschermde broedvogels In een boom in het bosperceel op locatie S-4492 is een mogelijk jaarrond beschermd nest aanwezig. Enkele van de bomen binnen het bosperceel zullen gekapt worden, maar het is nog onbekend welke dat zijn. Indien de boom met het nest gekapt wordt of bomen die daar direct omheen staan, dan verdwijnt het nest of wordt deze ongeschikt. Ook wanneer op grotere afstand van het nest gewerkt wordt, vindt er mogelijk een verstoring plaats van het potentieel aanwezige broedgeval. Indien de boom en/of bomen in de directe omgeving van het nest gekapt worden, dan dient eerst nader onderzoek uitgevoerd te worden naar het gebruik van het nest. Dit nader onderzoek kan uitgevoerd worden in het voorjaar van 2021. Indien uit het nader onderzoek blijkt dat er een jaarrond beschermde soort in het nest broedt, dan dient er eerst een ontheffing aangevraagd te worden bij het bevoegd gezag voordat de boom of de bomen direct om het nest heen verwijderd mogen worden. Indien er niet direct om het nest heen gekapt wordt, dan dienen werkzaamheden binnen een straal van 75 meter tot het nest buiten het broedseizoen (indicatief 15 maart tot 15 juli) uitgevoerd te worden of het nest dient eerst gecontroleerd en vrijgegeven te worden door een ter zake kundig ecoloog.
Naast het nest in de boom, bevinden zich mogelijk ook nesten van huismus en gierzwaluw in de woonhuizen op locatie S-4492. De woonhuizen zullen echter niet aangepast worden, waardoor eventueel aanwezige nesten behouden blijven. Vanwege tussenliggende hagen en struiken en de hoge achtergrondverstoring van de nabije wegen en menselijke activiteit, is tevens uitgesloten dat de werkzaamheden een verstorend effect zullen hebben op deze aan menselijke omstandigheden aangepaste vogelsoorten.
Blad 26 van 31
Natuurtoets Afsluiterlocatie S-4492 te Foxwolde projectnummer 0465211.100 18 december 2020 revisie 00 N.V. Nederlandse Gasunie
Algemene broedvogels Alle inheemse broedvogels zijn tijdens het broeden wettelijk beschermd volgens de Vogelrichtlijn. Als er ten tijde van de beoogde start van de werkzaamheden vogels in, of binnen de verstoringszone van het projectgebied broeden, kunnen de werkzaamheden ter plaatse geen doorgang vinden totdat de jongen zijn uitgevlogen. Het is niet mogelijk om een ontheffing te verkrijgen voor het verstoren of verjagen van broedende vogels. Het verdient daarom de aanbeveling om de werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. Een wettelijk vastgestelde periode voor het broedseizoen bestaat niet, bepalend is of broedgevallen aanwezig zijn. Indicatieve datumgrenzen zijn 15 maart tot 15 juli, maar er bestaan, afhankelijk van het weer en de vogelsoort, vele uitzonderingen op deze regel. Indien de werkzaamheden starten aan het begin van het broedseizoen dienen broedgevallen binnen het plan- en verstoringsgebied van de werkzaamheden voorkomen te worden. Het ongeschikt maken kan preventief gedaan worden door ruim voor het vogelbroedseizoen het gebied te ontdoen van geschikte nestgelegenheden.