CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

7. Geohydrologisch onderzoek Maatlanden-De Zulthe definitief 20-09-2022

Besluitvormende vergadering 29 november 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Kredietaanvraag Maatlanden / De Zulthe4.416 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

GEO-HYDRO Geohydrologisch onderzoek iVaatlanden-De Zulthe

Status: Definitief Projectnr. 111 20-09-2022

Geohydrologisch onderzoek Maatlanden-De Zulthe lnhoud Inleiding

2

1.1 Opdracht

2

1,2 Onderzoeksvragen

2

1.3 Leeswijzer

2

2 Gebiedsbeschrijving

3

1

2.1 Algemeen

3

2.2 Hoogteligging

3

2.3 Bodemopbouw en geohydrologische schematisatie

6

2.4 Oppervlaktewatersysteem

8

2.5 Grondwatersysteem,

10

2.6 Drooglegging

12

2.7 Natuurnetwerk Nederland (NNN)

12

3 Randvoorwaarden en uitgangspunten

13

3.1 Waterschap Noorderzijlvest

13

3.2 Gemeente Noordenveld

14

3.3 Grondwaterbescherming

14 16

4 Uitwerking watersysteem 4.1 Inrichting van het gebied

16

4.2 Drooglegging, ontwateringsdiepte en afwatering

17

4.3 Effecten woningbouw buiten de locatie

18

5 Antwoorden onderzoeksvragen en aanbevelingen

19

6 Gegevens en literatuur

20

1 van 20

1

lnleiding

1.1 Opdracht Op 19 juli 2022 heeft de Gemeente Noordenveld, Geo-Hydro opdracht gegeven voor het uitvoeren van een geohydrologisch onderzoek voor het gebied tussen De Zulthe en de Maatlanden oak wel "De Oksel" genoemd (zie figuur 1). De gemeente wil weten of het gebied zich leent voor woningbouw. Een belangrijk aspect hierbij is de bodem en het (grond)water op en in de omgeving van de locatie.

1,2 Onderzoeksvragen In dit geohydrologisch onderzoek wordt de geschiktheid van de locatie op aspect bodem en (grond)water nader geanalyseerd. Hierbij dient antwoord te worden gegeven op de volgende onderzoekvragen: • • •

Is het vanuit geohydrologisch oogpunt een geschikte locatie voor woningbouw? Wat moet er gedaan worden am de locatie geschikt te maken? Wat zijn de externe effecten tijdens uitvoering van werkzaamheden en reguliere situatie?

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt een beschrijving gegeven van het gebied. Hierbij wordt ingegaan op de hoogteligging, bodemopbouw, de werking van het grand- en oppervlaktewatersysteem, de drooglegging en de omgeving van de locatie. In hoofdstuk 3 worden het beleid, de randvoorwaarden en uitgangspunten ten aanzien de ontwikkeling van woningbouw op deze locatie besproken. In hoofdstuk 4 wordt op basis van de gebiedsbeschrijving en de randvoorwaarden en uitgangspunten nader ingegaan op de mogelijk uitwerking van het waterhuishoudkundige systeem en de knelpunten en kansen. In hoofdstuk 5 worden de onderzoeksvragen beantwoord en worden een aantal aanbeveling gedaan. In hoofdstuk 6 is een overzicht gegeven van de gebruikte gegevens en geraadpleegde literatuur.

2 van 20

2 Gebiedsbeschrijving 2.1 Algemeen De locatie is gelegen tussen wegen De Maatlanden aan de westzijde, De Zulthe aan de oostzijde. Ten zuiden en oosten van de locatie liggen bestaande woonwijken. Aan de westzijde ligt het zogenaamde Kleibos. Dit bos maakt onderdeel uit van het NatuurNetwerk Nederland (NNN zie paragraaf 2.7).

Kleibos MaatlandenDe Zulthe

Figuurl: Onderzoeksgebied tussen Maatlanden en De Zulthe

2.2 Hoogteligging Onderstaand zijn in totaal 5 hoogteprofielen weergegeven (AHN3). Hieruit blijkt dat het maaiveld op de locatie varieert tussen NAP 2,60 en 4,00 m. Van noord naar zuid is de locatie voor wat betreft de hoogteligging is drie delen te verdelen: noord, midden en zuid (zie figuur 2a) Het noordelijke deel bestaat uit 4 relatief hoge smalle ruggen. Het betreft 4 zogenaamde kruinige percelen (zie figuur 2c). Het westelijke middendeel is relatief laaggelegen. Hierin zijn 2 voormalige sloten/greppels herkenbaar (zie figuur 2d). Het oostelijke middendeel is duidelijk hoger gelegen. Het zuidelijk deel van de locatie bestaat uit 2 kruinige percelen (zie figuur 2e).

3 van 20

11111111 AHN3 - Hoogteprofiei

• Hoogteprofiel 41

41.4

41)

411

0 00

0,1

0,2

0,4

0,3

Afstand in Kilometer I Kilometer -

Figuur 2a: Hoogteligging met profiel noord-zuid (AHN3)

AAN3 - Houylepa.ifiel

Hoogte in Me ter

Hoogteproflel

3 00

0,1

0,2

0

Afstand in Kilometer Kilometer -

""AW:77 I N Figuur 2b: Hoogteligging met proffel noord-zuid (AHN3)

4 van 20

0,5

1411 -

-75'7-111

--.."...-111110121117 X

AM.? - I locgteprofiel

... , Hoogte in Meter

Hoogteprofiel

3 0.0

n, Afstand in Kilometer

Kilometer

"uMMENigrr" _ Figuur 2c: Hoogteligging met profiel west-oost (AHN3)

11111,14

AHN3 - Hoogteprofiel

Hoogte in Me ter

Hoogteprofiel

0_0

0.1 Afstand in Kilometer

0,2

Kilomeler

;K--1

-4,4111...111111151/6 Figuur 2d: Hoogteligging met profiel west-oost (AHN3)

Al .N3 • 1.1ongter:inie

Hoogte in Meter

Hoogteprofiel

0,1 o.2 Afstand in Kilometer

Kilometer -

AV" AT Figuur 2e: Hoogteligging met profiel west-cost (AHN3)

5 van 20

..da

2.3 Bodemopbouw en geohydrologische schematisatie Ondiepe bodem Uit de Stiboka-bodemkaart (opname 1984) blijkt dat de ondiepe bodem (tot 1,2 m-mv) bestaat uit Enkeerdgronden Deze gronden bestaan uit een humusrijke bruingekleurde laag lemig fijn zand. Dit zogenaamde esdek is ten minste vijftig centimeter dik. Deze gronden zijn ontstaan door het potstalsysteem waarbij de grond werd bemest met dierlijke mest en plaggen.

Figuur 3: Stiboka-bodemkaart: zeZ23 Enkeerdgronden, lemig fijn zand

Diepe bodemopbouw In onderstaande tabel is de bodemopbouw en de geohydrologische schematisatie ter plaatse van de locatie weergegeven. Diepte m-mv

Geohydrologsche eenheld

Renaming

1."•rmatle

SamenstellIng

-3 3- 24 24 - 48 48 - 55 55 - 180

le watervoerend pakket le scheidende laag 2e watervoerend pakket 2e scheidende laag 3e watervoerend pakket

Dekzandlaag Potkleilaag Zandige tussenlaag Potkleilaag Diepe watervoerend pakket

Boxtel Peelo Peelo Peelo Appelscha en Peize

Fijn en matig fijn zand Stevige klei Fijn en matig fijn zand Stevige Idei MatigAn tot grof zand

Tabel 1: bodemopbouw en geohydrologische schematisatie

Direct onder het oppervlak bevindt zich een ca. 3 m dikke dekzandlaag (Formatie van Boxtel). Daaronder bevindt zich een ca. 20 m dikke potkleilaag (Formatie van Peelo). Van 48 tot 55 m-mv bevindt zich een tweede potkleiiaag. Tussen deze potkleilagen bevindt zich een zandig traject behorende bij de Formatie van Peelo. Order de potkleilaag bevindt zich een zeer goed doorlatend watervoerend pakket waaruit bij Nietap grondwater wordt gewonnen t.b.v. de drinkwatervoorziening. In figuur 4 is een noord-zuid profiel gegeven van de ondergrond gegeven tot ca. 100 m diepte.

6 van 20

"Noord

4-- Locatie

Zuid

7 I, I •-pfl ,41• tARVI I 61,

111.

Iloogla La v NAP

41.4111

-AM

nt.

Diepe watervoerend pakket

• 7,

•

P.. in 0

•

Figuur 4: Bodemopbouw tot ta 100 m-mv; dwarsdoorsnede noord-zuid (Bron Regis II v2.2 Dinoloket)

De potkleilagen hebben een zeer hoge hydraulische weerstand (10.000 tot 100.000 d). Dit betekent in de praktijk dat deze lagen ondoorlatend zijn voor grondwater. Het grondwater in de dekzandlaag en het diepe watervoerend pakket worden door de potkleilagen volledig van elkaar gescheiden. Ondiep grondwater kan dus niet verticaal maar alleen horizontaal stromen in de ondiepe dekzandlaag boven de potkleilaag. De mate van grondwaterstroming wordt bepaald door de dikte en het doorlaatvermogen van de dekzandlaag.

Dikte dekzandlaag In tabel 1 is aangegeven dat de dekzandlaag 3 m dik is. In werkelijkheid varieert de dikte van de dekzandlaag over de locatie. In het noorden en midden bedraagt de dikte tussen 0,35 en 2,40 m. In het zuiden is de dekzandlaag over het algemeen dikker. Op veel plekken wordt tot de einddiepte van 3 of 4 m-mv nog geen potklei aangeboord en is de dekzandlaag dus dikker dan 3 of 4 m. In figuur 5 is de dikte van de dekzandlaag aangegeven.

7 van 20

(9.45

9 15''',, c .

(9.8

;

(1.25 k ;t

8 (9.

i• .c.z .

/ / 8.8

g-,

, - 4 , g_. ...--;....1 •; . * - -4 c-?; • I NA I . , za tr 1,..4 • .-• ,,

1.D

•

1 • , /

.\,''' — ,--f r._ _-) , 1—i

1.0\

1

(3.3

8.35 .9.55

0" ., C01.5

4

e

A.8(3.1.5 .85 (3.4.0 19 40.5

4.0

•

e1.5

/

.

v. n

ei.73 ' • c.%

C9 r%

,•

e 4.0 a 4.9 \,,• e"

,

" sc,••:••

,

• ; 'Ar

• I It- •

. tv

r •Figuur 5: Dikte deluandlaag [in) op basis van boorgegevens van MUG en het Dinoloket. Ot\

2.4 Oppervlaktewatersysteem Op de locatie warden 4 verschillende waterpeilen gehandhaafd (zie figuur 6). Op het grootste deel van de locatie wordt een peil gehandhaafd van NAP 2,22 m. Dat is hetzelfde peil als het peil in de westelijk gelegen Kleibos. Aan de zuidzijde is het peil NAP 2,40 m. Dit peil is gelijk aan het peil van de zuidelijk gelegen woonwijk. In het noordoostelijke deel van de locatie is het peil NAP 1,72 m, gelijk aan het peil van de oostelijk gelegen woonwijk. Tenslotte is er nog een klein gebiedje met een peil van NAP 2,01 m.

8 van 20

Figuur 6: Waterpeilen in m t.o.v. NAP

De locatie watert ander vrij verval af via de Bitse richting het Leekstermeer (zie figuur 7). Uiteindelijk wordt het water bij Lauwersoog geloosd op de Waddenzee. De hoofdwatergang die dwars over de locatie loopt verzorgt ook de afwatering van het Kleibos.

Bitse

A-1,-

I •

i0:,_

445v4r .-12r g•• .44, • s:AS "

ncII IP-----

—t--- _------\ ' ------ refiguur 8

:•

I.

4/ Alko10\1

wolf . .j$ A, , 71

1'4- ---:,iiert

%.4 A, t ' voy,iir .4 %

t,dy - • Vct.

1/4‘ ,' i •

k

‘,--..fe./..v,41 • ,":.'"4 5 — Figuur 7: Afwatering via de Bitse

9 van 20

Figuur 8: Hoofdwatergang midden over de locatie

2.5 Grondwatersysteem, Door de dikke zeer slecht doorlatende potkleilaag is het ondiepe grondwater volledig geIsoleerd van het diepe grondwater. Het grondwater op de locatie kan alleen horizontaal afstromen richting de dichtstbijzijnde watergang. Door de geringe dikte en de beperkte doorlatendheid van het dekzand zal in natte perioden het grondwater zeer vertraagd naar de watergangen afstromen en kan de grondwaterstand richting maaiveld stijgen. In figuur 9 is de grondwaterstand van peilbuis PB 1.007 uit het gemeentelijke grondwatermeetnet weergegeven. De peilbuis ligt in de zuidwesthoek van de locatie. In de periode oktober 2021 maart 2022 is de grondwaterstand vrijwel gelijk geweest aan maaiveld (groene lijn). De bodem ter plaatse van de peilbuis bestaat vrijwel geheel uit klei. Aileen tussen 0,4 en 0,7 m-mv komt een zandlaag voor. De watervoerende capaciteit is onvoldoende om het grondwater snel at te voeren richting de ca. 5 m verderop gelegen watergang (peil NAP 2,40 m). Aan de zuidzijde van de locatie stroomt het grondwater deels oppervlakkig at (zie figuur 10).

Waterpeil 5m verderop gelegen watergang

r

Figuur 9: Grondwaterstand september 2021 — augustus 2022 peilbuis PB1.007

10 van 20

Figuur 10: Oppervlakkig afvoer regenwater aan zuidzijde van de locatie.

In figuur 11 is de grondwaterstand van PB 1.005 voor dezelfde periode weergegeven. Deze peilbuis ligt direct ten zuidwesten van de locatie (op ca 130 m afstand van PB 1.007). Hier stijgt en daalt de grondwaterstand geleidelijk naar een hoogste waarde op 22 februari 2022 (0,4 m my). Peilbuis 1.005 staat in een zandlaag van ten minste 2,5 m dik.

no I:

.$

Figuur 11: Grondwaterstand september 2021 — augustus 2022 peilbuis PB1.005

Uit de peilbuiswaarnemingen kan worden geconcludeerd dat de op plaatsen waar de zandlaag dun is of ontbreekt het grondwater het grondwater langdurig hoog zal blijven. Dit gebeurt ook in woonwijken in de omgeving van de locatie (o.a. in Groenestein (Pb 3-1.02), Vredelaan (PB1.010 en Achterste Kamp (PB1.006)). Daar waar de zandlaag dikker is kan het grondwater beter afstromen naar de watergangen en zal de grondwaterstand na neerslag sneller dalen. Het beperkte doorlaatvermogen van de zandlaag boven de potklei heeft ook tot gevolg dat veranderingen in de grond- of oppervlaktewaterstand zich slechts beperkt horizontaal zullen voortplanten. In hoofdstuk 4 wordt nader ingegaan op de effecten van woningbouw op de omgeving.

11 van 20

2.6 Drooglegging De drooglegging is het verschil tussen het oppervlaktewaterpeil (zie figuur 6) en het maaiveld (zie figuur 2a t/m 2e). De drooglegging is momenteel afgestemd op het landbouwkundige gebruik. Voor woningbouw is een drooglegging van 1,3 m gewenst. Een groot deel van de locatie voldoet bij de huidige waterpeilen aan deze droogleggingsnorm of voldoet hier bijna aan. Aileen het in westelijke middendeel is de drooglegging gemiddeld ongeveer 0,8 m.

2.7 Natuurnetwerk Nederland (NNN) Het gebied direct ten westen en noorden van de locatie is aangewezen als Natuurnetwerk Nederland (NNN) (zie figuur 12). Het NNN is een landelijk netwerk van natuur- en agrarische gebieden met een speciale natuurkwaliteit. Het netwerk bestaat zowel uit afzonderlijke natuurgebieden als uit verbindingszones die deze natuurgebieden met elkaar verbinden. Direct ten westen van de locatie ligt het Kleibos. In dit gebied ligt de potkleilaag vrijwel direct aan het oppervlak. Dit is ook de reden dat het hier relatief nat is. Verlaging van de grondwaterstand is hier ongewenst. Daarom is bij de aanleg van de Maatlanden is een kleischerm aangebracht tussen het bos en de weg. Hiermee wordt het weglekken van grondwater uit het Kleibos richting de weg voorkomen.

'

1013

Figuur 12: Natuurnetwerk Nederland (NNN; grijs gearceerd).

12 van 20

3 Randvoorwaarden en uitgangspunten In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het beleid, de randvoorwaarden en uitgangspunten voor de ontwikkeling voor woningbouw. Hierbij wordt gekeken naar het waterbeleid van het waterschap Noorderzijlvest en de gemeente Noordenveld ten aanzien van nieuwbouw. Tevens wordt ingegaan op de eisen ten aanzien van grondwaterbescherming en de voorlopige uitgangspunten voor de nieuwbouw op de locatie Maatlanden-De Zulthe

3.1 VVaterschap Noorderzijlvest Het beleid van waterschap Noorderzijlvest m.b.t. stedelijk water is vastgelegd in de beleidsnota: Water en Ruimte uit 2014. Hieronder warden de meest relevante zaken kart samengevat: Afvoer en berging regenwater: • • •

•

De afvoer uit een gebied mag bij bebouwing maximaal 1,21/s/ha bedragen. Het beleid van het waterschap is erop gericht am schoon hemelwater gescheiden van afvalwater af te voeren naar het oppervlaktewater. Het waterschap adviseert waterneutraal te bouwen. Dit houdt in dat afdoende maatregelen warden genomen am de versnelde afvoer, door de toename van verhard oppervlak, te compenseren, zodat het watersysteem niet zwaarder wordt belast. Het extra te realiseren oppervlak voor waterberging bedraagt voor kleinere locaties 10 % van de toename van het verhard oppervlak op de locatie. Bij voorkeur vindt compensatie op de locatie plaats en niet daarbuiten.

Oppervlaktewater: •

•

Het waterschap geeft de volgende indicatieve droogleggingsnormen aan. Woningen met kruipruimte 1,30 m Woningen zonder kruipruimte 1,00 m Gebiedsontsluitingswegen 0,80 m Erftoegangswegen 0,80 m Groenstroken / ecologische zones 0,50 m Tabel 2: Drooglegging van verschillende functies Het watersystemen dient zodanig te zijn ingericht dat extreem natte situaties (tot herhalingstijden van 100 jaar) normaal beheersbaar zijn.

Grondwater: • •

Het functioneren van het grondwatersysteem dient meegenomen te warden als ordenend element. Voor de ontwateringsdiepte (grondwaterstand onder maaiveld) wordt bij een situatie in rust 70 cm als uitgangspunt gehanteerd. Bij toepassing van concepten als kruipruimteloos bouwen' kan warden volstaan met een kleinere ontwateringsdiepte Di ouglegging

Stootafstand

Figuur 13: Drooglegging en ontwateringsdiepte

13 van 20

Waterkwaliteit en natuur: •

• •

Verontreiniging van het grand- en oppervlaktewater moet zo veel mogelijk worden voorkomen. Bij inrichting van het watersysteem en de toe te passen materialen dient hiermee rekening te warden gehouden. Circulatie of doorstroming zorgt er voor dat een water(eco)systeem zich beter in stand kan houden. Stilstaand water kan een negatieve invloed hebben op de waterkwaliteit. Oevers warden bij voorkeur natuurvriendelijk ingericht. De inrichting van de oevers is van groat belang voor een gevarieerde plant- en diergemeenschap.

Beheer: • •

In het belang van onderhoud en inspectie moet de bereikbaarheid en toegankelijkheid van watergangen gewaarborgd zijn. Het niet toegestaan am watergangen, nodig voor aan- en afvoer en berging, te verkopen aan particulieren.

3.2 Gemeente Noordenveld Het beleid ten aanzien van water en riolering voor de gemeente Noordenveld is vastgelegd in het "Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Gemeente Noordenveld 2022-2026". Hieronder warden de meest relevante zaken, die aanvullend zijn op het beleid van het waterschap, kart samengevat. •

• •

Bij het aanpakken van overlast door water wordt gebruik gemaakt van het principe 'vasthouden — bergen — afvoeren'. Daarbij wordt ingezet op het gebruik van de bovengrondse infrastructuur (inclusief het groen) omdat dit de meeste garantie biedt bij hoosbuien. De eigenaar is verantwoordelijk voor de grondwaterstand op zijn perceel. De gemeente zorgt waar nodig voor transport van overtollig grondwater. In principe warden er voor de afvoer van regenwater geen zuiverende voorzieningen getroffen, tenzij het afstromend regenwater ernstig vervuild is. Uitgangspunt is dat het regenwater schoon is.

3.3 Grondwaterbescherming De locatie ligt binnen het intrekgebied grondwaterwinning Nietap die ongeveer 1 km ten noorden van de locatie ligt. Jaarlijks wordt hier ca. 12 miljoen m3 grondwater onttrokken ten behoeve van de drinkwatervoorziening. De locatie ligt niet in het grondwaterbeschermingsgebied (zie figuur 14) omdat de ondoorlatende potkleilaag het diepe grondwater beschermd tegen verontreiniging van bovenaf. Om de afsluitende werking te blijven garanderen is er wel een verbod op diepe boringen. Door diepe boringen kan kortsluiting ontstaan tussen het diepe en ondiepe grondwater. Hierdoor verontreinigingen alsnog uiteindelijk in het drinkwater terecht komen. Het verbod op diepe boringen kan gevolgen hebben als er op (schroef)palen moet warden gefundeerd.

14 van 20

r.1 Loomis

Waterwinning

• Provincial° Omgov,resvoronionIng 2018 GronowaterbeadionnIng

Nietap

• wakim•n980810 giOnawatertescnewningsgetlied • Ftereenrenesputten • In orkisizooks entolburterzone MI .8 de (In0ors0ek9 88101 bufferzone • Gedrautoende peroelon (Deals) In de ondermeks en/CII burrIrtene Net m de ontierzoeks ervortuReaone . Or demoeicezone Noma 2000 gebieder C Oncleaoekszone

ii Bufferzone • PMSWICialfl OITITIV•rfriV0TIldrelillg aela

GICAti vatoonione doors iv:Amgen

0 • DtrgatIngsviste 2018- Nature 2000

Locatie

• Kedaelnes Mart EIRK 0.0.4qn

• D reritne mask

Figuur 14: Grondwaterbeschermingsgebied en verbodszone diepe boringen waterwinning Nietap

15 van 20

4 Uitwerking watersysteem In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de aandachtspunten bij de inrichting van het watersysteem. Op basis van de geohydrologische kenmerken van het gebied en de randvoorwaarden en uitgangspunten wordt de meest voor de hand liggende inrichting van het watersysteem beschreven. Daarnaast wordt ingegaan op de mogelijke effecten van woningbouw buiten de locatie.

4.1 Innchting van het gebied Voor de inrichting van het watersysteem lijkt de hoogtekaart een logisch uitgangspunt (zie figuur 15). Op de hooggelegen delen kunnen woningen worden gebouwd. Het laaggelegen middendeel kan dienstdoen als locatie voor waterberging. Het water kan onder vrij verval naar de waterberging stromen. Om voldoende drooglegging en waterdiepte te verkrijgen zal het lage deel verder moeten worden verlaagd. De uitkomende grond kan binnen het plan worden verwerkt. Het ligt oak voor de hand om de waterberging te combineren met waterdoorvoer zoals oak in woonwijk ten oosten van de locatie is toegepast. Hierdoor wordt stagnatie van water zoveel mogelijk voorkomen. Tevens kan langs de oevers natte natuur worden ontwikkeld. Hiervoor is het te overwegen am de voedselrijke bouwvoor te verwijderen. Door de wisselende waterstanden in de waterberging kan een deel van de berging afwisselend droog en nat worden. In deze omstandigheden worden nutrienten vastgelegd hetgeen gunstige is voor de waterkwaliteit.

Woningbouw Waterberging en oorvoer atuurontwikkeling

—

Woningbouw

Figuur 15: Gebiedsinrichting op basis van hoogteligging 16 van 20

4.2 Drooglegging, ontwateringsdiepte en afwatering Drooqleqinq: (het verschil tussen het oppervlaktewaterpeil en maaiveld; zie fiquur 13) In figuur 15 zijn de delen van de locatie weergegeven die het meest geschikt zijn voor woningbouw. In deze gebiedsdelen is het realiseren van voldoende drooglegging voor woningbouw geen groot probleem. De waterpeilen hoeven hiervoor in principe niet te warden aangepast.

ontwateringsdiepte: (het verschil tussen de grondwaterstand en het maaiveld; zie figuur 13) Het realiseren van een voldoende ontwateringsdiepte is daarentegen wel een uitdaging. Door de dekzandlaag stroomt het grondwater slechts langzaam af richting de watergangen. Hierdoor is de opbolling tussen de watergangen groot (zie figuur 13) en zijn grondwaterstanden tot aan maaiveld mogelijk. Dit is vooral een probleem waar de dekzandlaag dun is (zie figuur 5) en de afstand tot de dichtstbijzijnde watergang groot is. Een oplossing voor de hoge grondwaterstanden is het aanleggen van een intensief drainagesysteem. Hierdoor wordt de afstand die het grondwater horizontaal moet afleggen en daarmee de opbolling van het grondwater beperkt. Logische plekken voor drainage zijn de wegcunetten en ringdrains random de woningen. Door drainage zal het grondwater versneld warden afgevoerd zodat te hoge grondwaterstanden warden voorkomen. De grondwaterstand wordt verder verlaagd doordat in de nieuwe woonwijk minder regenwater kan infiltreren. Hierdoor vermindert de aanvulling van het grondwater en daalt de grondwaterstand. De effecten van een verlaging van de grondwaterstand warden beschreven in paragraaf 4.3. Een andere oplossing voor de hoge grondwaterstanden op de locatie is het bouwen zonder kruipruimte. Hiervoor is de ontwateringsdiepte ter plaatse van de woningen minder van belang.

De kruipruimte kan ten slotte niet vollopen met grondwater. Het bouwen zonder kruipruimte kan worden gecombineerd met isolatie van de vloer en mogelijk met een plaatfundering (op staal).

Afwaterinq De gemeente voert het regenwater liefst bovengronds af. Dat kan o.a. via goten langs de wegen. In dit geval zou kunnen warden overwogen am regenwater ondergronds af te voeren via ITriolen. Dit zijn met geotextiel omwikkelde, geperforeerde buizen. Door de perforatie kan regenwater bij cage grondwaterstanden in de bodem infiltreren en het grondwater aanvullen. Hierdoor wordt het uitzakken van de grondwaterstand in droge periode verminderd. In de winter wanneer de grondwaterstand hoog is wordt grondwater afgevoerd door het IT-riool. Het riool werkt dan als een drain. Tevens zorgt het IT-riool voor extra waterberging.

17 van 20

4.3 Effecten woningbouw buiten de locatie Effect woninobouw Om de locatie geschikt te maken voor bebouwing zal vooral in de winter de grondwaterstand moeten worden verlaagd. Dit zou mogelijk oak tot verlaging van de grondwaterstand buiten de locatie kunnen leiden. Zoals in paragraaf 2.5 is aangegeven is het grondwater op de locatie vrijwel gelsoleerd van zijn omgeving. Door de dikke en ondoorlatende potkleilaag kan het water niet infiltreren naar het diepe grondwater. Door het beperkte doorlaatvermogen van de zandlaag boven de potklei kan het grondwater slechts beperkt horizontaal stromen. In de praktijk betekent dit overal waar de dikte van de dekzandlaag minder dan 2 m is verlaging van de grondwaterstand niet verder reikt dat de meest nabij gelegen watergang. Verlaging van de grondwaterstand buiten de locatie is hier niet te verwachten. Daar waar de dekzandlaag dikker is dan 2 m zou het effect van de grondwaterstandsverlaging verder (tot buiten de locatie) kunnen reiken. Dat zou met name aan de zuidzijde van de locatie het geval kunnen zijn (zie figuur 5). Doordat de dikte van de dekzandlaag behoorlijk varieert en in delen oak weer minder dan 2 m dik is het gebied waar de grondwaterstand wordt verlaagd, over het algemeen beperkt zijn. Direct ten westen van de locatie ligt het Kleibos, onderdeel van het NatuurNetwerk Nederland (NNN).

Bij de aanleg van de Maatlanden is een kleibarriere aangelegd tussen weg en het Kleibos. Hierdoor wordt verlaging van de grondwaterstand in het Kleibos voorkomen. Oak het grondwater in het Kleibos is geIsoleerd van zijn omgeving door de dikke potkleilaag en het geringe doorlaatvermogen van de dekzandlaag. Dit is reden dat er in het Kleibos in de winterperiode zeer hoge grondwaterstanden voorkomen. Door de kleibarriere en het geringe doorlaatvermogen van de dekzandlaag in het Kleibos is verlaging van de grondwaterstand in het Kleibos uitgesloten.

Bronnerinp Bij de bouw op de locatie kan het noodzakelijk zijn de grondwaterstand tijdelijk te verlagen met een bronnering. Doordat het grondwater op de locatie min of meer geIsoleerd is zal het onttrekkingsdebiet zeer gering zijn. Oak het gebied waarin de grondwaterstand zal worden verlaagd is beperkt. Daar waar de dekzand laag dunner is dan 2 m zijn geen effecten buiten de locatie te verwachten (zie figuur 5). Daar waar de dekzandlaag dikker is dan 2 m kan voor alle zekerheid in droge periode het onttrokken water in de randsloot worden gepompt en het waterpeil worden opgezet. Hiermee wordt verlaging van de grondwaterstand buiten de locatie zoveel mogelijk gecompenseerd De potkleilaag is in principe niet zettingsgevoelig. In de boringen zijn naast potklei oak leem- en andere kleilagen aangetroffen. Deze lagen grotendeels boven de laagste grondwaterstand en zijn daardoor oak niet zettingsgevoelig meer. Door uitdroging en krimp kan echter toch zetting ontstaan.

18 van 20

5 Antwoorden onderzoeksvragen en aanbevelingen In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op de onderzoeksvragen en worden een aantal aanbevelingen gedaan. Antwoorden onderzoeksvracjen •

Is het van uit geohydrologisch oogpunt een geschikte locatie voor woningbouw? Geohydrologisch gezien is de locatie goed geschikt te maker voor woningbouw. Het realiseren van voldoende drooglegging is bij de huidige waterpeilen geen groot probleem. In de huidige situatie komen voor woningbouw te hoge grondwaterstanden voor.

•

Wat moet er gedaan worden am de locatie geschikt te maken? Om de grondwaterstand in de winter te verlagen kan drainage worden aangelegd random de woningen en in de wegcunetten. Tevens kan worden overwogen am te bouwen zonder kruipruimte.

•

Wat zijn de exteme effecten tijdens uitvoering van werkzaamheden en reguliere situatie? Het grondwater op de locatie is vrijwel geIsoleerd van zijn omgeving. Door de dikke en ondoorlatende potkleilaag kan het water niet infiltreren naar het diepe grondwater. Door het beperkte doorlaatvermogen van de zandlaag boven de potklei kan het grondwater slechts beperkt horizontaal stromen. Door de woningbouw wordt de grondwaterstand verlaagd. Bij de aanleg kan de grondwaterstand worden verlaagd door bronnering. Daar waar de dikte van de dekzandlaag minder dan 2 m bedraagt, zal een verlaging van de grondwaterstand niet verder reiken dat de dichtstbijzijnde watergang. Verlaging van de grondwaterstand buiten de locatie is hier niet te verwachten. Daar waar de dekzandlaag dikker is dan 2 m zou het effect van de grondwaterstandsverlaging tot buiten de locatie kunnen reiken. Dat zou vooral aan de zuidzijde van de locatie het geval kunnen zijn. Door de kleibarriere en het zeer geringe doorlaatvermogen van de dekzandlaag in het Kleibos is verlaging van de grondwaterstand in het Kleibos uitgesloten.

Aanbevolen wordt om: • de hoogtekaart te gebruiken als uitgangspunt voor de inrichting van de locatie. Dit betekent o.a. dat waterberging en natuurontwikkeling kan worden gerealiseerd in het laaggelegen middendeel van de locatie. In de avenge delen kunnen woningen worden gebouwd; waterberging te combineren met de doorvoer van water. Hierdoor wordt stagnatie van water • zoveel mogelijk voorkomen; • te kijken naar de mogelijkheden am IT-riolen toe te passen. Hiermee worden te hoge en te lage grondwaterstanden voorkomen. te kijken naar de mogelijkheden am te bouwen zonder kruipruimte. • bij bronneringen in gebieden met een dekzandlaag dikker dan 2 m, het onttrokken water te • lozen op de randsloten en het waterpeil hier tijdelijk op te zetten. Hiermee wordt eventuele verlaging van de grondwaterstand zoveel mogelijk gecompenseerd. de recent geplaatste peilbuizen in de komende periode te blijven monitoren. Hiermee wordt • een nog beter inzicht verkregen in de hoogte van de grondwaterstand op de locatie.

19 van 20

6 Gegevens en literatuur Bij het onderzoek is gebruik gemaakt van de volgende gegevens: • Boorgegevens en grondwaterstanden uit het onderzoek van MUG 2022 • Boorgegevens en ondergrondmodellen uit het Dinoloket • Hoogtekaart AHN3 • Bodemkaart Stiboka • Gegevens oppervlaktewaterhuishouding waterschap Noorderzijivest • Grondwaterstandgegevens gemeentelijke grondwatermeetnet (WarecoWaterData) • Geoportaal provincie Drenthe • Topotijdreis • Water en Ruimte — Noorderzijlvest Beleidsnotitie over de relatie tussen waterbeheer en ruimtelijke ontwikkeling 2014 • Gemeentelijk Water- en Rioieringsplan Gemeente Noordenveld 2022-2026

20 van 20

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=d70834f9-f00b-4635-a4ef-05541cf11df1