CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

6. Bijlage 3 Woonvisie Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

Oordeelsvormende vergadering 20 september 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Woonvisie gemeente Noordenveld3.009 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen Gemeente Noordenveld

23 november 2021 Eindrapport

DATUM

23 november 2021

TITEL

Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

ONDERTITEL

Eindrapport

OPDRACHTGEVER

Gemeente Noordenveld

AUTEUR(S)

Roosje van Leer Arjan Rottier

PROJECTNUMMER

1699.103

STATUS

Eindrapport

Inhoud 1

Inleiding

4

2

Huidige situatie en bewoning standplaatsen 2.1 Locaties en standplaatsen 2.2 Huidige bewoning 2.3 Wachtlijst, mutaties en wachttijd

6 6 7 8

3

Behoefte aan standplaatsen 3.1 Vraag op basis van enquête 3.2 Vraag op basis van leeftijdsopbouw huidige bewoners 3.3 Vrijkomend aanbod door natuurlijk verloop 3.4 Kwalitatieve vraag

9 9 9 10 10

4

Conclusies en aanbevelingen

11

1 Inleiding Aanleiding In de afgelopen periode is de aandacht voor woonwagenstandplaatsen toegenomen. Mede naar aanleiding van uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, het College voor de Rechten van de Mens en de Nationale Ombudsman heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in juli 2018 een nieuw beleidskader uitgebracht dat gemeenten handreikingen biedt voor de beleidsvorming rondom woonwagens. Dit nieuwe beleidskader verduidelijkt dat recht dient te worden gedaan aan de culturele identiteit die samenhangt met deze woonvorm. Uitgangspunt blijft dat huisvestingsbeleid een primaire verantwoordelijkheid van de gemeente is. Gemeenten dienen beleid voor woonwagens en standplaatsen vast te stellen als onderdeel van het volkshuisvestingsbeleid. Dit beleid dient voldoende rekening te houden met en ruimte te geven aan het woonwagenleven van woonwagenbewoners. Hiervoor is nodig dat de behoefte aan standplaatsen helder is, zodat gemeenten ervoor kunnen zorgen dat het aantal standplaatsen in een redelijke verhouding staat tot de daadwerkelijke vraag aan standplaatsen bij woonwagenbewoners. Het nieuwe beleidskader is één van de aanleidingen voor de gemeente Noordenveld om de behoefte aan standplaatsen in de eigen gemeente tegen het licht te houden.

De gemeente heeft op dit moment 20 standplaatsen voor woonwagens op haar grondgebied (5 aan de Klimopstraat in Norg en 15 op Berkenheuvel in Roderesch). In de afgelopen jaren zijn er geen standplaatsen toegevoegd. Bij de gemeente noch bij de corporaties zijn in de afgelopen periode signalen binnengekomen dat er behoefte is aan extra standplaatsen. In het licht van het nieuwe beleidskader wil de gemeente echter graag toetsen of het huidige aantal standplaatsen in de gemeente inderdaad volstaat voor de lokale behoefte. Daarom heeft de gemeente Companen gevraagd om onderzoek te doen naar het aantal benodigde standplaatsen in de gemeente Noordenveld, voor nu en in de nabije toekomst.

Vraagstelling en onderzoeksmethodiek De centrale vraagstelling in dit onderzoek luidt als volgt: Hoe groot is de behoefte aan woonwagenstandplaatsen in de gemeente Noordenveld? Om een antwoord te geven op de centrale onderzoeksvraag, is op basis van gegevens uit de Bevolkingsregistratie Personen (BRP) van de gemeente Noordenveld de huidige bevolkingsopbouw van woonwagenbewoners in beeld gebracht. Vervolgens is door middel van een enquête een behoeftepeiling uitgevoerd onder hoofdbewoners van woonwagens en hun partners, en onder inwonende familieleden (van 16 jaar en ouder) die momenteel in een woonwagen wonen. De vragenlijsten zijn in oktober 2021 persoonlijk afgeleverd aan alle mensen die op een standplaats in de gemeente wonen. Om ook mogelijk belangstellenden die nu niet op een standplaats in de gemeente wonen in de gelegenheid te stellen om hun behoefte aan een standplaats kenbaar te maken, werd in de begeleidende brief aangegeven dat iedereen die dat wilde, een vragenlijst kon aanvragen bij het onderzoeksbureau. Dit is ook mondeling toegelicht aan de huidige bewoners van de standplaatsen. Op deze manier is gepoogd om zoveel mogelijk mensen die mogelijk belangstelling hebben voor een standplaats in de gemeente (en contacten hebben met de huidige bewoners), te bereiken.

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

4

Respons In totaal zijn er 4 vragenlijsten ingevuld en geretourneerd. Uit de antwoorden blijkt dat één van de respondenten zowel een vragenlijst voor ‘inwonenden’ als een vragenlijst voor ‘hoofdbewoners’ heeft ingevuld; in praktijk gaat het dus om 3 respondenten. Er zijn geen vragenlijsten aangevraagd door mensen die nu niet op een woonwagenlocatie in Noordenveld wonen.

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

5

2 Huidige situatie en bewoning standplaatsen In dit hoofdstuk geven we een beschrijving van de huidige situatie en de bewoning van de standplaatsen in de gemeente Noordenveld.

2.1 Locaties en standplaatsen Binnen de gemeente Noordenveld zijn er op dit moment 20 standplaatsen voor woonwagens. Onderstaande tabel geeft de aantallen per locatie, en laat zien wie de eigenaar is van de standplaats en de hierop geplaatste woonwagens. Tabel 2.1: Gemeente Noordenveld. Huidige situatie standplaatsen en wagens Locatie Aantal plaatsen Eigendom standplaatsen Klimopstraat Norg 5 Actium Berkenheuvel Roderesch 15 Actium Totaal 20

Eigendom wagen Particulier Particulier

Bron: Gemeente Noordenveld, situatie per oktober 2021.

De woonwagenstandplaatsen in Noordenveld zijn in eigendom van Actium, die tevens verhuurder is. De wagens zijn in alle gevallen eigendom van de bewoners.

Aandeel woonwagenstandplaatsen op de woningvoorraad In opdracht van het ministerie van BZK heeft Companen in 2020 een inventarisatie uitgevoerd van het aantal standplaatsen in Nederlandse gemeenten. Hieruit blijkt dat het aandeel woonwagenstandplaatsen ten opzichte van het totaal aantal woningen in de gemeente sterk verschilt per gemeente en provincie. Onderstaande tabel toont aantal standplaatsen per 1.000 woningen in Noordenveld, in vergelijking met de situatie in de verschillende provincies. Tabel 2.2 Aantal standplaatsen per provincie, absoluut en t.o.v. de woningvoorraad* Omvang woningvoorraad Aantal standplaatsen* (CBS, 2020) Drenthe 376 223.251 Flevoland 52 172.227 Friesland 191 302.578 Gelderland 1.139 912.372 Groningen 180 282.047 Limburg 1.131 533.231 Noord-Brabant 1.751 1.140.611 Noord-Holland 1.213 1.348.750 Overijssel 546 510.296 Utrecht 631 585.924 Zeeland 230 187.611 Zuid-Holland 1.414 1.692.888 Nederland 8.854 7.891.786 Gemeente Noordenveld 20 14.655

Aantal standplaatsen per 1.000 woningen 1,7 0,3 0,6 1,2 0,6 2,1 1,5 0,9 1,1 1,1 1,2 0,8 1,1 1,4

* Gebaseerd op gegevens die door gemeenten, corporaties, overige organisaties en het Kadaster zijn aangeleverd (N=355). Companen, 2020

Volgens de inventarisatie telt Nederland ruim 8.850 standplaatsen voor woonwagens. Gemiddeld is er 1,1 standplaats per 1.000 woningen. In de gemeente Noordenveld ligt het aandeel standplaatsen ten opzichte van de woningvoorraad (1,4 per 1000 woningen) boven het landelijk gemiddelde. In vergelijking met het

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

6

gemiddelde in de provincie Drenthe (1,7 plaats per 1.000 woningen) ligt het aantal standplaatsen in Noordenveld lager.

2.2 Huidige bewoning Op de 20 standplaatsen die er zijn in Noordenveld, wonen in totaal 47 personen. In 7 gevallen wordt de standplaats bewoond door één persoon. Daarnaast zijn er 4 tweepersoonshuishoudens en 9 huishoudens van drie of meer personen. In onderstaande tabel zijn alle huishoudens ingedeeld naar leeftijd van de hoofdbewoner. Er is geen standplaats waar de hoofdbewoner jonger is dan 25 jaar. Tabel 2.3: Gemeente Noordenveld. Leeftijdsopbouw en huishoudsamenstelling hoofdbewoners, 1 oktober 2021 Leeftijd hoofdbewoner 1 persoonshuishoudens 2 persoonshuishoudens 3+ persoons op standplaats op standplaats huishoudens op standplaats Tot en met 24 jaar 25 - 49 jaar 3 1 7 50 - 64 jaar 1 1 2 65 - 74 jaar 1 2 75 - 84 jaar 2 Totaal 7 4 9 Bron: Gemeente Noordenveld, Basisregistratie Personen (BRP)

De groep woonwagenbewoners in Noordenveld kent een groter aandeel jonge kinderen (0 t/m 10 jaar) dan het gemiddelde in de gemeente, zo blijkt uit de volgende tabel. Tabel 2.4: Gemeente Noordenveld. Leeftijdsopbouw bewoners woonwagenstandplaatsen en totaal van gemeente, 1 mei 2021 Aantal bewoners op woonwagenstandplaatsen

Aandeel

Aandeel bewoners gemeente

8 2 2 0 11 9 4 4 2 5 47

17% 4% 4% 0% 23% 19% 9% 9% 4% 11% 100%

1% 6% 13% 15% 16% 12% 10% 7% 11% 9% 100%

0 t/m 10 jaar 11 t/m 15 jaar 16 t/m 20 jaar 21 t/m 25 jaar 26 t/m 35 jaar 36 t/m 45 jaar 46 t/m 55 jaar 56 t/m 65 jaar 66 t/m 75 jaar 75+ jaar Totaal Bron: Basisregistratie Personen (BRP) gemeente Noordenveld

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

7

2.3 Wachtlijst, mutaties en wachttijd Wachtlijst en toewijzing Woningcorporatie Actium hanteert geen aparte wachtlijst voor de standplaatsen. Als een standplaats vrijkomt, dan wordt deze via Thuiskompas toegewezen. Inschrijving als woningzoekende bij Thuiskompas is een vereiste om te kunnen reageren op een vrijkomende plaats. Toewijzing gebeurt op basis van de volgende voorrangsregels (op 1 staat degene die als eerste in aanmerking komt voor een vrijkomende plaats): 1. Ingeschreven woningzoekenden die wonen op dezelfde woonwagenlocatie, inclusief de inwonende kinderen; 2. Uitwonende kinderen van woonwagenbewoners, die niet langer op een woonwagenlocatie woonachtig zijn; 3. Woningzoekenden die wonen op een andere woonwagenlocatie van Actium; 4. Spijtoptanten (eerdere bewoners van een woonwagenlocatie), die willen terugkeren naar het wonen in een woonwagen; 5. Sloopurgenten; 6. Regulier woningzoekenden. Bij de toewijzing gelden de reguliere spelregels van Passend Toewijzen.

Mutaties en wachttijden Afgaande op de woonduur van de huidige bewoners van de twee woonwagenlocaties in Noordenveld, zijn er in de afgelopen jaren enkele mutaties geweest. Vanwege de overgang naar een nieuw woonruimteverdeelmodel is niet meer te achterhalen hoe lang de nieuwe huurders als woningzoekende ingeschreven hebben gestaan, voordat zij een standplaats kregen toegewezen. Het is daardoor ook niet mogelijk om een betrouwbaar beeld te geven van de gemiddelde wachttijd voor een woonwagenstandplaats in de gemeente, en dus ook niet om een vergelijking te maken tussen de gemiddelde wachttijd voor een woonwagenstandplaats en die van een gemiddelde sociale huurwoning in Noordenveld (dit wordt vaak gehanteerd als indicator voor een ‘redelijke wachttijd’). Tabel 2.5: Gemeente Noordenveld. Woonduur van huidige woonwagenbewoners Woonduur Klimopstraat Norg Berkenheuvel Roderesch hoofdbewoner 3-6 jaar 1 1 6-9 jaar 1 1 9-12 jaar 1 1 12-15 jaar 1 2 15 jaar of langer 1 10 Totaal 5 15

Totaal 2 2 2 3 11 20

Bron: Actium, november 2021

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

8

3 Behoefte aan standplaatsen 3.1 Vraag op basis van enquête In deze paragraaf gaan we in op de vraag naar standplaatsen vanuit de huidige groep woonwagenbewoners in de gemeente Noordenveld. De vragenlijst is ingevuld door 3 personen. 1 Geen van deze drie wil verhuizen; één van de respondenten zegt wel graag meer ruimte te willen in verband met de privacy van de kinderen. Mogelijk komt hier op een later moment wel een vraag naar een extra standplaats uit voort. Tabel 3.1 Wilt u verhuizen? Ja, naar een eigen / andere woonwagenstandplaats Ja, naar een stenen woning Misschien (wil meer ruimte i.v.m. privacy kinderen) Nee Weet niet / geen antwoord Totaal

Totaal 0 0 1 1 1 3

Bron: Enquête Woonwagenbehoefteonderzoek Noordenveld, 2021.

Er zijn geen vragenlijsten aangevraagd door mensen die nu niet op een woonwagenlocatie in Noordenveld wonen. Via de enquête is dus geen behoefte aan standplaatsen geconstateerd onder ‘overige belangstellenden’. De kenbaar gemaakte behoefte aan standplaatsen vanuit de enquête komt daarmee op 0 standplaatsen.

3.2 Vraag op basis van leeftijdsopbouw huidige bewoners De vragenlijst mocht worden ingevuld door hoofdbewoners en door inwonenden van 16 jaar en ouder. Vanuit deze groep is geen vraag naar extra standplaatsen naar voren gekomen voor de korte termijn. Om een inschatting te kunnen maken van de mogelijke vraag op de middellange termijn, kijken we ook naar het aantal jongere kinderen dat op dit moment op een standplaats in Noordenveld woont. Er wonen nu 12 kinderen in de leeftijd van 0 tot en met 20 jaar op een standplaats, waarvan 2 in de leeftijdscategorie 11 t/m 15 jaar en 2 in de leeftijdscategorie 16 t/m 20 jaar. Deze laatste groep heeft de mogelijkheid gehad om hun behoefte in de vragenlijst kenbaar te maken, maar dat niet gedaan. Toch kan het zijn dat deze mensen in de komende jaren behoefte krijgen aan een eigen standplaats. Als ook de jongere kinderen op termijn in een woonwagen in Noordenveld zouden willen wonen, dan leidt dat tot een aanvullende vraag naar standplaatsen binnen vijf en tien jaar. Het is uiteraard niet zeker dat al deze kinderen inderdaad in een woonwagen zullen willen wonen. We gaan daarom uit van een aanvullende behoefte van 1-2 standplaatsen voor de komende vijf jaar, en nog eens 1-2 op een termijn van vijf tot tien jaar.

1 Er zijn twee vragenlijsten voor inwonenden geretourneerd, maar één van de vragenlijsten is ingevuld door een

persoon die ook de vragenlijst voor hoofdbewoners heeft ingevuld. De antwoorden van deze persoon zijn meegenomen in paragraaf 3.2.

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

9

3.3 Vrijkomend aanbod door natuurlijk verloop Bij het bepalen van de woningbehoefte is het belangrijk om niet alleen te kijken naar de vraag naar standplaatsen, maar ook naar het eventueel vrijkomende aanbod. Bestaande woonwagenstandplaatsen komen beschikbaar bij vertrek of overlijden van bewoners. Op basis van de antwoorden in de enquête is het niet aannemelijk dat er de komende jaren standplaatsen vrij zullen komen als gevolg van een verhuizing. De huidige levensverwachting ligt in Nederland rond de 80 jaar. Op basis van de leeftijdsopbouw en huishoudensomvang (zie tabel 2.3) valt het wel te verwachten dat er op enig moment standplaatsen vrij komen door overlijden (of door verhuizing van bewoners op hoge leeftijd): er zijn immers twee alleenstaanden van 75 jaar of ouder. Naar schatting zal dit 1-2 standplaatsen betreffen in de komende 5-10 jaar.

3.4 Kwalitatieve vraag Op dit moment zijn alle standplaatsen eigendom van woningcorporatie Actium, die ze verhuurt aan de bewoners. Twee van de drie respondenten geven – ongevraagd - aan graag een standplaats te willen kopen. Mogelijk is dit een wens die breder leeft onder de bewoners. Een andere respondent geeft juist aan graag een nieuwe woonwagen te willen huren (op dit moment zijn alle wagens eigendom van de bewoner): ‘Dan wordt alles netter. Betere woonomstandigheden, en makkelijker te wisselen van bewoner. Het is hier een dikke rotzooi, vies en koud.’ Twee van de drie respondenten hebben antwoord gegeven op de vraag wat men belangrijk vindt aan of bij een woonwagenlocatie. Ruime standplaatsen, voldoende privacy, voldoende parkeergelegenheid en een schone omgeving scoren het hoogste. Tabel 3.2 Wat vindt u belangrijk aan of bij een woonwagenlocatie? (meerdere antwoorden mogelijk) Ruime standplaatsen Voldoende parkeergelegenheid Voldoende privacy Schone omgeving Locatie moet goed bereikbaar zijn Locatie moet vlakbij het centrum zijn Locatie moet in de buurt van voorzieningen zijn, zoals winkels of een huisartsenpost Gemeenschappelijk gebouw voor alle woonwagenbewoners (soort buurthuis) Voldoende / ruime bergingen Werkruimte op de locatie

Totaal 2 2 2 2 1 1 1 0 0 0

Bron: Enquête Woonwagenbehoefteonderzoek Noordenveld, 2021.

Op de vraag of men de voorkeur geeft aan een sanitaire unit in of buiten de wagen, zegt één respondent dit beide te willen, en één heeft een voorkeur voor inpandig sanitair. Eén respondent laat deze vraag onbeantwoord.

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

10

4 Conclusies en aanbevelingen •

• •

•

Er zijn bij de gemeente noch bij de corporaties in de afgelopen jaren signalen binnengekomen dat er behoefte is aan extra standplaatsen in de gemeente. In de afgelopen zes jaar zijn twee woonwagenstandplaatsen in de gemeente vrijgekomen. In de gemeente Noordenveld zijn er geen inwonenden van 16 jaar of ouder die aangeven belangstelling te hebben voor een standplaats in de gemeente Noordenveld. Er wonen op dit moment 4 kinderen tussen de 11 en 20 jaar op de woonwagenlocaties in Noordenveld. Afhankelijk van de keuze die deze kinderen maken om al dan niet in een woonwagen te willen wonen als ze volwassen zijn, kan er vanuit deze groep een additionele vraag ontstaan naar standplaatsen. Wij schatten deze in op 1-2 standplaatsen in de komende vijf jaar, en nog eens 1-2 plaatsen in de vijf jaar daarna. Deze vraag beschouwen we vooralsnog als een toekomstige woningvraag en niet als directe behoefte. Op basis van de huishoudensomvang en leeftijdsopbouw van de huidige groep bewoners is het de verwachting dat er door natuurlijk verloop 1 tot 2 standplaatsen vrijkomen op een termijn van 5 tot 10 jaar.

Onderstaande tabel geeft de directe behoefte aan standplaatsen in de gemeente Noordenveld weer, evenals de mogelijke behoefte op de middellange termijn. Tabel 4.1: Gemeente Noordenveld. Uitbreidingsbehoefte woonwagenstandplaatsen Vraag van inwonende kinderen en overige familieleden (16+) Vraag van overige belangstellenden Totale directe vraag voor komende vijf jaar

Vraag 0 0 0

Mogelijke (nu nog latente) vraag inwonenden in komende vijf jaar (nu 16-20 jr) Mogelijke toekomstige vraag inwonenden op termijn van 5-10 jaar (nu <16 jaar)

1-2 1-2

Verwachting vrijkomend aanbod door natuurlijk verloop in de komende 5 tot 10 jaar

1-2

Uitbreidingsopgave

0-1

Bron: Enquête Woonwagenbewoners Noordenveld, 2021.

Op basis van de kenbaar gemaakte behoefte aan standplaatsen en de huidige leeftijdsopbouw, waarbij we ook rekening houden met het verwachte natuurlijk verloop, is er op dit moment geen uitbreidingsopgave in de gemeente Noordenveld. Mogelijk ontstaat er in de komende jaren behoefte aan één extra standplaats in de gemeente.

Aanbevelingen voor vervolg • •

Op basis van dit onderzoek lijkt het niet nodig om op korte termijn het aantal standplaatsen in Noordenveld uit te breiden. Het strekt tot aanbeveling om in de komende jaren de toekomstige behoefte aan woonwagenstandplaatsen (lokaal en/of regionaal) te blijven monitoren. Dat kan door het instellen van een specifieke wachtlijst voor woonwagenstandplaatsen, al dan niet gekoppeld aan het regionaal woningverdeelsysteem. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is de communicatie: het is van belang dat het voor iedereen die behoefte heeft aan een standplaats duidelijk is waar zij hun behoefte kenbaar moeten maken en hoe het toewijzingsproces er uit ziet.

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

11

•

•

De huidige vraag naar woonwagenstandplaatsen is in beeld gebracht op basis van een vragenlijst onder woonwagenbewoners. Er is een kans dat mensen die wel op zoek zijn naar een woonwagenstandplaats, niet aan het onderzoek hebben deelgenomen. Dit versterkt de aanbeveling om een officiële wacht-/inschrijflijst voor woonwagenstandplaatsen op te stellen. Dit onderzoek geeft inzicht in de actuele vraag naar woonwagenstandplaatsen in de gemeente Noordenveld. Omdat de woningvraag zich doorgaans niet beperkt tot gemeentegrenzen, is het van belang ook de behoefte in de regio in beeld te hebben. Op deze manier kan in regionaal verband woonbeleid opgesteld -en afgestemd- worden om woonwagenbewoners te huisvesten.

1699.103 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen

12

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=91101383-a821-43b9-a24f-14ec58ddff51