6.4 Perspectiefschets 2022.pdf
Tekst van het document
Toelichting: Om jaarlijks een integrale afweging te kunnen ma ken tussen de beschikbare financiële middelen en de bestuurlijke ambities, is het van belang dat het financiële kader en de planning wordt bewaakt. Dit betreft niet alleen beleid met een structureel karakter, maar ook tijdelijke projecten met een incidenteel karakter. Omdat alle lasten en baten in de meerjarenbegroting worden opgenomen, dient bij een gewijzigde planning en/of financiële uitgangspunten te worden gerapporteerd en de begroting hier al dan niet op aangepast te worden. Voor beleid met een incidenteel karakter, waarvoor incidentele middelen beschikbaar zijn gesteld, worden eventuele voordelen of nadelen gerapporteerd in het jaarverslag. De middelen vallen vrij in het begrotingsresultaat. Onder een incidenteel karakter verstaan wij beleid dat zich gedurende maximaal het in een begroting gepresenteerde meerjarenperspectief voordoet. Het betreft hier nadrukkelijk eenmalige zaken. Deze beleidslijn draagt er aan bij dat u als raad vanuit uw kaderstellende rol een nieuwe afweging kan maken.
41
Uitgangspunt 7: Heffingen en leges zijn in principe kostendekkend. Toelichting: In de Kaderbrief zijn uitgangspunten geformuleerd ten behoeve van de heffingen en leges. Een nader onderzoek naar de hoogte van de leges is aan te bevelen. Dekkingspercentages van de leges ten aanzien van de titels 1 tot en met 3 zijn resp. 79%, 79% en 43%. Het verschil tussen de lasten en de baten bedraagt € 240.000 (bron: jaarrekening 2020). Het dekkingspercentage van de lijkbezorgingsrechten bedraagt 53%, in euro’s € 180.000 (bron jaarrekening 2020) Uitgangspunt 8: Het systeem van de vrijvallende kapitaallasten waarbij de vrijkomende middelen worden ingezet voor nieuwe of vervangingsinvesteringen zetten we onverminderd voort. Toelichting: Het is beleidsmatig de ruggengraat voor een gezond investeringsklimaat. Aantasting hiervan leidt op termijn onherroepelijk tot een gebrek aan dekkingsmogelijkheden. Uitgangspunt 9: Werken met voorbereidingskredieten of een algemeen voorbereidingskrediet. Toelichting: Werken met voorbereidingskredieten om de huidige situatie van jarenlang kredieten meeslepen wordt “voorkomen”. Met andere woorden geen plan, geen geld (behalve een voorbereidingskrediet) Uitgangspunt 10: Herintroduceren van een slotwijziging.
Toelichting Vanwege de noodzaak van begrotingsrechtmatigheid biedt het college de raad ter vaststelling een extra begrotingswijziging aan in de vorm van een slotwijziging. Volgens de Financiële verordening door u vastgesteld in 2018 informeert het college de raad door mi ddel van twee tussentijdse rapportages over de realisatie van de begroting van de gemeente over het lopende boekjaar. Daarnaast zou ervoor gekozen kunnen worden om overschrijdingen van meer dan € 100.000 los van de bestaande rapportages aan de raad te meld en. Jaarlijks wordt dit nu bij de jaarrekening opgenomen (begrotingsrechtmatigheid). Op grond van artikel 192 in de Gemeentewet is het tot uiterlijk het einde van het begrotingsjaar mogelijk om de begroting te wijzigen. Spelregels onder- en overschrijdingen/ontwikkelen nieuw beleid Tenslotte nog een aantal spelregels die als leidraad dienen met betrekking tot de wijze waarop met onder- en overschrijdingen om kan worden gegaan alsmede een spelregel met betrekking tot het ontwikkelen van nieuw beleid. Uitgangspunt 11: Omgaan met onder- en overschrijdingen: •
(dreigende) overschrijdingen tijdig melden;
42
•
zelf compensatie zoeken voor overschrijdingen per portefeuillehouder ;
• onderschrijdingen en aanbestedingsvoordelen niet opsouperen . Toelichting: Uiteraard blijven de twee Trimesterrapportages leidend voor de informatievoorziening college en raad. Er kunnen zich echter omstandigheden voordoen waarbij het raadzaam is ontwikkelingen eerder te melden. Uitgangspunt 12: Ontwikkelen bewustzijn financiële kaders bij nieuw beleid in het kort geformuleerd: •
plannen maken - geen geld > niet doen;
• eerst geld - dan plannen maken > wel doen. Toelichting: spreekt verder voor zich. Te veel en te vaak zien we dat met name investeringsbudgetten worden aangevraagd waar geen informatie is aangegeven over de realiseerbaarheid van de investering in tijd en capaciteit. Dit leidt jaarlijks tot veel overloopbudgetten. Door aan de voorkant meer te toetsen op haarbaarheid in tijd en capaciteit kunnen we dit beter beheersen. Stabiele en beheersbare vermogenspositie Om een stabiele en beheersbare Vermogenspositie te krijgen is het noodzakelijk een aantal uitgangspunten af te spreken Uitgangspunt 13: a. Onze solvabiliteit beweegt zich meerjarig binnen een bandbreedte van 25% - 30%; b. Indien de solvabiliteit door de bandbreedte gaat, doet het college voorstellen bij de Kaderbrief of uiterlijk met de Programmabegroting om de solvabiliteit binnen de bandbreedte te brengen of te houden; c. De overige vijf financiële kengetallen hebben als streefwaarde categorie A. Toelichting: Zoals eerder is omschreven, verstaan wij onder een gezonde financiële positie onder andere het evenwicht in de meerjarenbegroting en een stabiele en beheersbare vermogenspositie. Een stabiele en beheersbare vermogenspositie komt onder andere aan de hand van de financiële kengetallen en signaleringswaarden van de provincie tot uitdrukking.
De provincie hanteert de volgende signaleringswaarden voor de financiële kengetallen, waarbij de drie categorieën als volgt worden geduid: •
categorie A: het minst risicovol;
•
categorie B: gemiddeld risico;
•
categorie C: het meest risicovol.
43
De gemeente Noordenveld scoort op dit moment als volgt (bron: jaarrekening 2020 )
Alle provincies hanteren deze signaleringswaarden. De waarden in deze categorieën zijn echter geen landelijke normen in de zin van harde eisen, aangezien de gewenste hoogte van de kengetallen afhankelijk is van de lokale situatie. Aan het niet voldoen van de signaleringswaarden zijn geen consequenties verbonden. De solvabiliteit is het percentage het eigen vermogen (algemene reserves en bestemmingsreserves) ten opzichte van het totale vermogen. De hoogte van de solvabiliteitsratio is niet verplicht voor geschreven vanuit wet- of regelgeving. Wel vindt er monitoring op plaats als één van de verplicht voorgeschreven financiële kengetallen op grond van het BBV. De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin wij in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe groter de weerbaarheid. De mate van weerbaarheid geeft in combinatie met de andere vijf financiële kengetallen een indicatie over de financiële positie van onze gemeente. Ten aanzien van de solvabiliteit leggen wij met name de relatie met de ratio in de paragraaf risicomanagement en weerstandsvermogen in onze planning - & control producten. Onze algemene reserve en bestemmingsreserves hebben als doel eventuele risico’s en toekomstige uitgaven af te dekken. Onze solvabiliteitsratio dient van zodanig volume te zijn dat wij in staat zijn toekomstige risico’s af te dekken.
Het aanvullen van het eigen vermogen tot 50% of meer van ons totale vermogen geeft wellicht ‘groen licht’ in de signaleringswaarden van de provincie, maar is geen doel op zich. Een gezonde balans tussen eigen reserves en langlopende leningen is van belang om de afhankelijkheid van de renteontwikkelingen in de kapitaalmarkt te beperken. Een relatief hoog percentage langlopende leningen betekent namelijk dat wij een hoog risico lopen op renteschommelingen, die een effect hebben op de structurele begrotingsruimte. Het bepalen van een bandbreedte voor de solvabiliteit geeft richting voor uw raad en ons college bij het maken van keuzes en het doen v an voorstellen in het financieel meerjarenperspectief. Het bepalen van een bandbreedte blijft arbitrair maar kan wel richting worden gegeven aan de hand van onze ratio weerstandsvermogen en onze wens om in beperkte mate afhankelijk te zijn van renteschomme lingen op de kapitaalmarkt. In het bedrijfsleven c.q. profitsector en de bancaire sector speelt de solvabiliteit een grotere rol dan bij overheidsinstanties. Bijvoorbeeld in financieringsvraagstukken wordt in het bedrijfsleven door banken de solvabiliteit beoordeeld en betrokken bij de afweging rondom het verstrekken van leningen. De solvabiliteit zegt immers iets over de mate waarin een bedrijf in staat is om tegenvallers met eigen middelen op te vangen.
Voor overheidsinstanties is dit niet aan de orde; zij bankieren bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Het rijk speelt als 44
achtervang een rol vanuit artikel 12 van de financiële verhoudingswet (Fvw). Dit is aan de orde bij langdurige financiële tekorten. Mede vanwege dit wetsartikel speelt bij het aangaan van geldleningen de solvabiliteit geen rol voor een bank. In het bedrijfsleven wordt een solvabiliteit van 25% tot 40% als vrij gangbaar beschouwd. Van onze verbonden partijen vragen wij een minimale solvabiliteit van 30%. Gezien bovenstaande achtergronden en overwegingen, stellen wij als ondergrens voor onze solvabiliteit een percentage van 25% en als bovengrens 30% voor. Uitgangspunt 14: a. Wij continueren de structurele toevoegingen aan de algemene reserve. b. Wij berekenen jaarlijks bij de Programmabegroting in welke mate de structurele toevoegingen effect hebben op de solvabiliteit. c. Afhankelijk van de omvang van onze solvabiliteitsratio doen wij voorstellen voor de inzet van de structurele toevoegingen. Toelichting: Vanaf de begroting 2021 is besloten om structureel een bedrag toe te voegen aan de algemene reserve. Wij stellen voor deze structurele toevoegingen te continueren en hiermee de vermogenspositie verder te versterken. Jaarlijks zullen wij bij de samen stelling van de Programmabegroting toetsen of de solvabiliteit binnen de gewenste bandbreedte van ons bovenstaande uitgangspunt beweegt. Daarbij betrekken wij de structurele toevoegingen aan de algemene reserve.
Binnen het totaal van de begroting dienen de betreffende toevoegingen passend te zijn. Indien de solvabiliteit binnen de bandbreedte beweegt, is er ruimte voor nieuw beleid. Hierbij dienen de uitgangspunten rondom nieuw beleid in ogenschouw te worden genomen. Uitgangspunt 15: Het rentevoordeel als gevolg van herziening leningenportefeuille vanaf de begroting 2023 structureel toevoegen aan de algemene reserve. Toelichting: Herziening van leningenportefeuille geeft zeker in de eerste jaren een voordeel in de begroting. Dit voordeel kan worden ingezet om de algemene reserve verder te verstrekken. Uitgangspunt 16: Er komt een relatie tussen het ambitieniveau en de belastingdruk . Toelichting: De verhouding tussen het ambitieniveau en de belastingdruk is uit balans. Hierdoor is de begroting amper sluitend te maken en daalt onze algemene reserve. Deze situatie is niet langer vol te houden. Dit betekent dat het ambitieniveau moet worden bijgesteld of de belastingen worden verhoogd.
45