6.4 Perspectiefschets 2022.pdf
Tekst van het document
PERSPECTIEFSCHETS 2022
Inhoudsopgave 1.
Inleiding ...................................................................................................................................... 3
2.
Ontwikkelingen Meerjaren UitvoeringsProgramma (MUP) .................................................. 4
3.
Proces Programmabegroting 2022 ......................................................................................... 5 Uitkomsten gesprekken voorjaar 2021 ............................................................................................... 5 Proces naar de Programmabegroting 2022 ....................................................................................... 5
4.
COVID-19 ................................................................................................................................... 5
5.
Financiële situatie per 1 mei 2021 .......................................................................................... 6 Vermogenspositie per eind 2020 ........................................................................................................ 6 Beeld vanuit de exploitatie ................................................................................................................. 7
6.
Meicirculaire 2021 ..................................................................................................................... 8 Gemeentefonds .................................................................................................................................. 8
7.
Voorstellen Perspectiefschets 2022 ..................................................................................... 10
8.
Overige ontwikkelingen .......................................................................................................... 23 Sociaal domein ................................................................................................................................. 23 Mogelijke toekomstige risico’s .......................................................................................................... 23
9.
Financiële strategie ................................................................................................................. 23
10.
Mogelijkheden tot heroverweging ......................................................................................... 24
Bijlagen ................................................................................................................................................. 32
2
1. Inleiding Evenals vorig jaar verschijnt er geen Perspectiefnota. Daar waar we vorig jaar nog spraken over een zomerbrief bieden wij u hierbij een Perspectiefschets aan. In deze Perspectiefschets informeren wij u over de laatste stand van zaken zoals we die nu, bij alle onzekerheden, in kaart kunnen brengen. De komende maanden gaan we aan de slag met de voorbereidingen voor de Programmabegroting voor 2022 en het meerjarenperspectief. Wij zullen u via tussenstappen zo goed mogelijk informeren en betrekken bij de voorbereidingen daarvan. Wij beseffen ons dat u de verantwoordelijkheid heeft om een begroting 2022 vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Anderzijds merken we op dat de begroting 2022 de laatste is in de huidige bestuursperiode en willen wij met name ruimte laten aan de in 2022 nieuw gekozen volksvertegenwoordiging om meer principiële keuzes te maken als het gaat om heroverweging van beleid. Ambities versus mogelijkheden. Vandaar dat wij voor de korte termijn (begroting 2022) komen met een concrete set aan mogelijkheden om deze sluitend te maken en past ons terughoudendheid daar waar het gaat om de middellange en lange termijn. Toch willen wij u een perspectief schetsen voor de volgende bestuursperiode. Een van de doelstellingen daarbij is om te groeien naar houdbare gemeentelijke financiën.
Daarin worden we gesteund door de provinciale toezichthouder, die gemeentelijk overheden waarschuwt voor “opschuivende perspectieven” Voor Noordenveld betekent dit dat indien de begroting 2022 niet structureel en reëel in evenwicht is, tenminste de jaarschijven 2023 tot en met 2025 dat wél moeten zijn om opnieuw voor repressief toezicht in aanmerking te komen. Dit alles vanuit een perspectief die toch somberder is dan vorig jaar en zoals het er nu uitziet een duidelijk andere dan toen u als raad en wij als college aantraden in deze bestuurs periode. De reservepositie is verder verslechterd, ons weerstandsvermogen is fors gedaald en in theorie nog net voldoende om weerstand te kunnen bieden voor de gesignaleerde risico’s. Het stoplicht voor de solvabiliteitsratio is inmiddels op rood gesprongen. Veel is nog onduidelijk: De gevolgen van Corona, de herijking van het gemeentefonds , ontwikkelingen in het Sociaal Domein, de bekostiging van duurzaamheid / energietransitie en klimaat, et cetera. De meicirculaire is eind mei bekend gemaakt. De uitkomsten hebben we meegenomen in deze schets. De Perspectiefschets komt zoals gemeld in de plaats van de Perspectiefnota 2022 en is als zodanig een instrument dat niet is opgenomen in de P&C cyclus zoals deze is vastgesteld in de verordening artikel 212 van de Gemeentewet.
Wij hebben een indeling gekozen waarvan wij van mening zijn dat deze het meeste recht doet aan de functie van deze Perspectiefschets. In hoofdstuk 2 staan wij stil bij de ontwikkelingen van het MUP. Wat is er de afgelopen jaren inmiddels gerealiseerd. In hoofdstuk 3 gaan we in op de aanpak van het proces en inhoudelijke begroting 2022. Hoofdstuk 4 gaat over de coronacrisis: de impact en hoe gaan we daar mee om. In hoofdstuk 5 gaan we in op de huidige financiële situatie inclusief de ontwikkeling van het vermogen. Daarbij betrekken we ook de beschikbare structurele en incidentele budgetten van dit jaar en voorgaande jaren. In hoofdstuk 6 schetsen we de ontwikkelingen rond de meicirculaire 2021. In hoofdstuk 7 gaan we in op de 3
prioriteiten voor 2022. In hoofdstuk 8 bespreken we overige ontwikkelinge n. Hoofdstuk 9 gaat in op de te hanteren financiële strategie. In hoofdstuk 10 gaat het om concrete voorstellen aan uw raad ter heroverweging. We hopen dat deze schets voldoet aan uw verwachtingen. Wij hopen dat we de 7 e juli aanstaande de inhoudelijke behandeling verder kunnen vervolgen. Zonder besluitvorming m et betrekking tot de schets maar wel met de mogelijkheden om moties et cetera in te kunnen dienen. De denkrichting die wij van u meekrijgen zullen wij vervolgens gebruiken voor de begroting 2022 en het meerjarenperspectief 2023 tot en met 2025.
2. Ontwikkelingen Meerjaren UitvoeringsProgramma (MUP) Medio 2018 is het college samen met de raad gestart met een ambitieus college -, raadsakkoord. We zijn eerst gezamenlijk (bestuurlijk en ambtelijk) gestart met de uitwerking van de ambities in het Meerjarig UitvoeringsProgramma (MUP ). Vervolgens zijn we de afgelopen jaren met veel inzet en toewijding aan de slag gegaan met de daadwerkelijke invulling van deze 36 ambities. Veel onderwerpen zijn al gerealiseerd of in gang gezet, zoals de uitvoering duurzame wijkvernieuwing in Roderwolde en Norg-West, de realisatie van de basisschool in Veenhuizen: SWS KC Speel en Leer, de uitvoering van de lokale inclusie agenda (winnaar global goals), toegankelijke stemlokalen, GO Noordenveld, Dorpsplan Peize (trekker Dorpsbelangen Peize), de uitvoering van Vitale Vakantie Parken (permanente bewoning de Tip ver gevorderd), meldpunt openbare ruimte (knelpuntenregister verkeer en vervoer), vernieuwde HUB in Roden (HOV), het live kunnen meekijken v an raadsvergaderingen de vernieuwde website en een integrale preventieve gezondheidsagenda .
Aan een aantal ambities wordt nog hard gewerkt, denk hierbij aan de realisatie van het nieuwe brengstation / nieuwe gemeentewerf, herinrichting Heerestraat/Wilhelminastraat, woningbouw Oosterveld (Norg), de nieuwbouw van de Marke , woningbouw Oosterveld, Peize Zuid, Vrije tijdsboulevard, diverse inbreidingslocaties, et cetera. Ondanks alle inspanningen zijn een aantal ambities helaas wat lastiger om te realisere n. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de realisatie van de verschillende mountainbikeroutes, de vorming van een jongerengroep / jeugdraad. Daarnaast is er, gezien de financiële situatie en prioriteiten, voor gekozen om geen invulling te geven aan de agenda buitengebied. Al met al kijken we met gepaste trots terug op de zaken die we gerealiseerd hebben en zetten we ons de resterende bestuursperiode maximaal in om de ambities die we gezamenlijk prioriteit geven alsnog te verwezenlijken. Als bijlage 1 treft u de laatste stand van zaken van alle 36 MUP ambities aan .
4
3. Proces Programmabegroting 2022 Uitkomsten gesprekken voorjaar 2021 De wijze waarop we in 2020 de voorbereidingen voor de begroting 2021 heb ben aangepakt is ons goed bevallen. We hebben door meer het gesprek aan te gaan, de planning en control cyclus “van het papier af” proberen te halen. We hebben die werkwijze ook weer gehanteerd in de aanloop naar de eerste Trimesterrapportage, deze Perspectiefschets en in het verlengde daarvan de Programmabegroting 2022. Daarvoor hebben we het volgende gedaan. We hebben de budgettenactie uit 2020 herhaald. Daarbij hebben we alle budgetten, investeringskredieten en eenmalige budgetten 2021 doorlopen. We heb ben gekeken naar verlaging van budgetten en de planning van de investeringen opnieuw tegen het licht gehouden en geactualiseerd. Ook de eenmalige budgetten zijn nog eens kritisch bekeken. De uitkomsten daarvan hebben we verwerkt in de eerste Trimesterrapportage. Daar waar de opbrengsten een structureel karakter hebben verwerken we deze in de primitieve begroting 2022. Proces naar de Programmabegroting 2022 Deze Perspectiefschets zal worden besproken in de raadsvergadering van 7 juli. De dan door u vast te stellen prioriteiten (onder meer de voorstellen “drie o's”) nemen we mee in de begrotingsopzet 2022-2025. De begroting 2020-2025 zal worden besproken in de raadsvergadering van 8 november. Planning op hoofdlijnen: -
7 juli: behandeling van de Perspectiefschets in de raadsvergadering. Mogelijkheid voor de raad tot het doen van richtinggevende uitspraken bij de opzet van de begroting;
-
20 oktober: begroting 2022-2025 ter inspraak;
-
8 november: vaststellen begroting 2022-2025 in besluitvormende raad.
Tegelijk met bovenstaande planning vindt de implementatie van onze nieuwe financiële applicatie LIAS plaats. Deze applicatie maakt het mogelijk om de begroting en andere (financiële) documenten via onze website te ontsluiten en op deze manier zichtbaar te maken voor u als raad, maar ook voor onze inwoners. De Programmabegroting 2022 zal het eerste document zijn dat via onze website inzichtelijk is. De mogelijkheid voor een fysiek (geprint) document blijft voorlopig bestaan, maar voor de lange termijn heeft de organisatie het streven ook op dit gebied te digitaliseren. Op een later moment wordt u hier verder in meegenomen.
4. COVID-19 Het is nog onbekend wat de financiële effecten van de coronacrisis zijn voor de gemeente Noordenveld op de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023 -2025. Wij hanteren het uitgangspunt dat het rijk de financiële gevolgen van de coronacrisis (grotendeels) compenseert. We zullen de eventuele werkelijke financiële gevolgen opnemen in de Trimesterrapportages. Wel zullen wij in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bij benadering een inschatting maken welke risico’s de gemeente loopt. Daarom houden wij in de begroting en de meerjarenraming geen rekening met de coronacrisis en ramen wij de financiële gevolgen van de coronacrisis budgettair neutraal. Met de 5
uitvoering van de verschillende wetten en regelingen in het sociaal domein zoals schuldhulp, de Bijstand voor zelfstandigen (Bbz), de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wmo hebben we een goede basis om inwoners en ondernemers de juiste ondersteuning te geven.
5. Financiële situatie per 1 mei 2021 Vermogenspositie per eind 2020 Inleiding Op 22 september 2020 hebben wij het eindrapport van de werkgroep versterking eigen vermogen vastgesteld. In het eindrapport van deze werkgroep zijn voorstellen gedaan over de minimale omvang van het eigen vermogen en in het bijzonder de algemene reserve en om het eigen vermogen verder te versterken. Afgesproken is om bij de Perspectiefnota (nu: Perspectiefschets) 2022 de omvang van de algemene reserve te bezien. Onze solvabiliteitsratio De mate waarin we in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen is in het afgelopen jaar gedaald van 21% naar 19%. Dit percentage is de verhouding tussen ons eigen en vreemde vermogen. Voor elke € 100 schuld hebben we nu nog € 19 eigen vermogen, waar dat in 2019 nog € 21 was. Onze solvabiliteitsratio is dus afgenomen. De signaalwaarde is hierdoor versprongen van oranje naar rood (>50% is groen; tussen 50% en 20% oranje en <20% is rood), er moet actie worden ondernomen om dit om te buigen. Anticyclisch budgetteren Wij vinden het belangrijk om een verhouding tussen ons eigen en vreemde vermogen na te streven van 25% tot 30%, ook om toenemende risico’s binnen bijvoorbeeld het sociaal domein het hoofd te kunnen bieden.
Dit kunnen we doen door, als het economisch gezien mee zit (hoogconjunctuur), te gaan sparen (door bijvoorbeeld begrotingsruimte niet in te zetten voor uitgaven, onze solvabiliteit stijgt daardoor). Dit geeft ons wat extra ruimte om bij een tegenvallende economie (laagconjunctuur) vanuit onze reserve middelen in te zetten (waardoor onze solvabiliteit weer afneemt). Dit noemen we anticyclisch budgetteren. Ons streefcijfer van een solvabiliteitsratio van minimaal 25% betekent een toename van ons eigen vermogen met € 6,6 miljoen tot een bedrag van € 25,5 miljoen. Die 6,6 miljoen euro zullen we dan dus moeten (be)sparen. In het advies van de werkgroep eigen vermogen is geadviseerd om een plus van € 5,6 miljoen na te streven, waaraan we dan dus ruim voldoen. Bij een solvabiliteitsratio van 30% zouden we € 12,1 miljoen moeten aanvullen/(be)sparen bij het eigen vermogen tot een bedrag van € 31 miljoen. De verhoging van onze solvabiliteitsratio naar minimaal 25% willen we bereiken door: -
een herziening van onze bestemmingsreserves. De werkgroep heeft u hiervoor in de zomer van 2020 voorstellen gedaan. Elke uitgave ten laste van een bestemmingsreserve verlaagt ons eigen vermogen;
-
nieuw beleid alleen te bekostigen vanuit de reguliere begrotingsruimte, niet vanuit onze reservepositie;
-
jaarlijks beschikbare begrotingsruimte toe te voegen aan het eigen vermogen.
6
Herstructurering leningenportefeuille In het najaar van 2020 is het idee ontstaan om onze leningenportefeuille te herzien in overleg met onze huisbankier BNG. Lagere rentelasten dragen meteen positief bij aan onze verhouding eigen en vreemd vermogen. Doordat we bij deze herfinanciering wel met een administratieve boete moeten rekenen, stijgt onze totale schuldpositie in eerste instantie echter wel enigszins. De solvabiliteitratio komt dan uit op 16,9% (de te verrekenen boete tellen we op bij onze schuld waarover we rente betalen en moeten aflossen). Vrij snel daarna echter, al in 2025, is onze ratio gestegen naar 20,5%. Onder verder gelijkblijvende omstandigheden groeien we daarna vlot door naar de nagestreefde 25%, doordat we jaarlijks een extra storting van € 1 miljoen doen in ons eigen vermogen. Indien we in de tussentijd ook nog de winsten uit de grondexploitatie toevoegen aan onze reserves kunnen we de verlangde 25% nog eerder bereiken. Besturen is keuzes maken Bij toekomstige keuzes dienen we rekening te houden met bovengenoemde ambities. Uiteraard kunnen we bewuste keuzes maken die haaks staan op deze doelstellingen. Dat hoeft niet erg te zijn, zolang we maar op de langere termijn onze ambitie met betrekking tot onze solvabiliteit in acht nemen en dit aspect meenemen in de besluitvorming.
Bij onze keuzes laten we ons leiden door de uitgangspunten zoals deze staan opgesomd in bijlage 2 ‘Uitgangspunten financieel beleid’ Advies Als norm voor onze solvabiliteit met betrekking tot de omvang van het eigen vermogen gaan we een bandbreedte 25%-30% hanteren. Hierbij trachten we om in periode van hoogconjunctuur een hoger solvabiliteitsratio na te streven, zodat bij laagconjunctuur en/of bijzondere omstandigheden extra middelen beschikbaar zijn. Beeld vanuit de exploitatie Structurele budgetten In het voorjaar zijn wij, evenals vorig jaar, kritisch door de structurele budgetten heen gelopen. De besparingen die zijn gevonden voor 2021 zijn verwerkt in de 1 e Trimesterrapportage 2021. Besparingen vanaf het begrotingsjaar 2022 worden verwerkt in het saldo waarmee de begroting 2022 wordt aangeboden. In het najaar herhalen wij deze actie. Eenmalige budgetten en investeringsbudgetten In de gesprekken van het voorjaar is niet alleen kritisch gekeken naar onze structurele budgetten, maar ook naar onze eenmalige budgetten en investeringsbudgetten. De besparingen die zijn gevonden voor 2021 zijn verwerkt in de 1 e Trimesterrapportage 2021. Deze besparingen hebben geen impact op de begroting 2022. In het najaar herhalen wij de genoemde actie.
7
6. Meicirculaire 2021 Gemeentefonds De meicirculaire is doorgerekend en geeft het volgende beeld in totalen. (x 1.000)
Begroot 2021
Gepresenteerd effect Septembercirculaire 2020 (excl. invloed hek sd)
Meerjaren 2022
Meerjaren 2023
Meerjaren 2024
Meerjaren 2025
410
259
193
278
377
Effect Meicirculaire 2021 (excl. invloed hek sd)
1.344
849
723
531
440
Totaaleffect (+ is een voordeel)
1.754
1.108
916
809
817
Effect sociaal domein (incl. extra middelen Jeugdhulp 2021 € 438 mln)
1.053
627
567
534
537
Effect integratie-uitkering Participatie
207
176
152
148
138
Effect vrije begrotingsruimte (+ is een voordeel)
495
305
197
127
143
Daarnaast zijn de corona-compensatiemiddelen en nieuwe decentralisatiebudgetten buiten het effect op de begrotingsruimte gehouden. Voor de onderstaande bedragen geldt dat hiervoor in de begroting naar verwachting nog budgetten worden aangemaakt. Reserveringen
2021
2022
2023
2024
2025
Coronacompensatie
644
0
0
0
0
Decentralisatie-uitkeringen
279
14
6
6
0
Totaal
923
14
6
6
0
Deze bedragen in het gemeentefonds zijn opgebouwd uit plussen en minnen. In het beslag van de decentralisatie-uitkeringen zijn onder meer budgetten voor jeugdzorg en kerkenvisies opgenomen. Het geheel levert voor de gemeente Noordenveld in 2021 een signifi cante stijging op, maar meerjarig gaat het om een beperkte stijging, waardoor de financiële ruimte voor de komende jaren onvoldoende verbetert. Algemene uitkering uit het gemeentefonds Het belangrijkste onderwerp in de Meicirculaire is dat een incidentel e compensatie 2021 voor de extra kosten jeugdzorg van € 493 miljoen is aangekondigd. Hiervan is € 438 miljoen daadwerkelijk al verwerkt. Effect Noordenveld: € 718.000. Het resterende deel komt beschikbaar bij de Septembercirculaire 2021 en is bedoeld voor regionale coördinatie en landelijke informatievoorziening. Tegenover de hogere inkomsten staan wel hogere uitgaven. Zoals inspanningen verrichten om wachtlijsten terug te dringen. Het kabinet stelt voor 2022 € 1,3 miljard extra beschikbaar aan gemeenten t er compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Dat komt bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen voor dat jaar. Daarnaast gaan gemeenten maatregelen uitvoeren waarmee in 2022 € 214 miljoen wordt bespaard op de jeugdzorguitgaven. Dit is een gevolg van ee n door de VNG opgestarte arbitragezaak om de tekorten in de jeugdzorg op te lossen.
De extra middelen zijn echter nog niet opgenomen in het gemeentefonds. Onduidelijk is dan ook wanneer en in welke vorm deze naar de gemeente komen. Over de verwerking van h et resultaat van de arbitrage zijn de provinciale toezichthouders nog in overleg met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de VNG. De komende periode zal duidelijkheid moeten brengen of en zo ja hoe gemeenten de extra middelen jeugdzorg mogen ramen voor de jaren 20232025. Eventuele afspraken zullen een vorm van bestuurlijke bevestiging nodig hebben. Zodra hier meer over bekend is wordt dit gecommuniceerd met de gemeenten.
8
In de Meicirculaire 2019 is een richtlijn opgenomen over hoe gemeenten in hun meerjarenraming met de onzekerheid over de tekorten bij de jeugdzorg om kunnen omgaan. Voor de jaren na 2021 kan door de gemeente een stelpost ‘Uitkomst onderzoek jeugdzorg’ geraamd worden: per gemeente naar rato van € 300 miljo en. Deze richtlijn is onverminderd van kracht, ook nu de meerjarenraming van gemeenten zich met ingang van de begroting 2022 uitstrekt tot en met het jaar 2025. In de meerjarenbegroting 2022 -2025 nemen wij vanaf 2022 structureel hiervoor een stelpost op. Effect Noordenveld 2022-2025: € 491.000. Ontwikkeling accres gemeentefonds De groei van het gemeentefonds (het accres) vanaf 2022 is bijgewerkt op basis van de verwachte loon- en prijscompensatie. In alle jaren zijn de lagere accressen volgens de circulaire het gevolg van lagere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen. Vanaf 2023 is het accres neerwaarts bijgesteld als gevolg van lagere rentelasten en lagere EU afdrachten. Btw-compensatiefonds De afrekening van het btw-compensatiefonds 2020 is verwerkt in de Meicirculaire. Als de gezamenlijke declaraties van de gemeenten onder het plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. In de septembercirculaire 2020 is al een voorschot verstrekt van € 96 miljoen. In de Meicirculaire komt daar incidenteel voor 2021 nog eens € 96 miljoen bij.
Het bedrag is toevallig gelijk. Effect Noordenveld: € 157.000. Deze afrekening heeft ook structurele gevolgen. Voor de begroting 2022 met bijbehorende meerjarenraming is in de circulaire een advies opgenomen dat die raming maximaal gelijk mag zijn aan de afrekening van 2020, oftewel (€ 96 + € 96) € 192 miljoen in alle jaren. De provinciale toezichthouders hebben aangegeven dit advies als richtlijn te geb ruiken bij het beoordelen van de begrotingen. Ook geven ze aan voorzichtig te zijn met inzet van deze dekkingsmiddelen. In onze ramingen zijn wij van 50% uitgegaan en hebben hiervoor een stelpost opgevoerd vanaf 2022. Effect Noordenveld 2022-2025: € 157.000. Inburgeringswet De inwerkingtreding van de nieuwe Inburgeringswet is met een half jaar uitgesteld tot 1 januari 2022. De reeds verstrekte compensatie over 2021 voor uitvoeringskosten in de integratie-uitkering Inburgering van € 27 miljoen wordt terugge draaid. Wel krijgen gemeenten compensatie voor het uitstel en voor de zogenaamde ‘ondertussengroep’ (dat zijn inburgeraars die nog inburgeringsplichtig zijn onder de Wet inburgering 2013). Effect Noordenveld: -/- € 3.000 in 2021 tot -/- € 7.000 in 2025. Overige verschillen Septembercirculaire 2020 en Meicirculaire 2021 De volgende overige ontwikkelingen zorgen voor verschillen tussen de effecten uit de Septembercirculaire 2020 en de Meicirculaire 2021. 2021
2022
2023
2024
2025
Ontwikkeling van de basis van de uitkering gemeentefonds
248
351
315
310
238
Integratie-uitkering Voogdij/18+
19
411
411
411
411
9
Opschalingskorting De opschalingskorting wordt door gemeenten als zeer oneerlijk ervaren, omdat het principe van herindelen van bovenaf opgelegd is geschrapt in 2013. De opschalingskorting heeft de gemeenten in de jaren 2015 tot en met 2021 cumulatief al € 1,5 miljard gekost. Demissionair minister van BZK, Ollongren, en tevens beheerder van het gemeentefonds, is ook van mening dat de opschalingskorting geschrapt zou moeten worden. In de Meicirculaire wordt er verder geen tekst aan gewijd en het is aan het nieuwe kabinet om hierover te besluiten. Herverdeling gemeentefonds BZK heeft op 2 februari 2021 de voorlopige resultaten van het nieuwe verdeelstelsel bekend gemaakt. 200 gemeenten gingen er vooruit, 150 gemeenten op achteruit. Tegelijkertijd is de Raad voor het Openbaar Bestuur om advies gevraagd. Die heeft 26 maart 2021 een tussenbericht met kritische vragen en opmerkingen uitgebracht. Het ging onder andere over de uitlegbaarheid van de herverdeeleffecten, met name in het sociaal domein. Dat was voor BZK aanleiding het voorstel opnieuw te bezie n. In juli wordt een aangepast voorstel verwacht. Een nieuw kabinet zal een besluit moeten nemen over het nieuwe verdeelstelsel. De inwerkingtreding is voorzien per 1 januari 2023. De publicatie van definitieve resultaten gebeurt uiterlijk in de meicirculaire 2022.
7. Voorstellen Perspectiefschets 2022 Dit jaar stellen wij u de volgende aanpassingen in de begroting van 2022 -2025 voor: Begrotingssaldi 2022-2025 Bedragen x 1.000 Beschikbaar inclusief voorstellen aanbiedingsbrief begroting 2021: Begrotingswijzigingen tot en met 7 april (De Marke) Mutatie vanuit de meicirculaire 2021 Beschikbaar inclusief meicirculaire
Eenmalige ruimte
Structurele ruimte
2022 € -703 € -23 € 305 € -421
2023 € -236 € -28 € 197 € -67
2024 €0 € -28 € 127 € 99
2025 € 235 € -28 € 143 € 350
2022 € 143
Jaarrekening 2020: Algemene reserve (stand 31/12/2020 inclusief raadsbesluiten 2021) Reserve Sociaal Domein (stand 31/12/2020) Reserve Grondexploitatie (stand 31/12/2020) Benodigd voor afdekking van de geïnventariseerde maximale risico's Vrij aanwendbaar (+ is beschikbaar -/- is een tekort)
Reserve Sociaal Domein
Reserve Grondexploitatie
2022
2022
2022
€ 951 € 1.181 € -2.790 € -1.839
Geconstateerde structurele afwijkingen 1e trimester 2021: Afwijkingen met een meerjarig karakter (een nadeel)
€ -88
€ -88
€ -88
€ -88
Beschikbaar (een rood en negatief bedrag is een tekort)
€ -509
€ -155
€ 11
€ 262
Structurele ruimte
B. Nieuwe wettelijke verplichting 2022 € -43 € -6
2023 € -86 € -6
2024 € -86 € -6
2025 € -86 € -6
Gemeenschappelijke regelingen (per saldo € - 173 ): - GGD 2022 - concept ontwerpbegroting 2022 RUD - concept ontwerpbegroting 2022 VRD - concept begroting 2022 Recreatieschap Drenthe - concept begroting 2022 Publiek Vervoer
€ -53 € -85 € -33 € -2 €0
€ -53 € -85 € -33 € -2 €0
€ -53 € -85 € -33 € -2 €0
€ -53 € -85 € -33 € -2 €0
Na 'B. Nieuwe wettelijke verplichting' nog beschikbaar
€ -731
€ -420
€ -254
€ -3
invoering van de wet private kwaliteitsborging vakbondsbijdrage
Algemene reserve
€ 143
€ -1.839
Eenmalige ruimte
Algemene reserve
2022
2022
€ 143
€ -1.839
€ -2.250 € -1.069
€ -1.069 Reserve Sociaal Domein 2022
€ -1.069
€ 3.615 € -331 € 3.284
€ 3.284 Reserve Grondexploitatie 2022
€ 3.284
De in het schema genoemde startsaldi van de begroting (op de regel ’Beschikbaar inclusief voorstellen aanbiedingsbrief begroting 2021') zijn afkomstig uit de meerjarenbegroting 2021 2024. Deze treft u aan op de A3 in de begroting 2021-2024 bij ’Blok G - Beïnvloedbaar’ op de regel ’Begrotingssaldo 2021 na opschalingskorting Septembercirculaire’. Deze saldi zijn
10
berekend op basis van de toentertijd geldende uitgangspunten en aannames en in de begrotingsvergadering vastgesteld voor het komende boekjaar, in dit geval het jaar 2021. De effecten voor de jaren erna worden ter informatie aan u aangeboden. Onderdeel van die aannames en uitgangspunten was een verhoging van de OZB -inkomsten gedurende de jaren 2021-2024. Blok F - Dekkingsvoorstellen heroverweging 2021
heroverweging 2022
2022
heroverweging 2023
2023
heroverweging 2024
2024
OZB eig. woningen, niet-won. en gebr. niet-won 1,5% in 2021
n.v.t.
85
n.v.t.
85
n.v.t.
85
n.v.t.
85
OZB eig. woningen, niet-won. en gebr. niet-won 2,0% in 2021
n.v.t.
114
n.v.t.
114
n.v.t.
114
n.v.t.
114
OZB eig. woningen, niet-won. en gebr. niet-won 4,0% in 2021
n.v.t.
227
n.v.t.
227
n.v.t.
227
n.v.t.
227
OZB eig. woningen, niet-won. en gebr. niet-won 4,5% in 2022 t/m 2024
n.v.t.
n.v.t.
256
n.v.t.
512
n.v.t.
768
Toeristenbelasting
n.v.t.
50
n.v.t.
50
n.v.t.
50
n.v.t.
50
Forensenbelasting
n.v.t.
35
n.v.t.
35
n.v.t.
35
n.v.t.
35
Leges - verhoging kostendekkendheid met 5% in 2021
n.v.t.
10
n.v.t.
10
n.v.t.
10
n.v.t.
10
Sporttarieven (1,5%)
n.v.t.
6
n.v.t.
12
n.v.t.
18
n.v.t.
Totaal 'Dekkingsvoorstellen' Begrotingssaldo 2021 na dekkingsvoorstellen
527 -662
-4.435
789 -4.798
-1.102
24
1.051 -4.970
-610
1.313 -374
-5.280
Blok G - Beïnvloedbaar - een positief bedrag in de kolom 'Heroverweging' betekent een verbetering van het primitief saldo
heroverweging 2021 80
2021
Kwijtschelding belastingen - ten laste van tarief afval
heroverweging 2022 80
2022
Toegangspoorten
25
25
Aanpassen onderhoudsniveau
289
289
5
5 399
Jeugdraad
Totaal 'Beïnvloedbaar' Begrotingssaldo 2021 na lijst beïnvloedbaar
Septembercirculaire (opschalingskorting)
Begrotingssaldo 2021 na opschalingskorting Septembercirculaire
399
heroverweging 2023 80
2023
heroverweging 2024 80
2024
289 5 374
289 5 374
-4.435
-263
-4.798
-703
-4.970
-236
-5.280
0
n.v.t
263
n.v.t
n.v.t
n.v.t
n.v.t
n.v.t
n.v.t
-4.435
0
-4.798
-703
-4.970
-236
-5.280
0
De meerjarenbegroting over de periode 2021-2024 sluit in het eerste (2021) en laatste (2024) jaar, door de OZB-inkomsten per 2021 te verhogen met 7,5 % en over de jaren 2022 tot en met 2024 uit te gaan van een aanvullende verhoging per jaar van 4,5%. Ten behoeve van de begrotingsopbouw 2022-2025 wordt gewerkt met nieuwe aannames en uitgangspunten uit (bijvoorbeeld) de kaderbrief en een geactualiseerde personeelsbegroting. Dit geeft per definitie andere beginstanden. Een aanpassing (zowel omhoog als omlaag) van de OZB behoort daarbij tot de mogelijkheden, er zijn echter ook andere knoppen waaraan we kunnen draaien (zie ook hoofdstuk 10. ‘Mogelijkheden tot heroverweging’) Deze wijzigingen in de beginstanden als gevolg van nieuwe aannames en uitgangspunten li chten wij zoals te doen gebruikelijk in de nieuwe begrotingsopzet toe. Invoering van de wet private kwaliteitsborging Door invoering van de wet ‘private kwaliteitsborging voor het bouwen’ (Wkb ) verwachten we dat de leges lager zullen worden per 2022. De Wkb heeft onder andere tot gevolg dat een deel van het toetsen van vergunningsaanvragen en een deel van het houden van toezicht op de bouw bij private partijen komt te liggen. De verwachting is daarom een opbrengst van € 400.000 in 2022, dit is € 86.485 minder dan de primaire begroting. De hiermee gepaarde kosten (lagere opbrengsten leges) zijn onontkoombaar.
Voor 2022 is het bedrag gehalveerd aangezien de invoering van de Wkb is uitgesteld naar 1 juli 2022. Onduidelijk is wat de personele gevolgen zijn. Verschuiven de taken van vergunningverlening naar toezicht? en zo ja in welke mate?, of krijgen we te maken met minder werkzaamheden? Dat effect gaan we vanaf juli 2022 monitoren. Verder hopen we dat een aantal pilots tussen nu en juli 2022 ons daar meer duidelijkheid over gaan verschaffen. Wel zal het uitgangspunt worden gehanteerd dat de leges kostendekkend moeten zijn.
11
Vakbondsbijdrage Als gevolg van Cao-afspraken zijn we sinds 2020 verplicht e en werkgeversbijdrage vakbonden te betalen. GGD 2022 Het totaal te financieren bedrag voor de gemeente Noordenveld voor de basistaken en programma jeugd bedraagt voor 2022 € 1.175.998. Dit bedrag is exclusief de bijdrage voor Veilig Thuis Drenthe. Ten opzichte van 2021 gaat het totaal te financieren bedrag omhoog met € 53.305. Deze stijging ontstaat door: -
indexering van 2,18% voor loon- en prijscompensatie, waardoor de totale begroting van de GGD Drenthe uitzet met € 500.000;
-
eenmalige stijging van € 130.000 voor organisatieontwikkeling;
-
rijksvaccinatieprogramma is aangepast voor HPV jongens. Hierdoor stijgen de kosten met € 80.000. Gemeenten krijgen hiervoor een vergoeding via de algemene middelen.
Concept ontwerpbegroting 2022 RUD Vanuit de kadernota en nagestuurd addendum is op te maken dat bijdrage aan de GR RUD Drenthe zal toenemen met € 45.796 (indexatie, wijziging takenpakket, aanvullende kosten). Daarnaast lopen gesprekken binnen het AB in het kader van een nieuwe begroting voor 2022 over de hoogte van een extra bijdrage aan de RUD Drenthe over de meerkosten van werken met de omgevingswet en extra bodemtaken. Vanuit de kadernota en addendum wordt de maximale extra kosten daarvan ingeschat op € 40.000. In juli wordt de conceptbegroting besproken in het AB en daarna aangeboden aan colleges en raden en staten. Concept ontwerpbegroting 2022 VRD De bijdrage VRD voor 2021 is € 1.567.039 De bijdrage voor 2022 volgens de concept begroting is € 1.599.866. Deze extra kosten zijn onontkoombaar. Conceptbegroting 2022 Recreatieschap Drenthe Noordenveld is lid van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe. De begroting van het RSD 2022 is financieel gebaseerd op de begroting 2021, waarbij rekening is gehouden met de prijsontwikkelingen van lonen en overige kosten van 2,1%. Er wordt van uitgegaan dat de taken zonder extra middelen kunnen worden uitgevoerd. Het Recreatieschap Drenthe ziet als aandachtspunt voor de toekomst de post onderhoud omdat er een toename is van de toeristisch-recreatieve bewegwijzering.
Van de gemeente Noordenveld wordt in 2022 een bijdrage gevraagd van € 78.317 ten opzichte van € 76.033 in 2021. Conceptbegroting 2022 Publiek Vervoer Het totaal te financieren bedrag aan de GR Publiek Vervoer voo r de uitvoering van de taken bedraagt voor de gemeente Noordenveld in 2022 € 21.727. Ten opzichte van 2021 gaat het totaal te financieren bedrag omhoog met € 495. Deze stijging ontstaat door een indexering van 2,3% voor loon- en prijscompensatie. De totale begroting van Publiek Vervoer Groningen Drenthe zet door deze indexatie uit met € 19.622 (totale begroting 2021: € 849.457 / totale begroting 2022 € 869.079).
12
2022 Upgrade SQL Servers Vervangingsbudget Verkeer Gebiedsdekkend omgevingsplan Actualiseren omgevingsvisie Gymzaal RSG de Borgen Beweegdorpen Programma VVPN Budget verkiezingen Voorbereidingskrediet CBS De Parel De Flint, nieuwe normkosten en meer m2 Bekostiging huur noodlokalen t Hoge Holt 2022 Actualiseren wegenlegger Na 'C. Voortzetting ingezet beleid/MUP' nog beschikbaar
Eenmalige ruimte
Structurele ruimte
C. Voortzetting ingezet beleid/MUP
2023
€ -7
2024
€ -7
2025
€ -7
2022 € -20 PM
Algemene reserve 2022
Reserve Sociaal Domein 2022
Reserve Grondexploitatie 2022
€ -7 € -88 € -50
€ -20 PM PM € -40 € -9 € -28 € -36
€ -20 PM PM € -30 € -9 € -28 € -36
€ -20 PM PM € -30 €0 € -28 € -36
€ -20 PM PM € -40 € 75 € -28 € -36
€ -871
€ -550
€ -375
€ -59
€ -40 € -55
€ -1.839
€ -1.069
€ 3.284
Upgrade SQL Servers Op meerdere informatiesystemen binnen de gemeente Noordenveld draait de applicatie Microsoft SQL Server 2012. Dit is een database applicatie voor de opslag en het uitvragen van data en de taal waarmee data wordt opgeslagen of uitgevraagd heet SQL, ofwel “Structured Query Language”. Om te zorgen dat we weer op het gew enste niveau van Microsoft SQL Server komen, waarbij de ondersteuning door Microsoft wordt gegarandeerd, betekent dit dat we een aantal systemen moeten laten upgraden naar een nieuwere versie (SQL Server 2019) door één van onze IT-partners. Op meerdere informatiesystemen binnen de gemeente Noordenveld draait de applicatie Microsoft SQL Server 2012. Dit is een database applicatie voor de opslag en het uitvragen van data en de taal waarmee data wordt opgeslagen of uitgevraagd heet SQL, ofwel “Structured Query Language”. Echter, de ondersteuning voor SQL Server 2012 is op 9 januari 2018 reeds verlopen, maar nog wel door Microsoft tijdelijk verlengd tot juli 2022. Om te zorgen dat we weer op het gewenste niveau van Microsoft SQL Server komen en blijven, waarbij de ondersteuning door Microsoft wordt gegarandeerd, betekent dit dat we een aantal systemen moeten laten gaan upgraden naar een nieuwere versie (SQL Server 2019) door één van onze IT -partners.
Als we dit niet doen hebben we kans dat bepaalde applicaties wa ar de diverse afdelingen mee werken niet meer adequaat werken en/of willen starten, waardoor de afdelingen “stil” komen te liggen en we bijvoorbeeld niet meer kunnen werken met Key2Financiën. Vervangingsbudget Dit budget is al jaren te laag. Eigenlijk zou in de begroting het uitgangspunt moeten zijn minimaal 2% van de personeelsbegroting. Met name het hoge percentage langdurig zieken maakt het noodzakelijk dat er vervanging wordt ingehuurd (alleen daar waar noodzakelijk, dus niet elke functie wordt direct tijdelijk vervangen). Dit niet direct vervangen heeft wel als gevolg dat de werkdruk wordt verhoogd en diverse zaken waar geen tijdsdruk op zit worden uitgesteld. Het budget voor 2022 blijft voorlopig op hetzelfde niveau als in 2021, echter dit niet verhogen betekent in 2022 waarschijnlijk wederom een overschrijding. Dit geheel is wel afhankelijk van vele andere factoren. Bij de Trimesterrapportages zullen we steeds de stand van zaken aangeven. Verkeer De kostenverhoging heeft betrekking op een aantal voo rzieningen die we inzetten voor verkeer en vervoer. Voor projecten is het tellen van intensiteiten (en snelheden) op wegen noodzakelijk, zoals rond de nieuwbouw werf en brengstation. Het aantal telslangen dat we 13
moeten inzetten op aanvraag (bijvoorbeeld do or inwoners) en voor projecten stijgt al een aantal jaren. De kosten stijgen daarom mee. Zonder werkende apparatuur zal extern ingehuurd moeten worden om de benodigde data te genereren en effecten te kunnen meten. Daarnaast werken we ten behoeve van bouwaa nvragen en projecten met steeds duurder wordende specialistische software om rijcurves in ontwerpen zelf te kunnen tekenen en ontwerpen. Deze software gebruiken we ook om bouwaanvragen te kunnen toetsen. Hebben we deze software niet, dan zullen we voor dit aspect extern moeten inhuren met hogere kosten en doorlooptijden tot gevolg. Gebiedsdekkend omgevingsplan Onder de Omgevingswet zijn we verplicht om in 2029 te beschikken over één gebiedsdekkend Omgevingsplan. In de komende jaren zullen we dus onze best emmingplannen en aanverwante regelingen moeten gaan omvormen naar één Omgevingsplan. In dit plan staan alle regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Op basis van het financieel dialoogmodel (versie 2018) en de input van andere gemeenten worden de kosten voor een gebiedsdekkend omgevingsplan geraamd tussen de € 400.000 en € 600.000. Afhankelijk van de nog te maken keuzes kunnen de kosten voor het opstellen van een dergelijk plan specifieker geraamd worden.
Daarom wordt nu voorgesteld om in eerste i nstantie een bedrag van € 87.500 beschikbaar te stellen en de bijdrage voor de latere jaren in te vullen zodra bekend is welke keuzes de gemeente Noordenveld maakt en wat de kosten daarvan zijn. Naast de eenmalige kosten voor het opstellen van verschill ende kerninstrumenten moet er ook rekening gehouden worden met het feit dat deze visies, plannen en wellicht ook programma’s op enig moment geactualiseerd/herzien moeten worden. Zo moeten bijvoorbeeld verleende buitenplanse omgevingsplanvergunningen binnen vijf jaar opgenomen worden in het Omgevingsplan. Daar zullen ook structureel middelen voor nodig zijn. Zodra het gebiedsdekkend Omgevingsplan is opgesteld zullen we hier middelen voor aanvragen. Actualiseren omgevingsvisie Onder de Omgevingswet zijn we ook verplicht om in 2024 te beschikken over een Omgevingsvisie. Noordenveld heeft al een vastgestelde Omgevingsvisie maar deze voldoet nog niet aan de vereisten van de Omgevingswet. De omgevingsvisie is namelijk op een moment vastgesteld dat nog niet alle wettelijke eisen bekend waren. De huidige Omgevings visie dient getoetst te worden aan de vastgestelde wettelijke eisen. Indien nog niet aan alle regels wordt voldaan dan zal er een update van de visie plaats moeten vinden om de visie alsnog geheel Omgevingswetproof te maken.
In dit traject kan gelijk gekeken worden of er nog onderwerpen vergeten/onderbelicht zijn of geactualiseerd dienen te worden. In verband met de deadline van 2024 en het feit dat participatie bij de actualisering van de Omgevings visie heel belangrijk is moeten we hier in 2022 wel mee beginnen . De raad heeft eerder besloten om geen aanvullende middelen beschikbaar te stellen voor de actualisatie van de omgevingsplannen. Voorgesteld wordt om hier in 2022 incidenteel een budget van € 50.000 (€ 35.000 voor het aanpassen van onze omgevingsvisie aan de omgevingswet en € 15.000 voor de overige actualisatie) voor beschikbaar te stellen. Gymzaal RSG de Borgen De verzekeraar heeft in de gesprekken met de gemeente aangeven dat voor de locatie Floralaan een herbouwplicht bestaat, maar dat herbouw ook op een andere locatie mag 14
plaatsvinden. Als gevolg hiervan zijn de plannen van minimaal één gymaccommodatie / beweegbox op de locatie van RSG De Borgen realiseerbaar. De verzekeringsgelden (€ 1.011.519) kunnen dan als cofinanciering worden ingezet. De verzekeraar stelt als voorwaarde dat binnen 12 maanden de plannen voor de nieuwbouw bij RSG De Borgen ingediend moeten worden en dat binnen 36 maanden aangevangen moet worden met bouwfase. Het college heeft inmiddels een besluit d.d. 19 -04-21 (z843149) genomen om in de begroting 2021-2022 deze kapitaallast plus verzekeringsgelden op te laten nemen. We bouwen alleen als we het verzekeringsbedrag ook daadwerkelijk ontvangen. Indien het volle verzekerde bedrag wordt vergoed, bedragen de netto kapitaallasten € 20.000. Beweegdorpen De afgelopen jaren hebben Stichting Peize in Beweging, Stichting Beweegdorp Norg en Stichting Roden Fit & Gezond een subsidie gekregen. We zijn met de drie stichtingen in gesprek over structurele ondersteuning. Hiervoor maken zij samen met Welzijn in Noordenveld (WiN) een plan: De toekomstige rol van de stichtingen en de inzet daarbij van de sport- en cultuurcoaches van WiN/Afstemming van activiteiten. Mogelijkheden om samen te werken/ elkaar te versterken. Mochten deze middelen niet beschikbaar komen dan bestaat de mogelijkheid dat de genoemde stichtingen ophouden met bestaan omdat ze onvoldoende financiële middelen hebben.
Programma VVPN Het Programma VVPN is vanaf 2018 (en formeel vanaf 2019) gestart met het bieden van een perspectief voor de Noordenveldse vak antieparken. Samen met de overige Drentse gemeenten, provincie en RECRON worden vanuit de excellentiestrategie en transformatie strategie stappen gezet met en voor vakantieparken die helpen om het gewenste perspectief te duiden. We hebben in Noordenveld al flinke stappen gezet, onder andere met de uitvoering van de Expeditie Norgerduinen. Toch merken wij dat processen tijd kosten en de uitvoering van projecten op parken zorgvuldig en in goed overleg tot uitvoer moeten komen. Wij verwachten dat er vanaf 2022 vanuit de parken meer aanvragen komen voor bijdragen aan ofwel de excellentiestrategie (inclusief vitaliseringsstrategie) ofwel de transformatiestrategie. Naast subsidiemogelijkheden vanuit Vitale Vakantieparken Drenthe zal ook aan de gemeente een bijdrage worden gevraagd. Indien we geen geld beschikbaar stellen kunnen we vakantieparken niet meer helpen als er aanvragen komen voor bijdragen aan ofwel de excellentie-strategie ofwel de transformatiestrategie. Door de aanpak Vitale Vakantieparken Noordenveld zijn we in staat ook integraal te kijken naar de situatie op de parken.
Dat betekend dat we naast economie, juist ook de sociale vraagstukken (zorg, werk en inkomen, onderwijs) beter in kaart zijn en worden meegenomen in de aanpak (sociale woningbouw). Het programma VVPN zorgt derhalve er ook voor dat de sociale vraagstukken geadresseerd worden en in elk geval niet toenemen. Dit laatste betreft, merken we op, veelal inwoners van buiten de gemeente Noordenveld. Het behalen van de vastgestelde doelen (tot 203 0) wordt dan lastig. Budget verkiezingen Primair budget voor verkiezingen te laag, voor komende jaren verhoging nodig om de kosten te dekken. Opgenomen bedragen zijn dus exclusief de primitieve begroting. Voor de onderstaande verkiezingen zijn we de volge nde budgetten nodig: 2022 Gemeenteraad
€ 60.000 15
2023 Provinciale staten/Waterschappen
€ 50.000
2024 Europees parlement
€ 50.000
2025 Tweede Kamer
€ 60.000
Aangezien er meerjarig maar € 20.000 is begroot zijn de opgenomen bedragen onontkoombaar. Die € 20.000 is ooit blijven staan als gevolg van een gehouden referendum. De kosten van het organiseren van een referendum liggen echter aanmerkelijk lager dan die van verkiezingen. Voorbereidingskrediet CBS De Parel In het huidige IHP is de huisvesting van CBS De Parel opgenomen. Waar CBS De Parel gerealiseerd zal worden hangt samen met de besluitvorming over de plannen Roden -Zuid. In het licht van die besluitvorming hebben wij hier wel het voorberei dingskrediet opgenomen maar de investeringslast nog niet geraamd maar op P.M. gezet. De Flint, nieuwe normkosten en meer m2 Op dit moment zijn wij bezig met de voorbereiding voor de nieuwbouw van obs De Flint in Nietap. Op basis van de vastgestelde normkosten en het Programma van Eisen is er sprake van meerkosten. Deze worden nu als gebruikelijk verwerkt in het meerjarig perspectief. Mocht het budget niet beschikbaar komen, dan ontstaat een reëel risico dat we niet voldoen aan de wettelijke voorgeschreven onderwijsnormen. Daarnaast komen we onze afspraken met het schoolbestuur niet na. Bekostiging huur noodlokalen t Hoge Holt 2022 Bij SBO 't Hoge Holt is sprake van ruimtegebrek. Om dit op te lossen zijn er noodlokalen geplaatst. De inzet van deze noodlok alen moet vanwege het leerlingenaantal worden verlengd.
Komt het budget niet beschikbaar dan kunnen we kwetsbare leerlingen niet langer onderwijs bieden. Actualiseren wegenlegger Er bestaat voor gemeenten een wettelijke verplichting om vast te leggen wie verantwoordelijk is voor het onderhoud van een openbare weg. De wegenlegger in Noordenveld moet onder meer door de ontwikkeling in de omgeving Veenhuizen (WILG) en de situatie in de Oosterduinen worden uitgebreid en geactualiseerd. Het risico be staat dat wij als Noordenveld niet aan onze wettelijke verplichtingen voldoen, immers de huidige wegenlegger stamt nog van voor de herindeling in 1998.
Structurele ruimte
D. Nieuw beleid 2022
2023
2024
2025
Verstedelijkingsstrategie RGA Verhoging budget bomenbeheer Biodiversiteit buitengebied Plan van Aanpak eikenprocessierups vanaf 2022 Klimaatadaptatie Aanvullend krediet energieke buurten (investering € 543.000) Natuurgrasvelden Koelenweg Opleidingsbudget IHP -21-'31 (investering PM)
€ -40 € -5 € -14 PM € -11 € -26 € -20 PM
€ -40 € -5 € -14 PM € -11 € -27 € -15 PM PM
€ -40 € -5 € -14 PM € -11 € -27
€ -40 € -5 € -14 PM € -11 € -28
PM PM
PM PM
Na 'D. Nieuw beleid' nog beschikbaar
€ -987
€ -662
€ -472
€ -157
Eenmalige ruimte
Algemene reserve
Reserve Sociaal Domein
Reserve Grondexploitatie
2022
2022
2022
2022 PM
€ -100 € -5
€ -160
€ -1.839
€ -1.069
€ 3.284
16
Verstedelijkingsstrategie RGA In 2019 heeft de gemeente Groningen een Woondeal gesloten met de minister van Binnenlandse Zaken (BZK). Deze Woondeal wordt momenteel binnen de Regio verder uitgewerkt in een Verstedelijkingsstrategie voor het hele grondgebied van Regio Groningen Assen (RGA). In een aantal fasen werken de deelnemende gemeenten en beide provincies aan de verfijning en verdieping van deze strategie. De definitieve Verstedelijkingsstrategie bestaat uit een voorkeursvariant en een ontwikkelpad met een uitvoeringsstrategie ten aanzien van de keuzes over het bouwen van woningen, aanwijzen van werklocaties en de gevolgen voor mobiliteit en bereikbaarheid voor de periode 2021 -2040. Over dit pakket zal rond de zomer van 2021 een akkoord met het Rijk worden gesloten. Om daar uitvoerin g aan te kunnen geven zullen er kosten gemaakt moeten worden. Momenteel is geen inschatting te maken van de hoogte van de kosten. Verhoging budget bomenbeheer Door prijsstijgingen in het onderhoud van bomen is het reguliere onderhoudsbudget voor bomen niet toereikend om de vastgestelde onderhoudscyclus uit het bomenbeheerplan uit te kunnen voeren. Om te kunnen voldoen aan de zorgplicht, wettelijke aansprakelijkheid en schades is jaarlijks een extra bedrag nodig van € 40.000 . Voor het herstellen van de stormschade van 2019 is geen budget beschikbaar.
Bij de storm zijn uiteindelijk 800 bomen ‘gesneuveld’ De verwachting in de gemeente is dat er herplant van deze bomen komt. Het herplanten van deze bomen met goede verzorging kost vier jaar lang € 200.000 per jaar. Biodiversiteit buitengebied Bij de begrotingsbehandeling 2021 is een motie aangenomen voor een extra budget van € 25.000 voor het verhogen van de biodiversiteit. Dit budget wordt in 2021 besteed. Tevens is in deze motie voorgesteld om vanaf 2022 structureel € 5.000 ter beschikking te stellen voor het verhogen van de biodiversiteit in het buitengebied. De Agrarische natuurvereniging Drenthe (AND) stimuleert de biodiversiteit in het agrarische gebied met subsidies voor eenjarige of meerjarige (pilot) bloemrijke akkerranden. De zesjarige subsidie van de AND, bestaande uit € 2.500 per jaar, loopt in 2021 af. Met het aangevraagde budget van € 5.000 kan deze subsidie worden voortgezet en kan met de verhoging van dit budget een extra biodiversiteitsimpuls in het buitengebied worden gegeven. Plan van Aanpak eikenprocessierups vanaf 2022 Vanwege een tekort aan budget in 2020 voor het verwijderen van alle eikenprocessie rupsnesten is wijziging van de aanpak noodzakelijk.
In de hoog risicogebieden waar veel mensen komen (zoals recreatie fiets- en wandelroutes of schoolfietsroutes) of langdurig verblijven (woongebieden, campings, et cetera) dienen de nesten verwijderd te worden in verband met de minimale zorgplicht en aansprakelijkheid. Om de bestrijding van de rups te beperken worden in de overige gebieden geen nesten meer verwijderd. Hier dienen vanwege de zorgplicht en de aansprakelijkheid ze wel te worden gemarkeerd. In 2022 wordt eenmalig een budget beschikbaar gesteld voor maatregelen om natuurlijke vijanden te stimuleren. In samenwerking met de eerste wijk worden hiervoor nestkasten voor pimpel - en koolmezen gemaakt en in het noordelijk deel van de gemeente opgehangen. De monitoring wordt verlaagd ten behoeve van de bestrijding van nesten.
17
Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie wordt de aankomende jaren alsmaar belangrijker. Vanuit de Rijksoverheid is het Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) opgesteld waarbij overkoepelend de Nederlandse strategie op het gebied van klimaatadaptatie is beschreven. Kern van de strategie is, wat zijn de gevolgen van klimaatverandering voor de verschillende sectoren en hoe de sectoren met deze gevolgen om kunnen gaan. Het gaat onder andere om de sectoren landbouw, gezondheid, infrastructuur, recreatie en toerisme. Naast de NAS wordt er ook gewerkt aan een Regionale klimaatadaptatiestrategie (RAS). In het verlengde van het NAS is er het nationaal Deltaprogramma: in dit programma staan plannen beschreven om Ned erland te beschermen tegen overstromingen, de gevolgen van extreem weer en zoetwatertekort. Een onderdeel van het Deltaprogramma is het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie (DPRA). Op lokaal (gemeenteniveau) wordt in 2021 gestart met het opleveren van een zogenoemde uitvoeringsagenda (oplevering Q4 2021). In de uitvoeringsagenda worden zaken benoemd en voorgesteld die vervolgens vanaf 2022 tot 2027 in uitvoering moeten gaan.
Het doel is dat de gemeente Noordenveld in gezamenlijkheid met de werkregio Groningen-Noord Drenthe bijdraagt aan het klimaatbestendig en water robuust inrichting zoals beschreven in het DPRA, een klimaatbestendige en water robuuste inrichting van Nederland 2050. Denk hierbij aan de volgende zaken: tegengaan hittestress, wateroverlast, b odemdaling, et cetera. Aangezien de aankomende periode wordt gewerkt aan de uitvoeringsagenda is nu nog niet in te schatten wat de kosten zijn om uitvoering te geven aan de opgaven. Vandaar dat er een PM post is opgenomen. Energieke wijk/herinrichting Norg-West In relatie tot het oplossen van de wateroverlast in Norg-West is er een aanvullende investering van € 543.000 nodig om de wensen van de inwoners voor de herinrichting van hun wijk te bewerkstelligen. De aanvullende investering wordt gedekt uit de bijdrage van duurzame wijkvernieuwing ad € 380.000. Het resterende bedrag van € 163.000 wordt in de Perspectiefschets aangevraagd. De totale jaarlast (gebaseerd op € 543.000) bedraagt € 35.295 op jaarbasis. Natuurgrasvelden Er wordt op de natuurgrasvelden bij de gemeentelijke sportvelden geen gebruik meer gemaakt van chemische bestrijdingsmiddelen. Als vervanging voor het gebruik van gif is het jaarlijks verticuteren naast de andere toplaag behandelingen wens elijk. We hebben op dit moment 26 natuurgrasvelden.
De extra behandelingen qua verticuteren en snijden om het onkruid tegen te gaan kosten € 13.000. Door de klimaatverandering zijn in het najaar de velden vaak onbespeelbaar. Extra bezanden en schudfrezen v oor de stroefheid en noodzakelijke verticale drainage is nodig. De kosten hiervoor zijn ook € 13.000. Totaal is een verhoging van het budget van € 26.000 nodig voor het beheer van de natuurgrasvelden bij onze sportcomplexen. Wanneer er geen maatregelen wor den genomen bestaat de kans dat een sportveld c.q. complex wordt afgekeurd voor de competitie (normering KNVB) Koelenweg Geslotenverklaring met camerahandhaving op de Koelenweg. Start in september 2021 met een pilot voor een jaar. Daarna evaluatie en bij goed functioneren en structurele oplossing. Omwonenden krijgen een ontheffing en landbouwvoertuigen mogen gewoon gebruik maken van de Koelenweg. 18
Opleidingsbudget De samenleving ontwikkelt zich in rap tempo. Daarmee veranderen onze taken en rol in d e samenleving en de manier waarop wij samenlevingsvraagstukken benaderen. En dat vraagt om andere vaardigheden bij onze medewerkers. Daarom is het van belang om te investeren in medewerkers die nu en in de toekomst goed toegerust zijn voor hun werk. Duurza am inzetbare, gemotiveerde en op ontwikkeling gerichte medewerkers, dus. Medewerkers die de regie nemen over hun eigen inzetbaarheid, ontwikkeling en loopbaan. We zetten naast loopbaanontwikkeling competentie- en talentmanagement in en voeren het Goede Ges prek. Dit leidt tot een hogere ontwikkelingsbehoefte bij medewerkers en de noodzaak om meer te investeren in opleidingen voor de gehele organisatie. Hiervoor is een verhoging van bestaand budget wenselijk tot minimaal het gemiddelde niveau bij de Drentse g emeenten (1,82% van de loonsom, is rond de € 416.000. Dit zou een verhoging zijn van € 214.000). Echter gezien de beschikbare middelen kan het budget voorlopig niet worden verhoogd. Integraal HuisvestingsPlan 2021-2041 (investering PM) Het nieuwe IHP 2021-2041, exclusief De Marke, De Parel, Gymzaal RSG de Borgen en De Flint, staan hier verwoord. Zie separate toelichting berekening. Een en ander betreft voor 2023 de nieuwbouw van de Hekakker en de Rank en voor 2024 De Tandem en de Ronerborg.
De Valkhof vindt pas plaats in 2026 en de Hoeksteen en de Elsakker pas in 2030, aldus het nieuwe IHP. En niet ten laste van de beschikbare ruimte, maar van de in rekening te brengen tarieven: Ten laste van tarieven
2022
Investering riolering € 932.000 Ondergrondse Containers centrumontwikkeling (investering € 180.000) Stimuleren VANG doelstellingen Passenbeheer ondergrondse containers
2023
2024
2025
Ten laste van tarief:
€ -37 € -15 € -25 € -10
€ -37 € -15 € -25
€ -37 € -15 € -25
€ -37 Riolering € -15 Afvalstoffenheffing € -25 Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing
€ -87
€ -77
€ -77
€ -77
Investering riolering (Norg-West) € 932.000 Investering Norg-West (voorkomen natte voeten door klimaatverandering). Doormiddel van afkoppelen van hemelwater- en vuilwaterriolering, vasthouden en bergen van water en het verruimen van watergangen wordt ingezet om wateroverlast door klimaat verandering tegen te gaan. Dekking vanuit de voorziening Riool. Ondergrondse Containers centrumontwikkeling (investering € 180.000) Ondergrondse containers centrumontwikkeling Roden waarvan realisatie in 2022. Investering van € 180.000. Dekking vanuit de afvalstoffenheffing Stimuleren VANG doelstellingen Stimuleren VANG doelstellingen door middel van extra communicatie. Dekkin g vanuit de afvalstoffenheffing. Passenbeheer ondergrondse containers Passenbeheer voor ondergrondse containers. We hebben op dit moment twee passystemen wat niet handig is in de bedrijfsvoering. Een uniform passensysteem brengt uitkomst. Dekking vanuit de afvalstoffenheffing.
19
De hiernavolgende voorstellen willen we ook een plek geven in de begroting 2022 -2025. Binnen ‘het hek’ van het sociaal domein: Integrale Veiligheid De structureel benodigde verhoging wordt enerzijds veroorzaakt door de hogere kosten voor het meldingssysteem dat wordt gebruikt in het kader van de Wet tijdelijk huisverbod (€ 7.000). Deze meerkosten worden veroorzaakt doordat het aantal abonnementen is toegenomen en eveneens betaald wordt voor alle meldingen die betrokkenen in het systeem verwerken. Anderzijds wordt de verhoging veroorzaakt door de toegenomen kosten van het Zorg - en veiligheidshuis Drenthe (€ 9.000). Deze kosten worden meegenomen in het Sociaal Domein. Via op te stellen grondexploitaties: Ontwikkeling voormalige locatie Blakervelderhoeve Deze grond is niet bij de gemeente in eigendom en de ontwikkeling zal waarschijnlijk geschieden door een particulier. Echter zal hier en in de rest van Roden Zuid op termijn infrastructuur e.d. aangelegd moeten worden waarvan je de kosten over het hele plangebied moet verhalen. Om dit te kunnen doen zal er wellicht er wel een gebiedsplan moeten komen. Er zal dan een extern bureau ingeschakeld moeten worden om te kijken hoe dit aangevlogen moet worden onder de nieuwe Omgevingswet. Daarvoor zijn wel middelen benodigd.
1 e verkenning diverse inbreidingslocaties Inbreidingslocatie Altena Gemeentewerf Peize Brengstation Roden Gemeentewerf Roden Gemeentewerf Norg Floralaan De Oksel Dokter Nassau college, dorpshuis en eventueel Obs De Hekakker Langewijk/Bisschopswijk Totaal:
2022
2023 € 60.000
€ 25.000 € 25.000 € 25.000 € 50.000 € 60.000 € 175.000 € 100.000 € 80.000 € 380.000
€ 220.000
Betreft het realiseren van nieuwe woningbouwlocaties om te voldoen aan de vraag naar woningen, hetgeen een hoge prioriteit heeft bij Raad en College. Tevens kan dit ook weer nieuwe inkomsten genereren. Ontwikkeling Beukenhoflocatie Het betreft de ontwikkeling van een grote inbreidingslocatie. Er moet rekening worden gehouden met diverse aspecten zoals de aanwezigheid van bos (zware ecologische onderzoeken), sport (afstandsnormering tot woningbouw), bestaande woonwijk en waterberging. De kosten hiervoor kunnen we dekken via de balans/GREX. Het is de bedoeling om dit traject gelijktijdig op te pakken met de mogelijk verkoop van onze woning naast de Beukenhoflocatie. Er is bijzonder veel interesse in dit vrijstaande huis. De opbrengsten van de verkoop kunnen eventueel ook weer ingezet worden om een deel van de kosten te dekken. 20
Zodra er duidelijkheid is over de nominatie en het financiële vervolg: Werelderfgoedcomité In de laatste twee weken van juli 2021 komt het Werelderfgoedcomité in Fuzhou, China bijeen, om een beslissing te nemen op het door België (mede namens Nederland) ingediend nominatiedossier. Dit gewijzigd dossier betreft vier (Frederiksoord, Wilhelminaoord, Wortel en Veenhuizen) van de zeven Koloniën. Na het uitstel van vorig jaar wordt er vol vertrouwen uitgekeken naar een positief besluit met als resultaat een plaats op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. In het najaar van 2020 is in samenwerking tussen alle partijen uit de 7 koloniën van Weldadigheid gestart met het ontwikkelen van een marketing-aanpak voor de Koloniën. In de zomer van 2021 zal op basis van een dan voorliggende actie - en investeringsagenda voor aanbod- en vraagontwikkeling voor de diverse partners duidelijk gaan worden welke bijdrage daarvoor wordt gevraagd. De eventuele consequenties zullen zo nodig in het kader van de voorbereiding van de begroting 2022 worden ingebracht. Overdracht ensemble Veenhuizen Eind april 2021 is door Staatssecretaris Knops besloten over de overdracht (en levering in de zomer 2021) van het ensemble aan Rijksvastgoed in Veenhuizen aan de Nieuwe Eigenaar.
De nieuwe eigenaar zal vanaf de zomer 2021 verantwoordelijk zijn voor het instandhouden, door ontwikkelen (in goede samenwerking met de diverse stakeholders en overheden) van een groot aantal monumentale (complexen) van panden in Veenhuizen. Het kan zijn dat de nieuwe eigenaar ook een beroep op de gemeente gaat doen. Risicoparagraaf: Cybercriminaliteit "Vandaag de dag zien we steeds vaker dat cybercriminelen zich op ongeoorloofde wijze toegang verschaffen tot de informatiesystemen van organisaties, waarbij men geen goede intenties heeft. In maart 2021 werd de gemeente Hof van Twente getroffen door een dergelijke aanval die hun informatievoorziening compleet lam legde. Hun beveiliging wa s onvoldoende op orde waardoor de cybercriminelen diep in de informatiesystemen konden doordringen en daar een grote hoeveelheid data van de gemeente ontoegankelijk hebben gemaakt en/of hebben gewist. Het doel was het innen van een groot bedrag aan losgeld . Vaak gaan organisaties pas serieus kijken naar hun netwerk -beveiliging als ze een grote aanval hebben meegemaakt. Tot op dat moment gaan ze er meestal vanuit dat alles wel in orde is. Uiteraard is een schadelijk virus een duidelijke aanleiding om actie t e ondernemen, maar het is veel beter om dit soort rampen op voorhand te voorkomen.