6.3 Accountantsverslag 2020 gemeente Noordenveld - was getekend.pdf
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2020
Gemeente Noordenveld
29 juni 2021
Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad, Aan: de raad van de gemeente Noordenveld t.a.v. de raadsgriffie Postbus 109 9300 AC RODEN
Groningen, 29 juni 2021 Kenmerk: EJJ/PS/DC/1060103/007
Wij hebben de jaarrekening 2020 van gemeente Noordenveld (hierna te noemen: ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 16 september 2020, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2020. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijk wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Dit jaar kwamen daar nog de gevolgen van het coronavirus bij, waardoor wij beperkt bij u op locatie konden langskomen en veel informatie en vragen digitaal hebben moeten afstemmen. Het gevolg hiervan was een iets minder efficiënt proces vanwege de inherente beperkingen aan de digitale middelen. Desondanks denken wij dat het proces goed is verlopen. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Dit accountantsverslag is wat ons betreft een definitief concept.
Er zijn bij ons nog een aantal werkzaamheden onderhanden, waaronder de definitieve jaarstukken van OPON die nog ontvangen moeten worden en de interne kwaliteitsreview die bij BDO op de jaarrekeningcontrole en de WNT verantwoording nog afgewikkeld moet worden. Dit verslag is afgegeven onder voorbehoud van een correcte afwikkeling hiervan. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet,
Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA
VOLGENDE PAGINA
INHOUDSOPGAVE
DASHBOARD
BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,
w.g. E.J. Jongsma RA Partner en extern accountant gemeente Noordenveld
Inhoudsopgave
1. DASHBOARD
2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE
4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE
4
1. Dashboard
1.1 Dashboard accountantscontrole
1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING
AANDACHTSPUNTEN VOOR 2021
De jaarrekening 2020 is getrouw.
De jaarrekening, baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.
Jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.
De WNT is nageleefd.
Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSabijlage.
De samenwerking is constructief en plezierig verlopen.
SOCIAAL DOMEIN & TOZO
RESULTAAT 2020
Naar aanleiding van onze controle over het boekjaar 2020 noemen wij vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende aandachtspunten voor 2021:
Onzekerheid t.a.v. prestatielevering ZIN (WMO, Jeugd) € 0,9 mln.
Fouten PGB’s gebaseerd op projectiebrieven SVB, onzekerheden prestatielevering PGB’s € 0,2 mln. Afhandeling IB-signalen in relatie tot verstrekte ToZo uitkeringen in 2021 is wezenlijk, anders financieel risico in 2021.
2020
Begroting (na wijziging)
Saldo baten en lasten
-/-1.738
-/- 5.667
(x €1.000)
Borgen invoering rechtmatigheidsverantwoording.
Onttrekkingen reserves
2.968
5.668
Borgen naleving EU-aanbestedingsregels en interne monitoring daaromtrent.
Dotatie aan reserves
-/- 287
-/- 1
Afhandeling IB-signalen ToZo.
943
0
Resultaat
BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
5
Resultaat 2020 is nagenoeg conform de gewijzigde begroting.
Voorspellend vermogen is voldoende. Niet voorziene afwijkingen doen zich met name voor bij programma economische ontwikkeling, zorg en welzijn en ruimtelijke ordening en volkshuisvesting.
Meerjarenperspectief is nagenoeg sluitend en een blijvend punt van aandacht.
UW FINANCIËLE POSITIE
Grondexploitaties ontwikkelden zich in 2020 positief; de boekwaarden en daarmee de risico’s zijn eind 2020 gering.
Winstneming op basis van de POC-methode leidt tot een voordeel van € 479.000.
Borgen naleving EU-aanbestedingsregels: De totale financiële onrechtmatigheid betreft € 364.000.
Egalisatievoorziening Onderhoud Gebouwen niet bepaald conform de uitgangspunten van art 44 lid 1c BBV. Dit leidt tot een controleverschil van € 0,5 mln.
SOLVABILITEIT
35,00 30,00 25,00 20,00 15,00 10,00 5,00 0,00
21,00
JR19
31,00 19,00
PB20
JR20
22,00
PB21
De solvabiliteit is de afgelopen jaren gedaald. De ambitie van Noordenveld is om in de volgende bestuursperiode binnen de bandbreedte tussen 25% en 30% te blijven. Om dit te halen is het gewenst dat wordt gestuurd op een positief saldo van baten en lasten.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
6
2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole 2.2 De jaarrekening is getrouw & rechtmatig
2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening 2.4 Aandachtspunten voor 2021 2.5 Opvolging aandachtspunten vorig boekjaar
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (1)
COVID-19 enorme impact op boekjaar 2020 Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie
7
Inleiding: COVID-19 en de jaarrekening 2020 De situatie en ontwikkelingen rond het coronavirus hebben een grote impact gehad op het afgelopen jaar en dus ook op de jaarrekening over het boekjaar 2020. Ook voor 2021 zal dit naar verwachting nog in belangrijke mate het geval zijn. Wij hebben in onze managementletter u hierover ook al geïnformeerd en zijn de afgelopen periode meerdere keren in overleg geweest met uw organisatie. Eind februari is de BADO-notitie met betrekking COVID-19 “effecten en risico's voor decentrale overheden” uitgekomen. In deze notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is behandeld in de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA en is daarmee ook richtinggevend geweest bij onze controle van de jaarrekening 2020. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-en-risicos-corona-voor-jaarrekening2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)). In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot COVID-19 en onze specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en onze controleverklaring.
Voor een analyse van het resultaat verwijzen wij naar de jaarrekening (paragraaf corona) en naar paragraaf 3.1 van dit verslag.
Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen
De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in paragraaf corona
De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle i.r.t. COVID-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief heeft zowel het samenstellen van de jaarrekening als onze controle grotendeels digitaal en op afstand plaatsgevonden. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen: • Ook al zijn we het digitale werken al meer dan een jaar gewend, het blijft prettig om te constateren dat het mogelijk is geweest de jaarrekening tijdig op te stellen en te controleren. De samenwerking was, ondanks alle COVID-19 maatregelen, plezierig en constructief. • Het proces heeft als gevolg van corona-omstandigheden geen noemenswaardige vertraging opgelopen. • De specifieke werkzaamheden als gevolg van corona zijn voorafgaand aan het controleproces met uw organisatie afgestemd. Impact op verslaggeving Het BBV kent zoals bekend een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-19 is een gebeurtenis die niet slechts aan één programma of taakveld is toe te rekenen. Het heeft betrekking op de gehele gemeente en heeft betrekking op veel programma’s en taakvelden.
De gemeente heeft er daarom voor gekozen om in één overzichtelijke paragraaf toe te lichten welke gevolgen COVID-19 op de gemeente Noordenveld heeft (gehad) en welke maatregelen, activiteiten en werkzaamheden de gemeente heeft genomen. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar de paragraaf corona van de jaarrekening.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (2)
De impact van corona op getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening is beperkt
8
Corona gerelateerde bevindingen In onze controle hebben wij uitgebreid aandacht besteed aan de impact van het coronavirus op de jaarrekening 2020. De belangrijkste bevindingen uit onze controle die relevant zijn in relatie tot uw interne beheersing of ons oordeel bij de jaarrekening zijn: ▪ Inkopen (kosten): In zijn algemeenheid geldt als aandachtspunt dat ingekochte werkzaamheden mogelijk geen doorgang hebben kunnen vinden, er dus geen prestatie is geleverd en dat facturen in dat geval mogelijk onterecht zijn betaald. In dit kader hebben wij de organisatie gevraagd een inventarisatie te maken van inkoopcontracten waar in afwijking van het oorspronkelijke contract prestaties anders of niet zijn geleverd en welke afspraken daar met de leverancier zijn gemaakt over facturering. De verkregen inventarisatie en reactie van de afdeling Inkoop geven geen aanleiding tot identificatie van (materiële) rechtmatigheidsissues op dit punt. ▪ Subsidies (kosten): Hier doet zich in beginsel een vergelijkbare situatie voor waarbij een gesubsidieerde instelling de prestaties die tegenover het recht op subsidie staan, mogelijk niet of anders heeft geleverd. De BADO-notitie stelt dat het college in dergelijke gevallen moet bepalen hoe om te gaan met deze eventuele afwijking van de subsidievoorwaarden bij de afwikkeling van de subsidie.
In dit kader hebben wij de organisatie gevraagd om een inventarisatie te maken van de subsidies waar prestaties mogelijk niet of anders zijn geleverd inclusief opvolging daarop van de gemeente. De verkregen inventarisatie geeft geen aanleiding tot mogelijke (materiële) rechtmatigheidsissues op dit punt. ▪ De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (ToZo) is een van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. ToZo is een rechtstreeks gevolg geweest van de coronacrisis. De gemeente Noordenveld heeft ook ToZo-uitkeringen verstrekt. De bestedingen in het kader van de ToZo-regeling over 2020 bedragen € 2,2 mln. voor levensonderhoud en € 0,4 mln. verstrekking in het kader van bedrijfskapitaal. Hoewel zeker in de beginperiode snel gehandeld moest worden, heeft de gemeente Noordenveld op een goede manier invulling gegeven aan de ToZo-regeling. Uit onze controle komen geen noemenswaardige bevindingen naar voren. Wel is het van belang om alert te blijven op inkomenssignalen waaruit kan blijken dat mogelijk ten onrechte een ToZo-uitkering is verstrekt.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 De jaarrekening is getrouw
De jaarrekening 2020 is getrouw
9
Bevindingen getrouwheid jaarrekening Wij hebben bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Noordenveld een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle tevens resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 100.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
FOUTEN
ONZEKERHEDEN
VERWIJZING
16
202
4.2
WMO (onzekerheden t.a.v. prestatielevering)
491
4.2
Jeugdzorg (onzekerheden t.a.v. prestatielevering)
416
4.2
Getrouwheid PGB’s Jeugdzorg en WMO
Onjuiste bepaling egalisatievoorziening groot onderhoud
500
Totaal
516
1.109
1.150
3.450
100
100
Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden) Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie
4.3
Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om de onzekerheden te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij deze verschillen niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening
De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen
10
Bevindingen rechtmatigheid jaarrekening Naast de gecorrigeerde controleverschillen en de vastgestelde onzekerheden in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 100.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
FOUTEN
ONZEKERHEDEN
VERWIJZING
Ongesaldeerde getrouwheidsfouten en/of onzekerheden
516
1.109
2.2
Financiële vertaling rechtmatigheidsfouten PGB's
17
4,2
Aanbestedingsrechtmatigheid
364
4.4
Totaal
897
1.109
1.150
3.450
100
100
Rechtmatigheid
Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden) Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie
Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de rechtmatigheid.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.4 Aandachtspunten voor 2021
3 aandachtspunten voor 2021
11
Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2020 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. 1.
Invoering rechtmatigheidsverantwoording In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de conceptnotitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat op deze consultatie veel reacties zijn binnengekomen die door de commissie BBV worden verwerkt. Gelijktijdig vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van het BBV en andere wetgeving. Een correctie implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording is een aandachtspunt. In hoofdstuk 4.1. wordt hier nader op ingegaan.
2.
Borgen naleving EU-aanbestedingsregels en interne monitoring daaromtrent Over 2020 hebben wij opnieuw een bedrag van afgerond € 364.000 aan financiële onrechtmatigheden voor wat betreft de naleving van EU-aanbestedingsregels geconstateerd. Dit duidt op een nog niet optimale interne beheersing en monitoring op dit vlak en daarom adviseren wij hierop gerichte acties te formuleren.
3.
Afhandeling IB-signalen ToZo Door ons is de rechtmatigheid van de verstrekte ToZo-uitkeringen getoetst. Gemeenten zijn vrij om met betrekking tot ToZo hun eigen beleid vorm te geven als dat op een adequate wijze misbruik en oneigenlijk gebruik tegengaat (M&O-beleid). Opvolging van de IBsignalen (de signalen die het landelijke Inlichtingen Bureau aan de gemeenten levert) is daarbij van belang. Zoals in hoofdstuk 4.7 verder wordt toegelicht geldt dat mits sprake is van een toereikend M&O-beleid de in 2020 nog niet afgehandelde IB-signalen inzake ToZo niet leiden tot een onzekerheid of fout in de verantwoording over 2020. De uitvoering van het M&O-beleid loopt door in 2021. Afhandeling van IB-signalen in 2021 (na sluiting van de administratie over 2020) met gevolgen voor eerder afgegeven beschikkingen ToZo, moeten worden verantwoord in de SiSa-bijlage over 2021. Uiteraard moet de gemeente in 2021 uitvoering blijven geven aan haar M&O-beleid en controleplan in deze. Bij eventuele niet naleving dienen wij daarover te rapporteren in ons accountantsverslag bij de jaarrekening 2021 en leidt dit tot een financieel risico (en naar verwachting terugbetalingen aan het Rijk).
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.5 Opvolging aandachtspunten voorgaand boekjaar (1)
12
Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2020 hebben wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, in het accountantsverslag van 2019 een aantal belangrijke aandachtspunten voor het jaar 2020 benoemd. In dit verslag geven wij de opvolging van deze punten weer.
Aandachtspunten in relatie tot financiële positie
Aandachtspunten in relatie tot de financiële positie
Opvolging 2020
Bij het kennisnemen van de financiële positie van de gemeente Noordenveld vallen de volgende ontwikkelingen op: • De meerjarenbegroting 2020-2023 is weliswaar nagenoeg sluitend, maar tegelijkertijd blijkt het niet eenvoudig om een sluitende meerjarenbegroting op te stellen, onder andere vanwege tegenvallers bij onder andere de algemene uitkering. • Eerder hebben we gewezen op de kostenontwikkeling bij het sociaal domein en dat het beheersbaar houden van de uitgaven sociaal domein een belangrijk thema is voor de gemeente. In de jaarstukken 2019 is zichtbaar dat met name ten aanzien van jeugd sprake is van een overschrijding van de gewijzigde begroting. Dit blijft een reëel financieel risico. We zien terug dat initiatieven zijn genomen om de kosten terug te dringen, bijvoorbeeld door de pilot Regisseursmodel. De mogelijke positieve effecten hiervan zullen in 2020 en verder zichtbaar worden. • Het COVID-19 (corona)virus heeft geen financiële gevolgen voor de jaarrekening 2019, maar wel voor naar verwachting veel beleidsterreinen van de begroting 2020 en de jaren daarna. De omvang van de (nadelige) financiële impact voor de gemeente Noordenveld is nu nog onzeker, maar duidelijk is wel dat dit de nodige impact zal hebben. Hoe groot de financiële impact exact zal zijn is nu onmogelijk te bepalen.
Van belang is om dit frequent te blijven monitoren en de gemeenteraad hierover de informeren.
Op 22 september 2020 heeft het college het eindrapport van de werkgroep versterking eigen vermogen vastgesteld. In het eindrapport van deze werkgroep zijn voorstellen gedaan over de minimale omvang van het eigen vermogen en in het bijzonder de algemene reserve en om het eigen vermogen verder te versterken. We onderschrijven deze voorstellen. De financiële positie van de gemeente Noordenveld blijft krap.
Het financiële perspectief wordt door deze omstandigheden minder rooskleurig. Van belang is dat wordt nagegaan of alle voorgenomen ambities van de gemeente Noordenveld nog haalbaar zijn in 12 het licht van deze gewijzigde omstandigheden. Wij adviseren om hier nader onderzoek naar te verrichten.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCËLE POSITIE
BEVINDINGEN
Voor wat betreft sociaal domein is het Regisseursmodel ingevoerd Tenslotte zijn in relatie tot COVID19 de benodigde acties genomen en is de informatievoorziening hieromtrent richting MT en raad nader vorm gegeven.
BIJAGEN
2.5 Opvolging aandachtspunten voorgaand boekjaar (2) IT-beheersing is een voortdurend aandachtspunt. Het bewustzijn op dit punt is verbeterd. Concrete verbeteracties zijn onderhanden
Bevinding 2019: Op orde krijgen IT-beheersing
Opvolging in 2020
Bij onze controle wordt ook aandacht besteed aan de IT-beheersing van de gemeente. Daarbij richten we ons op de zogenaamde IT General Controls en die zien toe op logische toegangsbeveiliging, wijzigingenbeheer en continuïteit van de informatievoorziening. Bij de interim-controle is geconstateerd dat er aandachtspunten zijn ten aanzien van: • Procedure autorisatiebeheer en controle op juistheid ingerichte autorisaties. • Eindgebruikers met hoge rechten in de lijn. • Aanwezigheid generieke gebruikers. • Wijzigingenbeheer updates financiële applicaties niet toetsbaar (B4). • Geen beleid met betrekking tot continuïteit aanwezig (B5).
Op hoofdlijnen geldt dat voor 2020 nog dezelfde (of soortgelijke) bevindingen en aanbevelingen resteren als over 2019.
Deze bevindingen zijn vanuit eerdere jaren bekend bij de gemeente Noordenveld en bij de komende interim-controle zullen deze onderdelen wederom getoetst worden. Hierover wordt ook vanuit de organisatie gerapporteerd aan de auditcommissie. We benadrukken overigens dat door ons geen onderzoek is gedaan naar het algeheel functioneren van de IT-functie binnen de gemeente Noordenveld. Dit is slechts door ons beoordeeld als uitvloeisel van de opdracht tot controle van de jaarrekening. Rechtmatigheidsverantwoording. Er zijn reeds de nodige stappen gezet Om dit succesvol in te kunnen voeren is draagvlak van de hele organisatie nodig
13
Bevinding 2019: Doorontwikkeling organisatie in verband met rechtmatigheidsverantwoording door het college (vanaf 2021) Op grond van wijziging in regelgeving zal met ingang van 2021 de rechtmatigheidscontrole niet meer door de accountant worden uitgevoerd, maar zal het college zelfstandig verantwoording afleggen aan de raad inzake het naleven van de wet- en regelgeving. De afgelopen periode zijn door de gemeente Noordenveld diverse stappen gezet om hier op voorbereid te zijn. Zo is bijvoorbeeld een controleplan opgesteld en ook het managementteam van de gemeente wordt hierbij actief betrokken. Deze voorgenomen wijziging wordt benut om de eigen interne beheersing te verbeteren.
Bij de interim-controle over 2020 is geconstateerd dat verbeteringen ten behoeve van de IT-beheersing onderhanden zijn. Bij de jaarrekeningcontrole is dit niet opnieuw beoordeeld. Wij zullen dit in het kader van onze interim-controle 2021 opnieuw beoordelen. Opvolging in 2020 In hoofdstuk 4.1. van dit verslag is een nadere beschouwing en actualisatie opgenomen.
De nog resterende periode zou daarbij wat ons betreft aandacht gegeven moeten worden aan het volgende: - Het informeren en betrekken van de raad danwel de auditcommissie bij de te maken keuzes in dit proces. - Uitwerken aan wie wordt gerapporteerd en verder aandacht voor het zorgdragen van een 13 voldoende interne audittrail.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJAGEN
2.5 Opvolging aandachtspunten voorgaand boekjaar (3) Totstandkoming jaarrekening 2019 en 2020
14
Bevinding 2019: Verbeterpunten totstandkoming jaarrekening 2019
Opvolging in 2020
We stellen vast dat het proces totstandkoming en controle van de jaarrekening in een kort tijdsbestek uitgevoerd en afgerond dient te worden. Om dit mogelijk te maken is het noodzakelijk dat zich in dit proces geen zaken voordoen die tot vertraging kunnen leiden. Voor de controle over boekjaar 2019 stellen we het volgende vast. • Het was niet mogelijk om bij aanvang van onze controlewerkzaamheden te beschikken over de gevraagde informatie. Zo was de benodigde documentatie ten aanzien van sociaal domein niet aanwezig. Dit is op een later moment opgeleverd en de controle daarvan is ook later uitgevoerd. • Op basis van de accountantscontrole was het nodig om aanpassingen in de cijfers door te voeren bij o.a. grondexploitaties, verantwoording overname ISD, verplichtingen overlopende passiva, volledigheid crediteuren, niet in exploitatie genomen gronden, uitzettingen en Single informatie, single audit. • Onze controle leidt soms tot bevindingen die de organisatie zelf had kunnen voorkomen door aangeleverde documentatie zelf eerst voldoende kritisch te toetsen. We vragen bij uw opstelproces aandacht voor het intern organiseren van een voldoende onafhankelijke en kritische blik bij het opstellen van de gevraagde onderbouwingen. We kunnen ons voorstellen dat vanuit concerncontrol een zichtbare toets op informatie wordt uitgevoerd voordat deze wordt vrijgegeven voor controle.
Op basis van de jaarrekeningcontrole 2019 is door de organisatie een uitgebreide evaluatie opgesteld die ook met ons is besproken.
Ondanks het feit dat de aanvankelijke start niet op alle onderdelen goed was, hebben we de medewerking verkregen die nodig was en dat maakt dat ook de wettelijke deadlines gehaald konden worden. Na afronding van dit traject gaan wij samen met de gemeente de rapporteringstraject evalueren en op basis hiervan maatregelen treffen die herhaling dient te voorkomen. Daarbij is het ook van belang om evenwicht te vinden tussen enerzijds de gewenste snelheid, maar anderzijds ook de benodigde zorgvuldigheid hierbij.
Voor de controle over 2020 zijn gedetailleerde werkafspraken gemaakt en zijn er frequentie afstemmingsmomenten gepland. Dit heeft een positieve bijdrage gehad in het proces. Tegelijkertijd constateren wij dat zaken als eigenaarschap van jaarrekeningposten, kwalitatief toereikende onderbouwingen en voldoende kwaliteitstoetsing voordat zaken ter controle worden aangeboden nog beter kan. Het samenspel in de organisatie tussen financiën en de functioneel verantwoordelijke afdelingen is een aandachtspunt.
14
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJAGEN
15
3. Resultaat & financiële positie
3.1 Resultaat 2020 3.2 Financiële positie
3.1 Resultaat 2020
Resultaat 2020 € 0,9 mln. voordelig t.o.v. gewijzigde begroting
16
Het resultaat van gemeente Noordenveld over het jaar 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 0,9 mln. voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven:
2020
BEGROTING NA WIJZIGINGEN
VERSCHIL
Saldo van baten en lasten
-/-1.738
-/- 5.667
3.929
Onttrekkingen reserves
2.968
5.668
-/- 2.700
Dotatie aan reserves
-/- 287
-/- 1
-/- 286
943
0
943
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)
Resultaat
Voorspellend vermogen is voldoende
Het resultaat 2020 wijkt slechts marginaal af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Afwijkingen daarboven kunnen wijzen op een minder goed voorspellend vermogen. In principe was er over 2020 derhalve sprake van een adequaat voorspellend vermogen. De belangrijkste afwijkingen van de begroting na wijzigingen zijn in het hoofdstuk 3 van de jaarrekening nader toegelicht. De belangrijkste verschillen ten opzichte van de 2e trimesterrapportage hebben betrekking op: ▪ Vermindering boekwaarden gebouwen ▪ Hogere algemene uitkering ▪ Hogere budgetten gebundelde uitkeringen (BUIG) In de jaarrekening zijn de verschillen per beleidsveld geanalyseerd. De afwijkingen doen zich met name voor bij programma economische ontwikkeling, zorg en welzijn en ruimtelijke ordening en volkshuisvesting.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3.2 Financiële positie (1)
17
RATIO WEERSTANDSVERMOGEN
SOLVABILITEITSRATIO
De ratio weerstandsvermogen is in de jaarstukken van gemeente Noordenveld niet als zodanig berekend. In de paragraaf 2.4 2,60 weerstandsvermogen 2,31 en risicobeheersing heeft de gemeente haar systematiek 2,40 2,35 inzake risico inschattingen nader toegelicht. 2,20 2,32 Dit 2,00 op basis van een integraal overzicht van alle onderkende risico’s naar kans en 1,80 (financiële) impact. Op basis van deze benadering is het minimaal benodigd weerstandsvermogen becijferd op € 3,0 miljoen, het maximale beslag op 1,49 1,60 € 5,3 miljoen. 1,40 Op 1,20 basis van de eigen normen van de gemeente Noordenveld is de algemene reserve 1,00 en de reserve sociaal domein te laag en zit er een overschot (overdekking) inJR19 de reserve grondexploitatie. PB20 JR20 PB21
NETTO-SCHULDQUOTE
68,0%
66,0% 59,0%
55,0%
55,2%
53,0%
48,0% 38,0% JR19
33,8%
30,0%
31,0%
25,0% 20,0%
15,0%
22,0%
21,0%
19,0%
10,0% JR19
PB20 Gemeente
JR20 Gemid. NL*
PB20
JR20
PB21
Gemid. NL*
Gemeente
14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0%
12,0%
5,0% 4,0%
2,0% JR19
2,0%
PB20 Gemeente
JR20 Gemid. NL*
* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde over 2019 voor gemeenten in de categorie 20.000 tot 50.000 inwoners. Data gebaseerd op www.waarstaatjegemeente.nl.
DASHBOARD
PB21
RATIO GRONDEXPLOITATIE
78,0%
58,0%
35,0%
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
PB21
3.2 Financiële positie (2)
Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien
Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden
Uw financiële positie is o.b.v. eigen normen voldoende
De gemeente kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen
18
Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2021 gaat gelden. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie. Weerstandsvermogen gemeente Noordenveld is zonder stille reserve onvoldoende Op basis van de jaarstukken 2020 is te herleiden dat de gemeente tenminste over een weerstandscapaciteit beschikt van € 5,9 miljoen (2019: € 6,3 miljoen). In de paragraaf 2.4 weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft de gemeente haar systematiek inzake risicoinschattingen nader toegelicht. Dit op basis van een integraal overzicht van alle onderkende risico’s naar kans en (financiële) impact. Op basis van deze benadering is het minimaal benodigd weerstandsvermogen becijferd op € 3,0 miljoen, het maximale beslag op € 5,3 miljoen. Op basis van de eigen normen van de gemeente Noordenveld is de algemene reserve en de reserve sociaal domein te laag en zit er een overschot (overdekking) in de reserve grondexploitatie. Solvabiliteit en netto-schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2020 19%.
Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Noordenveld in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteit van gemeente Noordenveld ligt onder het landelijk gemiddelde van gemeenten met een vergelijkbare omvang. De netto-schuldquote bedraagt 53% en dit ligt rond het landelijke gemiddelde. De netto-schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden.
Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is laag
DASHBOARD
Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Noordenveld is laag (<1%) ten opzichte van het gemiddelde (12,7%), doordat de grondpositie (de waarde van de grond) ten opzichte van de totale baten relatief laag is. De ratio grondexploitatie < 20% is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
19
4. Belangrijkste bevindingen 4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Sociaal domein uitgelicht 4.3 Schattingsposten 4.4 Aanbestedingsrechtmatigheid 4.5 Begrotingsrechtmatigheid 4.6 BBV, WNT en SiSa
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (1)
Onze aanpak voor 2021 is vooral gegevensgericht
Thema frauderisicobeheersing komt nog nadrukkelijker op de agenda
20
Interne beheersing en onze aanpak voor 2021 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze management letter d.d. 15 december 2021. Evenals voorgaande jaren hebben wij daarin samenvattend geconstateerd dat de interne beheersing niet altijd zichtbaar (voor ons toetsbaar) is. Dit betekent niet dat uw gemeente niet in control is, maar wel dat wij in onze controle hier niet op kunnen steunen. Daarom hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven etc.). In de management letter hebben wij het college geadviseerd tot een gedragen visie op inrichting en naleving van de interne beheersing te komen. Het direct borgen van de interne beheersing bij de vakafdelingen is doorgaans het meest efficiënt. Dat is nu nog niet altijd het geval en dat zorgt er voor dat dit gecompenseerd moet worden met controles achteraf. Overigens kan dit vanzelfsprekend (ook) een legitieme keuze zijn. Fraude De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie. Onze beroepsorganisatie de NBA heeft hiertoe een notitie “Best practice maatregelen frauderisicobeheersing voor bestuurders en toezichthouders” onderhanden.
In deze notitie komt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen zoals de gemeenteraad bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude kunnen de gelegenheden tot fraude afnemen. Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. Landelijk vinden er diverse pilots plaats waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude. De best practice van de NBA is erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten. Graag gaan wij met u in overleg over het vergroten van de actieve rol van de gemeenteraad / auditcommissie ten aanzien van frauderisicobeheersing.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (2)
Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2021
21
Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college met ingang van 2021 In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de conceptnotitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat op deze consultatie veel reacties zijn binnengekomen die door de commissie BBV worden verwerkt. Gelijktijdig vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van het BBV en andere wetgeving. Desalniettemin is de verwachting dat de rechtmatigheidsverantwoording per boekjaar 2021 wordt ingevoerd.
De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste gemeenten een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans voor uw organisatie en interne beheersing. Wanneer de rechtmatigheidsverantwoording met terugwerkende kracht wordt ingevoerd, wordt de gemeente Noordenveld met ingang van verslagjaar 2021 immers zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie. Stand van zaken binnen uw gemeente
Stand van zaken binnen uw gemeente In onze managementletter 2020 hebben wij gerapporteerd dat een gedragen visie op de inrichting en naleving van de interne beheersing bij de gemeente Noordenveld nog niet aanwezig was. Teneinde het college in staat te stellen om zich in het licht van de hiervoor genoemde ontwikkelingen te kunnen verantwoorden over de rechtmatigheid is dit, in combinatie met een duidelijke uitwerking en verankering van het 3 lines of defence model (samenspel en verdeling verantwoordelijkheden tussen vakafdelingen – financieel beheer – concern control/VIC) in onze optiek wel noodzakelijk. Het managementteam van Noordenveld, het college en de auditcommissie zijn in daarvoor belegde sessies inmiddels bijgepraat over de rechtmatigheidsverklaring 2021 en de actuele stand van zaken. Hierbij is aandacht besteed aan de te maken stappen. Inmiddels zijn trajecten gestart c.q. gepland voor het uitrollen en implementeren van de derde lijns-controles binnen een aantal specifiek benoemde afdelingen. Voorts is gestart met een project tot het beschrijven van de AO/IC voor wat betreft de (administratieve) kernprocessen. Voorts zijn (conceptuele) uitwerkingen opgesteld ten aanzien van uitwerking en verankering 3 lines of defence, AO/IB en VIC. Wij constateren dat de gemeente hiermee een aantal van de noodzakelijk stappen heeft gezet danwel deze heeft gepland.
Ook in het kader van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording vormen deze een mooi vertrekpunt. Tegelijkertijd blijven in onze optiek voor een succesvolle implementatie als aandachtspunten gelden: ▪ De voor het realiseren van de geformuleerde ambitieniveaus door de gemeente (college) minimaal noodzakelijk geachte expliciete controls. Nadere concretisering is relevant wanneer het gaat om uitvoering, toetsing en rechtmatigheids-verantwoording door of namens het college. ▪ De expliciete invulling van de onafhankelijke kwaliteitsbeoordeling (dossierreview, reperformance) door Concern Control / VIC op de door de afdelingen opgeleverde controle rapportages. ▪ Commitment van de organisatie aan noodzakelijke tijdspaden en opvolging van gebleken verbeterpunten.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 Sociaal domein uitgelicht (1)
22
Sociaal domein in de jaarrekening De lasten van de gemeente Noordenveld met betrekking tot het sociaal domein voor wat betreft zorg in natura (WMO, Jeugd) en PGB’s bedraagt over 2020 ruim € 10 miljoen. Belangrijk aandachtspunt in het kader van onze controle is de levering en juiste verantwoording van de kosten van zorg, zowel voor wat betreft de getrouwheid als rechtmatigheid. Onzekerheid ten aanzien van prestatielevering WMO ZIN ca. € 0,9 mln.
WMO ZIN De productieomvang van WMO ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2020 ca. € 4,5 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van WMO ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Noordenveld. De gemeente heeft daarmee zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. Met betrekking tot de lasten WMO ZIN vraagt de gemeente Noordenveld per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Vanuit een aantal zorginstellingen is geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de getrouwheid als rechtmatigheid van deze lasten. Tevens is een deel van de zorgkosten, via zorgaanbieders, niet opgenomen in de controle omtrent de productieverantwoordingen. De gemeente Noordenveld voert zelf ook controles uit om de onzekerheden die hierdoor ontstaan terug te dringen. Zo wordt door middel van deelwaarnemingen bij zorgontvangers zelf nagevraagd of de gevraagde zorg ook is geleverd en deze controles worden ook gedocumenteerd. Dit is een goede zaak. Tegelijkertijd blijft de constatering dat er sprake blijft van onzekerheden, maar dit is ook inherent aan het proces en de wijze waarop het sociaal domein is georganiseerd.
Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren, de uitkomsten van de in 2020 ontvangen controleverklaringen en de ontvangen bestuursverklaringen en de controles die de gemeente zelf doet, ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid in totaliteit op € 491.000. Jeugdzorg ZIN Voor wat betreft de uitgaven Jeugdzorg ZIN geldt een soortgelijke benadering als hierboven ten aanzien van de WMO ZIN is geschetst. De productieomvang van Jeugdzorg ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2020 ruim € 5 miljoen. Ook hier geldt dat toekenning van voorzieningen plaats vindt vanuit de gemeente Noordenveld. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. Met betrekking tot de lasten WMO Jeugd vraagt de gemeente Noordenveld eveneens per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Vanuit een aantal zorginstellingen is geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de getrouwheid als rechtmatigheid van deze lasten. Tevens is een deel van de zorgkosten, via zorgaanbieders, niet opgenomen in de controle omtrent de productieverantwoordingen.
Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren, de uitkomsten van de in 2020 ontvangen controleverklaringen en de ontvangen bestuursverklaringen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid in totaliteit op € 416.000.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 Sociaal domein uitgelicht (2)
23
Persoonsgebonden budgetten De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Gemeente Noordenveld verstrekt de beschikkingen PGB en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2020 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een oordeel met beperking. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeente specifieke projectiebrieven. De voor gemeente Noordenveld geldende percentages voor rechtmatigheidsfouten en voor getrouwheidsfouten voor zowel de WMO als Jeugdzorg zijn opgenomen in onderstaande tabel:
Fouten PGB’s gebaseerd op projectiebrieven SVB zijn minimaal
PGB PER CATEGORIE
FINANCIËLE RECHTMATIGHEIDSFOUT
FINANCIËLE GETROUWHEIDSFOUT
Jeugdzorg
1,71%
1,98%
WMO
1,86%
1,87%
De financiële rechtmatigheidsfout voor PGB voor de gemeente bedraagt circa € 17.000 (WMO € 12.000, Jeugdzorg € 5.000). Voor de getrouwheidsfouten geldt dat deze gelijk zijn voor alle gemeenten in Nederland. De financiële getrouwheidsfout bedraagt € 16.000 (WMO € 11.000, Jeugdzorg € 5.000). Genoemde bedragen zijn derhalve opgenomen in de overzichten controleverschillen in hoofdstuk 2 van deze rapportage. Onzekerheden prestatielevering PGB’s € 202.000
Totaal continuïteitsbijdragen aan zorginstellingen zijn € 0,5 miljoen.
DASHBOARD
De SVB toetst niet op levering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De processen van PGB Jeugdzorg en WMO lopen op een aantal onderdelen verschillend, waardoor voor Jeugdzorg en WMO niet dezelfde zekerheid wordt verkregen. Tevens verkrijgt de gemeente aanvullende zekerheid vanwege de ontvangsten van het CAK. Op basis van het zekerheidspercentage dat de gemeente Noordenveld hierdoor verkrijgt, zijn de onzekerheden voor PGB geraamd op circa € 202.000. Continuïteitsbijdragen aan Zorginstellingen De gemeente Noordenveld heeft in 2020 verder voor een bedrag van € 0,5 mln. continuïteitsbijdragen uitbetaald aan zorginstellingen als gevolg van de coronacrisis. Deze bijdragen zijn uitbetaald op basis van onderbouwingen ontvangen van zorginstellingen waarbij onderlinge overeenstemming is bereikt over de benodigde bedragen. In de hiertoe met de instellingen gesloten overeenkomsten zijn duidelijk de voorwaarden beschreven waaronder de bedragen zijn uitbetaald alsmede de wijze waarop instelling specifiek moet worden afgerekend. Een aandachtspunt voor 2021 is dat nog een toetsing wordt uitgevoerd door de gemeente op de naleving van de gestelde voorwaarden en waar nodig nog een verrekening van eventueel teveel uitbetaalde bedragen.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.3 Schattingsposten - Grondexploitaties (1)
Grondexploitaties ontwikkelden zich in 2020 positief
24
Grondexploitaties De netto-boekwaarde van de lopende grondexploitatie van gemeente Noordenveld is in 2020 significant afgenomen tot € 1,7 miljoen per ultimo boekjaar (2019: 5,5 mln.). Dit als een direct gevolg van de relatief omvangrijke verkopen die de gemeente over 2020 heeft weten te realiseren ter zake met name de woningbouwcomplexen (€ 7 mln.). Gegeven de ontwikkeling van de exploitaties alsmede de geldende verslaggevingsregels vanuit het BBV is over 2020 naar rato van de voortgang van de complexen een tussentijds resultaat genomen van € 0,5 mln. Op basis van de geactualiseerde grondexploitaties bedraagt het toekomstige (alsdan nog te verwerken) resultaat op een totale eindwaarde € 1,5 miljoen.
De in de grondexploitaties gehanteerde parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, verkoopprijzen en rente) zijn van grote invloed op de ingerekende (toekomstige) kosten en te realiseren opbrengsten. In onze controle hebben wij deze inhoudelijk beoordeeld en de uitgangspunten beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de door de gemeente gehanteerde schattingen redelijk en aanvaardbaar zijn. De uitsplitsing van de bouwgronden in exploitatie naar projecten per ultimo 2020 is als volgt: bedragen x 1.000 Bedrijventerreinen Haarveld 1e fase Westeres De Westerd II Boekwaarde ultimo 2020 gering, verantwoorde winst cf POC-methode € 479.000
stand 1/1
investeringen
verkopen
genomen resultaten
stand 31/12
198 34 292
114 6 12
307 0 0
333 0 0
339 40 304
Woningbouw Roderveld IV Veldkampen Een Oosterveld Grondbank Oosterveld Fase 1A Oosterveld Fase 1B Boskamp Peize-Zuid
32 104 -836 496 4.174 969 0
80 7 324 29 280 340 2.394
151 0 -140 593 5.593 1.306 0
39 0 0 0 110 -3 0
0 111 -372 -68 -1.028 0 2.394
Totaal
5.464
3.586
7.809
479
1.719
Zoals uit het overzicht volgt zijn de exploitaties Roderveld IV en Boskamp in 2020 gesloten. Dit vanwege het feit dat alle gronden en kavels daarin inmiddels zijn verkocht. Op basis van recente ramingen is voor de naar verwachting in 2021 nog te maken laatste kosten een voorziening getroffen van € 0,3 mln.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.3 Schattingsposten - Grondexploitaties (2), Voorzieningen
Voorbereidingskosten ad € 499.000 van nieuwe grondexploitaties geactiveerd onder IVA
25
Grondexploitaties in voorbereiding Naast de lopende grondexploitaties is sprake van een aantal exploitaties in voorbereiding. Ultimo 2020 bedragen de hiervoor – uit hoofde van de beschikbaar gestelde voorbereidingsbudgetten – gemaakte kosten van onderzoek en ontwikkeling € 449.000. Dit bedrag is in de balans geactiveerd als immaterieel actief. Bij het in uitvoering nemen van de betreffende exploitaties zal deze boekwaarde daar worden ingebracht. Gezien de positieve verwachtingen rondom de haalbaarheid van betreffende projecten is dit een acceptabele gedragslijn. Voorts is onder de materiele vaste activa sprake van 50,8 ha gronden met een gezamenlijke boekwaarde van € 4,1 mln. De waardering is op basis van recente herbeoordeling marktconform.
Onderhoudsegalisatievoorziening onderhoud gebouwen € 0,5 mln. te hoog opgenomen
Voorziening (groot) onderhoud gebouwen Op basis van het BBV bestaat de mogelijkheid om voor het groot onderhoud te werken met een zogenaamde kostenegalisatie voorziening. Dergelijke voorzieningen bieden de mogelijkheid onder meer (groot) onderhoudskosten die op basis van de onderliggende onderhoudsplannen van jaar tot jaar sterk kunnen fluctueren gelijkmatig te verdelen over de begrotingsjaren waarop de plannen betrekking hebben. De gemeente Noordenveld hanteert een dergelijke voorziening voor wat betreft de egalisatie van de kosten groot onderhoud gebouwen. Gegeven het uitgaven ritme van het actuele onderhoudsplan en de op basis hiervan op te stellen egalisatieberekening hebben wij geconstateerd dat de voorziening per eind 2020 naar schatting voor een bedrag van € 0,5 mln. te hoog is opgenomen. Daarom is dit bedrag meegewogen in het overzicht controleverschillen in hoofdstuk 2.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.4 Aanbestedingsrechtmatigheid
Financiële onrechtmatigheid als gevolg van niet naleven EU aanbestedingsvoorwaarden € 364.000
26
Aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidscontrole hebben wij de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spendanalyse (beoordeling achteraf van alle crediteuren op juiste naleving aanbestedingsregels). Vertrekpunt hiervoor is de door de gemeente Noordenveld intern voorbereide analyse zoals die intern periodiek door de VIC in samenwerking met de afdeling Inkoop is opgesteld. Ofschoon hiermee een belangrijke basis is gelegd geldt als constatering hierbij nog dat de betreffende analyses nog niet altijd (voor ons) zichtbaar integraal aansluiten op de onderliggende (periode) administratie. Daarbij is in de dagelijkse praktijk van gemeenten een verandering en verzakelijking van de markt zichtbaar, waardoor bijvoorbeeld subsidies steeds vaker het karakter krijgen van inkoop. Het overleg in de Sectorcommissie Decentrale Overheden (SDO) van de NBA heeft onder meer geleid tot een ‘good practice’ voor de uitvoering van de controle op aanbestedingsrechtmatigheid bij de jaarrekeningcontrole van gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Deze good practice omvat naast controletechnische informatie ook de belangrijkste aandachtsgebieden als gevolg van de complexe aanbestedingswetgeving.
Wij constateren dat de door de gemeente intern gemaakte analyse nog niet altijd (zichtbaar) juist en volledig aansluiten op de vereisten die vanuit dit kader gelden. Mede in relatie tot de implementatie van de rechtmatigheidsverklaring door het college (zie 4.1) vormt dit derhalve nog een aandachtspunt richting toekomst. Op basis van de uitgevoerde en door ons nader beoordeelde en aangevulde spendanalyse over boekjaar 2020 zijn diverse onrechtmatigheden gebleken. Deze tellen op tot een bedrag van € 364.000 en zijn derhalve meegewogen in onze oordeelsvorming zoals samengevat in hoofdstuk 2 van deze rapportage. Op hoofdlijnen kunnen de bevindingen als volgt worden samengevat: Aard inkopen
Levering/werk/dienst
Advieswerkzaamheden
Diensten
€ 156.000
Afvalinzameling (PMD)
Diensten
€ 103.000
Software
Diensten
€ 105.000
Totaal
DASHBOARD
Besteding in 2020
JAARREKENING
€ 364.000
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.5 Begrotingsrechtmatigheid (1)
Begrotingsrechtmatigheid
27
Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft uw gemeente € 126,3 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover € 116,8 miljoen aan werkelijke lasten in 2020. Dit is in totaal een onderschrijding van € 9,5 miljoen. Aan baten was een bedrag van € 120,7 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 115,1 miljoen aan werkelijke baten in 2020. De realisatie is daarmee € 5,6 miljoen lager. Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2020 is er per saldo € 2,7 miljoen aan de reserves onttrokken zodat het gerealiseerde resultaat € 0,9 miljoen positief bedraagt. De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerde en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad.
Bij begrotingsoverschrijdingen die niet gedurende het jaar zijn voorgelegd aan de gemeenteraad is formeel sprake van een onrechtmatigheid. Echter hoeven deze overschrijdingen niet altijd te worden meegewogen in het accountantsoordeel bijvoorbeeld indien de overschrijdingen geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerd opbrengsten of overschrijdingen bij open-einde regelingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten zijn de begrotingsoverschrijdingen nader weergegeven en geanalyseerd. Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel.
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma en de eventuele overschrijdingen van investeringskredieten.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.5 Begrotingsrechtmatigheid (2)
Overschrijding lasten op twee programma's
28
Zoals blijkt uit onderstaande opstelling is op drie programma’s een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Deze zijn in te delen in de onderstaande categorieën zoals opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV.
ONRECHTMATIG LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA
TELT NIET MEE IN OORDEEL
BEGROTINGSAFWIJKING
Geen sprake van onrechtmatigheden Programma Burger en Bestuur, € 4,4 mln.
Sprake van compensatie door direct gerelateerde opbrengsten
P
Programma Onderwijs, € 1,1 mln.
Sprake van compensatie door direct gerelateerde opbrengsten
P
Programma Werk en Inkomen, € 0,7 mln.
Sprake van compensatie door direct gerelateerde opbrengsten
P
TELT WEL MEE IN OORDEEL
Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar de analyse begrotingsafwijkingen, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.6 BBV, WNT, SiSa (1)
BBV wordt nageleefd
29
Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente Noordenveld de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.
WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten
Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 181.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 van de gemeente Noordenveld niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Noordenveld voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Geen bevindingen SiSa-bijlage
SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2020. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens Bijlage B. ToZo-regelingen De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (ToZo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten: ▪ ToZo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020 ▪ ToZo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020 ▪ ToZo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.6 SiSa (2)
Specifieke eisen aan verantwoording en controle ToZo regelingen
30
ToZo-regelingen (vervolg) Gemeente Noordenveld heeft voor de uitvoering van de ToZo-regelingen bevoorschotting vanuit het Rijk ontvangen voor een bedrag van € 5,9 mln. De bestedingen worden verantwoord via de gebruikelijke SiSa-bijlage bij de jaarrekening. Het aantal regels voor de ToZo in de tabel van fouten en onzekerheden is uitgebreider dan voor de andere specifieke uitkeringen. Over alle regels dient te worden gerapporteerd. In de bijlage B (tabellen 2 & 3) hebben wij dit gedaan. De bestedingen in het kader van de ToZo-regeling over 2020 bedragen € 2,2 mln. voor levensonderhoud en € 0,4 mln. verstrekking in het kader van bedrijfskapitaal. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd aan de hand van de geldende nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020 d.d. 8 april 2021 en de nadere richtlijnen van het SDO. Een van de specifieke aspecten ter zake de ToZo-regelingen zoals die volgen uit de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2020 betreft. Het beleid ter bestrijding van Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O) met behulp van IB-signalen. Het ministerie van SZW heeft het Inlichtingenbureau (IB) gevraagd een informatieproduct te ontwikkelen voor de ToZo-regeling. Dit om gemeenten te ondersteunen bij de controle van de aanvullende uitkering aan ondernemers.
Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande M&O-beleid specifiek aandacht aan de ToZo besteden.
M&O-beleid toereikend, afhandeling IB-signalen loopt door in 2021