6. 2a. Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Zuidvelde - Chint.pdf
Tekst van het document
Initiatieven moeten passen bij de schaal van het landschap en een landschappelijke én stedenbouwkundige meerwaarde opleveren; Houd het onderscheid en de overgangen tussen de oude veldontginningen, jonge veldontginningen en beekdalen zichtbaar; Behoud het open karakter van de essen en versterk waar mogelijk beplanting langs randen; Laat beplanting langs wegen reageren op het karakter van het landschap; Het karakter van het jonge ontginningslandschap leent zich voor transformatie en biedt, kansen voor nieuw landschap waarin meerdere doelen worden gerealiseerd (koppelkansen); Behoud landschappelijk waardevolle elementen zoals pingoruïnes en heiderelicten; Verhard zandpaden in principe niet.
Ook de Noordenveldse Kwaliteitsgids is gebruikt voor de uitwerking van het landschappelijk ontwerp van het zonnepark. Zie hiervoor ook bijlage 1 bij de ruimtelijke onderbouwing. De principes zijn als volgt meegenomen in het ontwerp: 1. “Past in schaal landschap.” Het zonnepark bevindt zich in een grootschalig open heideontginningslandschap waarin de percelen en kavels groot van formaat zijn. De kavels variëren van 5,5 tot ruim 20ha. De gemiddelde grootte is 10ha. De initiatieven voor de zonneparken worden gerealiseerd in zijn geheel binnen de kavelgrenzen van een aantal grote percelen. Uitstekende delen van de percelen worden alleen gebruikt voor landschappelijke inpassing en natuurcompensatie en worden niet gebruikt voor zonnepanelen. De rijen panelen volgende kavelrichting waardoor er weinig rafelranden zijn en daardoor in het stramien van het landschap past. Hierdoor krijgt het zonnepark een heldere orthogonale structuur dat past binnen het rechtlijnige grootschalige heideontginningslandschap. 2. “Verhoging biodiversiteit.” De huidige percelen voor het zonnepark bestaat grotendeels uit akkers met een lage biodiversiteit.
In de plannen voor het zonnepark wordt fors geïnvesteerd in landschapsverbetering en natuurontwikkeling (verhoging biodiversiteit) door de aanleg van vele honderden vierkante meters aan bosstroken, houtsingels (minimaal 8m breed), struwelen (minimaal 5m breed), keverbanken (minimaal 6m breed) en bloem- en graanrijke akkerranden (minimaal 25m breed). Het beplantingsassortiment bestaat uit inheemse soorten. Het potentiële verlies van leefgebied voor de akkervogels zoals de patrijs wordt gecompenseerd door de brede randen te voorzien van compenserende maatregelen zoals keverbanken, struwelen en bloemrijke akkerranden. Het exacte assortiment met name voor bloemrijke akkerranden wordt in afstemming met lokale natuurorganisaties bepaald. 3. “Inpassing voorkomt zichtbaarheid.” Door de grootschaligheid van het landschap bevinden de percelen van het zonnepark zich op ruime afstand van bebouwing (minimaal 300m) en wegen (minimaal 190m). Op plekken waar het park zichtbaar is vanuit de omgeving wordt het park aan het zicht onttrokken door het gebruik van gebiedseigen landschapselementen zoals struwelen, houtsingels en bosstroken. Voorgesteld wordt om voor de aanplant grote plantmaten te gebruiken en deze worden bovendien dicht tegen elkaar geplant. Hierdoor ontstaat er snel een dichte massa, ook in het winterbeeld.
Professioneel beheer draagt bij aan snelle optimale groei van de landschapselementen. Hierdoor valt het zonnepark bijna direct na aanplant van de Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
22 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
landschapselementen nauwelijks meer op en zijn de panelen niet meer zichtbaar en beleefbaar. Naast nieuwe landschapselementen worden ook alle bestaande landschapselementen in de plannen gehandhaafd en geïntegreerd.
Bestemmingsplan Het plangebied bevindt zich in het vigerende bestemmingsplan ‘Buitengebied Noordenveld’, welke is vastgesteld op 17 april 2013. In onderstaande figuur is het plangebied geprojecteerd binnen de kaders van het bestemmingsplan:
Figuur 6 Ligging plangebied binnen bestemmingsplan Buitengebied Noordenveld
In onderstaande tabel is aangegeven wat de bestemming is horende bij de kleuren en symbolen op de kaart in figuur 1. Tevens wordt geconcludeerd of er sprake is van strijdigheid met de bestemmingen. Tabel 3 Bestemmingsplan toets
Symbool op plankaart Lichtgroen
Bestemming Enkelbestemming Agrarisch
Bestemd voor o.a. Agrarisch bedrijf, cultuurgrond, met daarin ondergeschikt recreatief medegebruik en behoud van landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke waarden
Markering rondom agrarisch bedrijf
Enkelbestemming Agrarisch – Agrarisch bedrijf met gedeeltelijk de functieaanduiding “specifieke vorm van agrarisch – mestvergister’
Agrarisch bedrijf en cultuurgrond, vergistingsinstallatie
Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
Strijdigheid? Ja, het zonnepark staat niet ten dienste van de agrarische bestemming. Tevens geldt er een hoogtebeperking van 3 meter voor bouwwerken en 1,5 voor terreinafscheidingen Zie hierboven onder ‘Agrarisch’
23 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
Plusmarkering
Dubbelbestemming Waarde – Archeologie 2
Behoud en bescherming van de aanwezige archeologische waarden
Diagonale lijn
Dubbelbestemming Leiding – Gas
Gastransportleidingen, aardgascondensaattransportleidingen en andere leidingen t.b.v. exploitatie van delfstoffen
Nee, mits de archeologische waarden niet worden aangetast (zie paragraaf 3.3) Nee, mits er geen bouwwerken worden geplaatst in deze bestemming
Het is niet toegestaan binnen de regels van het bestemmingsplan om gebouwen of bouwwerken te plaatsen ter hoogte van de dubbelbestemmingen Leiding – Gas, tenzij deze ten dienste staan aan de bestemming. Echter is het zonnepark zo ingericht dat er geen bouwwerken worden geplaatst ter hoogte van deze bestemmingen waardoor strijdigheid wordt voorkomen met deze bestemming. Op grond van de bestemming ‘Agrarisch’ is het niet toegestaan om een zonnepark te ontwikkelen omdat een zonnepark niet ten dienste van de bestemming staat. Conclusie De ontwikkeling van het zonnepark Zuidveld past binnen de bovengenoemde beleidsstukken van de gemeente Noordenveld. Voor het plot is er wel sprake van strijdigheid met het vigerende bestemmingsplan, vanwege het feit dat een te bouwen zonnepark niet “ten dienste” staat aan de enkelbestemming “Agrarisch” en dat de bouwregels geen terreinafscheidingen van meer dan 1,5 meter toelaten. In het buitengebied van Noordenveld liggen mogelijkheden voor de opwekking van duurzame energie. Met alleen kleinschalige opwekking kan Noordenveld niet energieneutraal worden, ook meer grootschalige opwekking van duurzame energie is nodig. Echter moet er bewust worden omgegaan met de beschikbare ruimte in het buitengebied en de aanwezige landschappelijke waarden.
Het creëren van draagvlak voor zonneparken in de omgeving en het aanbieden van participatiemogelijkheden is vereist. Het initiatief van Chint Solar draagt bij aan de energieambities van de gemeente, zal aandacht besteden aan de ruimtelijke, economische en planologische randvoorwaarden en aandachtspunten. De omwonenden zijn geïnformeerd over dit initiatief, er bestaat een samenwerking met de lokale energiecoöperatie m.b.t. het 50% lokaal eigendom. Er zijn bij de omwonenden mogelijkheden aangeboden om te participeren en te profiteren van de komst van het zonnepark, zie voor alle participatiemogelijkheden ook hoofdstuk 4.
Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
24 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
3
MILIEU EN OMGEVING
In dit hoofdstuk wordt het plan getoetst aan diverse milieu hygiënische- en omgevingsaspecten. Per aspect is beschreven wat de eventuele effecten zijn van de voorgenomen ontwikkeling.
3.1
Natuur
Er is een quickscan uitgevoerd naar de aanwezigheid van en effecten op beschermde natuurwaarden in het kader van de Wet Natuurbescherming. Deze quickscan, bestaande uit een bureauonderzoek en een veldonderzoek, is toegevoegd als bijlage 3 bij de ruimtelijke onderbouwing. Hieronder zijn de belangrijkste conclusies uit dit onderzoek toegevoegd. Beschermde soorten Op basis van de uitgevoerde quickscan, kan de aanwezigheid van beschermde soorten in het plangebied niet worden uitgesloten. Door de voorgenomen werkzaamheden is mogelijk sprake van: •
Overtreding van lid 1, lid 2 en lid 4 van artikel 3.1 (algemene broedvogels en broedvogels met jaarrond beschermde nesten);
Het is daarom noodzakelijk om mitigerende maatregelen voor algemene broedvogels en maatregelen in het kader van de algemene zorgplicht te treffen zoals beschreven in paragraaf 3.3.5 van de bijgevoegde quickscan. Indien deze maatregelen in acht worden genomen, is het niet noodzakelijk aanvullend onderzoek naar algemene in het kader van de soortbescherming van de Wnb uit te voeren of ontheffing van de bovengenoemde verbodsbepalingen voor algemene broedvogels aan te vragen. Natura 2000-gebied Norgerholt en Fochteloërveen Het projectgebied bevindt zich op circa 1,5 kilometer van het Natura 2000-gebied Norgerholt en op 3 kilometer van het Natura 2000-gebied Fochteloërveen. Er is geen sprake van ruimtebeslag en gezien de afstand tot het gebied en de enkel aangewezen habitattypen zijn effecten tijdens de aanlegfase als gevolg van visuele verstoring en geluid uitgesloten. Stikstofdepositie De additionele stikstofdepositie tijdens de aanlegfase is tijdelijk maar kan niet op voorhand uitgesloten worden met het oog de aard van de ontwikkeling, afstand tot beide Natura 2000-gebieden en de aanwezigheid van stikstof gevoelige habitattypen. Om in te zien of er sprake kan zijn van een vergunningsplichtige situatie als gevolg van deze additionele stikstofdepositie tijdens de aanlegfase, is een Aerius-berekening uitgevoerd. Deze Aerius-berekening is uitgevoerd in maart 2021 (zie bijlage 4).
Uit deze berekening blijkt dat de geplande activiteiten op het Natura 2000 gebied Norgerholt een bijdrage leveren van 0,02 mol N /ha/jr. Mobiele werktuigen worden, verspreid over Nederland, telkens opnieuw ingezet voor verschillende projecten. Het gaat hier om bronnen die ook al voor de aanwijzing van de Natura 2000-gebieden aan de achtergronddepositie van stikstof bijdroegen. In verhouding tot de totale achtergronddepositie, die gemiddeld in Nederland rond de 1700 mol N/ha/jaar ligt, gaat het om een relatief geringe bijdrage met een constante ruimtelijke spreiding. De emissie van materieel is door technische innovatie en strengere milieueisen bovendien steeds lager geworden. Bij de inzet van mobiele werktuigen gaat het om het telkens verschuiven van bestaande bronnen naar andere locaties. Het inzetten van materieel kan op zichzelf tot een minieme lokale en tijdelijke depositieverhoging leiden. Deze kan echter nooit van invloed zijn op de omvang en ruimtelijke verdeling van depositiedeken als gevolg van de jaarlijkse inzet van al het zich in Nederland bevindende materieel. Een beperkte depositie als gevolg van het gebruik van deze mobiele werktuigen in een specifiek project kan daarmee beschouwd worden als een reeds bestaande bijdrage aan de depositie van stikstof.
In het voorjaar van 2020 is op Rijksniveau een redeneerlijn vastgesteld voor depositie afkomstig van mobiele werktuigen en ander materieel in de aanlegfase van projecten op basis van boven beschreven redenen, waar ook in dit project sprake van is. Voor het aspect stikstof is geen vergunning Wet natuurbescherming noodzakelijk wanneer de stikstofdepositie kleiner dan of gelijk is aan 0,05 mol N/ha/jaar gedurende Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
25 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
maximaal twee jaar op een stikstofgevoelig habitat. Significante gevolgen kunnen dan op voorhand worden uitgesloten. Deze redeneerlijn is getoetst door de landsadvocaat en door de provincies in het Bestuurlijk Overleg met de minister van LNV op 22 april 2020 onderschreven op basis van de volgende reikwijdte: • •
De redeneerlijn geldt voor depositie als gevolg van de uitstoot door mobiele werktuigen en ander materieel in de aanlegfase van projecten; De stikstofdepositiebijdrage moet kleiner of gelijk zijn dan 0,05 mol N/ha/jaar gedurende maximaal twee jaar op een overbelast stikstofgevoelig habitat. Of een equivalent hiervan, bijvoorbeeld 0,02 mol N/ha/j in 5 jaar of 0,1 mol N/ha/j in 1 jaar. Om dit te kunnen bepalen is een Aerius-berekening noodzakelijk.
De zeer geringe en eenmalige toename van de stikstofdepositie met maximaal 0,02 mol N/ha gedurende de volledige realisatiefase (circa 9 maanden totaal) als gevolg van het project valt binnen de hiervoor beschreven fluctuatie van depositieniveaus. De aanleg van de locatie leidt daarmee niet tot een nieuwe toename van de stikstofdepositie. Significante effecten op de hierboven genoemde Natura 2000-gebieden als gevolg van de realisatie van dit project zijn daarom uitgesloten waardoor geen vergunning ingevolge de Wnb is vereist. Na de aanlegfase is het plangebied van intensief beheerde landbouwgrond omgezet naar een zonnepark met ruimte voor natuurlijke waarden waardoor de atmosferische depositie in de gebruiksfase naar verwachting lager is. Natuurnetwerk Nederland NNN Negatieve effecten op NNN zijn uitgesloten, zie in de quickscan de bijbehorende argumentatie. Meerwaarde voor natuur Naast de bovenstaande toetsingen aan de Wet Natuurbescherming, worden in het zonnepark ook bovenwettelijke maatregelen genomen om de ecologische waarden van het gebied te versterken. Er is onderzocht welke aanvullende maatregelen genomen kunnen worden om de ecologische kwaliteit van het plangebied verder te verhogen zodat het zonnepark ook een meerwaarde kan leveren op ecologisch gebied.
Er zijn reeds ecologen betrokken bij het project in verband met toetsing aan de Wet Natuurbescherming en zij hebben een inventarisatie gemaakt van maatregelen die in het park genomen kunnen worden om de ecologische kwaliteit van de locatie te verhogen. In afstemming met de eigenaar en natuurorganisaties is besloten om de volgende maatregelen te nemen in het plangebied. Deze maatregelen verbeteren het leefgebied voor o.a. de veldleeuwerik en met name de das en de patrijs. De volgende landschappelijke inpassingmaatregelen zorgen voor meerwaarde voor de natuur: • Bloemrijk akkerranden of bloemenblokken. Bloemenblokken bieden een goede habitat voor allerlei boerenlandsoorten, die we in de bloemenblokken vaak in hogere aantallen vinden dan in de naastgelegen gewassen. Het gaat dan om een hele reeks van boerenlandvogels, zoals de veldleeuwerik, grauwe gors, torenvalk en ransuil, maar ook de veldmuis, en veel insecten en spinnen, waaronder loopkevers, zweefvliegen, dag- en nachtvlinders en solitaire bijen. Bloemenblokken bevatten bovendien grote aantallen nuttige roofinsecten, die weer een bijdrage kunnen leveren aan het voorkomen en onderdrukken van insectenplagen in nabije gewassen. • Keverbanken. Keverbanken bieden de patrijs en andere akkervogels in de lente en zomer voedsel, schuilplaatsen en nestgelegenheid.
Door de verhoogde ligging is een keverbank warmer en droger dan het omringende akkerland, waardoor diverse soorten insecten zoals loopkevers zich er thuis voelen. • Struwelen (patrijzenhaag) Struweelhagen is een brede haag met streekeigen beplanting en voornamelijk besdragende struiken en fruitsoorten. De struweelhagen, ook wel patrijzenhagen genoemd, hebben takken die als een paraplu boven de grond hangen, waardoor ze veel dekking en nestgelegenheid voor patrijzen bieden. Ook de ruige grasstroken aan weerszijden van de haag bieden dekking en nestgelegenheid. De bloeiende en besdragende struiken en kruiden trekken ook tal van andere vogelsoorten aan. Ook lokken ze bijen, vlinders en allerlei nuttige insecten die kunnen bijdragen aan bestuiving en het onderdrukken van plagen in landbouwgewassen.
Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
26 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
• •
•
Naast keverbanken bieden insectenhotels schuil- en verblijfplaatsen aan diverse soorten insecten als, vlinders, hommels en solitaire bijen. De kasten kunnen het beste in een zonnige plek met de ingang naar het zuiden geplaatst worden. Plaatsing van reptielenbulten, in of rondom plangebied, biedt schuilplaats en beschutting aan reptielen en andere kleine zoogdieren en insecten. Dergelijke bulten kunnen simpel gemaakt worden middels plaggen van gras, maaisel of heide te gemengd op te stapelen met snoei- en afvalhout van eigen terrein. De bulten zijn minimaal anderhalve meter breed, 2 meter lang en 1 meter hoog. Plaatsen van nestkasten langs het hek voor diverse vogelsoorten. Het aantrekken van vogels heeft tevens een positief effect op het tegengaan van de eikenprocessierups.
De struwelen en houtwallen vormen schakels tussen de verschillende verspreid liggende bospercelen, waardoor deze als corridors gaan dienen voor de diverse soorten fauna. Met name vleermuizen, maar ook de das gaan de houtsingels en struwelen gebruiken om van het ene naar het andere bosperceel te migreren. De exacte locaties van de insectenhotels, reptielenbulten en nestkasten worden bepaald voorafgaand aan de uitvoering. De bloemblokken, keverbanken, struweelhagen en houtwallen worden conform tekening aangelegd. Zie ook bijlage 1 voor het landschappelijke inpassingsplan. Conclusie Indien er wordt voldaan aan de mitigerende maatregelen uit paragraaf 3.3.5 van de quickscan Natuurwetgeving zijn negatieve effecten op beschermde natuurwaarden uitgesloten. De uitvoering zal plaatsvinden conform de hierboven genoemde mitigerende maatregelen.
3.2
Landschap
Eén van de belangrijkste aspecten van een goede ruimtelijke ordening van een zonnepark is het aspect landschappelijke inrichting. In deze paragraaf volgt een beschrijving van het landschap waarin het initiatief zich bevindt met een toelichting hoe de landschappelijke inpassing tot stand is gekomen. In bijlage 1 bij deze ruimtelijke onderbouwing is het volledige landschappelijke inpassingsplan terug te vinden. Dit inpassingsplan is gelijk voor alle drie de initiatieven en vormen daarmee een gezamenlijk plan. Landschappelijke inpassing Bij het opstellen van de plannen voor de landschappelijke inpassing van het park is de karakteristiek van het bestaande heide-ontginningslandschap leidend. De percelen van parken volgen de kavelgrenzen en passen binnen de grote agrarische kavels van het landschap. Bestaande landschappelijke structuren zoals houtsingels worden gerespecteerd en in de plannen voor de inpassing extra aangezet zodat ze nog meer opvallen en een bijdrage leveren aan de camouflage van het zonnepark. In de inpassing wordt ook veel aandacht besteedt aan de ecologie. Het verlies van potentieel leefgebied voor de akkervogels wordt door allerlei maatregelen gecompenseerd. De inpassing van het zonnepark bestaat uit twee onderdelen: inpassing van de open middenzone en de inpassing van de randen.
Het doel van de inpassing in het creëren van een optimale inpassing zodat het zonnepark past binnen het stramien en de karakteristiek van het landschap, zo min mogelijk opvalt vanuit de omgeving en dat er meerwaarde wordt gecreëerd voor landschap en natuur. In het landschappelijk inpassingsontwerp van de zonneparken zijn er veel inpassingsmaatregelen genomen om het zicht vanuit de omgeving op het zonnepark te minimaliseren. Vanaf de Asserstraat, Zuidveldigerweg, Veldweg en Binnenweg zijn de zonneparken door de afschermende beplanting nauwelijks waar te nemen. Er wordt gekozen voor groot aanplantmateriaal dat dicht op elkaar wordt geplant, zodat binnen enkele jaren het gehele zonnepark, ook in de winter, niet meer zichtbaar is. Alle beplantingstructuren, zoals houtsingels en bosjes worden in de ontwerpen voor de parken gehandhaafd. Ook worden er diverse nieuwe beplantingstructuren zoals houtsingels en struwelen aangebracht. Deze nieuw structuren verbinden de diverse bestaande bosgebiedjes en houtsingels, waardoor er een robuust netwerk van landschapselementen ontstaat. Dit is een meerwaarde voor het landschap van Zuidvelde. Er worden niet overal als inpassing beplantingsstructuren voorgesteld zodat de grootschalige openheid van het landschap door het zonnepark niet onevenredig wordt aangetast. Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
27 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
De beplantingsstructuren die worden aangebracht ter afscherming van het zonnepark hebben ook een positief effect op de aanwezige fauna. Struwelen zorgen voor schuilmogelijkheden voor de Patrijs en de houtsingels zorgen voor verbindingen tussen bosgebiedjes waardoor dassen, maar ook reeën van het ene naar het andere bosgebiedje kan migreren. Ook worden in de ontwerpen veel bloemrijke akkerranden en bloemrijke graslanden toegevoegd. Deze zones zorgen voor extra voedsel voor de akkervogels, waardoor het verlies van potentieel leefgebied wordt gecompenseerd. Uiteindelijk wordt circa een derde van het zonnepark vrijgehouden van panelen en door de extra maatregelen ten behoeve akkervogels wordt het verlies van potentieel leefgebied geminimaliseerd en wordt er meerwaarde voor de natuur gerealiseerd. Beheer & onderhoud Voor het zonnepark is een beheer- en onderhoudsplan opgesteld. Deze is terug te vinden in bijlage 3 bij het landschapsplan van deze ruimtelijke onderbouwing. Conclusie Middels voorgaande motivatie is aangetoond dat de beoogde zonneakker op een passende manier is ingepast waarbij de landschappelijke karakteristieken niet verstoord maar juist versterkt worden. De structuren van kavels en percelen worden namelijk niet doorbroken maar robuuster gemaakt.
Door de landbouwgewassen op de nabijgelegen (buur)percelen zal de zonneakker voor de helft van het jaar niet of nauwelijks zichtbaar zijn. Deze ontnemen nu al de vergezichten in het oorspronkelijke weidse en open landschap. De andere helft van het jaar zorgen de struwelen en houtwallen voor een passende natuurlijke inpassing. In het park worden maatregelen genomen die de ecologische kwaliteit van het plangebied bevorderen. In bijlage 1 zijn visualisaties toegevoegd waarop vanuit een zichtpunt is weergeven hoe het landschap er nu uit ziet, en hoe het landschap eruit zal komen te zien met het zonnepark. Het aspect landschap vormt geen belemmering voor het voorgenomen initiatief.
3.3
Archeologie en cultuurhistorie
Op 15 januari 2021 is er een bureauonderzoek archeologie uitgevoerd op de projectlocatie. Het onderzoek is uitgevoerd conform de KNA 4.1 en heeft als doel inzicht te verschaffen in de archeologische waarden die zich in het plangebied kunnen bevinden. Arcadis is gecertificeerd voor het uitvoeren van bureauonderzoeken archeologie volgens het protocol 4002 richtlijnen KNA 4.1. Het volledige bureauonderzoek is terug te vinden in bijlage 5 van deze onderbouwing. Hieronder volgende de conclusies en het advies voor vervolg. Conclusie bureauonderzoek Het landschap van het plangebied is ontstaan in het Pleistoceen. In deze tijd heeft een beekdal het landschap gevormd en is dekzand afgezet. In een latere periode is het beekdal drooggevallen. Het Pleistocene dekzand is grotendeels intact gebleven. In de Tweede Wereldoorlog is een klein gebied in het oosten verstoord geraakt. Bodemkundig komen binnen het plangebied veldpodzolgronden (Hn23x-V) en moerige podzolgronden (zWp-V) voor. De gronden hebben een zanderig karakter waar een heideveld is ontstaan. Het heideveld is in de tweede helft van de 20ste eeuw ontgonnen naar akkers en weilanden. Het plangebied heeft volgens de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart een hoge tot middelhoge verwachting. Er bevinden zich geen vondstlocaties of AMK-terreinen in het plangebied.
In het onderzoeksgebied bevinden zich vier vondstlocaties en een AMK-terrein. Ten westen van het Pingorestant (buiten het plangebied) zijn duidelijke aanwijzingen van bewoning uit het Mesolithicum. De vondsten liggen in een zone met overgang tussen het beekdal en de hogere plateaus en dit zijn aantrekkelijke locaties voor jagers/verzamelaars geweest. Vanwege het feit dat het landschap zo lang ongerept is gebleven is de kans op aanwezigheid van archeologische waarden aanwezig. Mede door eerdere vondsten is er een middelhoge tot hoge kans op vondsten uit de periode Mesolithicum tot Bronstijd, maar er is ook een verwachting op vondsten uit andere perioden. Advies vervolg Het plangebied heeft volgens de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart een hoge tot middelhoge verwachting. Hieruit volgt dat bij ingrepen groter dan 1000 m 2 verkennend booronderzoek (6 boringen per ha) nodig is en zo nodig karterend booronderzoek. Daarnaast is er een vrijstellingsgrens van 30 cm –mv, die Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
28 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
alleen geldt indien een bouwvoor aanwezig is en niet, zoals bij heidevelden, wanneer deze ontbreekt. Het gebied is in gebruik als akker. Er is sprake is van een bouwvoor en geldt de vrijstellingsgrens van 30 cm-mv. De adviezen voor vervolgonderzoek zijn gebaseerd op uitgangspunten. Op basis van het aangeleverde ontwerp is een beeld te schetsen over de verwachte bodemverstoringen. Desalniettemin is niet van alle uitgangspunten een oppervlakte bekend, waardoor een paar uitgangspunten kunnen worden gezien als richtlijn, die helpen bij het opstellen van het definitieve ontwerp. Wanneer het ontwerp volledig definitief is, kan op basis hiervan een gedetailleerde strategie voor vervolgonderzoek worden opgesteld. • •
• •
•
De geplande verstoring ten behoeve van de onderhoudswegen bedraagt ca 15 cm-mv. Indien de bodemverstoring ten behoeve van de aanleg van de onderhoudswegen niet dieper gaat dan 30 cm - mv, wordt voor deze activiteit geen vervolgonderzoek geadviseerd; Voor de aanleg van de structuur onder de panelen vindt een verstoring plaats tot een diepte tussen 1,6 en 2 m -mv. De palen van de structuur (“mounting structure”) zullen max. 10 cm dik zijn. De verstoring per paal is minimaal, maar afhankelijk van de totale hoeveelheid palen, kan dit wel een verstoring betekenen. Aangezien de verstoring door deze palen vrij minimaal lijkt te zijn, kan in overleg met het bevoegd gezag worden getreden om na te gaan of hiervoor onderzoek noodzakelijk is. Mocht dit wel zo zijn, dan dient rekening gehouden te worden met verkennend booronderzoek (6 boringen/ha) als eerste onderzoeksstap; Ter plaatse van de 30 transformatorstations vindt een verstoring plaats van 18 m 2 per station. De totale oppervlakte van de 30 stations is dus 540 m 2. De diepte van de fundering bedraagt tussen de 1 en 1,9m mv. Deze verstoring blijft ruim onder de vrijstellingsgrens van 1000 m 2; Voor de aanleg van kabels worden er greppels gegraven van maximaal 65 cm breed met een maximum van 1,20m -mv.
Indien de totale oppervlakte van de werkzaamheden groter dan 1000m 2 zal bedragen (inclusief transformatorstations), wordt verkennend booronderzoek (6 boringen/ha) als eerste onderzoeksstap geadviseerd; Tot slot zullen de struwelen en houtwallen een gezamenlijke verstoring hebben van naar verwachting 10.608 m2 tot een maximumdiepte van 0,5 meter. Hier wordt tevens een verkennend booronderzoek met 6 boringen per hectare voor geadviseerd.
De verwachting is dat de ingrepen gezamenlijk boven de vrijstellingsgrens van een gebied groter dan 1000 m2 en diepte van 30 cm -mv uitkomen. Om het gespecificeerde verwachtingsmodel te toetsen wordt een onderzoeksmethode in de vorm van een verkennend booronderzoek voorgesteld van 6 boringen per hectare. Geadviseerd wordt de boringen in een gelijkmatig grid over het plangebied te zetten. Dit verkennend booronderzoek heeft als doel de bodem opbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen en een gespecificeerde archeologische verwachting op te stellen. Conclusie Voorafgaand aan de aanleg van het zonnepark zal een vervolgonderzoek naar archeologische waarden worden uitgevoerd. Daarnaast wordt onderzocht of er meer kabels onder de panelen kunnen worden gehangen in plaats van dat deze in de grond worden aangebracht.
3.4
Bodem
Bodemverontreiniging Er is geen openbare informatie beschikbaar over de huidige bodemkwaliteit vanuit Bodemloket, gemeentelijke websites en provinciale websites. Er is daarom een terreininspectie uitgevoerd op de projectlocatie en er is een historisch bodemonderzoek uitgevoerd conform de NEN 5725. In dit onderzoek is geconcludeerd dat op de onderzoekslocatie algemeen licht verhoogde achtergrondwaarden worden verwacht voor zware metalen. In de bodembeheernota wordt tevens een licht verhoogd minerale oliegehalten benoemd. Echter voldoet de locatie aan de klasse ‘Landbouw/Natuur’ volgens de bodemkwaliteitskaart. Er is geen eerder bodemonderzoek verricht ter plaatse van de onderzoekslocatie. Uit het historisch bodemonderzoek is gebleken dat de kans op aanwezigheid van een PFAS-verontreiniging gering is. Op historisch kaartmateriaal zijn meerdere voormalige sloten, dammen, paden en een waterlichaam te zien. Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
29 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
Daarnaast is er een melding van een voormalige stortplaats. Er zijn enkele proefboringen tijdens de terreinverkenning geplaatst ter plaatse van deze verdachte waarnemingen. Er zijn geen aanwijzingen aangetroffen in het veld van de stortplaats. In een enkele sloot en dam is bijmenging met sporen puin aangetroffen. Daarnaast is er asbestverdacht materiaal aangetroffen in het puin van de halfverhardingen, bijmenging met puin in de grond en asbestverdacht plaatmateriaal op de bodem. De voerkuilen op het zuidelijk deel van de onderzoekslocatie zijn verhard met een halfverharding. In de proefboringen in de gedempte sloten zijn visueel geen dumpingen van bodemvreemd materiaal aangetroffen. Mogelijk zijn de voormalige sloten, dammen, paden en een waterlichaam verdacht op het voorkomen van asbest door het aantreffen van puin. Gezien de onderzoekslocatie een lange historie kent als landbouwgebied zou de locatie mogelijk ook verdacht zijn op het voorkomen van bestrijdingsmiddelen (OCB’s). Aanbevolen wordt om de uitkomst van het vergunningstraject af te wachten. Als de omgevingsvergunning voor de aanleg van het park is verleend, wordt er een uitvoeringsontwerp opgesteld waarin ook wordt aangegeven waar de sleuven voor de kabels komen.
Wanneer het uitvoeringsontwerp bekend is, zal voorafgaand aan de uitvoering moeten worden bekeken of dit ontwerp nog aangepast dient te worden om de verdachte bodemlocaties zoveel als mogelijk te vermijden en voor de verdachte bodemlocaties waar grondverzet onvermijdelijk is een onderzoeksvoorstel op te stellen en deze af te stemmen met het bevoegd gezag. Er is geen aanleiding om vervuiling van intacte zonnepanelen te verwachten vanwege het ingekapselde ontwerp van de panelen. Alleen in gevallen waarin de panelen zijn beschadigd door bijvoorbeeld vandalisme, bestaat er een mogelijkheid van een run-off van kleine hoeveelheden zilver-, tin- of looddeeltjes. Wanneer dit voorkomt, worden de panelen direct vervangen om bodemverontreiniging te voorkomen. Het is eveneens in het directe belang van de eigenaar om de panelen zo snel mogelijk te vervangen omdat een beschadigd paneel geen energie produceert. De zonnepanelen zijn echter zo ontworpen dat ze natuurkrachten in de vorm van onweer en hagel in principe kunnen weerstaan. Bodemkwaliteit Het zonnepark wordt gebouwd op agrarische grond. De planlocatie betreft een zandbodem. Na afloop van de exploitatietermijn wordt het park opgeruimd en de materialen gerecycled waarna de grond weer voor agrarische toepassingen kan worden gebruikt.
Op voorhand is niet uit te sluiten dat de bodemkwaliteit veranderd tijdens de 30 jaar dat er een zonnepark op aanwezig is. Er zijn een aantal factoren bekend die invloed hebben op de bodemkwaliteit4 5: licht, lucht, water en organische stof. Op basis hiervan worden de volgende maatregelen genomen: • • •
• •
De panelen staan hoger dan normaal (minimaal 75 cm voor en 270 cm achter), zodat er meer ruimte is voor directe en indirecte lichtinval en indirecte neerslag (regen die door de wind wordt meegevoerd) om de bodem onder de panelen te bereiken; De panelen worden in een zuidopstelling geplaatst (dus niet oost-west, omdat daarbij de grond vrijwel volledig wordt afgedekt); De panelen worden niet strak tegen elkaar aan gemonteerd, maar met een kleine tussenruimte van ten minste 1 cm zodat regenwater niet alleen aan de voorzijde maar ook tussen de panelen door op de bodem terecht komt. Dit vermindert de kans op gronderosie aan de voorzijde van de paneelrijen (er valt veel minder water op één plek) en voorkomt verdroging van de bodem onder de panelen. Het vocht in de bodem onder de panelen verdampt minder door de schaduwwerking waardoor het ook met minder neerslag toe kan; Onder en tussen de panelen wordt bijgezaaid met inheems kruidenrijk grasland. Op die manier voorkomen we het dichtslaan en uitdrogen van de bodem, en bodemerosie; Er wordt geen bemesting noch bestrijdingsmiddelen toegepast.
Voldoende licht, lucht en vocht onder de panelen houdt niet alleen het gras in stand, maar is ook belangrijk
Prof.dr. W.H. van der Putten et al (2017) ‘Zonneparken en bodemafdekking’, Bodem, 4, p.18-21 Schotman, A, F.F. van der zee, G. Hazeu, J. Bloem, J. Sluijsmans & m. Vittek, 2021. Verkenning van bodem en vegetatie in 25 zonneparken in Nederland; Eerste overzicht van de ligging van zonneparken in Nederland en de stand van de kennis over het effect van zonneparken op de bodemkwaliteit. Wageningen, Wageningen Environmental Research, Rapport 3061. 4 5
Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
30 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
voor het leven in de bodem dat weer van invloed is op de bodemkwaliteit. Uit Nederlands onderzoek door CLM-onderzoek en advies6 blijkt dat zuidgeoriënteerde zonneparken de negatieve effecten van panelen op de bodem kunnen compenseren. In een zuidopstelling ontstaan verschillende microklimaten. Dit zorgt voor een rijk biodiversiteitsaanbod op het gebied van flora. Deze verschillende soorten vegetatie hebben baat bij verschillende omstandigheden en zorgen voor een diepe beworteling over het gehele plangebied. Hierdoor wordt er meer organische stof vastgelegd in de bodem. Het uitblijven bewerking en bemesting van de bodem leidt tot verbetering van de bodemkwaliteit door een toename aan micro-organismen, schimmels en regenwormen. Regenwormen houden namelijk niet van felle zon en zullen dus onder de panelen juist nog beter kunnen gedijen dan op open land. Dit verbetert de structuur van de bodem en daardoor neemt de bodem meer organische stof op. Daarnaast zorgt de toename aan biodiversiteit in de bodem voor minder uitspoeling, een beter ziektewerend vermogen en een groter herstellend vermogen bij een eventuele verstoring. Met als gevolg dat de voorgestelde gevarieerde beplanting onder en tussen een zuidopstelling, een vergelijkbaar bodemkwaliteitsevenwicht bereikt als een perceel met dezelfde beplanting zonder panelen.
De zandgrond van deze planlocatie is bovendien minder gevoelig voor verdichting door zwaar machinegebruik, dan andere grondsoorten. Hierdoor zal de grondkwaliteit snel herstellen van eventuele schade toegebracht bij de aanlegfase van het park. Door de gekozen opstelling van de installatie blijft de bodem even goed in staat hemelwater te verwerken als vóór de aanleg van het park. Hierdoor is er ook geen (extra) afstroming naar de omliggende percelen te verwachten. Verder heeft het Consortium Zon in Landschap & Landbouw de beperkte hoeveelheid aan onderzoek over de relatie tussen de bodemkwaliteit en zonneparken geconstateerd en streeft naar het stimuleren van onderzoek en het verspreiden van kennis. Chint Solar heeft zich aangesloten bij dit consortium om zo een bijdrage te leveren aan dit onderwerp. De bijdrage bestaat onder andere door het ter beschikking stellen van zonneparken voor onderzoek. Mocht deze tijdens de looptijd van het project negatief wijzigen, dan zullen er door de initiatiefnemer maatregelen worden genomen om deze degradatie tegen te gaan. De maatregelen zullen afhankelijk zijn van het soort achteruitgang dat wordt vastgesteld. Het doel is dat na de looptijd van het zonnepark de grond weer in agrarisch gebruik kan worden genomen. Dit laatste is uiteraard ook voor de grondeigenaar van belang.
Met de grondeigenaar worden dan ook vooraf afspraken gemaakt over de bodemkwaliteit op het moment dat het zonnepark wordt ontmanteld. Conclusie Voordat er wordt gestart met de aanleg van het zonnepark, wordt een vervolgonderzoek uitgevoerd op de verdachte locaties waar grondverzet plaatsvindt (kabelgoten en aanleg vegetatie). Het onderzoeksvoorstel wordt afgestemd met het bevoegd gezag. Bij het aantreffen van ernstige bodemverontreiniging worden op basis van de Wet bodembescherming sanerende maatregelen getroffen, of het uitvoeringsontwerp wordt aangepast zodat er geen grondverzet hoeft plaats te vinden op een dergelijke locatie. Denk hierbij aan het verplaatsen van de ligging van de kabelgoten. Verder is zorgplichtartikel 13 van de Wet bodembescherming van toepassing bij het aanleggen en in gebruik hebben van het zonnepark. Het zorgplichtbeginsel verplicht degene die handelingen verricht waardoor de bodem kan worden verontreinigd of aangetast, alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevergd om bodemverontreiniging te voorkomen dan wel de directe gevolgen te beperken en zo veel mogelijk ongedaan te maken. Beschadigde zonnepanelen worden direct vervangen. De mogelijke invloed van een zonnepark op de bodemkwaliteit, met name de macrofauna, wordt gemonitord en bij negatieve effecten zullen er ingrepen worden uitgevoerd om dit tegen te gaan.
Zie het beheerplan in bijlage 1 bij de landschappelijke rapportage voor het beheer- en onderhoudsplan. Derhalve vormt het aspect bodem geen belemmering voor de voorgenomen activiteit.
6
Keuskamp, J. A. (2018). Zonneparken in agrarisch gebied: effecten op bodemkwaliteit Zonneparken in agrarisch gebied: effecten op bodemkwaliteit. Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
31 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
3.5
Water
In het kader van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en Besluit ruimtelijke ordening is voor dit ruimtelijke plan een watertoetsproces doorlopen. De 'watertoets' is een instrument dat waterhuishoudkundige belangen expliciet en op evenwichtige wijze laat meewegen bij het opstellen van ruimtelijke plannen en besluiten. Zie bijlage 7 bij deze ruimtelijke onderbouwing voor de doorlopen watertoets. Hieronder zijn de belangrijkste conclusies opgenomen. Conform de Beleidsnotitie Water en Ruimte (2014) van waterschap Noorderzijlvest is het niet toegestaan om door nieuw verhard oppervlak hemelwater versneld tot afvoer te laten komen. Dit geldt wanneer er in het buitengebied meer dan 2.500 m2 verhard oppervlakte wordt aangebracht. Ten behoeve van het kunnen uitvoeren van beheer en onderhoud in het zonnepark, is het noodzakelijk dat de panelen en transformatorhuisjes per as bereikbaar zijn. Hiervoor worden diverse onderhoudspaden aangelegd. De onderhoudspaden zullen bestaan uit half-verharding en hemelwater wordt niet verzameld en afgevoerd naar oppervlaktewater. Daardoor is er geen sprake is van versnelde afvoer vanaf de onderhoudspaden. De zonnepanelen worden direct op het maaiveld geplaatst middels een paalconstructie. De afwatering van de panelen vindt direct plaats op het maaiveld en wordt eveneens niet verzameld en afgevoerd.
Het plaatsen van de zonnepanelen leidt dus niet tot versnelde afvoer van het afstromende hemelwater. Daarnaast worden er transformatorstations gebouwd en komt er één klantstation welke wel als verharding gelden, echter wordt hiermee niet de grens van 2.500 m 2 overschreden. Het aspect versnelde afvoer brengt bij dit plan daarom geen opgave voor compensatie met zich mee. Er is verder geen sprake van het onttrekken van grond- of oppervlaktewater en er komt geen water vrij bij de gebruiksfase van het zonnepark. Ook is het eventueel omleggen van watergangen niet voorzien. Naast het uitvoeren van de digitale watertoets heeft er afstemming plaatsgevonden tussen de initiatiefnemer en het Waterschap (februari 2019 en februari 2021). Het Waterschap heeft daarin het volgende aangegeven: Door het plangebied loopt een hoofdwatergang, de Loop door het Peesterveld. Deze is in beheer en eigendom bij het Waterschap Noorderzijlvest. Langs deze loop ligt een maaipad dat tevens in eigendom is van het Waterschap en welke wordt gebruikt voor het onderhoud aan de waterloop.
Figuur 7 De gele lijn betreft het onderhoudspad langs de Loop door het Peesterveld Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
32 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
• •
• •
Vanuit de Keur geldt een obstakelvrije zone van 5 meter gerekend vanaf de beide boveninsteken van de watergang. Het Waterschap is akkoord met het plaatsen van een hekwerk over de waterloop en het onderhoudspad, mits er een toegangspoort wordt geplaatst in de zuidoosthoek en de noordoosthoek om de toegang tot de waterloop ten behoeve van onderhoud mogelijk te houden. Het Waterschap wil dan ook de beschikking krijgen over sleutels voor deze poorten. Wanneer er kabels of leidingen de hoofdwatergang kruisen, geldt daarvoor dat deze minimaal 1 meter onder de vaste bodem van de watergang moeten worden aangebracht. Voor het plaatsen van een hekwerk over de hoofdwatergang en kabels onder de hoofdwatergang is een watervergunning benodigd.
Er wordt voldaan aan bovengenoemde aandachtspunten van het Waterschap. Conclusie Het aspect water levert geen belemmering op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling. Voorafgaand aan de werkzaamheden zal een watervergunning worden aangevraagd.
3.6
Geluid
Met de realisatie van een zonnepark wordt geen geluidgevoelige functie gerealiseerd. De zonnepanelen produceren bovendien geen geluid. Alleen de omvormers en transformatiehuisjes produceren geluid. Er worden geen ongedierteverjagers geplaatst die geluid produceren. Deze bevinden zich echter binnen een gebouw. De omvormers kunnen vergeleken kunnen worden met elektriciteitsdistributiebedrijven van, in dit geval, 10 - 100 MVA. Voor deze activiteit betekent dat voor het aspect geluid 50 meter afstand als richtafstand dient te worden gehouden van woningen in het kader van bedrijven en milieuzonering. Aan deze afstand wordt voldaan, de dichtstbijzijnde woning bevindt zich op ruim 100m. Er treedt geen tonaal geluid op ter plaatse van de woningen. Het zonnepark is bovendien een type A inrichting waarvoor de algemene regels uit het Activiteitenbesluit van toepassing zijn. De omvormers, transformatoren en schakelaars hebben een vrij continue geluidemissie. Het maximale geluidniveau LAmax voldoet derhalve ook aan de geluideisen van het Activiteitenbesluit. Ten tijde van de uitvoering worden de wettelijke kaders voor geluidhinder, zoals vastgelegd in het Bouwbesluit 2012, aangehouden. Conclusie Het aspect geluid levert geen belemmering op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling.
3.7
Luchtkwaliteit
Er is geen sprake van emissies naar de lucht die wijziging van de luchtkwaliteit tot gevolg kunnen hebben in de gebruiksfase van het zonnepark. Voor de aanleg van het zonnepark zijn wel verkeersbewegingen nodig. Dit zorgt voor een tijdelijke toename van luchtverontreinigende stoffen in de lucht. In Nederland zijn de maatgevende luchtverontreinigende stoffen fijn stof (PM10) en stikstofdioxide (NO2), omdat deze stoffen het dichtst bij de vigerende grenswaarden (bijlage 2 van de Wet milieubeheer) liggen. Wanneer voldaan wordt aan de grenswaarden voor deze stoffen, zal ook voldaan worden aan de grenswaarden voor andere luchtverontreinigende stoffen uit bijlage 2 van de Wet milieubeheer. Wanneer een project ‘Niet in betekenende mate’ (NIBM) bijdraagt aan een verslechtering van de concentraties NO2 en PM10, vervalt toetsing aan de grenswaarden. Een project draagt NIBM bij wanneer de toename als gevolg van het project op toets locaties lager is dan 1,2 μg/m³ NO2 en PM10. Voor kleine projecten is een tool ontwikkeld om eenvoudig te kunnen toetsen of een project NIBM bijdraagt. Deze tool, de NIBM-tool van Infomil, rekent conform Standaardrekenmethode 1 uit de Regeling Beoordeling Luchtkwaliteit 2007, met een aantal worstcase aannames.
Een berekening met de NIBM-tool (versie 2020), zie onderstaande figuur, laat zien dat de realisatie van onderliggend project ‘Niet in betekenende mate’ bijdraagt aan een verslechtering van de luchtkwaliteit. Bij de Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
33 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
berekeningen is uitgegaan van hetzelfde aantal voertuigbewegingen als voor de berekening van stikstofdepositie. Het gaat hierbij om een worst-case inschatting: in totaal 900 voertuigbewegingen, waarvan in het worst-case scenario de helft zwaar vervoer (vrachtwagens). De periode van uitvoer betreft circa 9 maanden, waarmee het weekdaggemiddelde afgerond naar boven uitkomt op 5. De bijdragen liggen met respectievelijk 0,02 en 0,0 μg/m3 ruim onder de norm van 1,2. Indien de uitvoering start in 2023 of 2024 in plaats van 2022, blijven de resultaten onveranderd.
Figuur 8 Uitsnede NIBM-tool (versie 2020)
Conclusie Het aspect luchtkwaliteit levert geen belemmering op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling.
3.8
Verkeer
Het zonnepark heeft in de gebruiksfase geen verkeersaantrekkende werking. Het zonnepark is een beveiligde energiecentrale. Dat betekent dat er geen vrije toegang is voor het publiek en dat toegang voor onderhoud, en eventuele rondleidingen strikt geregeld zal zijn. Enkel gedurende de realisatiefase is er sprake van het aanleveren van materieel. De bouwperiode bedraagt maximaal 9 maanden waarbij tijdens de piek van circa 3 maanden dagelijks enkele vrachtwagens en busjes naar het bouwterrein zullen gaan. In overleg met de gemeente wordt gekeken wat de meest gunstige aanrijroute is naar het park om te zorgen dat overlast van het bouwverkeer zo veel mogelijk wordt vermeden. Indien er onverhoopt schade ontstaat aan wegdek vanwege het bouwverkeer, wordt deze vergoed. Conclusie Het aspect verkeer levert geen belemmering op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling.
3.9
Externe veiligheid
Op basis van de algemene risicokaart van Nederland (bezocht op: 10-12-2020) kan worden vastgesteld dat het projectgebied niet gelegen is in de invloedsfeer van risicobronnen volgend uit het Besluit externe veiligheid transportroutes of het Besluit externe veiligheid inrichtingen, maar dat er in het plangebied zelf wel een risicobron aanwezig is. Het betreft een gasleiding in eigendom van de NAM. Er is contact geweest met de NAM om af te stemmen wat de voorwaarden zijn voor het realiseren van een zonnepark in relatie tot de aanwezige gasleiding. Hieruit is naar voren gekomen dat: 1. Er mogen geen activiteiten plaatsvinden in de belemmeringenstrook, er dient conform Revb een minimale afstand van 5 meter aan weerzijden van de leiding worden aangehouden. 2. Er zal moeten worden voldaan aan de voorwaarden van Velin. 3. Het is niet toegestaan om kabels/leiding parallel aan de leiding te leggen, hiervoor dient tevens de minimale afstand van 5 meter aan weerzijden te worden aangehouden. Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
34 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
4. Het kruisen van de leiding is wel mogelijk onder bepaalde voorwaarden, deze dienen vooraf te worden besproken. 5. Het laten uitvoeren van een NEN3654 onderzoek is nodig om te bepalen of dit zonnepark negatieve invloed kan hebben op onze gastransportleiding. 6. Zakelijkrecht strook over het gehele perceel dient minimaal 5 meter aan weerzijden van de leiding vrij toegankelijk zijn voor onderhoud en werkzaamheden. 7. Voordat de werkzaamheden uitgevoerd kunnen worden zal door NAM de leiding en de belemmeringenstrook. Tijdens de werkzaamheden zal er indien er in de omgeving van onze leiding werkzaamheden zijn contact zijn met NAM KLIC afdeling. Het indrijven van voorwerpen in de bodem is op deze locatie dan ook niet toegestaan. Er worden daarom geen transformatorstations of zonnepanelen geplaatst binnen ten minste 5 meter van de gasleiding. Wel worden er kabels kruislings aan de leiding geplaatst. Hiervoor zal een NEN3654 onderzoek worden uitgevoerd voorafgaand aan de werkzaamheden om eventuele negatieve invloeden van de hoogspanningsleidingen op de gasleiding in kaart te brengen. Indien uit dit onderzoek blijkt dat er sprake is van negatieve invloed, wordt de afstand tot de gasleiding vergroot door zonnepanelen weg te laten. Binnen het plangebied worden geen objecten gerealiseerd waar personen kunnen verblijven. Zodoende is toetsing aan externe veiligheid niet noodzakelijk.
Een zonnepark is geen kwetsbaar of beperkt kwetsbaar object in die zin dat het geen object is van hoge infrastructurele waarde. Er wordt gewerkt volgens de VELIN Richtlijn 2015/6 voor grondroer- en overige activiteiten. Het plangebied wordt tevens omheind door een afrastering en bewaakt door camera’s waardoor de kans op ongewenste betreding van het park geminimaliseerd wordt. Conclusie Voorafgaand aan de werkzaamheden wordt een NEN3654 onderzoek uitgevoerd. Het aspect externe veiligheid levert geen belemmeringen op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling.
3.10
Conventionele explosieven
Ten oosten van Norg lag de Frieslandriegel. De Frieslandriegel is een Duitse linie, aangelegd om een geallieerde invasie uit het noordwesten (waddengebied) te stuiten; de linie sloot aan op de IJsselstellung in het zuiden. Dichterbij de bebouwde kom van Norg ligt ten zuidoosten een Duits vliegveld uit WOII en ten noordoosten een zogenaamd schijnvliegveld. Schijnvliegvelden werden aangelegd ter misleiding om de aandacht af te leiden van de daadwerkelijke vliegvelden. Schijnvliegvelden werden dan ook vaak gebombardeerd. Het feitelijke vliegveld is door de natte omstandigheden van het terrein weinig gebruikt door de Duitsers maar later wel gebruikt als munitievernietigingslocatie. Door deze geschiedenis bestaat er een reële kans op het aantreffen van niet-gesprongen explosieven. Als onderdeel van de definitieve ruimtelijke onderbouwing zal een bureauonderzoek worden uitgevoerd om te bepalen of dit gebied reeds vrijgegeven is of niet. Een bodembelastingkaart of risicokaart NGE van de gemeente Noordenveld is niet openbaar beschikbaar. Er zal eerst navraag bij de gemeente Noordenveld worden gedaan of er informatie beschikbaar is voor de locatie. Als dit niet het geval is, zal voorafgaand aan de uitvoering een detectie worden uitgevoerd naar conventionele explosieven. De bodem zal niet worden verstoord voordat het gebied wordt vrijgegeven.
In geval van aanwezigheid van NGE wordt er overgegaan op benadering. Conclusie Er wordt vervolgonderzoek uitgevoerd om te bepalen of het gebied reeds vrijgegeven is en daarmee niet meer verdacht is op het aantreffen van niet-gesprongen explosieven. De eventuele aanwezigheid is echter niet van invloed op het ontwerp van het zonnepark, hoogstens in het kader van (persoonlijke) veiligheid. Het aspect conventionele explosieven vormt daarmee geen belemmering voor de voorgenomen ontwikkeling.
Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
35 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
3.11
Licht
Studies7 tonen aan dat hinder door spiegeling en/of flikkering geen kritisch aspect is dat de planvorming voor of locatiekeuze voor een zonnepark zal beïnvloeden. Zo is er reeds uit onderzoek gebleken dat het glas van een zonnepaneel minder schittert en reflecteert dan standaard glas in bijvoorbeeld kantoorgebouwen, aangezien het is ontworpen om licht te absorberen, niet reflecteren. De panelen in het park zijn zuidgeoriënteerd. Direct ten zuiden, oosten en westen van het park zijn geen woningen of andere objecten aanwezig die mogelijk hinder van schittering zouden kunnen ondervinden. Er worden daarnaast geen lichtbronnen geplaatst in het park, alleen ten tijde van de aanlegfase. Er is zodoende geen aanleiding om lichthinder te verwachten als gevolg van de aanwezigheid van het zonnepark. Conclusie Het aspect licht levert geen belemmering op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling.
3.12
Duurzaamheid
Bij de aanleg en onderhoud van een zonnepark moet duurzaamheid voorop staan. Het bouwen van de constructie, het daaropvolgende onderhoud, én de ontmanteling mogen niet schadelijk zijn voor de omgeving. Materialen Materialen zijn zoveel mogelijk van lokale bron en niet vervuilend. De zonnepanelen en de constructie bevatten geen verontreinigende metalen (lood, cadmium). De CdTe-zonnecellen (een type dunne-film zonnepaneel) zijn om deze reden uitgesloten van toepassing. De realisatie van het zonnepark staat gepland (op zijn vroegst) voor 2022. De keuze voor het exacte type zonnepaneel zal afhangen van de laatste stand der techniek. Afbraak en recycling Een zonnepark heeft een technische levensduur van tenminste 25 jaar. In het geval de technische levensduur voorbij is zal het zonnepark netjes ontmanteld en weggehaald worden. Dat betekent echter niet het einde van de materialen. Volgens de Nederlandse wetgeving is iedere producent en importeur van elektronische apparatuur verplicht om zorg te dragen voor de inname en recycling van elektronische apparaten. Chint Solar is verantwoordelijk voor de bouw van het zonnepark en zal daarvoor eigen zonnepanelen gebruiken. Chint Solar is als fabrikant van zonnepanelen verplicht om zich aan de Europese richtlijnen van de WEEE te houden en ons te registreren voor de recycling van onze parken.
Daarnaast verzekerd Chint Solar dat zij alleen componenten gebruikt die zijn geregistreerd volgens de WEEE. Chint Solar heeft een lidmaatschap bij Take-e-Way om ervoor te zorgen dat de PV panelen worden teruggebracht en gerecycled. Ze worden gestript en de verschillende materialen, waaronder aluminium en silicium, worden hergebruikt. De overige materialen zoals de kabels en stalen constructies hebben nog recycle waarde en worden ook gerecycled. Door innovaties van de afgelopen jaren kan praktisch het gehele park gerecycled worden.
3.13
M.e.r.-beoordeling
De afgelopen jaren is er diverse jurisprudentie verschenen waarin wordt beargumenteerd of de inrichting van een zonnepark onder een categorie van het besluit MER valt of niet. Er zijn diverse categorieën uit bijlage D waar een zonnepark mogelijk onder zou kunnen vallen, namelijk: •
D9.1 - Een landrichtingsproject dan wel een wijziging of uitbreiding daarop;
7
“Succesvol Tijdelijk Anders Bestemmen voor hernieuwbare energie” - Handreiking aan Gelderse gemeenten, Green Spread Advies & Ontwikkeling, april 2014. Grondgebonden zonneparken - Verkenning naar de afwegingskaders rond locatiekeuze en ruimtelijke inpassing in Nederland, bureau ROM3D in opdracht van RVO.nl, december 2015. Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
36 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
• •
D11.2 - De aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra of parkeerterrein; D22.1 – De oprichting, wijziging of uitbreiding van een industriële installatie bestemd voor de productie van elektriciteit, stroom en warm water.
Categorie D9.1: niet van toepassing Er is geen sprake van een landinrichtingsproject. Hoewel de activiteit niet past binnen het gebruik die het bestemmingsplan voorziet, is er geen sprake van een permanente functiewijziging die voorziet in een herinrichting van het landelijk gebied. Op basis van jurisprudentie van augustus 20198 kan worden opgemaakt dat een tijdelijke inrichting van een dermate beperkte omvang onvoldoende substantieel karakter heeft om aangemerkt te kunnen worden als landinrichtingsproject. De bestemming agrarisch blijft gehandhaafd, het toegestane gebruik binnen deze bestemming wordt uitgebreid. Er is geen sprake van een functiewijziging van water, natuur, recreatie of landbouw. Categorie D11.2: niet van toepassing Of er sprake is van een stedelijk ontwikkelingsproject in de zin van Besluit m.e.r., hangt af van de concrete omstandigheden van het geval, waarbij onder meer aspecten als de aard en omvang van de stedelijke ontwikkeling een rol spelen. Hierbij moet niet worden gedacht aan stedelijke ontwikkeling in de zin van de Ladder voor Duurzame verstedelijking (art. 3.1.6. Bro). Genoemde uitspraak van de Raad van State stelt dat per casus en per regio kan verschillen wat wel en wat niet als een stedelijke ontwikkeling geldt. Dit is ook afhankelijk van de vraag of er per saldo aanzienlijke negatieve gevolgen voor het milieu kunnen zijn.
De gevolgen voor het milieu door het zonnepark beperken zich tot visuele hinder en landschappelijke aantasting. Er is dan ook geen sprake van een stedelijk ontwikkelingsproject. Zonneparken dienen niet als verstening of urbanisering van het buitengebied te worden gezien. Categorie D22.1: niet van toepassing Los van de al dan niet juiste cumulatieve uitleg van de passage “elektriciteit, stoom en warm water”, is categorie D 22.1 niet van toepassing op een zonnepark. Er wordt geen (thermische) energie opgewekt of gebruikt voor de productie van elektriciteit, stoom en warm water, maar er wordt stralingsenergie (zonlicht) rechtstreeks omgezet in elektrische energie. Een zonnepark is dus niet een industriële installatie als bedoeld in categorie D 22.1 van het Besluit m.e.r. Vrijwillige vormvrije m.e.r.beoordeling Formeel is er dus geen plicht voor het opstellen van een (vormvrije) m.e.r.-beoordeling. Echter, zijn zowel de gemeente Noordenveld als de initiatiefnemer van mening is dat er transparantie dient te bestaan over mogelijke milieueffecten. Het is van belang dat de mogelijke effecten op het milieu goed worden meegewogen in de ruimtelijke afweging en dat deze aantoonbaar vroegtijdig in beeld zijn gebracht. Daarom is ervoor gekozen om een vrijwillige vormvrije m.e.r.-beoordeling op te stellen. Deze beoordeling is terug te vinden in bijlage 8.
Conclusie Er is een vrijwillige vormvrije m.e.r.-beoordeling uitgevoerd. Hieruit blijkt op basis van de uitgevoerde effectbeoordelingen van de voorgenomen activiteit op de voorgestelde locatie geen belangrijke nadelige milieugevolgen voor de beschouwde milieuthema’s worden verwacht. Het doorlopen van een formele m.e.r.procedure is niet noodzakelijk.
8
Uitspraak Raad van State van 14 augustus 2019 (https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@117067/201807860-1-a1/)
Onze referentie: D10020492:160 - Datum: 20 oktober 2022
37 van 42
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING ZONNEPARK ZUIDVELDE GEMEENTE NOORDENVELD
4
UITVOERBAARHEID
4.1
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
De energietransitie is een van de belangrijkste ontwikkelingen van deze tijd. Het heeft naast technische en ruimtelijke ook economische en maatschappelijke gevolgen. Iedereen zal betrokken moeten worden bij de overgang van fossiele naar duurzame bronnen van energie. Alle partijen die actief zijn in de energietransitie hebben dan ook een verantwoordelijkheid om belanghebbenden te betrekken. In het voortraject zijn dan ook op diverse manieren diverse partijen betrokken om tot een gedragen ontwerp te komen. Participatie in de planvorming De diverse activiteiten die zijn uitgevoerd in het kader van participatie, zijn allen opgenomen in een participatieplan (zie bijlage 9). Hierin zijn niet alleen de reeds doorlopen activiteiten opgenomen, maar ook de activiteiten die de komende tijd nog zullen plaatsvinden. Lokaal eigenaarschap Het streven is dat 50% van het eigenaarschap in handen van lokale eigenaren terecht komt. De concrete invulling hiervan is dat Energiecoöperatie Noordseveld (ECN) 50% van het eigenaarschap overneemt en dat via hen het lokale eigenaarschap wordt geregeld (zie ook het participatieplan). Chint Solar en ECN maken ruim voor oplevering van het zonnepark (de exploitatiefase) duidelijk afspraken over het verkrijgen van het eigenaarschap door ECN. Deze afspraak wordt in een overeenkomst vastgelegd. Het streven is dat ECN voor 50% eigenaar wordt van het park.