5. Definitief ecologisch onderzoek
Tekst van het document
QUICKSCAN WET N SCHERMING DE OK
6E-
buro bakker
--wrprzYwr..maimIllramw'maligingwr
illgr7ImP•tligr"r7". "141,1r—
QUICKSCAN WET NATUURBESCHERMING DE OKSEL RODEN Kenmerk: Versie:
20220149 Definitief
Datum:
31 mart 2022
Auteur: Projectleider: Veldwerk: Kwaliteitscontrole: Opdrachtgever:
Gemeente Noordenveld Raadhuisstraat 1, 9301 AA Roden
Contactpersoon:
Dhr. S. Lap
Dit rapport is digitaal gegenereerd en derhalve niet vuorzien van een handtekening. De inhood van de rapportage is aantoonbaar gecontroleerd en vrijgegeven
0) ATKA voor natuur en leefomgeving. Gebruik en overname van gegevens sheen toegestaan met volledige bronvermelding.
r'..71<13 ASS E SrA !ONISS
r
9401 X'N ;.S5 ti
re
'I ;71 40
ATKB MiDDELI-kARNIS
ATK8'WAARDENBLIR.G
ANS ZOETERMEE
PRINS BERNI•IAROt.:..AN 14/
KOEWEISMAAT
LOUIS BRAILLELAANICO
6
32417A MIDDELi.t.'..- •r:';
418; CD wAARDENBURG
2/19 EK 20ETE:W.4ER
idi0•1 NL PA80
TEL 03811 53 200 I INFO@AT-KELNL AT-KELNL
40/6 36 )t..)80). 0171'529
111'ff11 Nei Or tk
buro bakker
' V V' !Z
INHOUD 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 2
Aanleiding en doel Wettelijk kader Onderzoeksmethode Ligging en beschrijving plangebied Planbeschrijving
1 1 2 2 3 4
Resultaten en effecten 2.1 2.2 2.3
Vogelrichtlijnsoorten Habitatrichtlijnsoorten Nationaal (Andere) beschermde dier- en plantensoorten
4 6 9 12
Conclusie
3 3.1 3.2 4
1
lnleiding
1
Conclusie beschermde soorten Benodigde vervolgstappen Literatuur en bronnen
12 12 15
sfd43
dpi
\
bum bakker
I INLEIDING 1.1 AANLEIDING EN DOEL De gemeente Noordenveld onderzoekt de mogelijkheid om het gebied dat bekend staat als de Oksel in Roden te ontwikkelen als woningbouwlocatie. Het gebied bestaat momenteel uit agrarisch beheerde graslanden. ATKB I Buro Bakker is door de gemeente gevraagd om te bepalen of de voorgenomen plannen (mogelijk) leiden tot een negatieve effecten op soorten die zijn beschermd volgens de Wet natuurbescherming. Om de negatieve effecten te bepalen is deze quickscan Wet natuurbescherming uitgevoerd. Deze quickscan geeft antwoord op de volgende vragen: •
Welke beschermde flora en fauna zijn aanwezig of kunnen in het plangebied en omgeving voorkomen?
•
Kunnen de geplande werkzaamheden negatieve effecten hebben op beschermde flora en fauna?
•
Zo ja, welke effecten kunnen optreden en welke maatregelen zijn dan nodig om deze negatieve effecten te voorkomen?
•
Is er kans op overtreding van de verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming?
•
Indien overtreding niet volledig te vermijden is, welke vervolgstappen zijn dan aan de orde?
1.2 WETTELIJK KADER Per 1 januari 2017 zijn de Flora- en faunawet, Natuurbeschermingswet en Boswet opgegaan in een nieuwe wet: de Wet natuurbescherming (Wnb). Hoofdstuk 3 van de Wet natuurbescherming betreft het onderdeel soorten, voorheen de Flora- en faunawet. Met deze quickscan vindt de toetsing aan het onderdeel soorten van de Wet natuurbescherming plaats. In onze offerte hebben wij aangegeven dat er mogelijk ook een toetsing aan het onderdeel gebiedsbescherming moet warden gedaan, in de vorm van een Aerius-berekening. In het onderdeel soorten van de Wet natuurbescherming warden drie beschermingsregimes onderscheiden: 1. Vogelrichtlijnsoorten (artikel 3.1 - 3.4) 2. Habitatrichtlijnsoorten en soorten genoemd in de Verdragen van Bern en Bonn (artikel 3.5 - 3.9) 3. Andere soorten (artikel 3.10 - 3.11; bijlage onderdeel A en B) De lijst 'jaarrond beschermde nesten' die onder de Flora- en faunawet is opgesteld, is oak onder de Wnb geldig. Onder de Wet natuurbescherming geldt, net als onder de Flora- en faunawet, de zorgplicht (artikel 1.11) voor alle in het wild levende dieren. Voor dit project is de provincie Drenthe het bevoegd gezag voor de uitvoering van de Wet natuurbescherming en voor het verlenen van een eventuele ontheffing. De provincie Drenthe heeft voor de
Quickscan Wet natuurbescherrning De Oksel roden I Definitief I 20220149
1 van IS
buro bakker implementatie van de Wet natuurbescherming een verordening vastgesteld. Hierin is onder meer de lijst met vrijgestelde soorten te vinden.
1.3 ONDERZOEKSMETHODE Voor het bepalen van de mogelijke effecten van de geplande werkzaamheden is het noodzakelijk te weten welke beschermde soorten aanwezig zijn en kunnen zijn, in en in de omgeving van het plangebied. Hiervoor is bronnenonderzoek en een veldbezoek uitgevoerd. Bronnenonderzoek Het bronnenonderzoek bestaat uit het raadplegen van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) en vrij beschikbare verspreidingsgegevens van beschermde soorten flora en fauna. Hiervoor zijn de meest actuele en relevante bronnen geraadpleegd (zie ook hoofdstuk 4). De NDFF is geraadpleegd op 17 februari 2022. Veldonderzoek Op 22 februari 2022 is een verkenning in het plangebied en de directe omgeving (onderzoeksgebied) uitgevoerd door een ecoloog van ATKB I Buro Bakker. Tijdens dit veldbezoek is een beoordeling gemaakt van het plangebied als geschikt leefgebied voor beschermde flora en fauna. Tevens zijn de waargenomen beschermde soorten genoteerd.
1.4 LUGGING EN BESCHRIJVING PLANGEBIED Het plangebied is gelegen aan de noordzijde van Roden en ligt ingeklemd tussen de Maatlanden en De Zulthe. De oppervlakte van het terrein bedraagt ruim 9 hectare. Het geheel is gelegen in de gemeente Noordenveld, provincie Drenthe (figuur 1).
0
Figuur I
1
2
3
4 km
100
200 300 400 m
Ligging van het plangebied in de regio en meer in detail (rood omlijnd).
Quickscan Wet natuurbescherming De Oksel roden I Definitief I 20220149
2 van 15
111'1p
Air
bur° bakker
Het plangebied bestaat grotendeels uit agrarisch beheerde en vrij soortenarme graslanden. In het zuidelijk deel van het plangebied ligt een poel en een jong stukje bos op een oud gronddepot. In de graslanden liggen een paar oost-west georienteerde sloten. Daarnaast liggen sloten random het plangebied. Tijdens het veldbezoek stonden de meeste sloten vol water, maar het is waarschijnlijk dat deze sloten gedurende het jaar ook deels droog komen te liggen. In de graslanden, maar vooral aan de rand van het plangebied staan enkele oude en markante bomen. Ten westen van het plangebied bevindt zich een vrij waardevol natuurgebied (Natuurschoon Nietap) met kwetsbare vegetaties. Onderstaande foto's geven een impressie van het plangebied.
Foto 1
Markante elk in het cent rale deel van het plangebied.
Foto 2
Poe! in westelijk deel van het plangebied.
Foto 3
Jong bos op voormolig gronddepot.
Foto 4
Sloot dwars door het plangebied.
1.5 PLANBESCHRIJV1NG Het voornemen is am het plangebied te gaan ontwikkelen als woningbouwlocatie. De poet in het zuidwesten van het plangebied blijft behouden.
Quickscan Wet natuurbescherrning De Oksel rodeo I Definitief I 20220149
3 van 15
‘5-
.%/1 #
•i'
• 'ivi3 A
buro bakker
2 RESULTATEN EN EFFECTEN Dit hoofdstuk beschrijft het (mogelijke) voorkomen van beschermde flora en fauna. Per beschermingsregime zijn de effecten beschreven en getoetst aan de Wet natuurbescherming. Vervolgens zijn de eventuele vervolgstappen aangegeven. In dit hoofdstuk is een onderscheid gemaakt in Vogelrichtlijnsoorten (paragraaf 2.1), Habitatrichtlijnsoorten (paragraaf 2.2) en nationaal beschermde soorten (paragraaf 2.3).
2.1 VOGELRICHTLIJNSOORTEN In de Wet natuurbescherming wordt onderscheid gemaakt in vogelsoorten waarvan de nesten een jaarronde bescherming genieten en vogelsoorten waarvan de nesten alleen in het broedseizoen zijn beschermd. Voor sommige vogelsoorten (zogenaamde categorie 5 soorten) geldt dat de nesten wel jaarrond beschermd kunnen zijn als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Aanwezige soorten Vogels met joarrond beschermde nesten Aan de rand van het plangebied is een nest van een ooievaar aanwezig in een oude afgezaagde eik (figuur 2). Tijdens het veldbezoek is veel activiteit van ooievaars op en rond het nest vastgesteld. Nesten van ooievaars genieten een jaarronde bescherming. Andere vogels met jaarrond beschermde nestplaatsen komen niet in het plangebied voor.
plangebied
Nest ooievaar
100
200
300
400 m
Figuur 2 Nestlocatie van de ooievaar.
Quickscan Wet natuurbescherming De Oksel rocien I Definitief I 20220149
4 van 15
buro bakker In de aangrenzende woonwijk, ten zuiden van het plangebied komt de huismus algemeen voor. Waarschijnlijk komt ook gierzwaluw in deze woonwijk tot broeden. In de eerste 100 meter bos langs de Maatlanden zijn geen nesten van roofvogels (bijvoorbeeld buizerd en havik) en uilen (ransuil) aangetroffen. Het is echter niet uit te sluiten dat deze soorten op ruimere afstand van de weg wel voorkomen. Categorie 5 soorten Geschikte nestgelegenheid voor categorie 5 soorten bevindt zich in het zuidelijk deel van het plangebied waar lets oudere bomen staan. Hier is geschikte nestgelegenheid aanwezig voor een aantal holenbroeders zoals koolmees, pimpelmees, boomkruiper en zwarte kraai. De graslanden (en sloten) zijn ongeschikt voor broedvogels van categorie 5. Overige broedvogeIs Het plangebied is in beperkte mate geschikt voor een aantal algemene broedvogels. Of er geschikte broedlocaties voor algemene broedvogels aanwezig zijn, wordt voornamelijk bepaald door de aanwezigheid van bomen, struike.n of ruigtes. Deze zijn vrijwel uitsluitend aanwezig in het zuidelijke deel van het plangebied en de met wilgenstruwelen begroeide grenssloot langs de Maatlanden. Soorten die hier tot broeden zouden kunnen komen zijn bijvoorbeeld winterkoning, mere', tjiftjaf, fitis, zwartkop en grasmus.
Door een intensief agrarisch beheer en door beperkte openheid van het landschap zijn de graslanden ongeschikt voor broedende weidevogels. In en langs de sloten kunnen wel enkele eenden (bijvoorbeeld wilde eend en krakeend) en meerkoet tot broeden komen. Ook in de poel is geschikte nestgelegenheid voor deze soorten aanwezig. Het zuidelijk deel van het plangebied wordt momenteel intensief gebruikt om honden uit te laten. Dat betekent dat de aanwezigheid van grondbroeders vrijwel kan worden uitgesloten. Effecten en vervolg jaarrond beschermde nesten Voor een aantal vogelsoorten geldt dat zij hun nestplaatsen en/of hun vaste rust- en verblijfplaatsen jaarrond in gebruik hebben, of hier jaarlijks weer naar terugkeren. Deze nesten vallen jaarrond onder het beschermingsregime van artikel 3.1 van de Wet natuurbescherming. Aan de rand van het plangebied broedt een ooievaar. Met de ontwikkeling van het plangebied als woningbouwlocatie zal het nest van de ooievaar niet meer kunnen functioneren. Voor de ontwikkeling van het plangebied als woningbouwlocatie zal daarom een ontheffing op de Wet natuurbescherming moeten worden aangevraagd bij de provincie Drenthe. Voor Vogelrichtlijnsoorten zijn slechts vijf wettelijke belangen om in aanmerking te komen voor een ontheffing: 1. De volksgezondheid of openbare veiligheid. 2. De veiligheid van het luchtverkeer. 3.
Ter bescherming van flora en fauna.
4.
Voor onderzoek of onderwijs, het uitzetten of herinvoeren van soorten, of voor de daarmee samenhangende teelt.
5.
Om het vangen, onder zich hebben, of elke andere wijze van verstandig gebruik, van bepaalde vogels in kleine hoeveelheden selectief en onder strikt gecontroleerde omstandigheden toe te staan.
Woningbouw is geen geldig wettelijk belang. Wij adviseren om de noodzakelijke vervolgstappen af te stemmen met het bevoegd gezag (provincie Drenthe). Voor de vogels met jaarrond beschermde nesten die in de omgeving van het plangebied broeden (huismus, gierzwaluw en mogelijk ook buizerd, havik en ransuil) heeft het plangebied geen essentiele functie. Voor deze soorten zijn geen vervolgstappen aan de orde.
Quickstan Wet natuurbescherrning De Oksel roden I Dein itief I 20220149
5 van 15
bum bakker Categorie 5 soorten Nesten van categorie 5 soorten in het plangebied genieten alleen een jaarronde bescherming als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Dat is voor geen van de soorten in het plangebied het geval. In de omgeving van het plangebied is geschikte broedgelegenheid van deze soorten aanwezig. Het plangebied is daarin niet essentieel. Voor een aantal categorie 5 soorten is de verwachting dat ze op termijn opnieuw in het plangebied tot broeden kunnen komen. Soorten als koolmees en pimpelmees zijn vaak talrijk aanwezig in woonwijken. Bij de inrichting is het dan wel noodzakelijk dat er voldoende groen aanwezig is. Om te voorkomen dat er bewoonde nesten worden vernietigd, adviseren wij om werkzaamheden zoveel mogelijk buiten het broedseizoen uit te voeren. Het gaat dan voornamelijk om het rooien van bomen, struiken en ruigtes. Het is namelijk niet toegestaan om nesten met eieren of jonge vogels te vernietigen. Overige broedvogels Het is niet toegestaan om nesten met eieren en/of jonge vogels te vernietigen. (Opzettelijke) verstoring van Vogelrichtlijnsoorten is alleen toegestaan als er geen wezenlijke invloed is op de gunstige staat van instandhouding van de soorten. Voor de inrichtingswerkzaamheden in het plangebied is ons advies om het broedseizoen zoveel mogelijk te ontzien.
Het verwijderen van potentieel broedgebied van vogels (bomen, struiken, ruigtes) moet buiten het broedseizoen worden uitgevoerd. Het broedseizoen omvat globaal de periode van 1 maart tot en met 31 juli, maar ook buiten deze periode kunnen vogels tot broeden komen. Het uitvoeren van werkzaamheden binnen het broedseizoen is alleen mogelijk als er geen broedende vogels aanwezig zijn. Dan is het mogelijk nodig om geregelde inspecties in het broedseizoen uit te voeren om het risico op vestiging van broedende vogels te monitoren. Daarnaast moeten mogelijk maatregelen worden getroffen om broedvogels te weren.
2.2 HABITATRICHTLIJNSOORTEN 2.2.1 PLANTEN Aanwezige soorten Er zijn vier planten beschermd onder de Habitatrichtlijn (HR), te weten: drijvende waterweegbree, groenknolorchis, kruipend moerasscherm en zomerschroeforchis. Deze soorten komen alleen in zeer specifieke milieus voor en zijn afhankelijk van kalkrijke, voedselarme en vochtige tot natte omstandigheden met kwelinvloed. De beschermde planten van de Habitatrichtlijn eisen voedselarme en extensief beheerde omstandigheden. In het plangebied ontbreken deze omstandigheden waardoor het (on)geschikt is voor planten van de Habitatrichtlijn. Effecten en vervolg Vanwege het ontbreken van geschikte groeiplaatsen, zijn negatieve effecten uitgesloten. Daarom zijn vervolgstappen voor beschermde flora niet aan de orde. 2.2.2 VLEERMUIZEN Aanwezige beschermde soorten Uit bronnenonderzoek is weinig bekend over de aanwezigheid van vleermuizen in en in de omgeving van het plangebied. In de aangrenzende woonwijk is de aanwezigheid van de laatvlieger bekend. Verderop zijn ook soorten zoals gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis en enkele
QuicksCan Wet natuurbescherming De Oksel rocien I Definitief I 20220149
6 van IS
/
buro bakker meervleermuizen waargenomen. Hieronder wordt een beoordeling gemaakt van de verschillende functies van het plangebied voor vleermuizen. Verbliffplootsen Vleermuizen verblijven in bomen en/of gebouwen. Deze verblijfplaatsen zijn het gehele jaar rond beschermd, ook als de dieren gedurende een deel van het jaar op andere plekken verblijven. In het plangebied zijn geen geschikte boomholtes aangetroffen en ook bebouwing is niet aanwezig. De aanwezigheid van verblijfplaatsen binnen het plangebied kan worden uitgesloten. Essentiele vliegroutes Essentiele vliegroutes, die verblijfplaatsen en foerageergebied verbinden, bestaan uit lijnvormige structuren, zoals bomenrijen en watergangen. Binnen het plangebied zijn geen structuren aanwezig die gebruikt kunnen worden als vliegroute. Wel kunnen langs de randen structuren worden gebruikt als vliegroute, zoals de bosrand langs de Maatlanden, de wegbeplanting langs De Zulthe en de groenstrook tussen het plangebied en de aangrenzende woonwijk (zie figuur 3).
plangebied 4-- —.. Vliegmule
vleerrnuizen
100
200
300
Figuur 3 Mogelijke vliegroutes van vleermuizen longs de randen van het plangebied.
Essentieel foerageergebied Essentieel en onmisbaar foerageergebied is niet aanwezig in het plangebied. Enkele luwe plekken in het plangebied zijn aanwezig en kunnen gebruikt worden als foerageerplek. Met name in de zuidrand en in de omgeving van de poel liggen dergelijke foerageermogelijkheden. Er zijn meerdere soortgelijke foerageerplekken aanwezig buiten het plangebied.
Quickscan Wet natuurbescherming De Oksel roden I Definitief I 20220149
7 van 15
7k a,
b
ft.4
"
to„t..7
1,77\\ 01
buro bakker
Effecten en vervolg Verblijfplaatsen, essentiele vliegroutes en essentieel foerageergebied zijn niet aanwezig in het plangebied. Wel liggen er enkele (mogelijk essentiele) vliegroutes langs de randen van het plangebied. Met de ontwikkeling van het plangebied als woningbouwlocatie warden deze vliegroutes niet direct aangetast, maar indirect kunnen de ontwikkelingen wel leiden tot kwaliteitsverlies. Met name als gevolg van het gebruik van verlichting kunnen vliegroutes minder geschikt warden als vliegroute. Door het gebruik van verlichting zoveel mogelijk te beperken, kunnen de effecten worden geminimaliseerd. Vervolgstappen, zoals het uitvoeren van een nader onderzoek in het kader van de Wet natuurbescherming is dan niet nodig.
2.2.3
GRONDGEBONDEN ZOOGDIEREN Aanwezige beschermde soorten In de omgeving van het plangebied ontbreken waarnemingen van grondgebonden zoogdieren met het beschermingsregime van de Habitatrichtlijn. Voor het beperkte aantal Habitatrichtlijnsoorten (bijvoorbeeld bever, otter, noordse woelmuis en wolf) is geen geschikt leefgebied aanwezig. De zoogdieren die wel in de omgeving voorkomen warden onder § 2.3 behandeld. Effecten en vervolg Grondgebonden zoogdieren met het beschermingsregime van de Habitatrichtlijn komen niet voor in en nabij het plangebied. Effecten en vervolgstappen zijn niet aan de orde.
2.2.4
REPTIELEN EN AMFIBIEEN Aanwezige beschermde soorten Reptielen met het beschermingsregime van de Habitatrichtlijn zijn gladde slang, muurhagedis, zandhagedis en een aantal zeeschildpadden. De aanwezigheid van deze soorten reptielen kan op voorhand warden uitgesloten. Deze komen niet in de regio voor. Van de amfibieen met het beschermingsregime van de Habitatrichtlijn komen heikikker en poelkikker in de directe omgeving van het plangebied voor (NDFF, 2022). Hun aanwezigheid in het plangebied kan niet warden uitgesloten tijdens de quickscan. Geschikt leefgebied (voortplantingswater) is aanwezig in de poel en mogelijk oak in de sloten in het plangebied. Het plangebied ligt ver buiten het verspreidingsgebied van andere Habitatrichtlijnsoorten. Effecten en vervolg Vanwege de mogelijke aanwezigheid van heikikker en poelkikker in het plangebied adviseren wij om voor beide soorten gericht onderzoek uit te voeren. Na afronding van het onderzoek is duidelijk of er vervolgstappen aan de orde zijn. Gericht onderzoek naar de heikikker kan warden uitgevoerd vanaf het vroege voorjaar (vanaf half maart door inventarisatie van roepende mannetjes en het zoeken naar eiklompen) tot in de zomer (inventarisatie van larven, juveniele en volwassen heikikkers).
Gericht onderzoek naar de poelkikker wordt uitgevoerd in de periode mei/juni door te luisteren naar roepende kikkers en te zoeken naar volwassen dieren.
Quickscan Wet natuurbeschernUng De Oksel roden I Definitief I 20220149
8 van 15
:;,...„ f ....
A bur° bakker
2.2.5 VISSEN, INSECTEN EN ONGEWERVELDEN Aanwezige beschermde soorten In een heideterreintje in het natuurgebied Natuurschoon Nietap zijn recente waarnemingen bekend van de noordse winterjuffer (NDFF, 2022). Noordse winterjuffers overwinteren als imago (volwassen individu) op beschutte delen van heidevelden en planten zich voort in allerlei kleine plasjes met voldoende aanbod aan dode drijvende plantenresten. In het natuurgebied Natuurschoon Nietap zijn dergelijke potentiele voortplantingswateren aanwezig, maar het is niet geheel uitgesloten dat ook de poel in het zuidelijke deel van het plangebied ook gebruikt wordt als voortplantingswater van de noordse winterjuffer. De aanwezigheid van andere insecten, alsmede vissen en ongewervelden met het beschermingsregime van de Habitatrichtlijn, is uit te sluiten. Dit omdat de omstandigheden in het plangebied niet geschikt zijn, of omdat het plangebied ver buiten het verspreidingsgebied van de betreffende soorten ligt. Effecten en vervolg De poel in het zuidwesten van het plangebied blijft met de ontwikkeling van de nieuwbouwlocatie behouden. Effecten en vervolgstappen zijn daarom niet aan de orde.
2.3 NATIONAAL (ANDERE) BESCHERMDE DIER- EN PLANTENSOORTEN Aanwezige beschermde soorten Flora De groeiomstandigheden in het plangebied zijn niet geschikt voor nationaal beschermde plantensoorten. De meeste beschermde plantensoorten hebben een zeer schaarse verspreiding in Nederland en zijn afhankelijk van specifieke milieus. Het grootste deel van het plangebied heeft een vrij intensieve agrarische bestemming en is daardoor ongeschikt voor beschermde flora. Zoo gdieren Op basis van verspreidingsgegevens (NDFF) is de aanwezigheid van een aantal zoogdieren (steenmarter, huisspitsmuis, egel, haas, konijn, ree en vos) bekend. Tijdens het veldbezoek zijn twee hazen waargenomen in het meest noordelijke perceel. Naast deze soorten kunnen ook een aantal niet-vrijgestelde soorten zoogdieren in het plangebied voorkomen. De groenstrook aan de zuidzijde van het plangebied en het bosje op het gronddepot zijn geschikt als leefgebied voor de grote bosmuis. De grote bosmuis heeft de laatste jaren zijn verspreidingsgebied in grote snelheid uitgebreid. De soort komt inmiddels in de hele provincie Drenthe voor. De steenmarter gebruikt het plangebied uitsluitend als foerageergebied. Verblijfplaatsen liggen naar verwachting in de bebouwde kom van Roden of in het naastgelegen natuurterrein (Natuurschoon Nietap). Het plangebied is niet geschikt als leefgebied voor de waterspitsmuis.
Deze soort maakt vooral gebruik van kleinere sloten met goed ontwikkelde oevervegetaties, die niet in het plangebied voorkomen. Reptielen Het plangebied ligt in het verspreidingsgebied van de hazelworm. In de directe omgeving zijn waarnemingen bekend uit het naastgelegen natuurgebied (Natuurschoon Nietap; NDFF, 2022). In 2011 is een verkeersslachtoffer gevonden langs de Maatlanden. Geschikt leefgebied voor de hazelworm ligt vooral in het natuurgebied ten westen van het plangebied. Het is echter niet volledig uitgesloten dat de soort ook in de meer besloten delen in het zuidelijk deel van het plangebied voorkomt. Andere (beschermde) reptielen komen niet voor in de regio (NDFF, 2022).
Quickscan Wet natuurbescherming De Oksel roden I Definitief I 20220149
9 van 15
k
•vtiv Le T
.11%
Chir.to
bum bakker
Amfibieen In het plangebied is geschikt leefgebied aanwezig voor een aantal algemene (beschermde) amfibieen, waaronder bruine kikker, middelste groene kikker, gewone pad en kleine watersalamander. Het plangebied ligt buiten het verspreidingsgebied van andere nationaal beschermde amfibieen. Vissen Beschermde vissen komen niet voor in het plangebied. De watergangen zijn ongeschikt als leefgebied voor deze soorten (bijvoorbeeld grote modderkruiper) of liggen ver buiten het bekende verspreidingsgebied. Overige soorten Voor overige beschermde soorten (dagvlinders, libellen en overige ongewervelden) ontbreekt geschikt habitat. Effecten en vervolg Flora Beschermde flora is niet aanwezig. Effecten en vervolgstappen zijn niet aan de orde. Zoo gdieren Voor steenmarter en grote bosmuis geldt geen vrijstelling in de provincie Drenthe. De steenmarter maakt uitsluitend gebruik van het plangebied als foerageergebied, waarbij het plangebied geen essentiele functie heeft. In de omgeving liggen voldoende alternatieven. In de toekomstige situatie (nieuwe woonwijk) zal het plangebied ook niet in kwaliteit afnemen ten opzichte van de huidige situatie. Voor de steenmarter zijn geen vervolgstappen nodig. Voor de grote bosmuis kunnen de ontwikkelingen leiden tot het verdwijnen van leefgebied.
Wanneer bomen worden gekapt in de zuidrand van het plangebied adviseren wij om een nader onderzoek uit te voeren naar de grote bosmuis. De meest betrouwbare methode voor onderzoek naar de grote bosmuis is door middel van het plaatsen van inloopvallen in de meest besloten delen van het plangebied (zuidelijk deel). De grote bosmuis laat zich vrij gemakkelijk met inloopvallen vangen. Met een beperkt aantal inloopvallen (ongeveer 30) kan het plangebied op een betrouwbare manier worden onderzocht. De meest geschikte penode voor het onderzoek is in het najaar (september-november). Op basis van de resultaten van het nader onderzoek kunnen vervolgstappen aan de orde zijn, zoals het aanvragen van een ontheffing. Wanneer geen bomen worden gekapt ontbreekt de noodzaak voor een vervolgonderzoek. Voor de overige nationaal beschermde soorten zoogdieren geldt conform de verordening natuurbescherming provincie Drenthe, een algehele vrijstelling. Eventuele schade aan soorten, waarvoor een vrijstelling geldt, hoeft niet te worden gecompenseerd. Wel is op deze soorten de zorgplicht van kracht (Wet natuurbescherming artikel 1.11). De zorgplicht houdt in dat schade zoveel, als redelijkerwijs mogelijk is, wordt voorkomen. Reptielen Vanwege de mogelijke aanwezigheid van de hazelworm adviseren wij een nader onderzoek uit te voeren.
Voor het onderzoek naar de hazelworm adviseren wij om in het zuidelijk deel van het plangebied een aantal reptielenplaatjes (stukken dakplaat) te plaatsen en deze met enige regelmaat (in ieder geval vier keer) te controleren. Het zornerhalfjaar is de meest geschikte periode voor het onderzoek. Op basis van de resultaten van het nader onderzoek kunnen vervolgstappen aan de orde zijn, zoals het aanvragen van een ontheffing. Ons advies is om dit onderzoek oak uit te voeren als de bestaande groene zuidrand behouden blijft.
Quickscan Wet natuurbescherrning De Oksel roden I Detinitief I 20220149
10 van 15
buro bakker
Amfibieen Voor de nationaal beschermde soorten amfibieen die (mogelijk) in het plangebied voorkomen geldt conform de verordening natuurbescherming provincie Drenthe, een algehele vrijstelling. Eventuele schade aan soorten, waarvoor een vrijstelling geldt, hoeft niet te worden gecompenseerd. Wel is op deze soorten de zorgplicht van kracht (Wet natuurbescherming artikel 1.11). De zorgplicht houdt in dat schade zoveel, als redelijkerwijs mogelijk is, wordt voorkomen. Met name als er sloten worden gedempt zal de zorgplicht bestaan uit het verplaatsen van achtergebleven amfibieen naar een veilige locatie. Vissen Nationaal beschermde soorten vissen komen niet in het plangebied en in de directe omgeving voor. Effecten en vervolgstappen zijn daarom niet noodzakelijk. Overige soorten Overige nationaal beschermde soorten komen niet voor. Effecten en vervolgstappen zijn niet aan de orde.
QuiCkscan Wet natuurbeschet ming De Oksel roden I Definitief I 20220149
11 van 15
5 6' 14411
es
p, -k
.0. „.._ .
44; buro bakker
3 CONCLUSIE 3.1 CONCLUSIE BESCHERMDE SOORTEN Op basis van de quickscan zijn met betrekking tot de aanwezigheid van beschermde flora en fauna de volgende conclusies te trekken: Vogelrichtlijn • Aan de rand van het plangebied is een nest van een ooievaar aanwezig in een oude afgezaagde eik. Nesten van de ooievaar genieten een jaarronde bescherming. • In het zuidelijk deel van het plangebied is geschikte broedgelegenheid aanwezig voor een aantal soorten broedvogels die een jaarronde bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen (koolmees, pimpelmees, boomkruiper en zwarte kraai). • In het plangebied is daarnaast in beperkte mate geschikte broedgelegenheid aanwezig voor een aantal algemene broedvogels van de Vogelrichtlijn. Habitatrichtlijn • Het plangebied is geschikt als foerageergebied voor een aantal soorten vleermuizen, maar het heeft geen essentiele functie. Langs de randen zijn een aantal lijnvormige landschapsstructuren aanwezig die gebruikt kunnen worden als vliegroute. • De aanwezigheid van heikikker en poelkikker kan op basis van deze quickscan niet volledig worden uitgesloten. • De poel in het zuiden van het plangebied is mogelijk geschikt als voortplantingslocatie van de noordse winterjuffer. Deze soort is bekend uit de omgeving van het plangebied.
Nationaal beschermde soorten • in het plangebied is de aanwezigheid van een aantal nationaal beschermde soorten zoogdieren en amfibieen waarschijnlijk en op basis van deze quickscan niet uit te sluiten. Van deze soorten zijn steenmarter en grote bosmuis niet vrijgesteld in de provincie Drenthe. De overige soorten zijn allemaal opgenomen op de vrijstellingenlijst van de provinciale verordening. • In het zuidelijk deel van het plangebied is de aanwezigheid van de hazelworm niet uitgesloten. Deze nationale beschermde soort reptiel kan vooral voorkomen in de meer besloten delen van het plangebied in het zuiden.
3.2 BENODIGDE VERVOLGSTAPPEN Hieronder wordt een opsomming gegeven van onze adviezen over de te nemen vervolgstappen. Vogelrichtlijn •
Vanwege het nest van de ooievaar adviseren wij om de noodzakelijke vervolgstappen af te stemmen met het bevoegd gezag (provincie Drenthe). Het nest zal verdwijnen door de ontwikkeling van het plangebied als nieuwbouwlocatie, waardoor het noodzakelijk is om een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming aan te vragen. In eerdere gevallen heeft provincie Drenthe een positieve afwijzing verleend voor het vernietigen van nesten van ooievaar in Drenthe, vanwege de gunstige staat van instandhouding. Wellicht is dat ook in dit geval een optie.
Quickscan Wet natuurbescherming De Oksel oden I Definitief I 20220149
12 van 15
bur° bakker •
Nesten van categorie 5 soorten in het plangebied genieten alleen een jaarronde bescherming als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaard igen. Dat is voor geen van de soorten in het plangebied het geval. In de omgeving van het plangebied is geschikte broedgelegenheid van deze soorten aanwezig. Het plangebied is daarin niet essentieel. Vervolgstappen voor categorie 5 soorten sluiten aan bij de vervolgstappen van andere (algemene) broedvogels.
•
Voor de inrichtingswerkzaamheden in het plangebied is ons advies om het broedseizoen zoveel mogelijk te ontzien. Het verwijderen van potentieel broedgebied van vogels (bomen, struiken, ruigtes) moet buiten het broedseizoen worden uitgevoerd. Het broedseizoen omvat globaal de periode van 1 maart tot en met 31 juli, maar ook buiten deze periode kunnen vogels tot broeden komen. Het uitvoeren van werkzaamheden binnen het broedseizoen is alleen mogelijk als er geen broedende vogels aanwezig zijn. Dat betekent dat het noodzakelijk kan zijn dat er tijdens werkzaamheden in het broedseizoen geregeld broedvogelcontroles worden uitgevoerd en mogelijk oak maatregelen om vestiging van broedvogels in het werkterrein te voorkomen.
Habitatrichtlijn •
Met de ontwikkeling van het plangebied als woningbouwlocatie worden vliegroutes van vleermuizen niet direct aangetast, maar indirect kunnen de ontwikkelingen wel leiden tot kwaliteitsverlies. Met name als gevolg van het gebruik van verlichting kunnen vliegroutes minder geschikt worden als vliegroute. Door het gebruik van verlichting zoveel mogelijk te beperken, kunnen de effecten worden geminimaliseerd.
•
Vanwege de mogelijke aanwezigheid van heikikker en poelkikker in het plangebied adviseren wij om voor beide soorten gericht onderzoek uit te voeren. Na afronding van het onderzoek is duidelijk of er vervolgstappen aan de orde zijn. Gericht onderzoek naar de heikikker kan worden uitgevoerd vanaf het vroege voorjaar (vanaf maart door inventarisatie van roepende mannetjes en het zoeken naar eiklompen) tot in de zomer (inventarisatie van larven, juveniele en volwassen heikikkers). Gericht onderzoek naar de poelkikker wordt uitgevoerd in de periode mei/juni door te luisteren naar roepende kikkers en te zoeken naar volwassen dieren.
•
Effecten op de mogelijk aanwezige noordse winterjuffer in de peel in het zuidwesten van het plangebied kunnen worden uitgesloten. De peel blijft in zijn huidige vorm behouden. Fen gericht onderzoek naar deze soort is dus niet nodig. Als door veranderende inzichten de poel wel wordt gedempt dan is gericht onderzoek wel noodzakelijk. Gericht onderzoek kan worden uitgevoerd door in de periode april/mei een aantal bezoeken te brengen aan de peel op zoek naar de noordse winterjuffer.
Nationaal beschermde soorten •
Vanwege de mogelijke aanwezigheid van de grote bosmuis adviseren wij om een nader onderzoek uit te voeren. De meest geschikte periode voor het onderzoek is in het najaar (september-november). Nader onderzoek bestaat uit het plaatsen en geregeld controleren van inloopvallen in de meest geschikte delen van het plangebied. Op basis van de resultaten van het nader onderzoek kunnen vervolgstappen aan de orde zijn, zoals het aanvragen van een ontheffing.
•
Voor de steenmarter zijn geen vervolgstappen noodzakelijk. Deze soort komt voor in de omgeving en maakt waarschijnlijk gebruik van het plangebied om te foerageren. Het plangebied is daarin echter niet essentieel.
•
Vanwege de mogelijke aanwezigheid van de hazelworm is ons advies om te onderzoeken of deze soort oak daadwerkelijk in het plangebied voorkomt. Nader onderzoek bestaat uit geregelde gebiedsbezoeken in het zomerhalfjaar (juni-september), waarbij speciaal daarvoor geplaatste reptielenplaatjes worden gecontroleerd. Het onderzoek kan zich richten op de zuidwestelijke randzone van het plangebied.
•
Voor de nationaal beschermde soorten amfibieen die (mogelijk) in het plangebied voorkomen geldt conform de verordening natuurbescherming provincie Drenthe, een algehele vrijstelling. Eventuele
Quickscan Wet natuurbescherming De Oksel roden I Definitief I 20220149
13 viii 15
7A, II
g
flei4
iv/ 101!„p
1)A7'71
buro bakker
schade aan soorten, waarvoor een vrijstelling geldt, hoeft niet te worden gecompenseerd. Wells op deze soorten de zorgplicht van kracht (Wet natuurbescherming artikel 1.11). De zorgplicht houdt in dat schade zoveel, als redelijkerwijs mogelijk is, wordt voorkomen. Met name als er sloten worden gedempt zal de zorgplicht bestaan uit het verplaatsen van achtergebleven amfibieen naar een veilige locatie.
Quickscan Wet natuurbescherming De Oksel roden I Definitief I 20220149
14 van 15
• '071,13 lAp ft/4 L.
b uro bakker
4 LITERATUUR EN BRONNEN Bos, E., M. Bosveld, D. Groenendijk, C. van Swaay en I. Wynhoff (De Vlinderstichting), 2006; De dagvlinders van Nederland, verspreiding en bescherming (Lepidoptera: Hesperioidea, Papilionoidea). Nederlandse fauna 7. Nationaal Natuurhistorisch museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden. Bijlsma, R.G., F. Hustings en C.J. Camphuysen, 2001. Algemene en schaarse vogels van Nederland (Avifauna van Nederland 2). GMB Uitgeverij / KNNV Uitgeverij, Haarlem / Utrecht. Broekhuizen, S., Spoelstra K., Thissen, J.B.M., Canters, K.J. & J.C. Buys (red.), 2016. Atlas van de Nederlandse zoogdieren. Natuur van Nederland 12. Naturalis Biodiversity Center & EIS Kenniscentrum lnsecten en andere ongewervelden, Leiden. Brouwer, T., B. Crombaghs, A. Dijkstra, A.J. Scheper en P.P. Schollema, 2008. Vissenatlas Groningen Drenthe. Verspreiding van zoetwatervissen in Groningen en Drenthe in de periode 1980 - 2007. Uitgeverij Profiel, Bedum. Creemers, R.C.M. en J.J.C.W. van Delft (RAVON) (redactie), 2009. De amfibieen en reptielen van Nederland. Nederlandse fauna 9. Nationaal natuurhistorisch museum Naturalis, European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden. DR-loket, 2009. Aangepaste lijst jaarrond beschermde vogelnesten ontheffing Flora- en faunawet ruimtelijke ingreep. Kapteyn, K., 1995. Vleermuizen in het landschap.
Over hun ecologie, gedrag en verspreiding. Schuyt & Co Uitgevers, Haarlem. Nederlandse vereniging voor Libellenstudie, 2002. De Nederlandse libellen (Odonata). Nederlandse fauna 4. Nationaal Natuurhistorisch museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden. Nederlandse vereniging voor libellenstudie, 2008. Brachytron 11(2) Themanummer: actualisatie atlas, NVL. Nationale Databank voor Flora en Fauna (NDFF), 2022. Waarnemingen van beschermde soorten in en in de omgeving van het plangebied in de afgelopen 10 jaar. Geraadpleegd op 17 februari 2022. SOVON Vogelonderzoek Nederland 2002. Atlas van de Nederlandse Broedvogels 1998 - 2000. Nederlandse fauna 5. Nationaal Natuurhistorisch museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden. Weeda, E.J., R. Westra, Ch. Westra en T. Westra, 1985-1994. Nederlandse oecologische flora. Wilde planten en hun relaties deel 1 - S. KNNV Uitgeverij / IVN. •
Websites www.zoogdiervereniging.n1 www.vogelbescherming.n1 www.sovon.n1 www.verspreidingsatlas.n1 www.ravon.n1
Ouickscan Wet natuurbescherniing De Oksel roden I Definitief I 20220149
15 van 15
47
erb,
buro baldcer