3. Rapport Landschappelijk inpassingsplan zonnepark Zuidvelde
Tekst van het document
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE ZONNEPARKEN ZUIDVELDE Chint Solar, TP Solar, Ankehaar Solar 19 OKTOBER 2022
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Contactpersoon LUUK VAN DEN BERG Landschapsarchitect
E: luuk.vandenberg@arcadis.com
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
Arcadis Nederland B.V. Postbus 220 3800 AE Amersfoort Nederland
2 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
INHOUDSOPGAVE 1
2
3
4
5
INLEIDING
4
1.1
Aanleiding
4
1.2
Doel
4
1.3
Leeswijzer
4
LANDSCHAPSANALYSE
6
2.1
Ontstaansgeschiedenis
7
2.2
Landschappelijke karakteristiek
8
AANDACHTSPUNTEN/VOORWAARDEN BELEID PROVINCIE EN GEMEENTE
11
3.1
Aandachtspunten/voorwaarden beleid provincie
11
3.2
Aandachtspunten/voorwaarden beleid gemeente
12
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN
13
4.1
Landschappelijke inpassing noordelijk zonnepark
13
4.2
Landschappelijke inpassing zuidelijk zonnepark
24
TOETSING AANDACHTSPUNTEN/VOORWAARDEN BELEID
35
5.1
Terugkoppeling voorwaarden/aandachtspunten beleid provincie
35
5.2
Terugkoppeling voorwaarden/aandachtspunten beleid gemeente
44
6
MEERWAARDE VOOR NATUUR
46
7
CONCLUSIE
47
BIJLAGE I ONTWERPEN LANDSCHAPPELIJKE INPASSING
48
BIJLAGE II OPPERVLAKTES EN VERHOUDINGEN
55
BIJLAGE III BEHEERPLAN
72
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
3 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
1
INLEIDING
1.1
Aanleiding
De gemeente Noordenveld wil graag een bijdrage leveren om de klimaatdoelstellingen van 2030 te halen. De gemeente heeft het gebied Ankehaarveld, ten oosten van het dorp Zuidvelde, als potentieel gebied aangewezen voor de ontwikkeling van zonneparken. Drie initiatiefnemers willen graag hier een zonnepark ontwikkelen met een goede landschappelijke inpassing en een significante meerwaarde voor de natuur. De drie initiatiefnemers zijn Chint Solar (noordelijk deel) en TP Solar en Ankehaar Solar (zuidelijk deel) (zie Figuur 1).
1.2
Doel
De komst van de zonneparken vraagt om een landschappelijke inpassing (gemeentelijk en provinciaal beleid). In dit document, dat als bijlage bij de ruimtelijke onderbouwing wordt gevoegd, wordt beschreven en gevisualiseerd hoe de landschappelijke inpassing van de drie initiatieven voor de zonneparken in de gemeente Noordenveld is vormgegeven. Er is gekozen voor één integrale landschappelijke inpassing voor alle drie de initiatieven, zodat er een eenduidige en robuuste inpassing ontstaat. Ook zorgt een eenduidige inpassing voor een rustiger beeld in het landschap en draagt het bij aan het versterken van de landschapsen natuurwaarden. Hierdoor wordt er een extra plus voor landschap èn natuur gerealiseerd.
1.3
Leeswijzer
De basis voor de landschappelijke inpassing wordt gevormd door de landschapsanalyse. In de landschapsanalyse wordt gekeken naar de oorsprong van het huidige landschap en uit welke landschapskarakteristieken het huidige landschap bestaat. De landschapsanalyse is in hoofdstuk twee van dit document terug te vinden. Voordat de landschappelijke inpassing van de zonneparken wordt beschreven wordt er eerst ingegaan op de voorwaarden en aandachtspunten die vanuit provinciaal en gemeentelijk beleid zijn meegegeven. De voorwaarden en aandachtspunten zijn beschreven in hoofdstuk drie. Hoofdstuk vier gaat specifiek in op landschappelijke inpassing van een zonnepark. De inpassing van de zonneparken zijn in twee deelhoofdstukken opgedeeld. Het eerste deelhoofdstuk gaat over het noordelijk deel (Chint Solar) en het tweede deelhoofdstuk focust op de inpassing van het zuidelijk deel (TP Solar en Ankehaar Solar). Er is gekozen om de landschappelijke inpassing apart toe te lichten, omdat deze zonneparken niet aangrenzend zijn. In hoofdstuk vijf wordt getoetst of de voorstellen voor de landschappelijke inpassing van de zonneparken voldoen aan de voorwaarden en aandachtspunten van het provinciaal en gemeentelijk beleid. Per voorwaarde wordt beschreven in hoeverre dit ontwerp eraan voldoet.
Hoofdstuk zes focust op de meerwaarde voor natuur die wordt gecreëerd door de landschappelijke inpassing van de zonneparken. Naast de conclusie (hoofdstuk 7) zijn er ook drietal bijlages bij dit document toegevoegd. Bijlage I laat de ontwerpen en inpassingen van de zonneparken op groot formaat zien. In bijlage II zijn de oppervlaktes van de inpassing en de verhoudingen groen/panelen van de drie afzonderlijke parken weergegeven. In bijlage III is het beheer- en onderhoudsplan terug te vinden.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
4 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 1 drie initiatieven, één verhaal voor de landschappelijke inpassing.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
5 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
2
LANDSCHAPSANALYSE
Eén van de belangrijkste aspecten van een goede ruimtelijke ordening voor een zonneveld is de aansluiting op het landschap. In dit hoofdstuk volgt een beschrijving van het landschap waarin de initiatieven zich bevinden. Het plangebied voor de zonneparken ligt ten zuidoosten van het dorp Norg en ten oosten van het dorp Zuidvelde (zie Figuur 2) en om precies te zijn ten zuiden van de Zuidveldigerweg, ten westen van de Veldweg en Binnenweg en ten oosten van de Asserstraat (zie Figuur 3).
Figuur 2 locatie van de drie initiatieven voor het zonnepark in de omgeving.
Figuur 3 drie initiatieven ten opzichte van de omliggende wegen en bebouwing. 6 van 92 Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
2.1
Ontstaansgeschiedenis
De locaties voor de beoogde zonneparken liggen in het gebied Ankehaarveld, wat onderdeel uitmaakt het jonge heide-ontginningslandschap (zie Figuur 4 locatie van de drie initiatieven voor het zonnepark in de omgeving. De kaart is een uitsnede van de kwaliteitsgids Noordenveld, waarin de belangrijkste kwaliteiten van het landschap van de gemeente Noordenveld staan beschreven.
Figuur 4 locatie van de drie initiatieven voor het zonnepark in de omgeving.
Het jonge heide-ontginningslandschap is ontstaan doordat het gebied in de jaren ’50 is ontgonnen ten behoeve van de landbouw. Voor de ontginning was het gebied een grootschalig heidegebied (zie Figuur 5) Het heidegebied was onderdeel van een samenhangend landgebruikssysteem. Akkerbouw vond plaats op de essen van Norg, Peest en Zuidvelde die zich op de overgangen bevonden van de hoger gelegen dekzandruggen en de lagergelegen beekdalen van de Aa of Grote Diep. Op de heidevelden werden schapen geweid en plaggen gestoken die samen met de mest uit de potstal op de akkers werd aangebracht. Door de uitvinding van kunstmest werden vanaf eind 19e eeuw, begin 20e eeuw de heidegebieden systematisch ontgonnen en het Ankehaarveld is in de jaren ’50 geschikt gemaakt voor de landbouw.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
7 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 5 topografische kaartenreeks waarin de heidevelden in het gebied domineren.
2.2
Landschappelijke karakteristiek
Sinds de jaren ’50 kenmerkt het gebied zich door de grootschalige landbouw, ingericht volgens een efficiënt orthogonaal patroon bestaande uit grote rechthoekige kavels en rechte ontginningswegen. Aan de oostzijde van de beoogde locatie van een zonnepark loopt een belangrijke dominante kavelgrens (zie Figuur 7Figuur 6). Deze lijn van enkele kilometers langs vormt ook de begrenzing van de zonneparken. Deze dominante kavelgrens is beplant met een houtsingel, waardoor deze in het overwegend open agrarische landschap sterk opvalt. De ontginningswegen die ook een rechtlijnig karakter hebben, doorkruisen kilometerslang het grootschalige rechtlijnige ontginningslandschap. De meeste ontginningswegen zijn omzoomd met bomenrijen die voornamelijk uit eiken bestaan. Na de ontginning in de jaren ’50 heeft schaalvergroting plaatsgevonden in het gebied. De kleinere percelen zijn samengevoegd tot grote akkerbouwpercelen en een aantal boerderijen zijn sterk vergroot door de toevoeging van grote stallen. De percelen hebben na de diverse schaalvergroting een oppervlakte van 5 tot bijna 20 ha. De gemiddelde oppervlakte van een akkerperceel is ongeveer 10ha. Op de topografische kaartenreeks (zie Figuur 6) is te zien dat de in de loop van decennia schaalvergroting in de landbouw heeft plaatsgevonden.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
8 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 6 topografische kaartenreeks van het gebied waarin landbouw domineert.
Figuur 7 landschapselementen rondom het zonnepark Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
9 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Her en der zijn er in het landschap nog restanten van het voormalige heidegebied te vinden. Dit zijn vooral de lagere gedeeltes waar zich kleine vennen bevinden. Rondom de kleine vennen is in de loop der decennia bos ontstaan. Dit zijn nu waardevolle kleine natuurgebieden. Rondom de drie beoogde locaties voor het zonnepark bevinden zich een aantal van dit soort natuurgebiedjes. Deze natuurgebiedjes zijn als het ware eilanden in het open agrarische gebied. Ten noordwesten van de noordelijke locatie ligt een eiken- berkenbosje, onderdeel van het natuurnetwerk (NNN) (zie Figuur 7 en Figuur 8). In het bosje bevindt zich een laagte met een ven. Aan de noordwestzijde van het zuidelijk zonnepark bevindt zich ook een bosje met een ven. Dit gebiedje heeft natuurbeheertype N14.02 Hoog- en laagveenbos. De ambitie voor beheer voor dit bosje is echter N16.04 vochtig bos (met productie). Deze twee kleine natuurgebieden zijn in eigendom en beheer van Natuurmonumenten. Ook ten oosten van het noordelijk punt van de Figuur 8 klein natuurgebied in eigendom van Natuurmonumenten zuidelijke locatie van het zonnepark bevindt zich (nabij Zuidveldigerweg) ook een natuurgebiedje met een ven. Deze is nog in particulier eigendom (zie Figuur 7 en Figuur 9).
Figuur 9 twee natuurgebiedjes als eilanden in het agrarisch gebied. Links is in eigendom en beheer van Natuurmonumenten en rechts is in particulier eigendom
Kleinschalige landschapselementen zoals houtsingels, houtwallen en bomenrijen/lanen zijn in het gebied niet talrijk aanwezig. Bomenrijen en lanen, voornamelijk bestaande uit eik, zijn voornamelijk gesitueerd langs de kilometerslang ontginningswegen in het gebied zoals langs de Asserstraat, Zuidveldigerweg en de Veldweg (zie Figuur 7 en Figuur 10). Een houtsingel op de kavelgrens begrenst de oostzijde van de toekomstige percelen van het zonnepark. Aan de oostzijde van het toekomstige noordelijke zonnepark is deze bomensingel reeds volgroeid (zie Figuur 7 en Figuur 11). De houtsingel als begrenzing van de oostzijde van de zuidelijke zonneparken is recent aangelegd. Deze moet zich nog ontwikkelen tot een volwaardige houtsingel. Andere houtsingels zijn grotendeels afwezig rondom de projectlocatie. Bomenrijen zijn ook aanwezig ten zuiden van het zuidelijk gelegen zonnepark. Deze bomenrijen flankeren de diverse zandpaden die de akkers toegankelijk maken. Op Figuur 7 en Figuur 12 zijn de bomenrijen te zien die zandpaden begeleiden. De percelen voor de beoogde zonneparken hebben een agrarische bestemming en hierop worden voornamelijk aardappelen, mais en graan verbouwd.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
10 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 10 bomenrijen die de Binnenweg en Veldweg omzomen
Figuur 11 boomsingels ten westen van de Veldweg
Figuur 12 bomenrijen omzomen de zandpaden in het zuidelijk deel van de beoogde locatie voor de zonneparken
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
11 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
3
AANDACHTSPUNTEN/VOORWAARDEN BELEID PROVINCIE EN GEMEENTE
Het gehele plangebied is in het gemeentelijk bestemmingsplan aangewezen als agrarisch gebied (enkelbestemming agrarisch). Landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke waarden op en nabij de percelen moeten behouden blijven. De gemeente ziet dan ook graag natuurbeheer en natuurversterking terugkomen in het ontwerp. Maatschappelijke dubbelgebruik is daarnaast ook een belangrijke wens. De Provincie ziet graag dat er een samenhangend ontwerp ontstaat, waarbij er een meerwaarde wordt gecreëerd voor het gebied en er aandacht is voor de inrichting van de randen. Behoud van biodiversiteit en bodemkwaliteit is belangrijk, evenals de tijdelijkheid van het initiatief. Belangrijk is dat het in te richten gebied eenvoudig in de oorspronkelijke staat terug te brengen is. Vanuit het provinciale en gemeentelijk beleid zijn er aandachtspunten en voorwaarden opgesteld ten aan zien van de landschappelijke inpassing van zonneparken. Deze inpassingvoorwaarden zijn geborgd in beleidstukken zoals de Omgevingsvisie en het Beleidskader energieprojecten in het landschap.
3.1
Aandachtspunten/voorwaarden beleid provincie
In de Omgevingsvisie van de Provincie Drenthe staat het beleid voor de ontwikkeling van zonneparken. In de omgevingsvisie staan beleidsregels over de ruimtelijke aspecten, de landschappelijke inpassing en het creëren van meerwaarde bij de ontwikkeling van zonnevelden. Het ontwerp moet samenhangend zijn en meerwaarden voor het gebied creëren. De inrichting van de randen is een van de belangrijke aspecten. De ontwerpprincipes zijn een verduidelijking van het huidige provinciale beleid en zijn gebundeld in de ‘Handreiking landschappelijke inpassing zonneparken Drenthe’. De Provincie Drenthe heeft in de ‘Handreiking landschappelijke inpassing zonneparken in Drenthe’ de volgende ontwerpprincipes opgesteld: Houd voldoende afstand tussen individuele (clusters van) zonneparken: • Voorkom een zichtrelatie tussen individuele zonneparken; • Laat de dichtheid van zonneparken in een landschapstype nooit de karakteristieken van het landschap domineren. De maat van een individuele zonnepark moet passen bij het landschap: • Laat de maat van een zonnepark nooit de maat en schaal van landschapseenheden domineren.
Creëer meerwaarde voor het gebied: • Herstel of versterk het cultuurlandschap; • Behoud en vergroot de biodiversiteit; Behoud en verbeter de bodemkwaliteit; • Creëer mogelijkheden voor recreatief medegebruik; • Zorg voor dubbel ruimtegebruik van de zonnepark; • Draag bij aan een robuust en klimaatbestendig watersysteem. Speel in op de omgeving en de kernkwaliteiten van het gebied: • Laat de hoogte van de panelen passen bij het landschapstype; • Houd afstand tot wegen en bebouwing; • Volg bestaande landschapsstructuren, verkavelingspatronen en hoogteverschillen; • Behoud zichtlijnen; • Respecteer de grenzen van landschappelijke eenheden. Zorg voor samenhang in het ontwerp: • Zorg voor een eenduidige opstelling van de panelen; • Positioneer bijgebouwen in een lijn; • Kies een donkere, eenduidige kleurstelling voor hekwerken en bijgebouwen; • Richt eventuele toegangswegen en onderhoudspaden ook op een landschappelijke manier in. Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
12 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Zorg voor een zorgvuldige inrichting van de randen: • Werk met landschapstype eigen middelen; • Voorkom zicht op achterkanten van panelen; • Combineer hekwerken en andere objecten met de landschappelijke randafwerking. Breng locaties na uitgebruikname in oorspronkelijke staat terug: • Zorg voor herstel of versterking van het oorspronkelijke landschap.
3.2
Aandachtspunten/voorwaarden beleid gemeente
In de ‘Kwaliteitsgids Noordenveld’ zijn jonge ontginningslandschappen aangegeven als gebieden waar kansen liggen voor transformatie van het landschap. In het nieuwe landschap kunnen meerdere doelen gerealiseerd (zogenaamde koppelkansen). Een vereiste in de Kwaliteitsgids is de handhaving van de waardevolle landschapselementen, zoals de pingoruïnes en heiderelicten. Ook de zandpaden zijn in de Kwaliteitsgids als waardevolle structuren bestempeld en deze mogen niet in de in plannen worden verhard. De gemeente Noordenveld heeft in zijn beleidskader ‘Energieprojecten in het landschap’ een aantal voorwaarden en aandachtspunten opgesteld ten aanzien van het creëren van meerwaarde voor landschap en natuur. De volgende voorwaarden en aandachtspunten dienen in de ontwerpen van zonneparken mee te worden genomen. Meerwaarde voor het landschap: • Bepalen in hoeverre het project te zien is in de omgeving; • Passend bij bestaande landschapsvormen, verkavelingsstructuren; • Versterken en/of herstellen van landschapselementen; • Het karakter en bestaande functies van de omgeving dient te worden gewaarborgd; • Bestaande zichtlijnen en landschapselementen; • Het behoud van beplanting en beplantingsstructuur die van nature in het gebied aanwezig zijn. • Een minimale afstand tot de randen van het terrein.
De breedte van de rand is afhankelijk van de grootte van het park; • Als er meerdere zonneparken/projecten in een gebied komen, dan zoveel mogelijk dezelfde vorm aanhouden; • Een maximale hoogte en grootte van panelen en transformatorhuisjes; • Kleur en beschermlaag van de panelen. Meerwaarde voor de natuur: Ecologische meerwaarde betekent dat er aandacht besteed wordt aan: • Voldoende licht en water voor de planten tussen de rijen en onder de panelen, zodat ze kunnen blijven groeien; • Het type omheining om de toegankelijkheid voor sommige diersoorten mogelijk te maken. • Zo weinig mogelijk overlast voor dieren (bijvoorbeeld trekvogels die voedsel zoeken in bepaalde stukken land); • De manieren waarop water door of langs het plan loopt of aanwezig is om planten en dieren te voeden. • Het nemen van maatregelen die de natuur versterken (rekening houdend met de gewenste soorten), zoals amfibieënpoelen, hagen, struiken, bloemrijke bermen, nestkasten; • Het (ecologisch) beheer van een project/park.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
13 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
4
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN
Omdat de twee zonneparken niet aan elkaar grenzen, is er een onderscheid gemaakt in de beschrijving en van de landschappelijke inpassing van de zonneparken. De ingrediënten van de inpassing zijn bij beide zonneparken hetzelfde, zodat er een eenduidige inpassing wordt gecreëerd voor beide zonneparken. Bij het opstellen van de plannen voor de landschappelijke inpassing van beide parken is de karakteristiek van het bestaande heide-ontginningslandschap leidend. De percelen van parken volgen de kavelgrenzen en passen binnen de grote agrarische kavels van het landschap. Bestaande landschappelijke structuren zoals houtsingels worden gerespecteerd en in de plannen voor de inpassing extra aangezet zodat ze nog meer opvallen en een bijdrage leveren aan de camouflage van het zonnepark. In de inpassing wordt ook veel aandacht besteedt aan de ecologie. Het verlies van potentieel leefgebied voor de akkervogels wordt door allerlei maatregelen gecompenseerd. In onderstaande paragrafen wordt de inpassing van de parken nader toegelicht.
4.1
Landschappelijke inpassing noordelijk zonnepark
De inpassing van het noordelijk zonnepark bestaat uit twee onderdelen: inpassing van de open middenzone en de inpassing van de randen. Het doel van de inpassing in het creëren van een optimale inpassing zodat het zonnepark past binnen het stramien en de karakteristiek van het landschap, zo min mogelijk opvalt vanuit de omgeving en dat er meerwaarde wordt gecreëerd voor landschap en natuur.
Figuur 13 landschappelijk inpassingsontwerp van het noordelijk zonnepark (grotere versie van de ontwerpkaart is te vinden in de bijlage I).
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
14 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Inpassing in het stramien van het landschap Bij de inpassing van het noordelijk deel van het zonnepark is rekening gehouden met de kavelgrootte. De kavelgroottes in dit deel van het heide-ontginningslandschap zijn naar verhouding groot; sommigen hebben een oppervlakte van bijna 20 ha. Het noordelijk zonnepark valt in zijn geheel binnen de perceelgrenzen van drie grote percelen. Door de grote schaal van het landschap met zijn grote agrarische kavels, past dit zonnepark binnen de schaal van het landschap. Bij de oriëntatie van de panelen is de dominante kavelrichting gebruikt. De dominante kavelrichting loopt van noordwest naar zuidoost. De panelen volgen de dominante kavelrichting en zijn daardoor op het zuidoosten georiënteerd. Door deze oriëntatie van de panelen passen de rijen panelen beter in het stramien van het landschap. Bij de inpassingsmaatregelen die in de volgende paragrafen uitgebreider zijn toegelicht, speelt het karakter van het landschap een leidende rol. Gebiedseigen landschapselementen zoals bomenrijen, houtsingels en bospercelen worden gebruikt om het zonnepark zo optimaal als mogelijk in het landschap in te passen. Bestaande structuren op de percelen en aan de randen van de percelen zoals sloten en houtsingels worden gerespecteerd en gehandhaafd.
Op sommige plekken worden de landschapselementen versterkt zodat ze robuuster worden en meer aandacht vragen in het grootschalige heide-ontginningslandschap. Als belangrijke tegenhanger van de panelen. Het noordelijk park is op enige afstand van de openbare wegen gesitueerd en door de inpassingsmaatregelen van de randen valt het park vanaf de openbare weg niet of nauwelijks op. Ook de beleving van de openheid die door de bouw van het zonnepark ogenschijnlijk wordt aangetast is minimaal, omdat het zonnepark op ruime afstand van de wegen zoals de Veldweg en de Zuidveldigerweg gesitueerd is.
Inpassing van de open zones met bloemrijk grasland In het zonnepark komt een open zone die wordt gevrijwaard van panelen (zie Figuur 13). Deze zone heeft een breedte van 50m en deze loopt diagonaal door het zonnepark. In totaal heeft deze zone een oppervlakte van bijna 30.000m2 (3,0 ha). De zone loopt diagonaal door het zonnepark, omdat in de ondergrond een gasleiding ligt. Nabij de gasleiding mogen geen panelen komen. Deze diagonale zone (die vrij wordt gehouden van panelen) is een ‘fremdkörper’ in het orthogonale karakter van het landschap. Van bovenaf lijkt het niet te passen in het landschap, maar op ooghoogteniveau valt deze diagonale lijn mede door de inpassingsmaatregelen van de randen niet op. De brede open zone wordt ingezaaid met een bloemenweidemengsel ten behoeve van de weide- en akkervogels. Voorgesteld wordt om Drents bloemenweidemengsel van Cruydthoeck in te zaaien. Dit mengsel is in samenspraak met diverse natuurorganisaties en landschapsbeheer Drenthe ontwikkeld (zie Figuur 16 voor referentiebeelden van dit mengsel). Dit inheemse mengsel heeft naast verschillende klaversoorten ook diverse soorten kruiden en bloemen (zie Figuur 14). De eerste paar jaar dient er toegepast maaibeheer plaats te vinden, zodat de grasvegetaties zich optimaal kunnen ontwikkelen. Het maaisel dient na maaien afgevoerd te worden, zodat de grond op den duur verschraalt.
Op verschraalde grond kunnen meer gras- en kruidensoorten zich vestigen. In het separaat opgestelde beheer- en onderhoudsplan wordt nader ingegaan op het beheer- en onderhoud van onder andere de bloemrijke graslanden. Het beheer- en onderhoudsplan is in bijlage III terug te vinden. Naast de 3,0 ha open zone in het park worden er gebieden van het zonnepark extensiever ingericht in vergelijking met andere delen van het zonnepark. Extensief betekent dat er meer ruimte tussen de panelen wordt gerealiseerd. In deze gebieden de rijafstand tussen de panelen en 4.0 en 5.0m in plaats van 2.5m. In Figuur 17 zijn de oppervlaktes van de verschillende extensievere gebieden te zien. Door bredere open zones tussen de rijen te realiseren zijn deze zones geschikt voor akkervogels om te verblijven en te foerageren.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
15 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 14 Lijst van soorten die in het Drents bloemweidemengsel voorkomen
Figuur 15 ontwerp landschappelijke inpassing met de breedtes van de middenzones en de randen (grotere versie staat in de bijlage II) Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
16 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 16 referentiebeelden van bloemenweidemengsel (bron: Cruydthoeck)
Figuur 17 oppervlaktes van de grote akker in het zuidwesten, de middenzones en de randen (grotere versie staat in de bijlage II)
Inpassing door houtsingel in de noordrand De noordzijde krijgt een 15m brede inpassingzone met onder andere een houtsingel bestaande uit zomereik (Quercus robur), ruwe berk (Betula pendula) als boomvormers en meidoorn (Crataegus monogyna), sleedoorn (Prunus spinosa), lijsterbes (Sorbus aucuparia), hondsroos (Rosa canina), kardinaalsmuts (Euonymus europaeus) als heestersoorten. De oppervlakte van de houtsingel aan de noordzijde van het Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
17 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
park is 2.790m². Bij aanplant wordt voor grote aanplantmaten gekozen en dicht op elkaar geplant, zodat binnen enkele jaren een dichte massa wordt gevormd. In Figuur 19 is een profiel van de rand te zien en Figuur 20 geeft een aantal referentiebeelden van een houtsingel weer. Deze houtsingel zorgt voor een verbinding tussen het bosperceel, gelegen aan de noordwestzijde van het zonnepark, en de bestaande boomsingel aan de oostzijde van het zonnepark. Deze houtsingel vormt ook een verbinding voor zoogdieren, zodat deze makkelijker van het ene naar andere bosperceel kunnen migreren. Ook draagt een houtsingel bij aan de habitatvergroting van diverse soorten struweelvogels die zich bevinden in de bosranden en in andere landschapselementen. Door de aanleg van de houtsingel is het zonnepark nauwelijks waar te nemen vanaf de Zuidveldigerweg. Dit is aan de hand van een impressie in Figuur 23 te zien. In Figuur 21 is de huidige situatie te zien en op de impressie van Figuur 22 is te zien wanneer er geen inpassing wordt toegepast. De panelen zijn vanaf de Zuidveldigerweg te zien wanneer er geen afschermende beplanting wordt toegepast.
Figuur 18 Beplantingsschema voor de houtsingel aan de noordzijde van de rand
Figuur 19 Profiel van de landschappelijke inpassing van de noordrand van het noordelijk zonnepark
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
18 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 20 Referentiebeelden van een houtsingel
Figuur 21 Huidige situatie vanaf de Zuidveldigerweg
Figuur 22 Impressie van de zonder landschappelijke inpassing. De panelen zijn zichtbaar vanaf de Zuidveldigerweg. De panelen staan ongeveer 350m vanaf de weg.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
19 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 23 Impressie van de Zuidveldigerweg met inpassing houtsingel (beeld na 10 jaar). Na 3 jaar is er al een dichte massa ontstaan waardoor het zonnepark niet tot nauwelijks meer te zien is.
Inpassing door struwelen aan de oostzijde Aan de oostzijde van het zonnepark wordt een struweel aangeplant, deels naast de bestaande houtsingel (noordelijk gedeelte) en deels langs een bestaande sloot (zuidelijk gedeelte). De struweelhaag bestaat uit meidoorn (Crataegus monogyna), bosroos (Rosa arvensis), rode kornoelje (Cornus sangunea), veldesdoorn (Acer campestre) en wilde liguster (Ligustrum vulgare) en Gelderse roos (Viburnum opulus). De struwelen aan de oostzijde van het park hebben een oppervlakte van 3.630m². Er wordt voor grote aanplantenmaten gekozen die bij de aanplant dicht op elkaar komen te staan. Binnen 3 jaar ontstaat er een dichte massa. Door de dichte massa van takken en twijgjes zorgt ook in de winter voor voldoende afscherming. In Figuur 24 is een schema van de toe te passen soorten te zien en de onderlinge mengverhouding tussen soorten. Door aan de oostzijde een struweel te plaatsen, ontstaat er samen met de bestaande houtsingel die op enige afstand is gesitueerd, een robuuste groene rand. Deze robuuste rand kan als corridor gaan fungeren voor flora en fauna die tussen de diverse bosgebiedjes kunnen migreren. De bosgebiedjes liggen nu namelijk als eilanden in het agrarische landschap. Ook is het sortiment voor het struweel een perfecte combinatie voor de bedreigde patrijs die in het struweel dekking en nestgelegenheid kan vinden.
Door de aanplant van struweel naast de bestaande houtsingel is het zonnepark vanaf de Veldweg niet waar te nemen. Dit is op de impressie in Figuur 28 te zien. In Figuur 26 is de huidige situatie vanaf de Veldweg te zien en in Figuur 27 is en impressie te zien wanneer er geen landschappelijke inpassing wordt toegepast. De panelen zijn dan deels te zien vanaf de Veldweg.
Figuur 24 Beplantingsassortiment en plantverhouding voor het struweel
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
20 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 25 Profiel van de landschappelijke inpassing van de oostrand van het noordelijk zonnepark.
Figuur 26 Huidige situatie vanaf de Veldweg.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
21 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 27 Impressie van het zonnepark achter de bestaande houtsingel zonder landschappelijke inpassing van het zonnepark. De panelen staan op ongeveer 300m t.o.v. de Veldweg.
Figuur 28 Impressie vanaf de Veldweg met inpassing struweelhaag naast de bestaande houtsingel (beeld na 10 jaar). Na 3 jaar is er al een dichte massa ontstaan waardoor het zonnepark niet tot nauwelijks meer te zien is.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
22 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Inpassing door bloem- en kruidenrijke akker(randen) en keverbanken aan de zuidrand en in de zuidoosthoek De zuidrand krijgt een brede inpassingszone bestaande uit bloem- en kruidenrijke akkerranden (bloemblokken), keverbanken en braakliggende stroken (zie Figuur 29). De bloemrijke akkerranden hebben een oppervlakte van 25.800m² (2,58 ha), de keverbanken hebben een oppervlakte van 3.100m² en de braakliggende stroken hebben een oppervlakte van 3.270m². De akkerranden hebben een breedte van tussen de ±20m en ±75m. Deze bloemrijke akkerranden zorgen voor een passende overgang van de akkers naar het zonnepark en bieden veel schuil- en foerageermogelijkheden voor akkervogels. In de bloemrijke akkerranden zitten veel granen zoals haver, boekweit en rogge. In de winter dienen de winterstoppels te blijven staan, zodat er voldoende voedsel voor de akkervogels. Ook zorgen de winterstoppels voor transparante camouflage van de zonneparken. Keverbanken zijn lage walletjes stroken begroeid met ruige grassen en kruiden (zie Figuur 31 en Figuur 32). De strook is ongeveer 0,5-0,7m hoog en ongeveer 6m breed (zie Figuur 31). De lage walletjes warmen in het voorjaar sneller op, waardoor gunstige condities ontstaan voor de groei van insecten. Insecten zijn weer een belangrijke voedselbron voor veel akkervogels. Insecten dragen ook bij aan de bestuiving van diverse soorten flora.
Naast een keverbank dient periodiek een braakliggende strook te liggen, zodat er een barrière tussen het gewas en de keverbank wordt gevormd.
Figuur 29 Profiel van de landschappelijke inpassing van de zuidrand van het noordelijk zonnepark.
Figuur 30 Soorten en verhouding grasmengsel voor keverbanken en bloem en kruidenrijke akkerranden
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
23 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 31 opbouw van een keverbank
Figuur 32 Referentiebeelden van een keverbank en een bloem- en kruidenrijke akkerrand.
Inpassing door struwelen en bloemrijke akkerranden aan de westrand Aan de westzijde komt een ±35m brede inpassingszone met onder andere struweel, keverbanken en bloemen kruidenrijke akkerranden (zie Figuur 33). Het struweel heeft een oppervlakte van 3.940m2, de keverbanken een oppervlakte van 4.270m² en de bloem- en kruidenrijke akkerranden hebben een oppervlakte van 9.300m2. De combinatie van akkerranden, keverbanken en struweelhagen zorgen voor verbetering van de leefcondities van de bedreigde patrijs. De patrijs kan dan in de struwelen verblijven en schuilen. De struweelhaag gaat ook hier uit meidoorn (Crataegus monogyna), bosroos (Rosa arvensis), rode kornoelje (Cornus sanguinea), veldesdoorn (Acer campestre), Gelderse roos (Viburnum opulus) en liguster (Ligustrum vulgare) bestaan (zie Figuur 34 en Figuur 35). Door te kiezen voor grote aanplantmaten die dicht op elkaar worden geplant, ontstaat er binnen 3 jaar een dichte massa. Ook in de winter valt het park niet op omdat het struweel een dik netwerk van takken en twijgjes vormt. Hierdoor is het zonnepark vanuit de omgeving niet of nauwelijks te zien. De bloemrijke akkerranden (bloemblokken) bestaan ook hier uit diverse graansoorten in combinatie met diverse andere kruidensoorten zoals venkel en honingklaver.
Figuur 33 profiel van de landschappelijke inpassing van de westrand van het noordelijk zonnepark.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
24 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 34Beplantingsassortiment van de toe te passen soorten in het struweel aan de westzijde
Figuur 35 referentiebeelden van een struweelhaag.
Autochtoon plantmateriaal Al het toe te passen beplantingsassortiment is autochtoon plantmateriaal. Bij aanplant wordt gekozen voor plantmateriaal van voldoende grootte, zodat de zonneparken binnen enkele jaren in zijn geheel aan het zicht zijn onttrokken. Het assortiment en de aanplantgrootte van de diverse inpassingselementen zijn beschreven in de vorige paragrafen. Om alle oppervlaktes aan struweel, houtsingels, keverbanken en bloemrijke akkerranden en graslanden optimaal te laten groeien en in stand te houden is een uitgebreid beheer- en onderhoudsplan opgesteld. Dit beheer- en onderhoudsplan is een apart document bij de ruimtelijke onderbouwing. Faunavriendelijk hekwerk Het hekwerk wordt bij de zuidelijke, westelijke en noordelijke rand zoveel mogelijk naar buiten geplaatst, maar nog wel binnen de struweelrand. Zo ontstaat er een beschermde open randzone voor akkervogels. De inpassingsmaatregelen zoals struwelen worden voor de hekken geplaatst, waardoor de hekwerken vanuit de omgeving niet waar te nemen zijn. Het hekwerk wordt zo transparant als mogelijk uitgevoerd in neutrale onopvallende kleuren (grijs, hout), waardoor deze op plekken waar geen beplanting is veel minder opvalt. De hekken worden niet passeerbaar gemaakt voor grote zoogdieren zoals reeën, dassen en vossen het park niet kunnen betreden.
Dassen en vossen zijn binnen de hekwerken van het zonnepark niet welkom, aangezien de open zones binnen het zonnepark ongestoorde oases dienen te worden voor diverse soorten weide- en akkervogels. Het gebied waarin het zonnepark zich bevindt, is namelijk potentieel goed akkervogelgebied en de inpassingsmaatregelen zijn er opgericht om de aanwezigheid van akkervogels te handhaven of te bevorderen. Er worden wel op een aantal, nog nader te bepalen, plekken faunavoorzieningen gerealiseerd zodat een ree of ander zoogdieren die onverhoopt toch binnen de hekwerken terecht komt het zonnepark veilig kan verlaten. De locaties voor de faunavoorzieningen worden tijdens de aanleg van het park bepaald.
Transformatorhuisjes en onderhoudspaden De transformatiehuisjes en andere nutsgebouwen zoals het inkoopstation zijn maximaal 3m hoog en worden tussen de rijen panelen geplaatst, zodat ze zo min mogelijk zichtbaar zijn van buitenaf. De huisjes worden uitgevoerd in warm- en donkergrijze tinten, bijvoorbeeld RAL 7032 (kiezelgrijs) of vergelijkbaar. Aan of nabij de nutsgebouwen komt geen verlichting. Verlichting zorgt voor hinder voor veel fauna, bijvoorbeeld vleermuizen. Door het niet plaatsen van verlichting wordt hinder voorkomen.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
25 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
De onderhoudspaden die op het zonnepark komen, bestaan uit halfverhard leemhoudend materiaal. Hierdoor is de impact op de grond minimaal en zijn ze na 25 jaar makkelijk te verwijderen. Zonnepark na 25 jaar Na 25 jaar dienen de gronden van het zonneveld weer geschikt te worden gemaakt voor landbouwdoeleinden. In de inpassing is daarmee rekening gehouden door binnen de hekwerken geen opgaande beplantingstructuren aan te brengen. Alleen langs de randen zijn beplantingsstructuren zoals houtsingels en struwelen voorgesteld. De wens is om deze na 25 jaar te handhaven, zodat er een robuuste groenstructuur blijft bestaan in het gebied. Deze structuren blijven dan ook na 25 jaar de diverse kleine bosgebieden, die nu als eilanden in het agrarische landschap liggen, met elkaar verbinden (zie Figuur 36). Uiteindelijk is het aan de grondeigenaar om deze te handhaven. Volgens de huidige inzichten wil de grondeigenaar de opgaande structuren zoals struwelen na 25 jaar verwijderen en de vrijgekomen grond weer gebruiken voor agrarische doeleinden.
Figuur 36 te handhaven en te verwijderen groenstructuren na 25 jaar.
Verhouding zonnepark versus landschappelijke inpassing In Figuur 37 is te zien wat de verhouding is tussen het zonnepark zelf en de landschappelijke inpassing. Voor de bepaling van de oppervlaktes en de verhouding zijn de richtlijnen van de provincie Drenthe gebruikt. Volgens de richtlijn van de provincie bestaat het zonnepark uit tafels met zonnepanelen, de onderhoudswegen, nutsgebouwen en alle groene tussenruimtes tussen de tafels mits deze ruimte minder is dan 2,5m. Alles buiten deze richtlijn valt onder landschappelijke inpassing.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
26 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 37 oppervlaktes en verhouding noordelijk zonnepark
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
27 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
4.2
Landschappelijke inpassing zuidelijk zonnepark
Het zuidelijk park bestaat uit twee initiatieven van twee verschillende initiatiefnemers. Voor de landschappelijke inpassing van het zuidelijk park is ervoor gekozen om het park als één park te beschouwen, in ontwerp aansluitend bij het noordelijk park, zodat er een eenduidige en robuuste inpassing ontstaat. Ook bij het zuidelijk park is inpassing in het stramien van het landschap leidend. Bij de landschappelijke inpassing zijn gebiedseigen landschapselementen en structuren toegepast. Concreet bestaat de inpassing van het zuidelijk park uit twee onderdelen: het inpassen van de open middenzone en de inpassing van de randen van het park. Het doel van de landschappelijke inpassing is om het park optimaal in het landschap te laten passen, zodat het park vanuit de omgeving nauwelijks zichtbaar is en bovendien meerwaarde creëert voor landschap en natuur. Inpassing in het stramien van het landschap Bij de inpassing van het zuidelijk zonnepark is rekening gehouden met de kavelgrootte. De kavelgroottes in dit deel van het heide-ontginningslandschap zijn groot; sommigen hebben een oppervlakte van 10-15 ha. Het zuidelijk zonnepark valt in zijn geheel binnen de perceelsgrenzen van vijf grote percelen. Door de grote schaal van het landschap met zijn grote agrarische kavels, past dit zonnepark binnen de schaal van het landschap.
Bij de oriëntatie van de panelen is de dominante kavelrichting gebruikt. De dominante kavelrichting loopt van noordwest naar zuidoost. De panelen volgen de dominante kavelrichting en zijn daardoor op het zuidoosten georiënteerd. Door deze oriëntatie van de panelen passen de rijen panelen beter in het stramien van het landschap. Bij de inpassingsmaatregelen die in de volgende paragrafen uitgebreider zijn toegelicht, speelt het karakter van het landschap een leidende rol. Gebiedseigen landschapselementen zoals bomenrijen, houtsingels en bospercelen worden gebruikt om het zonnepark zo optimaal als mogelijk in het landschap te laten inpassen. Bestaande structuren op de percelen en aan de randen van de percelen zoals sloten, houtsingels en bospercelen worden gerespecteerd en gehandhaafd. Op sommige plekken worden de landschapselementen versterkt zodat ze robuuster worden en meer gaan opvallen in het grootschalige heide-ontginningslandschap. Een concreet voorbeeld is oostelijke begrenzing van het park. De huidige begrenzing van de percelen aan de oostzijde bestaat uit een houtsingel. Deze wordt in de plannen versterkt door er een brede struweelhaag aan toe te voegen. Zo ontstaat er een robuuste begrenzing van het park en wordt de houtsingel nog robuuster. Deze robuuste houtsingel kan als corridor gaan dienen voor diverse soorten fauna.
Bovendien worden de voormalige heidegebieden die nu als eilanden in het agrarische landschap liggen met elkaar verbonden. Bij de inpassing van de randen (die in de volgende paragrafen worden beschreven) wordt de verbindingen uitgebreider toegelicht. Het zuidelijk park is op enige afstand van de openbare wegen gesitueerd en door de inpassingsmaatregelen van de randen valt het park vanaf de openbare weg niet of nauwelijks op. Een concrete maatregel om het park aan het zicht te onttrekken, is door aan de westzijde lage struwelen aan te leggen. Hierdoor zijn de panelen vanaf de Asserstraat en vanaf de woningen gelegen aan de Asserstraat niet te zien. Ook de beleving van de openheid die door de bouw van het zonnepark ogenschijnlijk wordt aangetast wordt geminimaliseerd door de toepassing van lage struwelen die alleen het zonnepark afschermen. Het zonnepark is bovendien op enkele honderden meters van de openbare wegen gesitueerd waardoor het zonnepark aan de horizon niet of zeer beperkt is waar te nemen.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
28 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 38 ontwerp landschappelijke inpassing zuidelijk zonnepark (bestaande uit twee initiatieven). Grotere versie van de ontwerpkaart is in de bijlage I terug te vinden.
Brede open middenzone met bloemrijk grasland In het park komt een 100m brede zone die worden gevrijwaard van panelen (zie Figuur 40). Deze zone heeft een oppervlakte van ongeveer 43.000m² (4,3 ha) (zie Figuur 41). De zone bevindt zich in het kerngebied akkervogels waar veel akkervogels zoals de patrijs verblijven en foerageren. De 100m brede zone wordt ingezaaid met een kruiden- en bloemrijk grasmengsel ten behoeve van de weide- en akkervogels. Voorgesteld wordt om Drents bloemenweidemengsel van Cruydthoeck in te zaaien. Dit mengsel is in samenspraak met diverse natuurorganisaties en landschapsbeheer Drenthe ontwikkeld. Dit inheemse mengsel heeft naast verschillende klaversoorten ook diverse soorten kruiden en bloemen (zie Figuur 39). De eerste paar jaar dient er toegepast maaibeheer plaats te vinden, zodat de grasvegetaties zich optimaal kunnen ontwikkelen. Het maaisel dient na maaien afgevoerd te worden, zodat de grond op den duur verschraalt. Op verschraalde grond kunnen meer gras- en kruidensoorten zich vestigen. In het separaat opgestelde beheer- en onderhoudsplan wordt nader ingegaan op het beheer- en onderhoud van onder andere de bloemrijke graslanden. Het beheer- en onderhoudsplan is in bijlage III terug te vinden. Naast de 4,3 ha open zone in het park worden er gebieden van het zonnepark extensiever ingericht in vergelijking met andere delen van het zonnepark.
Extensief betekent dat er meer ruimte tussen de panelen wordt gerealiseerd. In deze gebieden de rijafstand tussen de panelen en 5.0m in plaats van 2.5m. In Figuur 41 en zijn de oppervlaktes van de verschillende extensievere gebieden te zien. Door bredere open zones tussen de rijen te realiseren zijn deze zones geschikt voor akkervogels om te verblijven en te foerageren.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
29 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 39 Lijst van soorten die in het Drents bloemweidemengsel voorkomen
Figuur 40 ontwerp landschappelijke inpassing met de breedtes van de middenzones en de randen (grotere versie in de bijlage II).
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
30 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 41 Oppervlaktes van de open zones en randen. (Grotere versie in bijlage II).
Bosstrook in de noordrand De noordrand wordt op twee manieren ingepast. De uiterst noordelijk punt krijgt een brede bosstrook (zie Figuur 43). De bosstrook is ongeveer 40m breed en heeft een oppervlakte van 6.045m2. De bosstrook wordt ingeplant met bosplantsoen en bestaat uit inheemse soorten zoals zomereik (Quercus robur), ruwe berk (Betula pendula), lijsterbes (Sorbus aucuparia), krentenboom (Amelanchier lamarckii), gewone vogelkers (Prunus padus) en sporkehout (Rhamnus frangula). De precieze verhouding van deze soorten zijn in Figuur 42. De brede bosstrook zorgt voor een verbinding tussen de nu geïsoleerde bosgebiedjes aan de noord en noordwestzijde van het zonnepark. Diverse soorten zoogdieren kunnen door de aanleg van de nieuwe bosverbinding van het ene bosgebied naar het andere bosgebied migreren.
Figuur 42 Samenstelling en verhouding van het bosplantsoen
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
31 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 43 Profiel van de landschappelijke inpassing van de noordrand van het zuidelijke zonnepark.
Figuur 44 Referentiebeelden van een dichte bosstrook.
Struweel aan de noordwest- en aan de oostzijde Aan de noordoost en zuidoostzijde komt struweel. Deze struweelhaag komt aan de linkerzijde van de bestaande houtsingel te staan (zie Figuur 46). De struweelhaag wordt ongeveer 6m en krijgt een oppervlakte van in totaal 6.700m2. Een deel van die bestaande houtsingel is recent aangeplant en vormt reeds een verbinding tussen de diverse bosgebiedjes. Door struweel nabij de bestaande houtsingel te plaatsen, ontstaat er een bredere corridor tussen de bosgebiedjes aan de noordzijde van het zonnepark het Tonckenbosch ten zuiden van het zonnepark. De nieuwe struweelhaag wordt niet direct naast de bestaande houtsingel aangeplant. De reden is dat er twee ondergrondse middenspanningskabels naast de bestaande houtsingel liggen. De nieuwe corridor kan gebruikt worden door diverse zoogdieren zoals voor dassen en reeën die dan makkelijker van het ene naar het andere bosgebied kunnen migreren. Het struweel gaat uit de volgende heestersoorten bestaan: meidoorn (Crataegus monogyna), bosroos (Rosa arvensis), wilde liguster (Ligustrum vulgare), Gelderse roos (Virburnum opulus), rode kornoelje (Cornus sanguinea), veldesdoorn (Acer campestre), kardinaalsmuts (Euonymus europaeus). De precieze verhouding aan soorten zijn te zien in Figuur 45.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
32 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 45 samenstelling en verhouding van het struweel
Figuur 46 Profiel van de landschappelijke inpassing van de oostrand van het zuidelijke zonnepark
Figuur 47 Huidige situatie vanaf de kruising Veldweg-Binnenweg.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
33 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 48 Impressie van de panelen van zonnepark zonder landschappelijke inpassing (400m vanaf de kruising Veldweg-Binnenweg).
Figuur 49 Impressie vanaf de Veldweg-Binnenweg met struweel als landschappelijke inpassing (beeld na 10 jaar).
Struweel in de zuidrand Het zuidelijke gedeelte krijgt een struweel naast de bestaande eikenrij (zie Figuur 50). Deze eikenrij beschermt het perceel met het zonnepark al grotendeels af. Om het park vanuit de omgeving nog minder te laten opvallen wordt naast de bomenrij struweel aangeplant. Dit struweel krijgt een breedte van ongeveer 67m en heeft een oppervlakte van 3.500m². De diverse soorten struweel worden dicht tegen elkaar aangeplant en ze hebben een grote aanplantmaat Hierdoor ontstaat er binnen drie jaar een robuuste afscherming van het zonnepark. Vanuit de omgeving en met name vanaf de Asserstraat is het zonnepark daardoor niet te zien. Ook in de winter is het park niet tot nauwelijks te zien, omdat de takken en twijgjes een dichte massa vormen. Het struweel aan de zuidzijde krijgt hetzelfde assortiment als het struweel aan de oostzijde en zal bestaan uit hier uit onder andere meidoorn, rode kornoelje en liguster. Zie Figuur 45 voor de exacte samenstelling en verhouding van het struweel. Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
34 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 50 profiel van de landschappelijke inpassing van de zuidelijke rand van het zuidelijke zonnepark
Struweel en brede bloem- en kruidenrijk akkerranden aan de westrand De westrand bestaat uit een tenminste 50m brede inpassingzones met struweel, keverbanken en brede akkerranden. Het struweel krijgt een oppervlakte van 4.275m², de keverbanken krijgen een oppervlakte 3.168m² en de bloem- en kruidenrijk akkerranden krijgen een oppervlakte van 19.388m². Een deel van de 50m inpassingszone bevindt zich buiten het projectgebied (zie Figuur 52). De struweelhaag van ongeveer 6m breed gaat bestaan uit diverse inheemse heestersoorten zoals meidoorn, veldesdoorn en liguster. Het assortiment van het struweel aan de westzijde is hetzelfde als het struweel aan de oost- en zuidzijde. Figuur 45 laat het precieze assortiment en de verhouding van het struweel zien. Door op deze locatie laag struweel toe te passen is het zonnepark vanaf de Asserstraat en de woningen die daaraan gelegen zijn niet te zien. Ook wordt bij de aanplant groter maten gebruikt en worden de planten dicht op elkaar gezet. Hierdoor ontstaat er snel een dichte wand. Ook in de winter is het zonnepark niet te zien enerzijds door de toepassing van soorten die dicht vertakt zijn en door de toepassing van wintergroene soorten zoals de wilde liguster. Aan de hand van fotomontages is gevisualiseerd hoe het park er uit ziet vanaf de Asserstraat. In Figuur 57 is het zonnepark te zien wanneer deze wordt afgeschermd met dicht struweel.
In Figuur 55 is de huidige situatie vanaf de Asserstraat te zien en in Figuur 56 is een fotomontage te zien wanneer er geen landschappelijke inpassing wordt toegepast. In de laatste montage zijn de panelen vanaf de Asserstraat goed zichtbaar. Bovendien zorgt struweel voor veel schuilmogelijkheden voor kleine zoogdieren en diverse soorten akkervogels. Met name de patrijs gebruikt struweel als schuil- en verblijfsmogelijkheid. Aan de westzijde komen naast struweel ook keverbanken en bloem- en kruidenrijke akkerranden. Deze keverbanken en akkerranden bevinden zich buiten het perceel van het zonnepark. De bloemrijke akkerranden en keverbanken zorgen voor een passende overgang van de akkers naar het zonnepark en bieden veel schuil- en foerageermogelijkheden voor akkervogels. In de bloem- en kruidenrijke akkerranden zitten veel granen zoals boekwiet en rogge. In de winter dienen de winterstoppels te blijven staan, zodat er voldoende voedsel voor de akkervogels. Bovendien zorgen de winterstoppels voor ook in de wintermaanden voor camouflage ook het zonnepark. Keverbanken zijn lage walletjes stroken begroeid met ruige grassen en kruiden. De strook is ongeveer 0,5-0,7m hoog en ongeveer 6m breed. De lage walletjes warmen in het voorjaar sneller op, waardoor gunstige condities ontstaan voor de groei van insecten. Insecten zijn weer een belangrijke voedselbron voor veel akkervogels.
Insecten dragen ook bij aan de bestuiving van diverse soorten flora. Naast een keverbank dient periodiek een braakliggende strook te liggen, zodat er een barrière de keverbank en de omgeving wordt gevormd. In Figuur 51 is de samenstelling en verhouding van de keverbanken en bloem- en kruidenrijke akkerranden te zien. In het zuidelijk gedeelte wordt, buiten het perceel van het park, een voormalige bomenrij herplant. De bomenrij gaat bestaan uit berken en eiken. Deze bomenrij komt op de perceelsgrenzen van twee agrarische percelen.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
35 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 51 samenstelling en verhouding van de mengsels voor de keverbanken en bloem- en kruidenrijk akkerranden
Figuur 52 profiel van de landschappelijke inpassing van de westelijke rand van het zuidelijke zonnepark
Figuur 53 referentiebeelden van een struweelhaag.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
36 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 54 referentiebeelden van een bloem en kruidenrijke akkerrand
Figuur 55 huidige situatie vanaf de Asserstraat.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
37 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 56 impressie van de panelen van het zonnepark zonder landschappelijke inpassing (680m vanaf de Asserstraat).
Figuur 57 impressie vanaf de Asserstraat met struweel als inpassing van het zonnepark (beeld na 10 jaar).
Autochtoon plantmateriaal Al het toe te passen beplantingsassortiment is autochtoon plantmateriaal. Bij aanplant wordt gekozen voor plantmateriaal van voldoende grootte, zodat de zonneparken binnen enkele jaren in zijn geheel aan het zicht zijn onttrokken. Het assortiment en de aanplantgroottes van de diverse inpassingselementen zijn beschreven in de vorige paragrafen. Om alle oppervlaktes aan struweel, houtsingels, keverbanken en bloemrijke akkerranden en graslanden optimaal te laten groeien en in stand te houden is een uitgebreid beheer- en onderhoudsplan opgesteld. Dit beheer- en onderhoudsplan is een apart document bij de ruimtelijke onderbouwing.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
38 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Faunavriendelijk hekwerk Het hekwerk wordt zo dicht als mogelijk bij de panelen geplaatst, zodat de randen toegankelijk blijven voor alle fauna. De inpassingsmaatregelen zoals struwelen worden voor de hekken geplaatst, waardoor de hekwerken vanuit de omgeving niet waar te nemen zijn. Het hekwerk wordt zo transparant als mogelijk uitgevoerd in neutrale onopvallende kleuren (grijs, hout), waardoor deze op plekken waar geen beplanting is veel minder opvalt. De hekken worden niet passeerbaar gemaakt voor grote zoogdieren zoals reeën, dassen en vossen. Met name dassen en vossen zijn binnen de hekwerken van het zonnepark niet welkom, aangezien de open zones binnen het zonnepark ongestoorde oases worden voor diverse soorten weide- en akkervogels. Het gebied waarin het zonnepark zich bevindt, is namelijk potentieel goed akkervogelgebied en de inpassingsmaatregelen zijn er opgericht om de aanwezigheid van akkervogels te handhaven of te bevorderen. Er worden wel op een aantal, nog nader te bepalen, plekken faunavoorzieningen gerealiseerd zodat een ree of andere zoogdieren (die onverhoopt toch binnen de hekwerken terecht komen) het zonnepark veilig kan verlaten. De locaties voor de faunavoorzieningen worden tijdens de aanleg van het park bepaald.
Transformatorhuisjes en onderhoudspaden De transformatiehuisjes en andere nutsgebouwen zoals het inkoopstation zijn maximale 3m hoog en worden tussen de rijen panelen geplaatst, zodat ze minder opvallen. De huisjes worden uitgevoerd in warm- en donkergrijze tinten zoals RAL 7032 (kiezelgrijs) bijvoorbeeld, wat ook bij draagt aan onopvallendheid. Aan of nabij de nutsgebouwen komt geen verlichting. Verlichting zorgt voor hinder voor veel fauna en dat dient vermeden te worden. De onderhoudspaden die op het zonnepark komen, bestaan uit halfverhard leemhoudend materiaal. Hierdoor is de impact op de grond minimaal en zijn ze na 25 jaar makkelijk te verwijderen. Zonnepark na 25 jaar Na 25 jaar dient het zonnepark weer geschikt te worden gemaakt voor landbouwdoeleinden. In de inpassing is daarmee rekening gehouden door binnen de hekwerken geen opgaande beplantingstructuren aan te brengen. Alleen langs de randen zijn beplantingsstructuren zoals houtsingels en struwelen voorgesteld. De wens is om deze na 25 jaar te handhaven, zodat er een robuuste groenstructuur overblijft. Deze structuren blijven dan ook na 25 jaar de diverse bosgebiedjes die nu als eilanden in het agrarische landschap liggen met elkaar verbinden (zie Figuur 58).
Verhouding zonnepark versus landschappelijke inpassing In Figuur 59 is te zien wat de verhouding is tussen het zonnepark zelf en de landschappelijke inpassing. In Figuur 60 en Figuur 61 zijn de verhoudingen onderverdeeld aan de hand van de twee initiatiefnemers TP Solar en Ankehaar Solar. Deze twee initiatiefnemers vormen samen het zuidelijk zonnepark. Voor de bepaling van de oppervlaktes en de verhouding zijn de richtlijnen van de provincie Drenthe gebruikt. Volgens de richtlijn van de provincie bestaat het zonnepark uit tafels met zonnepanelen, de onderhoudswegen, nutsgebouwen en alle groene tussenruimtes tussen de tafels mits deze ruimte minder is dan 2,5m. Alles buiten deze richtlijn valt onder landschappelijke inpassing.
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
39 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 58 te handhaven en te verwijderen groenstructuren na 25 jaar.
Figuur 59 oppervlaktes en verhouding zuidelijk zonnepark
Onze referentie: D10026098:291 - Datum 19 oktober 2022
40 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
Figuur 60 oppervlaktes en verhoudingen deel TP Solar
Ankehaar Solar: totaal 23,5 ha
Figuur 61 oppervlaktes en verhoudingen deel Ankehaar Solar
Onze referentie: D10026098:291 - Datum: 19 oktober 2022
41 van 92
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARKEN ZUIDVELDE
5
TOETSING AANDACHTSPUNTEN/VOORWAARDEN BELEID
In deze paragraaf wordt beschreven hoe aan de diverse inpassingsvoorwaarden van de provincie Drenthe en de gemeente Noordenveld wordt voldaan.
5.1
Terugkoppeling voorwaarden/aandachtspunten beleid provincie
Houd voldoende afstand tussen individuele (clusters van) zonneparken • Voorkom een zichtrelatie tussen individuele zonneparken. Tussen het noordelijk en zuidelijk park zit een brede ruimte die enerzijds open is (perceel met akkerbloemmengsel) en anderzijds gesloten (bosperceel). Hierdoor ontstaat er geen samenklontering van de twee parken (zie Figuur 62). Het uitsteeksel van het noordelijk park wordt niet ingevuld met panelen maar met een akkerbloemmengsel (zie Figuur 64), waardoor de openheid op dit perceel wordt gehandhaafd. Zichtlijnen in het park worden niet gerealiseerd, omdat het park niet nabij recreatieve routes ligt en bovendien op enige afstand van bebouwing is gesitueerd (zie Figuur 63). Om toch het zicht op het park te beperken worden langs een aantal randen struwelen en houtsingels aangeplant. Er is bewust gekozen om niet het gehele park te omringen met struwelen of houtsingels (zie Figuur 63), zodat de openheid niet in zijn geheel wordt aangetast. • Laat de dichtheid van zonneparken in een landschapstype nooit de karakteristieken van het landschap domineren. De zonneparken bevinden zich in het open jonge heide-ontginningslandschap. Dit landschap is grootschalig en wordt gedomineerd door de landbouw. De agrarische kavels zijn groot en hebben een oppervlakte van tussen de 5 en 20ha.
Binnen het grootschalige landbouwgebied bevinden zich beboste gebiedjes van voormalige heidegebiedjes met vennetjes (zie Figuur 62). Alle bestaande landschapselementen en structuren op de locaties voor het zonnepark worden gehandhaafd en maken integraal onderdeel uit van de landschappelijke inpassing van de zonneparken. Nieuwe opgaande beplantingstructuren zijn alleen geplaatst langs bestaande beplantingsstructuren of worden gerealiseerd als verbinding tussen de bosgebiedjes. Op plekken waar afscherming naar de omgeving wenselijk is, is bewust gekozen voor laag struweel, zodat de openheid minder sterk wordt aangetast. Percelen die als aanhangsels van het zonnepark lijken worden niet ingevuld met panelen maar juist gebruikt voor inpassing (akkerbloemmengsel), zodat er een extra plus voor de natuur wordt gecreëerd. De maat van een individueel zonnepark moet passen bij het landschap: • Laat de maat van een zonnepark nooit de maat en schaal van landschapseenheden domineren. Het landschap is een grootschalig landbouwgebied. De agrarische kavels zijn zeer groot, variërend van 5 tot 20ha. De zonneparken zijn fors, maar passen binnen het stramien van een aantal van deze grootschalige agrarische kavels (zie Figuur 62). Uitsteeksels van het zonnepark worden niet gebruikt voor de plaatsing van panelen.
Ze worden gebruikt voor landschappelijke inpassing door deze in te zaaien met een akkerbloemmengsel. Dit geeft een plus voor de akkervogels, zoals de patrijs, die in het gebied verblijven en foerageren. Ook liggen deze kavels van het zonnepark op ruime afstand van de wegen en bebouwing, waardoor de parken vanaf de openbare wegen en vanaf de woningen minder grootschalig ogen. Ook is het zonnepark ingepast met gebiedseigen landschapselementen zodat vanaf een afstand het zonnepark nauwelijks opvalt.