CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

3. LBD visie en Plan voor bosgebied Oosterduinen Norg - eindversie

Besluitvormende vergadering 31 januari 2024, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Streefbeeld Oosterduinen15.552 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Naar een vitaal en natuurlijk Drents bos

Visie en plan voor bosgebied De Oosterduinen te Norg

Colofon

Titel

Naar een vitaal en natuurlijk Drents bos Visie en -plan voor bosgebied De Oosterduinen te Norg

Opdrachtgever

Gemeente Noordenveld

Contactpersoon

Erik Mosterman, senior Projectleider

Opdrachtnemer

Landschapsbeheer Drenthe Kloosterstraat 11 9401 KD Assen T E W

(0592) 316 616 info@lbdrenthe.nl www.lbdrenthe.nl

Contactpersoon

Rosanne van ’t Slot-van Baalen, projectleider

Foto’s

Peter Vos (Vos ecologisch onderzoek) en Rosanne van ’t Slotvan Baalen

Status

eindversie

Datum

24-11-2023

Inhoudsopgave

H1 Aanleiding en context onderzoek ............................................................................................ 5 1.1 Voortraject en context onderzoek ............................................................................................ 5 1.2 Advies Landschapsbeheer Drenthe voor de omgang met functieverandering ................ 6 H2 Beschrijving en kenmerken van het plangebied de Oosterduinen ................................. 8 2.1 Gebiedsbeschrijving: situering en afbakening ....................................................................... 8 2.2 Huidige (vigerend) bestemmingsplan ..................................................................................... 9 2.3 Behoud en herstel van wezenlijke kenmerken ................................................................ 11 2.3.1Recreatiewoningen ............................................................................................................ 11 2.3.2 Specifieke gebruiksregels................................................................................................ 12 2.3.3 Vergunningplicht ............................................................................................................... 12 2.4 Aardkundig landschap .............................................................................................................

13 2.5 Cultuurhistorisch landschap ................................................................................................... 14 2.6 Hydrologische kenmerken van het landschap ..................................................................... 15 H3 Kaders voor gebiedsontwikkeling ......................................................................................... 16 3.1 Kaders vanuit de rijksoverheid: NNN .................................................................................... 16 3.1.1 Compensatieopgave NNN ............................................................................................... 17 3.1.2 Bescherming van houtopstanden (voormalige boswet) .............................................. 18 3.1.3 Soortbescherming............................................................................................................. 18 3.1.4 Gebiedsbescherming ....................................................................................................... 18 3.2 Provinciaal Natuurbeheerplan ................................................................................................ 19 3.3 Kaders voor transformatie naar permanente bewoning vanuit Provincie Drenthe ........ 20 3.4 Kaders vanuit de Gemeente Noordenveld ...........................................................................

20 3.5 Geldende kaders bij transformatieproces De Oosterduinen naar permanente bewoning ........................................................................................................................................................... 21 H4 Kwetsbaarheidsanalyse: wet en regelgeving flora en fauna .......................................... 22 4.1 Soortbescherming .................................................................................................................... 22 4.1.1 Soorten van de Vogelrichtlijn .......................................................................................... 22 4.1.2 Soorten van de Habitatrichtlijn ........................................................................................ 22 4.1.3 Andere soorten (WnbA) ................................................................................................... 23 4.1.4 Jaarrond beschermde nesten ......................................................................................... 23 4.1.5 Rode Lijsten ....................................................................................................................... 24 4.1.6 Zorgplicht ...........................................................................................................................

24 4.2 Kappen bomen of houtopstanden ......................................................................................... 24

4.2.2 Gedragscode Bosbeheer..................................................................................................... 26 H5 Kwetsbaarheidsanalyse: effecten van bewoning op flora en fauna ............................. 28 5.1 Algemene effecten van verblijf en gebruik ........................................................................... 28 5.2 Huidige effecten van verblijf en gebruik in het plangebied ................................................ 29 5.3 Wijziging van bestemming recreatief naar permanente bewoning................................... 36 5.4 NNN kwaliteit: Afname bosareaal .......................................................................................... 36 5.4.1 Kwaliteitsverlies resterende bos ..................................................................................... 37 5.5 Algemene conclusie soortenbescherming ........................................................................... 37 5.5.1 Voorbehoud ....................................................................................................................... 39 H6 Huidig gebruik en Streefbeelden............................................................................................ 40 6.1 Doelstelling voor wonen, inrichting, gebruik en beheer en ‘Expeditie Norgerduinen’ ...

40 6.2 Inrichting van het gebied: Indeling in vlakken ...................................................................... 41 6.3 Huidig gebruik van gebruiksvlakken in het plangebied en streefbeelden ....................... 42 6.3.1 Beheer voor versterking van het natuurlijke karakter .................................................. 42 6.3.2 Vormen van inrichting en gebruik om het natuurlijke karakter te versterken .......... 43 6.3.3 Wonen: menselijke aanwezigheid en geluid ................................................................ 44 6.3.4 Boom- en struiksoorten .................................................................................................... 45 6.3.5 Kruiden, grassen en heide .............................................................................................. 45 6.4 Stimuleren en adviseren van de woningeigenaren ............................................................. 46 7 Maatregelen en borging............................................................................................................... 47 7.1 Bos/natuurvlak .......................................................................................................................... 48 7.2 Gebruiksvlak .............................................................................................................................

49 7.3 Woonvlak ................................................................................................................................... 50 7.3 Alternatieve compensatie ....................................................................................................... 51 Literatuur .......................................................................................................................................... 52 Bijlage 1 Vogelwaarnemingen ...................................................................................................... 54 Bijlage 2 Niet inheemse soorten................................................................................................... 55 Bijlage 3 Mogelijk aan te planten houtige soorten .................................................................... 56

H1 Aanleiding en context onderzoek Het advies dat voor u ligt is geschreven in opdracht van de gemeente Noordenveld ten behoeve van het transformatieproces van de Oosterduinen; een bosgebied nabij Norg waar 429 recreatiewoningen te vinden zijn. Dit advies is tot stand gekomen op basis van ecologisch en landschappelijk onderzoek in het gebied. Tevens heeft overleg plaatsgevonden met diverse betrokken partijen zoals de gemeente Noordenveld, het bestuur van de Vereniging van Huiseigenaren Oosterduinen (VvWO), de Provincie Drenthe en de Taskforce Vitale Vakantieparken. 1.1 Voortraject en context onderzoek In de Oosterduinen is een proces gaande waarbij er gekeken wordt naar de mogelijkheden met betrekking tot het faciliteren van permanente bewoning in een gebied met een recreatiebestemming. Dit advies is bedoeld als handleiding en ‘keuzemenu’ met gebruiksregels m.b.t. hoe om te gaan met de natuurwaarde van dit gebied wanneer permanente bewoning mogelijk gemaakt wordt. In de gemeente Noordenveld begon de discussie over de Oosterduinen ooit met de vraag of je in een recreatiewoning nu wel of niet permanent mag wonen. De gemeente en de Vereniging van Huiseigenaren (VvH) Oosterduinen zagen met deze vraag, waar geen kant en klaar antwoord op was, de noodzaak met een visie en strategie te komen voor de aanpak van dit vraagstuk.

Dit resulteerde in een document wat de richtlijn biedt voor de aanpak van het gebied ‘De Norgerduinen’ nabij Norg, waar de Oosterduinen een onderdeel van zijn. Dit document is getiteld ‘Expeditie Norgerduinen’ (Expeditie Norgerduinen, 2017). De wens om een oplossing te bedenken voor het vraagstuk omtrent permanente bewoning in recreatiewoningen was duidelijk aanwezig bij de verschillende partijen. Ook vanuit de Rijksoverheid werd dit signaal opgepakt en werd bij de Provincie Drenthe de opdracht neergelegd om kaders aan te geven waarbinnen dit vraagstuk aangepakt kon worden. In december 2017 is er door alle Drentse gemeenten, RECRON en de provincie Drenthe veelvuldig met elkaar om tafel gezeten, maar ook met ondernemers en Verenigingen van Eigenaren, om te praten over een gezamenlijke aanpak voor het project Vitale Vakantieparken. Deze aanpak is opgenomen in een convenant dat op 7 december is ondertekend door alle Drentse gemeenten, RECRON en de provincie Drenthe (Provincie Drenthe, 2017). Met het opstarten van het programma Vitale Vakantieparken Drenthe (VVP) ontstond er een mogelijkheid om een andere bestemming voor niet vitale recreatieparken nader te onderzoeken.

De Drentse gemeenten, RECRON en de Provincie Drenthe hebben in het kader van het programma VVP afgesproken dat het onder voorwaarden mogelijk is een nieuwe functie en bestemming te geven aan vakantieparken waar een vraagstuk ligt over het al dan niet toestaan van permanente bewoning. Vanuit het programma VVP zijn er diverse instrumenten ontwikkeld om een mogelijke transformatie naar een andere functie in gang te kunnen zetten. Dit

transformatieproces is namelijk geen sinecure. VvE’s van recreatieparken dienen zelf met kansrijke toekomstplannen te komen. Hiervoor dienen ze in gesprek te treden met de betrokken gemeente. Zaken als de vele, vaak tegengestelde, belangen van partijen, omvang van parken en het niet passen in reguliere bestemmingen compliceren het proces enorm. De omvang van dit proces op de Oosterduinen is hierop geen uitzondering; met 429 woningen en ongeveer evenzoveel eigenaren is het transformatieproces een uitdaging gebleken. Op initiatief van de ‘Vereniging van Huiseigenaren Oosterduinen’ is er een groep in het leven geroepen die zich bezighoudt met de transformatie naar permanente bewoning. Deze groep, die zichzelf omschrijft als ‘De Bosclub’, is begonnen met het volgen van het Stappenplan voor het Transformatieproces: ‘Naar een nieuwe bestemming van uw vakantiepark’, wat als instrument is ontwikkeld vanuit VVP. Eén van de onderdelen van het Stappenplan is om te komen tot een ‘Streefbeeld’. Dit streefbeeld, opgesteld door woningeigenaren in overleg met de gemeente, dient weer als basis voor het nieuwe bestemmingsplan, waarin wordt beschreven wat de nieuwe gebruiksregels zijn voor dit gebied. De gebruiksregels gaan in op diverse onderdelen van gebruik, waarin ook de natuurwaarde een rol speelt. Dit streefbeeld moet in overleg tussen de partijen worden opgesteld.

Om tot een gedegen plan te kunnen komen heeft de gemeente Noordenveld aan Landschapsbeheer Drenthe gevraagd een visie en plan op te stellen over hoe om te gaan met deze opgave. Zoals hierboven genoemd is dit geen makkelijk traject; de Bosclub heeft zich een ruime tijd ingezet en opgeworpen als contactpersoon naar de gemeente toe, maar door onenigheid die is ontstaan in het proces wordt er op het moment van schrijven vanuit de gemeente gewerkt om een nieuwe vertegenwoordiging van woningeigenaren te vormen. 1.2 Advies Landschapsbeheer Drenthe voor de omgang met functieverandering In dit advies staan maatregelen beschreven ten aanzien van de borging van kwaliteiten en natuurcompensatie van het bosgebied. De borging van de compensatie is een zeer belangrijk aspect van dit plan, niet alleen vanwege de kwaliteit van het Natuurnetwerk, maar ook vanwege eventuele ontheffingen die vanuit de soortenbescherming van de Wet natuurbescherming (Wnb) nodig zullen zijn. In het eerste hoofdstuk wordt een beschrijving met situering van de Oosterduinen gegeven. In hoofdstuk 2 wordt aandacht besteed aan de ligging en de kenmerken van het plangebied. Er wordt daarbij ingegaan op planologische, landschappelijke en cultuurhistorische kenmerken.

In hoofdstuk 3 wordt een overzicht gegeven van de kaders waarmee rekening moet worden gehouden bij transformatie naar een andere bestemming, zoals meegegeven vanuit de verschillende betrokken overheden. In hoofdstuk 4 is de geldende regelgeving op het gebied van flora en fauna in kaart gebracht.

In hoofdstuk 5 zijn de knelpunten geformuleerd vanuit de bestaande situatie en worden de resultaten weergegeven van een gemaakte inventarisatie. Bij die inventarisatie zijn de huidige natuurwaarden van het terrein, het verblijfsgebruik en de verwachte ontwikkeling op flora en fauna in kaart gebracht. In hoofdstuk 6 is naar het huidige gebruik van het bos gekeken en wordt aangegeven hoe dit zich verhoudt tot de streefbeelden. Die, concluderend uit het onderzoek en de meegegeven kaders voor het gebied, bij een mogelijke ontwikkeling hiervan zouden moeten worden nagestreefd. In het zevende en laatste hoofdstuk zijn de streefbeelden vertaald naar een set met maatregelen en de manier van borging van deze maatregelen. Dit is uitgewerkt in (compensatie/mitigatie)-maatregelen en handvatten voor de eigenaren en gebruikers.

H2 Beschrijving en kenmerken van het plangebied de Oosterduinen Om tot een advies te kunnen komen over een invulling van het streefbeeld bij permanente bewoning, is het noodzakelijk allereerst de huidige situatie in beeld te krijgen. Hierin wordt beschreven waar het plangebied gelegen is; welke begrenzing hiervoor wordt aangehouden; wat de huidige bestemming van het gebied is en een beschrijving gegeven van de aardkundige, cultuurhistorische en hydrologische kenmerken van het landschap. 2.1 Gebiedsbeschrijving: situering en afbakening Het plangebied ligt aan de Donderseweg ten oosten van Norg (gemeente Noordenveld, provincie Drenthe) en ligt grotendeels ten noorden van de Donderseweg. Een klein deel ligt ten zuiden van de Donderseweg. Het gebied staat bekend als de Oosterduinen (figuur 1 en 2).

Figuur 1 en 2 Afbakening plangebied (pdok.nl) en ligging t.o.v. Norg (google maps)

Voor het noordelijk deel is de volgende begrenzing aangehouden: de zuidgrens wordt gevormd door de Donderseweg en de oostgrens door de Middenweg. Aan de westzijde wordt de grens deels gevormd door de Meerlaan. Ten oosten van de Middenweg ligt kavel Oosterduinen D24 dat nog tot het plangebied behoort. Ter hoogte van het Schipmeer staan twee recreatiewoningen aan de westzijde van de Meerlaan die wel tot het plangebied horen. Ten noorden van het Schipmeer ligt de grens op de overgang van het bos naar open agrarisch gebied. Verder naar het noorden staat een aantal recreatiewoningen aan de noordzijde langs het Karrepad en de Grote kampweg tot aan de Roeghoornweg in het westen. De Grote kampweg met de daaraan gelegen bebouwing vormt tevens een deel van de noordgrens tot aan de Middenweg in het oosten. Ten noorden van de Grote kampweg ligt een blok met recreatiewoningen (“Oosterduinen F”) aan de westzijde van de Voorsteweg.

Het zuidelijk deel (“Oosterduinen C” ligt aan de Donderseweg in het noorden en ten oosten van de Oosterveldweg. De globale begrenzing van beide delen is aangegeven in Figuur 1. 2.2 Huidige (vigerend) bestemmingsplan Het plangebied maakt deel uit van het Bestemmingsplan Norgerduinen, vastgesteld in 2011 (figuur 3 en 4).

Figuur 3 Overzichtskaart bestemmingsplan Norgerduinen (Gemeente Noordenveld, 2011).

De voor ‘recreatie – verblijfsrecreatie 4’ aangewezen gronden zijn bestemd voor: a. behoud, herstel en ontwikkeling van de landschappelijke en natuurlijke waarden; b. dagrecreatie; c. verblijfsrecreatie, in de vorm van recreatiewoningen; d. verkeer, uitsluitend voor zover het bestaande wegen betreft; e. nutsvoorzieningen; f. bos, ter plaatse van de aanduiding ‘bos’.

Het aantal recreatiewoningen mag ten hoogste het bestaande aantal bedragen, met dien verstande dat op perceel Oosterduinen B24, kadastraal bekend NOR00, sectie D nr. 1606 één recreatiewoning mag worden gebouwd.

Figuur 4. Kaartuitsnede uit het bestemmingsplan met daarin aangegeven in donkergroen: bosbestemming en lichtgroen: recreatieve bestemming. Kaart is noordgericht (Bron: RuimtelijkePlannen.nl).

Het doel dagrecreatie is beperkt tot de inrichting en het gebruik van dagrecreatieve voorzieningen in de vorm van voet-, fiets- en ruiterpaden, picknickplaatsen, parkeervoorzieningen en naar de aard daarmee gelijk te stellen voorzieningen. Van de in de bestemming begrepen wegen mag het aantal rijstroken ten hoogste twee bedragen.

Ter plaatse van de aanduiding ‘specifieke vorm van recreatie - bedrijfsmatige exploitatie’ is uitsluitend bedrijfsmatige exploitatie van recreatiewoningen toegestaan. Ter plaatse van de aanduiding ‘bos’ is geen bebouwing toegestaan. De doeleinden ten aanzien van natuurlijke en landschappelijke waarden worden nagestreefd door middel van behoud en herstel van de volgende kenmerken:

2.3 Behoud en herstel van wezenlijke kenmerken De doeleinden ten aanzien van natuurlijke en landschappelijke waarden worden nagestreefd door middel van behoud en herstel van de volgende kenmerken: Abiotische kenmerken: - geomorfologisch van belang zijnde, bijzonder stuifzandgebied met veel microreliëf; - lage grondwaterstand, daardoor weinig sloten; - het plangebied ligt in zijn geheel in een inzijgingsgebied. Biotische kenmerken: - botanisch rijk bos; - natuurlijke en landschappelijke waarde van houtopstanden; - monumentale en/of waardevolle individuele bomen; - soortenrijke beplanting, met name de Molenduinen; - verspreide vennen en heide; - gevarieerde broedvogelbevolking en roofvogels (havik en sperwer); - rijke ondergroei van loofhoutsoorten; - amfibieën en insecten bij vennen en heide. Cultuurhistorische/landschappelijke kenmerken: - overgangen van hoog en droog bos naar lage en natte veentjes; - overgangen van open stuifzanden naar dichte bossen; - coulissen afgewisseld door bos; - (zomer)huisjesterreinen en campings in met name de Langeloërduinen. 2.3.1Recreatiewoningen Voor recreatiewoningen geldt dat uitsluitend de oppervlakte van het bestaande hoofdgebouw en de daarbij behorende bijgebouwen en aan-/uitbouwen op de bestaande locatie zijn toegestaan.

In afwijking van het bovenstaande gelden voor de nieuw te bouwen recreatiewoning op het perceel Oosterduinen B24 de volgende regels: - de oppervlakte, inclusief aan-/uitbouwen, kelders en bijgebouwen bedraagt niet meer dan 80 m2; - de inhoud inclusief aan-/uitbouwen en bijgebouwen bedraagt ten hoogste 350 m³; - de oppervlakte van aan-/uitbouwen en bijgebouwen bedraagt niet meer dan 20 m², met dien verstande dat geen vrijstaande bijgebouwen zijn toegestaan; - de onderlinge afstand tussen recreatiewoningen bedraagt minimaal 25 m. In het geval handhaving van de afstand niet haalbaar is, kan een geringere afstand worden toegestaan; - de afstand tot de perceelsgrens bedraagt ten minste 5 m.

2.3.2 Specifieke gebruiksregels Permanent bewonen is alleen toegestaan waar gronden de bestemming wonen hebben. 2.3.3 Vergunningplicht In verband met het natuurlijke karakter van het gebied zijn de bodem en de daarop voorkomende natuur beschermd middels de volgende regels: zonder omgevingsvergunning is niet toegestaan: 1. het aanleggen van wegen, paden, banen of parkeergelegenheden en het aanbrengen van andere oppervlakteverhardingen; 2. het vellen, rooien of beschadigen van houtgewassen; 3. het aanbrengen van ondergrondse of bovengrondse leidingen en daarbij behorende voorzieningen en/of constructies; 4. ophogen en afgraven van gronden. Werkzaamheden die normaal onderhoud tot doel hebben, bijvoorbeeld het snoeien van overhangende takken boven een pad, kunnen zonder vergunning worden uitgevoerd. 2.3.4 Voorschriften uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Naast de bepalingen van het bestemmingsplan gelden ook de voorschriften zoals opgenomen in de APV. Artikel 4:11 Omgevingsvergunning voor het vellen van houtopstanden 1.Het is verboden zonder vergunning van het bevoegd gezag de volgende houtopstand(en) te vellen of te doen vellen: a. houtopstand op terreinen met recreatiewoningen gelegen in bos met een dwarsdoorsnede van de stam van minimaal 10 centimeter op 1,3 meter hoogte boven het maaiveld; b.

bomen in een houtwal of houtsingel, laanstructuur of op brinken binnen de bebouwde kom als bedoeld in artikel 4:10 sub h; c. bomen zijnde erfbeplanting als bedoeld in artikel 4:10 sub g met een dwarsdoorsnede van meer dan 30 centimeter op 1,3 meter hoogte boven het maaiveld; d. bomen die staan vermeld op de lijst met waardevolle en monumentale bomen; e. bomen buiten de bebouwde kom die deel uitmaken van een zelfstandige eenheid met een oppervlakte kleiner dan 10 are of rijbeplanting van minder dan 20 bomen gerekend over het totaal aantal rijen; f. een houtopstand die ter uitvoering van een herplantplicht als bedoeld in lid 3 of artikel 4:12b is geplant;

2.Het verbod geldt niet: a. indien het bevoegd gezag vanwege acuut gevaar voor schade of letsel toestemming heeft gegeven voor het vellen; b. voor bomen in eigendom van de gemeente, die niet zijn aangewezen als monumentaal en mits het vellen wordt uitgevoerd overeenkomstig het door het bevoegd gezag vastgestelde Bomenbeleidsplan Noordenveld; c.voor een houtopstand die bij wijze van dunning moet worden geveld; d. voor het periodiek afzetten van een houtopstand ter uitvoering van het reguliere onderhoud; e. voor wegbeplantingen en eenrijige beplantingen op of langs landbouw gronden, beide voor zover bestaande uit niet geknotte populieren of wilgen; f. voor een houtopstand waarop de Wet Natuurbescherming van toepassing is; g. voor een houtopstand die moet worden geveld krachtens de Plantenziektewet of krachtens een aanschrijving of last van het bevoegd gezag, zulks onverminderd het bepaalde in artikel 4:12b. 3. Het bevoegd gezag kan een herplantplicht opleggen onder nader te stellen voorschriften. 4. Het verbod is niet van toepassing op het gebied dat valt onder het Chw bestemmingsplan Oosterveld Fase 2 en 3. 5. Op de vergunning is paragraaf 4.1.3.3 van de Algemene wet bestuursrecht (positieve beschikking bij niet tijdig beslissen) van toepassing. 2.4 Aardkundig landschap De hoofdstructuur van het huidige landschap rond Norg is gevormd tijdens de laatste drie ijstijden.

In het Elsterien (475.000-410.000 jaar geleden) ontstond de bekende potklei: een grijze plastische klei die onder meer bij Lieveren dicht aan de oppervlakte ligt. Vervolgens werd in de voorlaatste ijstijd, het Saalien (370.000130.000 jaar geleden), onder een honderden meters dikke ijskap keileem afgezet. In diezelfde tijd ontstonden noordwestzuidoost georiënteerde ruggen van de Hondsrug en daaraan parallel en kruislings (de eerder gevormde zuidwest-noordoost) lopende ruggen. Dorpen als Zeijen, Steenbergen en Norg liggen op de rand van zo’n rug. In het Weichselien (115.000-11.700 jaar geleden) bereikte het landijs Nederland niet, maar zorgde het koude klimaat ervoor dat poolwinden een laag fijn zand afzetten: het dekzand. Die zandlaag ligt op veel plekken rond Norg aan de oppervlakte. In dooiperiodes sleten heftige smeltwaterstromen bovendien brede dalen uit in het keileemplateau. Ze vormden de basis van de huidige beekdalen van het Groote Diep, het Oostervoortsche Diep en het Lieversche Diep. In het Holoceen (vanaf circa 11.700 jaar geleden) groeide in grote delen van het landschap hoogveen in het oppervlaktewater, dat door de keileembodem niet kon wegsijpelen. In deze hoogveenkussens wonnen mensen vanaf de vroege

middeleeuwen turf. De voormalige stuifduinen rond Norg, zoals de Oosterduinen, zijn door afplagging en overbeweiding van de heide ontstaan. In het gebied komen meerdere laagtes voor, waarvan een aantal vermoedelijk pingoruïnes betreft. Een pingoruïne is een restant van een pingo: een ijslens die zich vormde aan het oppervlak in de laatste fase van de laatste ijstijd, het Weichselien, vanaf zo’n 15.000 jaar geleden. Onder andere Het Schipmeer is van oorsprong waarschijnlijk een pingoruïne, die vanaf het begin van de twintigste eeuw is uitgeveend. De huidige omvang kreeg het Schipmeer in de jaren 1940 (figuur 5).

Figuur 5: Uitsnede van de inventarisatiekaart Pingo's. Nr. 356 betreft Het Schipmeer. Bron: www.pingoruines.nl

2.5 Cultuurhistorisch landschap De omgeving van Norg maakt deel uit van het esdorpenlandschap. Het middeleeuwse esdorpenlandschap is een agrarisch cultuurlandschap: elk onderdeel van het landschap staat in dienst van de lokale gemeenschap. Esdorpen zoals Norg liggen op landschappelijke overgangen van nat naar droog, van laag naar hoog. Rond de dorpen liggen de essen, de beekdalen en de woeste gronden (heide, veld en bos). De boeren hadden hier te maken met arme zandgronden en om die vruchtbaar te krijgen, ontstond plaggenlandbouw. De mest en urine van schapen werd opgevangen in de stal op plaggen van heide. Deze plaggen werden op de es gebruikt en dat leverde vruchtbare grond op. Het plaggenlandbouwsysteem is tot het begin van de negentien de eeuw bepalend geweest voor het Drentse zandgebied. Op plaatsen waar de heidegronden uit lichte, zeer arme zanden bestonden, zijn door afplagging en overbeweiding zandverstuivingen ontstaan. Een groot stuifzandcomplex lag ten noorden van Norg. Tot 1960 werd geen onderscheid gemaakt tussen de Langeloërduinen en de Oosterduinen en werden alle stuifzanden ten noorden en oosten van Norg samen de Oostersche Duinen genoemd. Aan het einde van de negentiende eeuw worden de stuifzanden bebost. Dit betekende een grote verandering in het landschap. De bebossing vond plaats om

dorpen en akkers tegen overstuiving te beschermen. De bossen werden aangelegd op het kale stuifzand. Slechts een aantal pioniersoorten willen op deze arme grond groeien, waardoor vooral soorten als Grove den aangeplant werden. Bos op voormalige stuifzanden ontwikkelt zich langzaam; pas in de twintigste eeuw komt de bosontwikkeling goed op gang. De Oosterduinen zijn vanaf het begin van de twintigste eeuw bebost. Het huidige bos bestaat grotendeels uit naaldbos met een dominantie van fijnspar of grove den (figuur 6). Sommige delen zijn al sterk gemengd met loofbomen (meestal zomereik) en er zijn vlakken met dominantie van Zomereik (meest in de omgeving van de Donderseweg) en met lariks. De voormalige stuifduinen bestaan uit schraal stuifzand en hier overheersen grove dennen. Hier treedt een ontwikkeling op naar eikenbos. Op de vlakke delen staan vaker fijnsparren en zal het bos zich waarschijnlijk ontwikkelen naar beukenbos. Het gebruik van de Oosterduinen als recreatiegebied dateert vanaf de eerste helft van de twintigste eeuw. Permanente bebouwing verschijnt halverwege de twintigste eeuw op de kaarten. Het boskarakter rond de recreatiewoningen is in het plangebied grotendeels behouden gebleven.

De huidige situatie is een opgaand gemengd bos van het zandlandschap, waarbij nog een vrij groot deel bepaald wordt door fijnspar met een soortenarme ondergroei en een diverser bos in de vlakken met grove den, (lariks) en zomereik. Bosranden, in de vorm van zoomen mantelvegetaties ontbreken grotendeels in natuurlijke vorm of beslaan maar een beperkt oppervlak. Er is weinig staand en dood liggend hout aanwezig. In het plangebied zijn historische houtwallen aanwezig, bijvoorbeeld aan weerszijden van de Grote Kampweg. Vanwege de ouderdom hebben houtwallen potentieel een hoge natuurwaarde. Ter hoogte van de woningen zijn doorbraken.

2.6 Hydrologische kenmerken van het landschap De Norgerduinen, waar ook Oosterduinen onderdeel van is, maken deel uit van het subregionale grondwatersysteem ‘Plateau van Langelo’. Voeding met grondwater vanuit het Plateau van Langelo is van grote betekenis langs het grootste deel van het Oostervoortsche Diep en langs de oostflank van het Groote Diep vanaf de Eenerstukken tot aan de samenvloeiing met het Oostervoortsche Diep. De grondwaterstroming ten noordwesten van Norg is dus globaal noordwest gericht, en ten noordoosten van Norg globaal noordoost gericht. Het grondwaterniveau ligt over het algemeen diep onder het maaiveld. Volgens de bodemkaart van Stiboka ligt de gemiddeld hoogste grondwaterstand in het plangebied dieper dan 60-80 cm beneden het maaiveld. De gemiddeld laagste grondwaterstand ligt dieper dan 235 cm beneden het maaiveld.

H3 Kaders voor gebiedsontwikkeling In het plangebied wordt zoals aangegeven een transformatie naar een andere bestemming overwogen. Om dit te bewerkstellingen zijn de verschillende betrokken partijen zoals de gemeente Noordenveld en de eigenaren van de recreatiewoningen met elkaar in overleg getreden. Om tot een verandering van bestemming te kunnen komen, moet eerst gekeken worden naar de geldende wet- en regelgeving in het plangebied. Daarnaast moet gekeken worden naar welke mogelijkheden er zijn vanuit de overheden, zoals de Rijksoverheid, Provincie Drenthe en gemeente Noordenveld, die verantwoordelijk zijn voor het opstellen en handhaven van deze kaders. Hiertoe is geïnventariseerd wat de kaders zijn en welke eisen er zijn waarbinnen een transformatie naar permanente bewoning mogelijk is. Op basis van het streefbeeld met maatregelen en borging wat hieruit voortgekomen is (zie hoofdstuk 7), kunnen de partijen in overleg om het streefbeeld nader vorm te geven dat als input moet gaan dienen voor het te wijzigen bestemmingsplan. 3.1 Kaders vanuit de rijksoverheid: NNN De Oosterduinen liggen in een gebied dat is aangemerkt als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN), voorheen Ecologische Hoofdstructuur genoemd (EHS). Gebieden met een dergelijke status behoren tot het netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden.

Verschillende wetten en regels beschermen deze gebieden. De provincies zijn verantwoordelijk voor het Natuurnetwerk Nederland op het land. Provincies kunnen hun regierol bij natuurcompensatie verschillend invullen, want de provincie is niet per definitie het bevoegd gezag bij ruimtelijke ingrepen in beschermde natuur. Dit doet zich vooral voor bij ingrepen in het NNN. In deze gevallen zal vaak een bestemmingsplanprocedure moeten worden doorlopen, waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. De provincie Drenthe heeft er in het proces van transformatie van recreatiebestemmingen naar permanente woonbestemming voor gekozen om het vastleggen, monitoren en controleren van de compensatiemaatregelen aan de gemeente over te laten. Dit is echter niet zonder opgave van randvoorwaarden gedaan. Bij aantasting van het NNN geldt een compensatieplicht. Dit betekent dat er voor elke hectare die wordt aangetast, een gelijkwaardige oppervlakte aan natuur moet worden gecreëerd of verbeterd op een andere locatie. Dit wordt ook wel "externe saldering" genoemd. De compensatie moet kwalitatief en kwantitatief gelijkwaardig zijn aan de aangetaste natuur. Dit betekent dat de nieuwe natuur minimaal dezelfde ecologische waarde moet hebben als de aangetaste natuur en dat de oppervlakte en de ligging van de nieuwe natuur ook zo veel mogelijk overeen moeten komen met de aangetaste natuur.

Een belangrijke kanttekening hierbij is dat het kappen van een oud bos niet in verhouding staat met het aanplanten van eenzelfde oppervlakte jong bos qua natuurwaarden. De compensatieplicht geldt voor activiteiten die gevolgen hebben voor het NNN, zoals de aanleg van wegen, bedrijventerreinen, woningbouw, landbouwactiviteiten en windmolens.

Om de compensatieplicht te regelen is er sinds 1 januari 2020 de Wet natuurbescherming (Wnb) van kracht. Hierin zijn de regels voor compensatie opgenomen (Rijksoverheid.nl). In Nederland is de natuur beschermd langs twee sporen. Enerzijds is er de soortbescherming in het kader van de Wet natuurbescherming. Anderzijds is er de gebiedsbescherming in het kader van Wet natuurbescherming en het NNN. Naast soorten die bijzondere bescherming genieten, geldt er een algemene zorgplicht om planten en dieren niet onnodig te verstoren. 3.1.1 Compensatieopgave NNN De Wnb bevat criteria waaraan de kwaliteit van de te compenseren natuur moet voldoen. Deze criteria hebben betrekking op onder andere de oppervlakte, de ligging, de soortenrijkdom en de verbinding met andere natuurgebieden. Wat betreft de oppervlakte geldt dat de compensatie minimaal gelijk moet zijn aan het oppervlakteverlies door de aantasting van de natuur. Ook moet de kwaliteit van de compensatienatuur minimaal gelijk zijn aan die van de aangetaste natuur. Daarbij wordt gekeken naar de aanwezige vegetatie, het voorkomen van beschermde soorten en de ecologische processen die in het gebied plaatsvinden.

Verder geldt dat de compensatienatuur bij voorkeur aansluit op bestaande natuurgebieden en ecologische verbindingszones, en dat er sprake moet zijn van duurzame instandhouding van de compensatienatuur gedurende ten minste 30 jaar. Om de kwaliteit van de compensatienatuur te waarborgen, moet er na aanleg of herstel van de natuur een monitoringsprogramma worden opgesteld en uitgevoerd. Hiermee kan worden gecontroleerd of de natuur zich op de gewenste manier ontwikkelt en kan indien nodig tijdig worden bijgestuurd. Wanneer er geen aansluiting op bestaande NN mogelijk is, kan hiervan worden afgeweken door realisering van kwalitatief gelijkwaardige waarden of fysieke compensatie op afstand van het gebied; of op financiële wijze: enkel indien fysieke compensatie redelijkerwijs onmogelijk is, kan financiële compensatie worden geboden (Artikel 3.35 Afwijking Natuurnetwerk Nederland, Wnb). In navolging van bovenstaande, kan worden geconcludeerd dat wanneer er een gebied van bijvoorbeeld 250m2 wordt aangemerkt als gebruiksvlak, er ten minste een evenzo groot oppervlak moet worden gecompenseerd, waarbij ook rekening moet worden gehouden met de kwaliteit van de natuur voordat de aantasting plaatsvond. In bovenstaande voorbeeld geldt per kavel met gebruiksvlak van 250 m2 een compensatieplicht van ten minste 250 m2.

Hier bovenop kan nog een aanvullende eis worden gesteld wanneer het bijvoorbeeld gaat om oud bos dat moet worden gecompenseerd. Hierbij valt te denken aan een factor waarmee het aantal vierkante meters moet worden vermenigvuldigd om de juiste kwaliteit van het compensatieoppervlak te kunnen behalen.

3.1.2 Bescherming van houtopstanden (voormalige boswet) Houtopstanden zijn enkel onder de Wnb beschermd wanneer deze buiten de bebouwde kom liggen. Wanneer houtopstanden binnen de bebouwde kom liggen, dan gelden de gemeentelijke kapregels. Daarbuiten geldt de Wnb; dit is van toepassing op De Oosterduinen. Onder de Wnb zijn houtopstanden beschermd indien die minimaal 10 are bedragen en wanneer er meer dan 20 bomen in één of meerdere rijen staan. Voor dergelijke houtopstanden geldt bij kappen een meldingsplicht en een herplantplicht. Ook is mogelijk een ontheffing en compensatie nodig. Voor de kap van houtopstanden buiten de kom is ook een omgevingsvergunning bij de gemeente nodig. Dit onderdeel wordt in het volgende hoofdstuk nader uitgewerkt. In het plangebied, liggen diverse percelen van het beheertype N16.03: Droog bos met productie. Omvorming van (een gedeelte van) dit type beheer naar beheertype N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos in de vorm van natuurcompensatie versterkt de NNN. 3.1.3 Soortbescherming De Wet natuurbescherming (Wnb) deelt soorten in drie beschermingsregimes in. Daarnaast zijn er (per provincie en landelijk) vrijgestelde soorten en jaarrond beschermde vogelnesten. Op het onderdeel soortenbescherming zal in het volgende hoofdstuk verder worden ingegaan, wanneer de inventarisatie van flora en fauna wordt besproken.

3.1.4 Gebiedsbescherming Het gebiedsbeschermingsdeel van de Wnb beschermt Natura 2000- gebieden. Natura 2000-gebieden zijn natuurgebieden van groot internationaal belang. Deze gebieden zijn aangewezen onder de Europese Habitat- en/of Vogelrichtlijn. Voor activiteiten die mogelijk effect hebben op deze gebieden, is toetsing aan de wet Natuurbescherming vereist. Ook activiteiten buiten een Natura 2000-gebied kunnen negatieve effecten veroorzaken en moeten worden getoetst. Dit wordt externe werking genoemd. Ook bossen en landschapselementen met opgaand groen (houtopstanden) worden, voor zover ze buiten de bebouwde kom liggen, beschermd door de Wnb. Het NNN is planologisch beschermd. Het NNN in de provincie Drenthe kent in principe geen externe werking zoals die voor Natura 2000-gebieden aan de orde kan zijn.

3.2 Provinciaal Natuurbeheerplan De provincie heeft in het provinciaal Natuurbeheerplan doelen vastgesteld om de natuur te behouden en te herstellen. In het Natuurbeheerplan 2020 is de actuele situatie aangegeven met behulp van beheertypen (figuur 6).

Legenda N07.01 Droge heide N06.05 Zwakgebufferd ven N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos N16.03 Droog bos met productie L01.07 Laan

Figuur 6. Beheertypen in het provinciaal Natuurbeheerplan (toelichting in tekst).

Deze beheertypen geven een bepaalde kwaliteit aan: -

N07.01 Droge heide N06.05 Zwakgebufferd ven N15.02 (donkergroen) - Dennen-, eiken- en beukenbos zonder productie N16.03 (lichtbruin) - Droog bos met productie. Dit bostype is de productievariant van het bostype N15.02. N12.02 (geelgroen) - Kruiden- en faunarijk grasland (restant stuifzand waar geparkeerd wordt; is eigenlijk een stukje bosrand);

Op de provinciale ambitiekaart voor het natuurbeheerplan van 2023 zijn alle gekleurde delen langs de Donderseweg donkergroen - Dennen-, eiken- en beukenbos zonder productie (N15.02). In deze delen wordt een natuurlijker karakter van het bos nagestreefd dan nu het geval is. Niet ingekleurde delen, hebben geen beheertype en er is geen ambitie voor vastgesteld (Nationaalgeoregister, 2022). In het plangebied wordt voor zover bekend hout geoogst in het type N16.03 Droog bos met productie (lichtbruin) . De potentie om het actueel aanwezige bos van type N16.03 om te vormen naar type N15.02 (donkergroen) is groot.

3.3 Kaders voor transformatie naar permanente bewoning vanuit Provincie Drenthe De Provincie Drenthe heeft aangegeven dat transformatie in bepaalde gevallen mogelijk is, maar dat in ieder geval rekening moet worden gehouden met een ligging in (nabijheid van) het Natuur Netwerk Nederland (NNN) en/of een Natura 2000. Afhankelijk van de nieuwe functie van het park moet bijvoorbeeld bekeken worden of compensatie of extra natuurontwikkeling nodig is. De provincie is primair verantwoordelijk voor deze regelgeving. De provincie Drenthe ziet transformatie van recreatie naar wonen per definitie als verzwaring van de functie, omdat het terrein intensiever wordt gebruikt. De bijbehorende aantasting van de kwaliteit van het NNN moet altijd worden gecompenseerd (VVP Drenthe, 2022). Tevens heeft de provincie aangegeven dat er een meerwaarde moet worden gecreëerd, waarbij wordt bedoeld dat transformeren meer moet inhouden dan alleen het veranderen van de bestemming van een park. Bestaande knelpunten moeten worden opgelost én er moet iets worden toegevoegd; een kwaliteitsimpuls. Wat die precies moet/kan zijn hangt van de situatie af en verschilt dus per park. Het toevoegen van meerwaarde is een eis die de Provincie Drenthe stelt (VVP Drenthe, 2020).

3.4 Kaders vanuit de Gemeente Noordenveld De gemeente Noordenveld wil in overleg met de provincie Drenthe en andere partijen komen tot een duurzame oplossing voor de situatie die is ontstaan rond de permanente bewoning van recreatiewoningen in de gemeente. De uitgangspunten van de gemeente Noordenveld bij omzetting naar permanente bewoning zijn in ieder geval een gebiedsgerichte benadering met locatiespecifieke afwegingen. De gemeente stelt eveneens dat er een ruimtelijke, maatschappelijke, ecologische of landschappelijke meerwaarde moet ontstaan. Verder moet aan het overig provinciaal beleid op het vlak van onder meer wonen en natuur worden voldaan en aan de wettelijke normen. In het document ‘Expeditie Norgerduinen’ komt bovenstaande als volgt terug: Bij terreinen in de Norgerduinen waar een transformatieopgave voor de hand ligt, is voor iedereen -onder voorwaarden- de mogelijkheid aanwezig om er te wonen. Deze voorwaarden worden omschreven als: -

Bij transformatie moet er een ruimtelijke, maatschappelijk en/of landschappelijke meerwaarde ontstaan voor de Norgerduinen. Waar wonen in het bos wordt toegestaan is de kwaliteit van de natuurwaarden van het bos en/of de landschappelijke waarden van de directe omgeving en de fysieke en sociale veiligheid toegenomen (Expeditie Norgerduinen, 2017).

De Norgerduinen zijn een cultuurhistorisch uniek en waardevol bosgebied, waar mensen en inheemse flora en fauna zich thuis voelen. Vanuit de genoemde uitgangspunten en de betrokkenheid en verantwoordelijkheid van bewoners, gebruikers en bevoegd gezag wordt gewerkt aan een toekomstbestendige en evenwichtige verdeling van de landschaps- en natuurwaarden, geaccepteerde en gedragen vormen van wonen en verblijf en een hoogwaardig toeristisch-recreatief gebruik en aanbod.

De landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten bepalen het gebruik. Voor het plangebied betekent dit dat de biodiversiteit van flora en fauna, kenmerkend voor de (oude) bossen toeneemt. Er is respect voor oude, waardevolle bomen en landschappelijke elementen en uitheemse beplanting is verbannen. Recreatie en de vrijetijdseconomie dragen bij aan de leefbaarheid in Norg en de Norgerduinen. De Norgerduinen zijn beschikbaar voor hoogwaardige verblijfsrecreatie. Maar dit mag niet ten koste gaan van het natuurlijke, bosrijke karakter van de Norgerduinen. 3.5 Geldende kaders bij transformatieproces De Oosterduinen naar permanente bewoning Samenvattend gelden dus de volgende kaders: • • • • • •

Wet en regelgeving m.b.t. soortbescherming, houtopstanden en gebiedsbescherming dient te worden gevolgd, Er geldt een compensatieplicht voor het verlies aan areaal met een aanduiding NNN, Er moet een ruimtelijke, maatschappelijke en/of landschappelijke meerwaarde worden gecreëerd bij transformatie naar permanente bewoning, Bestaande knelpunten moeten worden opgelost, Een kwaliteitsimpuls moet worden toegevoegd, En waar wonen in het bos wordt toegestaan is de kwaliteit van de natuurwaarden van het bos en/of de landschappelijke waarden van de directe omgeving en de fysieke en sociale veiligheid toegenomen.

H4 Kwetsbaarheidsanalyse: wet en regelgeving flora en fauna In dit hoofdstuk wordt nader toegelicht met welke eisen en regels rekening moet worden gehouden in het plangebied wanneer het gaat om de soortbescherming in het kader van de Wet natuurbescherming. Derhalve is er een inventarisatie van flora en fauna door middel van een combinatie van bureauonderzoek en veldonderzoek toegepast. Het plangebied is vanaf de ontsluitingswegen en paden geïnventariseerd en het beeld is daarom onvolledig. Alleen door aanvullende en oppervlak dekkende (veld)inventarisatie kan een vollediger beeld worden verkregen. In Bijlage 1 zijn de soorten weergegeven die in (de omgeving van) het plangebied zijn vastgesteld. 4.1 Soortbescherming De Wet natuurbescherming deelt soorten in drie beschermingsregimes in, daarnaast zijn er (per provincie en landelijk) vrijgestelde soorten en jaarrond beschermde vogelnesten. De volgende categorieën worden onderscheiden: 1. soorten van de Vogelrichtlijn; 2. soorten van de Habitatrichtlijn, inclusief bijlage I en II uit Verdrag van Bern en bijlage I uit Verdrag van Bonn, met uitzondering van vogels; 3. ‘andere soorten’ (onderdeel A ‘fauna’ en onderdeel B ‘flora’). 4. vrijgestelde soorten in de provincie Drenthe; 5. Jaarrond beschermde nesten (jaarrond beschermde nesten - categorie 1 t/m 4 en mogelijk jaarrond beschermde nesten -categorie 5).

4.1.1 Soorten van de Vogelrichtlijn Voor Vogelrichtlijnsoorten is het verboden om in het wild levende vogels te doden of te vangen, opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen, te beschadigen, te rapen of nesten van vogels weg te nemen. Van sommige soorten vogels is het nest jaarrond beschermd, ook buiten de broedtijd. Tevens is het opzettelijk verstoren verboden, voor zover dat van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de soort. Het is bijvoorbeeld wel toegestaan om in de winter ganzen te verjagen van akkers met wintergraan, maar wanneer daarmee ook zeldzame soorten worden verjaagd, kan dat verboden zijn omdat er sprake kan zijn van een wezenlijke invloed. 4.1.2 Soorten van de Habitatrichtlijn Voor soorten van artikel 3.5 (Habitatrichtlijn, Bern en Bonn) is het eveneens verboden om in het wild levende dieren en planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen, opzettelijk eieren van dieren te vernielen of te rapen. Voortplantings- of rustplaatsen mogen niet beschadigd of vernield worden. Daarnaast geldt er een verbod om planten behorend bij artikel 3.5 te plukken, verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.

In tegenstelling tot de Vogelrichtlijnsoorten in artikel 3.1, mogen dieren behorend bij artikel 3.5 niet opzettelijk verstoord worden, ook niet als er geen wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding.

Foto 1: Vleermuisverblijfplaatsen in spouwmuren, onder dakpannen en achter omlijstingen zijn het hele jaar beschermd. 4.1.3 Andere soorten (WnbA) Naast de Europees aangewezen beschermde flora en fauna, is er in Nederland ook een Nationale soortenlijst gemaakt die niet gedekt wordt door de soortenlijsten van de Vogel- en Habitatrichtlijn, Verdrag van Bern of Verdrag van Bonn, maar een uitwerking op nationaal niveau zijn. Deze soorten zijn opgenomen in bijlage A en B van de Wnb. Voor soorten in bijlage A geldt een verbod op opzettelijk doden of vangen van dieren, opzettelijk beschadigen of vernielen van vaste voortplantings- of rustplaatsen van dieren. Voor soorten in bijlage B geldt een verbod op opzettelijk plukken, verzamelen, afsnijden, vernielen en ontwortelen van planten. In tegenstelling tot artikel 3.1 en 3.5, is verstoring van deze soorten toegestaan. Met betrekking tot de ‘andere soorten’ geldt voor een deel van deze soorten een landelijke vrijstelling voor handelingen en projecten genoemd in artikel 1.3, lid 1, onderdeel a. Daarnaast kent elke provincie een lijst van soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt. 4.1.4 Jaarrond beschermde nesten De algemene regel is dat vogelnesten beschermd zijn op het moment dat ze in gebruik zijn als voortplantingsplek. Buiten de broedperiode zijn ze niet beschermd.

Voor de nesten van een aantal soorten wordt een uitzondering gemaakt. Ze hebben jaar rond bescherming, net als dat geldt voor vaste verblijfplaatsen van andere beschermde soorten. De achtergrond is vaak dat het gaat om soorten die niet zelf een nest maken en afhankelijk zijn van de aanwezigheid van een nest of dat vogels de nestplek door het jaar heen gebruiken, ook als ze niet broeden. Bij jaarrond beschermde nesten wordt onderscheid gemaakt in vijf categorieën, waarbij nesten

van vogelsoorten van categorie 1 t/m 4 jaarrond beschermd zijn en de nesten van soorten onder categorie 5 beschermd zijn als er onvoldoende alternatieven zijn. 4.1.5 Rode Lijsten Naast de voornoemde beschermingscategorieën, kent de soortenbescherming de Rode Lijsten. Soorten die op een Rode Lijst staan, worden in Nederland bedreigd in hun voortbestaan. De Rode Lijst geeft op zich geen beschermingsstatus, maar kan meewegen in de beoordeling van effecten, het nemen van mitigerende maatregelen en invulling van de zorgplicht. 4.1.6 Zorgplicht Tenslotte geldt er een zorgplicht ongeacht de soort: men moet voldoende zorg in acht nemen voor de in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving. Dat betekent dat schadelijke handelingen zoveel mogelijk achterwege gelaten moeten worden. De schade moet bovendien zoveel mogelijk beperkt worden en zo mogelijk ongedaan gemaakt worden.

Foto 2: Om in te schatten of beschermde plant- en diersoorten aanwezig zijn, wordt ruimer gekeken dan het plangebied. Amfibieën die zich voortplanten in en rond het Schipmeer, gebruiken het gebied in een straal van honderden meters rond het voortplantingswater als landbiotoop. 4.2 Kappen bomen of houtopstanden Met het oog op hun waarde voor natuur, landschap en klimaat dient de kap van bomen te worden voorkomen.

Foto 3: Dalkruid indiceert een goed ontwikkelde bosbodem. Kappen is vergunningplichtig bij gemeente en provincie. Bomen in bossen groter dan 10 are of rijbeplantingen van meer dan 20 bomen vallen onder de werking van de Wnb. De Boswet, waarin de kap van bomen en houtopstanden voorheen geregeld was, is per 1 januari 2017 opgegaan in de Wnb. De Wnb regelt dat kap altijd gevolgd moet worden door herplant. De provincie is verantwoordelijk voor het beoordelen van kapmeldingen en het verlenen van ontheffingen. Daarnaast is er vaak ook een omgevingsvergunning voor kap bij de gemeente nodig. Wanneer dit wel of niet noodzakelijk is, is opgenomen in de Algemene plaatselijke verordening (Apv) van de gemeente Noordenveld. De gemeente neemt binnen 8 weken een besluit over de omgevingsvergunning. Bij het verkrijgen van een vergunning, moet 6 weken worden gewacht i.v.m. mogelijke bezwaren. Minimaal vier weken voor de uitvoering moet bij de Provincie een kapmelding worden gedaan als er houtopstanden gekapt of gerooid (ontworteld) worden. De Provincie stuurt een ontvangstbevestiging als bewijs dat de melding ontvangen is. Als er vier weken na het doen van de melding geen bericht ontvangen is van de provincie, dan geldt dit als een stilzwijgende goedkeuring vanuit de provincie. Deze goedkeuring geldt voor een jaar na het doen van de kapmelding.

Als de goedkeuringstermijn verstreken is terwijl de kap nog niet is uitgevoerd, moet een nieuwe melding worden gedaan. Wanneer de Provincie binnen vier weken een bericht stuurt, dat de melding niet goedgekeurd wordt, kan eventueel bezwaar worden aangetekend. Het kan voorkomen dat er spoedeisende redenen zijn om eerder te moeten beginnen met de kap. In dat geval kan een ontheffing worden aangevraagd van de wachttermijn van 4 weken.

Als er bomen door brand, storm of ziekte verloren zijn gegaan, dan geldt voor deze bomen ook de plicht tot herplanten binnen 3 jaar. Ook in deze gevallen moet een kapmelding bij de gemeente en provincie worden gedaan, ook al zijn de bomen al verloren gegaan. Bij een goedgekeurde kapmelding moeten de bomen binnen 3 jaar na de kap herplant worden (herplantplicht) op dezelfde grond. De herplanting moet minimaal van gelijkwaardige kwaliteit zijn en dezelfde oppervlakte zijn als die waarop zich de gevelde houtopstand zich bevond. Het is mogelijk dat een spontane natuurlijke verjonging deze doelen realiseert. De herbebossing moet binnen een termijn van 3 jaar een bedekkingsgraad hebben van 80%, met boomsoorten die geschikt zijn om gelet op de bodemkwaliteit en waterhuishouding ter plaatse uit te groeien tot een volwaardige en duurzame houtopstand. Indien het niet wenselijk is om op hetzelfde perceel de bomen weer te herplanten, kan bij de Provincie door de eigenaar een verzoek gedaan worden om deze op een ander perceel te herplanten (compensatie). Eén van de voorwaarden is dat de grond waarop de herbeplanting plaats vindt, vrij is van bos- en natuurcompensatieverplichtingen die zijn ontstaan uit hoofde van de Wnb en andere wet- en regelgeving. Een ontheffing moet binnen twee jaren na de kapmelding worden aangevraagd.

In het geval de herplant wordt uitgevoerd via het principe van natuurlijke verjonging, kan ontheffing van de drie-jarentermijn worden aangevraagd. Daarvoor moet verjonging kansrijk zijn en wordt de termijn opgerekt van drie naar vijf jaar. Een ontheffing moet binnen twee jaren na de kapmelding worden aangevraagd. Het dunnen van bos, het kappen van bomen waarbij er voor de overblijvende bomen ruimte blijft bestaan, geldt als regulier bosbeheer. Als vuistregel geldt dat het dunningspercentage onder de 30% blijft, dat wil zeggen dat tweederde van de bomen blijft staan en het karakter van het bos behouden blijft. Dan is melding en herplant niet nodig. Voor kappen van bomen is afhankelijk van de boomdikte en de woon- of recreatiebestemming een omgevingsvergunning nodig, dit wordt geregeld in het omgevingsplan en/of de APV. 4.2.2 Gedragscode Bosbeheer Bij de uitvoering van bosbeheer kan niet altijd worden voorkomen dat in strijd met de verbodsbepalingen van de Wnb wordt gehandeld. Op basis van de Wnb is het mogelijk om bepaalde werkzaamheden, waaronder bestendig regulier bosbeheer, uit te voeren via een vrijstelling. Bij die vrijstelling geldt de voorwaarde dat wordt gewerkt volgens een door de staatssecretaris van EZ goedgekeurde gedragscode. Daartoe is de Gedragscode bosbeheer opgesteld.

Deze is erop gericht dat werkzaamheden op een zodanig zorgvuldige wijze worden uitgevoerd dat er geen overtreding plaatsvindt van de verbodsbepalingen in de Wnb. Wanneer het bosbeheer wordt uitgevoerd volgens de Gedragscode bosbeheer, dan wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen en geldt (automatisch) een vrijstelling.

De Gedragscode bosbeheer spitst zich toe op soorten die in het bos voorkomen en legt de nadruk op soorten waarvan de duurzame instandhouding van de populaties mogelijk beïnvloed kan worden door de uitvoering van boswerkzaamheden. Daarom staan de vogelsoorten die vooral in het bos voorkomen en tevens zijn opgenomen in bijlage 1 van de Vogelrichtlijn en op de Rode lijst expliciet vermeld in de Checklist bosbeheer (VBNE.nl, 2022).

H5 Kwetsbaarheidsanalyse: effecten van bewoning op flora en fauna In het vorige hoofdstuk is uiteengezet met welke wetgeving, die betrekking heeft op de flora en fauna in het gebied, allemaal rekening gehouden dient te worden. In dit hoofdstuk gaan we nader in op het gebied zelf en welke flora en fauna hier aanwezig zijn. Van de transitie van recreatief gebruik naar gebruik voor permanente bewoning wordt verwacht dat dit zal leiden tot druk op en/of een aantasting van de bestaande natuurwaarden. Hoe de te verwachten effecten van de transitie effect heeft op deze twee aspecten zal hier worden weergegeven. 5.1 Algemene effecten van verblijf en gebruik Het permanent bewonen van recreatiewoningen is een fenomeen dat in Nederland steeds vaker voorkomt. Er zijn hier een aantal algemene effecten op flora en fauna van waar te nemen. Dit komt door de verzwaring van het gebruik van de omgeving dat plaats vindt bij permanente bewoning t.o.v. recreatief gebruik van een woning. Gebruik als woning heeft veelal een groter ruimtebeslag dan gebruik als recreatieonderkomen; vaak worden aanbouwen geplaatst en verrijzen er allerhande bouwwerken op kavels wanneer deze gebruikt worden tegen de recreatieve bestemming in zoals een carport, tuinhuis, garage of houtopslag etc..

Dergelijke veranderingen in het landschap van het gebied door bouw van meer en/of grotere woningen en andere bouwwerken kunnen het uitzicht en de uitstraling van het gebied veranderen, wat kan leiden tot verstoring van de esthetische waarde van het gebied. Bovendien kunnen bouwwerken en verharde oppervlakten leiden tot een toename van licht- en geluidsoverlast in het gebied, wat kan leiden tot verstoring van de flora en fauna. Een andere verzwaring van het gebruik zit hem in het punt dat de tuinen bij woningen over het algemeen meer als tuin ingericht en onderhouden worden. Bij omzetting van het gebruik van recreatie naar bewoning ziet men vaak dat beplanting wordt verwijderd en bomen worden gekapt. Dit is niet zondermeer toegestaan, maar wanneer men uitgaat van een permanente woonbestemming is dit wel vaak toegestaan. De aanname dat dergelijk gebruik ook bij recreatieve bestemming mogelijk en/of geoorloofd is, ziet men vaak terug in gebieden waar er langere tijd minder goed is gehandhaafd op permanente bewoning. Door dit soort veranderingen in het gebruik kan permanente bewoning leiden tot verstoring van het natuurlijke ecosysteem. Bij recreatief gebruik is de bezetting tijdens de koude periode (oktober - maart) laag, maar over het algemeen is de aanwezigheid in het weekend groter dan doordeweeks en in de vakanties groter dan daarbuiten.

Nu zijn er het hele jaar door meer mensen aanwezig. Dit gaat vaak gepaard met activiteiten die storend kunnen zijn voor de fauna, zoals het loslopen van huisdieren of hondengeblaf. Het dagelijkse gebruik van het gebied kan leiden tot verstoring van dieren in het gebied, zoals vogels, zoogdieren en insecten. Bovendien kan de verstoring leiden tot veranderingen in het gedrag en de populaties van de dieren, wat uiteindelijk kan leiden tot afname van de biodiversiteit in het gebied. Gekeken naar de bodem, dan kan permanente bewoning leiden tot bodemverstoring en bodemverdichting. Dit kan optreden als gevolg van de bouw van huizen en andere bouwwerken, de aanleg van wegen en paden en het gebruik van zware

apparatuur. Bodemverstoring en bodemverdichting kunnen leiden tot een vermindering van de groei en de diversiteit van planten in het gebied. Daarnaast kunnen veranderingen in de waterhuishouding van het gebied optreden door de aanleg van rioleringen en de verharding van oppervlakken. Veranderingen in de waterhuishouding kunnen leiden tot veranderingen in het bodemvocht, waardoor plantensoorten die van vochtige grond houden, kunnen verdwijnen en andere soorten de overhand krijgen. De impact van permanente bewoning op de omgeving van het perceel waarop de woning staat, hangt af van het oppervlak en dichtheid van het betreffende perceel. Wanneer het gaat om een klein perceel met een oppervlakte van ca 600 m2, wat nog grotendeels omsloten is door bos, maar wel volledig het karakter van een bewoond perceel heeft, beperkt het verdwijnen van het boskarakter zich tot dit perceel. Wanneer percelen groter zijn, bijvoorbeeld ongeveer 1300 m², en er veel tijd wordt doorgebracht en gebruik van wordt gemaakt, kan dit een grote invloed hebben op de omgeving. Het bos kan dan teruggedrongen worden naar de randen van het perceel en door het aangrenzen van verschillende percelen kan het karakter van het gebied veranderen van bos naar dat van een coulisselandschap.

5.2 Huidige effecten van verblijf en gebruik in het plangebied Er staan in de Oosterduinen 429 recreatiewoningen die grotendeels permanent worden bewoond, deels recreatief worden gebruikt door de eigenaren en deels recreatief door huurders. De staat van onderhoud en de kwaliteit van erven en erfafscheidingen variëren van zeer slecht tot zeer goed. In het plangebied is een brede variatie van extensieve recreatie in de natuur tot wonen met ingrijpende veranderingen in de natuurlijke omgeving. Doordat er in het plangebied al grotendeels permanent wordt gewoond, zijn de algemene effecten op de natuurlijke omgeving zoals in de vorige paragraaf omschreven al duidelijk aanwezig. Op verschillende percelen binnen het plangebied is vrijwel alle begroeiing, waaronder bomen, gekapt en vervangen door enkel gras als begroeiing. Bij diverse woningen is de natuurlijke vegetatie vervangen door tuinplanten en exotische bomen en struiken. Daarnaast zijn er ook kavels waar een groot deel van de oppervlakte is bestraat of verhard, zoals met opritten en terrassen. Bij (bijna) alle woningen is er parkeergelegenheid, die vaak is afgestemd op het gebruik als recreatiewoning of permanente woning. Zo is de ontsluiting en parkeergelegenheid bij recreatiewoningen vaker half verhard en bij permanente woningen vaker bestraat.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=419201f6-e6ca-4dcc-b518-708095cf27ad