CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

2c. Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Zuidvelde - Ankehaar

Besluitvormende vergadering 8 maart 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Aanvragen omgevingsvergunningen zonnepark cluster Zuidvelde16.099 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

ZONNEPARK ZUIDVELDE DEEL JANSSEN

DEEL JANSSEN

ANKEHAAR SOLAR BV DATUM 17-10-2022

PAGINA 2

DEEL JANSSEN

Voorwoord Zonnepark Zuidvelde Duurzame energie met ruimte voor natuur, versterking van het landschap en lokaal eigendom. Voor u ligt de ruimtelijke onderbouwing voor het Zonnepark Zuidvelde. Een uniek initiatief van drie zonne-energiebedrijven in samenwerking met de Energiecoöperatie Noordseveld. Een zonnepark met veel aandacht voor natuur en versterking van het landschap van de jonge veldontginningen. Over de initiatiefnemers en de energiecoöperatie Zonnepark Zuidvelde bestaat uit drie projecten op drie locaties die naast elkaar liggen. De initiatiefnemers, Chint Solar, TPSolar en Ankehaar Solar hebben een samenwerkingsverband met de Energiecoöperatie Noordseveld. Gezamenlijk werken wij aan één integraal landschapsontwerp en één participatieplan. Hierdoor ontstaat een samenhangend zonnepark zowel in ruimtelijke als in maatschappelijke zin. De verschillende grondeigenaren zijn al sinds lange tijd betrokken bij diverse duurzame projecten. Hun daken liggen vol met zonnepanelen. Ze hebben gewerkt aan plannen voor windenergie en biomassa. Een zonnepark op hun gronden is een logische volgende stap. Hiervoor zijn zij gaan samenwerken met de voorgenoemde zonne-energiebedrijven.

Een ontwerp voor zon, landschap en natuur Dit is geen plan dat achter de tekentafel is bedacht, maar een ontwerp dat in overleg met de omgeving, de grondeigenaren, belangenorganisaties, natuurorganisaties en gemeente is opgesteld. Zo is een plan ontstaan met een bijzondere balans tussen de productie van groene stroom, biodiversiteit en landschap. Een volwaardige invulling van de drie duurzame P’s: ‘People, Planet, Prosperity’. Tijdens meerdere informatieavonden is gesproken met omwonenden in een groot gebied rondom de locatie. Er zijn keukentafelgesprekken geweest met de direct omwonenden. Er is overleg geweest met onder andere de dorpsbelangenverenigingen, de Boermarken, met Natuurmonumenten en Kenniscentrum Akkervogels. Deze gesprekken hebben geleid tot aanpassingen in het ontwerp. U kunt dit nalezen in het participatieverslag. In het ontwerp voor het zonnepark wordt heel bewust ruimte gecreëerd voor natuur. Ongeveer 30% van de 110 hectare plangebied wordt ingericht als groen gebied. De andere 70% wordt gebruikt voor zonnepanelen, kruidenrijk gras tussen de panelen, nutsgebouwen en onderhoudswegen. In de tabel hieronder is het paneeloppervlakte, de oppervlakte met transformatoren en onderhoudswegen en het groen in hectares weergegeven. Zonnepark (volgens definitie provincie)

Landschappelijke inpassing (volgens definitie provincie)

Chint Solar

31

17

TP Solar

27

11

Janssen

16

7

Totaal

74

35

Er zijn meerdere open ruimtes en gedeeltelijk extra grote afstanden tussen de panelen voor het verbeteren

PAGINA 3

DEEL JANSSEN van het leefgebied van akkervogels, zoals de veldleeuwerik en de patrijs. Er worden keverbanken gemaakt om de insectenstand te verbeteren. Dit vormen ook weer foerageergebieden voor vogels en andere insecteneters. Langs en door het zonnepark komen houtwallen en struweel. Hierdoor ontstaat een verbinding van meer dan drie kilometer lang die bosgebieden met elkaar verbindt. Hiervan gaan meerdere dier- en plantensoorten profiteren, in het bijzonder de das. Onder, tussen en rond panelen word een specifiek mengsel van bloemen, gras en kruiden ingezaaid. Dit zal in tegenstelling tot de huidige monocultuur een sterke bijdrage leveren aan de biodiversiteit. De ontwikkeling van al deze nieuwe natuur is voor een belangrijk deel afhankelijk van goed ecologisch beheer. Op basis van de bestaande beheerpakketten van Agrarisch Natuur Drenthe is daarom een beheerplan gemaakt. De uitvoering van dit beheerplan zal er voor zorgen dat de beschreven natuurdoelen worden behaald. De ontwikkeling van de nieuwe natuur zal ook gemonitord worden door onafhankelijke experts. Meerwaarde ook na ontmanteling Op de locatie gaat de agrarische grond voor een periode van 25 jaar exploitatie, aangevuld met een bouwperiode en periode voor de ontmanteling, ruimte geven aan het zonnepark. Na die periode wordt het zonnepark ontmanteld en de grond weer teruggebracht naar agrarisch gebruik.

De nieuwe structurerende landschapselementen blijven echter bestaan. Zo blijft de versterking van het landschap ook ná het zonnepark aanwezig. In het landschapsplan en het bijbehorende beheerplan kunt u verder lezen over onze plannen voor de natuur en het landschap. Een zonnepark in lokaal eigendom met gebiedsfonds Het project van Ankehaar Solar is een lokaal initiatief waarvan het de bedoeling is dat het eigendom voor 100% binnen de gemeente Noordenveld blijft. Daarnaast vinden de initiatiefnemers het van belang dat ook de inwoners van Noordenveld kunnen participeren in het project, zodat ook zij kunnen meedelen in het potentiële rendement van het project. De direct omwonenden van het zonnepark wil Ankehaar Solar zelfs als aandeelhouder betrekken bij het project. Deels om de lokale betrokkenheid verder te vergroten en deels om de inwoners waarvoor de realisatie van het zonnepark de meeste impact heeft op een passende wijze te kunnen compenseren. In de volgende paragraaf werken we de invulling van het lokaal eigenaarschap verder uit.. Naast lokaal eigendom zullen de eigenaren van het zonnepark ook jaarlijks geld storten in een gebiedsfonds bedoeld voor de circa 100 adressen rondom het zonnepark en hun leefomgeving.

In het gebied rond het zonnepark kunnen deze inwoners zelf beslissen wat er met dit geld gebeurt: bijvoorbeeld het subsidiëren van zonnepanelen op woningen, sociale activiteiten of de aanleg van gemeenschappelijke voorzieningen. In het participatieplan kunt u verder lezen over alles wat hiermee te maken heeft. Zon-op-dak wordt gestimuleerd De te maken aansluiting van het zonnepark op het stroomnet biedt ook kansen om veel meer grote daken te beleggen met zonnepanelen. Door daar met meerdere bedrijven tegelijk in te investeren worden de kosten van de aansluiting een stuk lager. Rond het zonnepark wordt daarom een zon-op-dak project opgezet met als doel om beschikbare daken zoveel mogelijk te benutten. Daarbij is er ook een mogelijkheid om samen met Energiecoöperatie Noordseveld te investeren in een postcoderoosproject. Verschillende ondernemers hebben overigens al zonnepanelen op hun daken liggen of zijn al bezig met een SDE aanvraag.

PAGINA 4

DEEL JANSSEN Tot slot Zonnepark Zuidvelde levert een grote bijdrage aan de duurzaamheidsdoelstellingen van Noordenveld en versterkt natuur en het landschap. Het lokale eigendom en het bijbehorende gebiedsfonds zorgen voor extra positieve duurzaamheidseffecten in de wijde omgeving.

Even voorstellen…. Ankehaar Solar BV en de band met Zuidvelde Ankehaar Solar BV is een initiatief van de broers Jannes en Bart Janssen uit Zuidvelde. Jannes en Bart zijn geboren getogen aan de Asserstraat waar hun ouders zich in 1973 vestigden en in 1974 begonnen met een veehandel- en pluimveebedrijf. Midden jaren en 80 en 90 kocht de familie aangelegen gronden aan voor de uitbreiding van de bedrijfsactiviteiten naar vleesveeteelt (blonde d’aquitaine) en akkerbouw. Inmiddels richt het bedrijf van vader en moeder Janssen zich voornamelijk op pluimveeteelt. Ook Jannes en Bart zijn als ondernemer gevestigd in het gebied. Jannes richt zich met zijn bedrijf Janssen Hydrauliek en Machineservice bv sinds 1999 op de handel, productie en reparatie van onderdelen voor graafmachines ten behoeve van de agrarische sector en grondverzet. Bart is met zijn eigen pluimveebedrijf eveneens gevestigd aan de Asserstraat. De ondernemers voelen zich verantwoordelijk voor het gebied en wensen actief bij te dragen aan het overdragen van een toekomstbestendig Zuidvelde aan een volgende generatie. Duurzaamheid speelt hierin een belangrijke rol. Jannes voorzag in 1995 zijn nieuwgebouwde gasloze woning van een aardwarmtesysteem. In die tijd een unicum.

De pluimveebedrijven en woningen van Bart en vader Janssen worden al geruime tijd met lokaal knip- en snoeihout gasloos verwarmd en daarnaast worden beide pluimveebedrijven binnenkort van zonnepanelen voorzien. Voor twee daken zijn inmiddels SDE-subsidiebeschikkingen (1.500 kWp in totaal) aangevraagd en voor de overige daken onderzoekt men samen met de Energiecoöperatie Noordseveld de mogelijkheden van het realiseren van een zogenaamd postcoderoosproject waarbij de lokale gemeenschap gezamenlijk kan deelnemen in een zonne-energieproject. Met de ontwikkelen van het zonnepark willen de broers naast het produceren van duurzame energie een bijdrage leveren aan het toevoegen van natuur, biodiversiteit en bodemkwaliteit aan Zuidvelde. Dit doen zij onder andere door aangelegen gronden in eigendom van de familie in te zetten voor natuurontwikkeling.

PAGINA 5

DEEL JANSSEN

INHOUDSOPGAVE ZONNEPARK ZUIDVELDE....................................................................................................................................... 1 Voorwoord ........................................................................................................................................................... 3 Even voorstellen…. ............................................................................................................................................... 5 Ankehaar Solar BV en de band met Zuidvelde .............................................................................................................5

INHOUDSOPGAVE ................................................................................................................................................ 6 1. INLEIDING ................................................................................................................................................... 7 1.1 Aanleiding ..........................................................................................................................................................7 1.2 Planbeschrijving .................................................................................................................................................8 1.2.1 Locatie ..........................................................................................................................................................9 1.2.2 Huidige situatie ....................................................................................................................................................9 1.2.3 Toekomstige situatie ...........................................................................................................................................9 1.3 benodigde vergunning .....................................................................................................................................12 1.4 leeswijzer

.........................................................................................................................................................13

2.

BELEID ...................................................................................................................................................... 14 2.1 Europees- en Rijksbeleid.......................................................................................................................................14 2.2 Provinciaal en regionaal beleid .............................................................................................................................16 Omgevingsvisie Drenthe 2018 en Provinciale Omgevingsverordening Drenthe ........................................................16 2.3 Gemeente beleid ..................................................................................................................................................21

3. MILIEU EN OMGEVING .................................................................................................................................. 26 In dit hoofdstuk wordt het plan getoetst aan diverse milieu hygiënische- en omgevingsaspecten. Per aspect is beschreven wat de eventuele effecten zijn van de voorgenomen ontwikkeling. ......................................................26 3.1 Natuur...................................................................................................................................................................26 3.1.1 Beschermde soorten..........................................................................................................................................26 3.1.2.

Bescherming gebieden .....................................................................................................................................27 3.1.3 Bescherming houtopstanden.............................................................................................................................27 3.1.4 Natuurnetwerk Nederland ................................................................................................................................27 3.2 Landschap .............................................................................................................................................................28 3.7 Archeologie en cultuurhistorie ........................................................................................................................29 3.8 Bodem ..............................................................................................................................................................32 3.9 Water ...............................................................................................................................................................34 3.10 Geluid .........................................................................................................................................................35 3.11 Luchtkwaliteit

.............................................................................................................................................35 3.8 Verkeer .................................................................................................................................................................36 3.9 Externe veiligheid .................................................................................................................................................36 3.10 Conventionele Explosieven .................................................................................................................................36 3.11 Licht ....................................................................................................................................................................37 3.12 Duurzaamheid ....................................................................................................................................................37 3.13 M.e.r.-beoordeling..............................................................................................................................................38

4. UITVOERBAARHEID ........................................................................................................................................ 41 4.1 Maatschappelijke uitvoerbaarheid .......................................................................................................................41 4.2 Participatie in de planvorming ..............................................................................................................................41 4.3 Lokaal eigenaarschap............................................................................................................................................41 4.4 Financiële uitvoerbaarheid ...................................................................................................................................42 4.5 Businesscase zonnepark .......................................................................................................................................42

5. CONCLUSIE ..................................................................................................................................................... 44 BIJLAGEN ........................................................................................................................................................... 45

PAGINA 6

DEEL JANSSEN

1. INLEIDING 1.1 Aanleiding Dit document is de omgevingsvergunningaanvraag voor de aanleg van een zonnepark in de Gemeente Noordenveld, zonnepark Zuidvelde. De ontwikkeling van het gehele zonnepark zijn feitelijk drie, met elkaar samenhangende, initiatieven. • Initiatief1: Chint Solar en Energie Coöperatie Noordseveld zijn hiervoor de initiatiefnemers • Initiatief 2: TP Solar en Energie Coöperatie Noordseveld zijn hiervoor de initiatiefnemers • Initiatief 3: Fam. Janssen (Ankehaar Solar BV) is hiervoor de initiatiefnemer

1

2

3

Figuur 1 Locatie van de 3 initiatieven

De drie initiatiefnemers hebben besloten ieder een afzonderlijke vergunning aanvraag in te dienen, waarbij zoveel mogelijke de onderlinge afstemming tussen de drie aanvragen is geborgd. Het voorliggende document is de aanvraag behorend bij het initiatief van de familie Janssen (Ankehaar Solar BV).

PAGINA 7

DEEL JANSSEN Ter voorbereiding op de mogelijke ontwikkeling van het zonnepark is een vooronderzoek (locatiestudie) gedaan naar de haalbaarheid van een dergelijk park. Bij dit vooronderzoek is vooral gekeken of de beoogde locatie voldoet aan de belangrijkste criteria zoals die door de Gemeente Noordenveld worden gehanteerd. Deze criteria zijn: • Beschermde gebieden, zoals Natura-2000 gebieden, zijn uitgesloten voor aanleg. • De ontwikkeling moet aansluitend bij het provinciale en gemeentelijke beleid. Dit betekent dat het zonnepark in een gebied moet komen waarin het beleid een zonnepark niet op voorhand uitsluit. • Er moet bij de aanleg rekening worden gehouden met de afstand tot een elektrisch sub-station. De energie die wordt opgewekt via de zonnepanelen moet naar een bestaand elektriciteitsnetwerk worden geleid. Hoe kleiner de afstand tussen de locatie en het netwerk hoe lager het weerstandverlies en de aanlegkosten. Daarnaast moet het netwerk moet nog capaciteit over hebben om de opgewekte elektriciteit te kunnen ontvangen. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat het beoogde zonnepark Zuidvelde voldoet aan deze drie criteria. De onderbouwing hiervan wordt in dit document verder uitgewerkt.

1.2 Planbeschrijving Het beoogde zonnepark ligt op ongeveer 2 kilometer afstand ten zuidoosten van het dorp Zuidvelde, parallel aan de Asserstraat, zie figuur 1.

Figuur 1: Locatie te ontwikkelen zonnepark (groen gearceerd)

PAGINA 8

DEEL JANSSEN

1.2.1 Locatie

Figuur 2 Locatie zonnepark

Tabel met kadastrale gegevens Gemeentecode

Sectie

Perceel

Grootte

NOR00

V

716

47.515 m2

NOR00

V

717

89.245 m2

NOR00

V

718

99.275 m2

Ongeveer

23,6

Totaal

hectares

1.2.2 Huidige situatie Op dit moment is de beoogde locatie deels als akkerbouw en deels als bollenteelt in gebruik. Er worden hier mais, bieten, aardappelen, tulpen en lelies verbouwd. Daarnaast wordt de buitenste 20 meter als akkerrand ingevuld. Ten westen van het perceel ligt een boerderij met woonhuis waar de eigenaar van de grond van de planlocatie woont. In de noord-west hoek van het plangebied bevindt zich een mestplaat die ook in de toekomstige situatie op die locatie gehandhaafd zal blijven. Verder wordt het plangebied omringd met agrarische percelen, afgewisseld met een aantal groenstroken.

1.2.3 Toekomstige situatie In de beoogde toekomstige situatie worden op de planlocatie zonnepanelen geplaatst. Onder en rond de panelen groeit een mengsel van bloemen en kruidenrijk gras. Langs de westelijke randen zullen we samen met TP solar een grote akkervogelzone maken, door gronden die aansluitend aan het park liggen bij dit plan te betrekken. Deze zone zullen we nog verder vergroten door dwars op deze rand nog een rand aan te leggen richting de Asserstraat op het perceel van de familie Janssen. Deze randen horen deels

PAGINA 9

DEEL JANSSEN niet bij de inrichting van het park maar zullen wel contractueel worden verbonden aan het zonnepark. Kortom de randen zullen zolang het zonnepark er staat worden gehandhaafd, dit zal ook juridisch worden geborgd. Op deze manier kunnen de initiatiefnemers nog meer invulling geven aan de opmerkingen die zijn gekomen uit de stakeholderbijeenkomsten. De keuze voor de akkervogelzone aan de westkant is omdat we daar een grotere zone kunnen creëren (lees: meerwaarde voor de akkervogels) en meer veiligheid kunnen bieden tegen hun natuurlijke predatoren. Het hekwerk zal zo dicht mogelijk rondom het zonnepark komen te liggen zodat de inpassing met groen buiten het hekwerk komt te liggen om de zichtbaarheid van het park zo veel mogelijk te minimaliseren. Verder zijn rondom het park al veel houtwallen aanwezig. Sommige dichtbij, andere veraf. Hierdoor is er vanaf de wegen minimaal zicht op het zonnepark. Met de inpassing van het zonnepark wordt de zichtbaarheid zoveel als kan geminimaliseerd. Verder wordt er laag struweel geplaatst. In onderstaande figuur is het ontwerp van het park weergeven. Zie bijlage 1 voor de gehele kaart. De totstandkoming van het ontwerp vanuit landschappelijk oogpunt is uitgewerkt in paragraaf 3.2. In hoofdstuk 3 worden ook maatregelen besproken die worden genomen om de ecologische kwaliteit van het plangebied te verhogen.

In deze paragraaf zijn de technische uitgangspunten beschreven

Figuur 3 Ontwerp toekomstige situatie deel Janssen rood omkaderd. (zie bijlage 1)

PAGINA 10

DEEL JANSSEN

Technische uitgangspunten

Figuur 4 Doorsnede DD & EE

In deze fase van het project zijn de exacte afmetingen en dergelijke van de technische componenten nog niet definitief vastgesteld, maar hieronder volgt een overzicht van de uitgangspunten waaraan het technisch ontwerp zal voldoen: 1. 2. 3.

4. 5.

Binnen het zonnepark wordt een eenduidige opstellingsrichting gehanteerd; De transformatoren worden uitgevoerd in een gedekte kleurstelling. Hiermee worden vergrijsde, onopvallende kleuren bedoeld; Binnen het zonnepark wordt gebruik gemaakt van een vergelijkbaar type zonnepaneel waarvan zowel het paneel als de omlijsting van het paneel is uitgevoerd in een donkere kleurstelling (bijvoorbeeld zwart of donkergrijs); De maximale hoogte van de zonnepanelen op bijbehorende constructies wordt 270 centimeter boven maaiveld; De afstand vanaf maaiveld tot onderkant van de tafel wordt maximaal 100 centimeter;

PAGINA 11

DEEL JANSSEN 6.

Op de tafel wordt minimaal 1 centimeter ruimte gehanteerd tussen de rijen zonnepanelen i.v.m. bevordering afwatering; 7. De afstand tussen de tafels wordt minimaal 250 centimeter, in het noordelijke deel van het park is dit 500 centimeter; 8. Er worden 11 transformatorstations gebouwd. Deze komen in het park zelf en niet aan de randen. De stations hebben een omvang van maximaal 25 m2 en een hoogte van maximaal 250 centimeter; 9. Er wordt één klantstation vanuit de netbeheerder gebouwd in de noord-west hoek van het plangebied ten behoeve van de aansluiting op het net (zie het ontwerp voor de exacte locatie). Dit station heeft een oppervlakte van maximaal 40 m2 en een hoogte van maximaal 380 centimeter en is onderdeel van de onderhavige vergunningaanvraag; 10. De onderhoudswegen in het park bestaan uit halfverharding, zoals bijvoorbeeld grasbetontegels; 11. Er wordt een hekwerk rondom het park gebouwd van maximaal 250 centimeter hoog in een gedekte kleurstelling. Naar verwachting wordt het totale vermogen van het te ontwikkelen zonnepark tussen de 23 en 30 MW (afhankelijk van de technische ontwikkeling van zonnepanelen en de doorlooptijd van dit project). Dit is genoeg opwek voor ongeveer 5900 huishoudens (uitgaande van een gemiddeld gebruik van 3500 kWh per gezin).

De grond van de locatie blijft in eigendom van de huidige eigenaar, maar zal voor een periode van 25-30 jaar worden gehuurd door de initiatiefnemers. Na deze periode wordt het zonnepark weer afgebroken en zal de locatie weer in originele staat worden teruggebracht. De benodigde vergunningen worden aangevraagd voor een periode waarbinnen het zonnepark 25 jaar geëxploiteerd kan worden.

1.3 benodigde vergunning In onderstaande tabel zijn de benodigde onderdelen van de omgevingsvergunning voor uitvoering van het werk opgenomen. Het betreft hier de zogenaamde “permanente” vergunningen. Tijdelijke (uitvoering gerelateerde) vergunningen zullen ook benodigd zijn (zoals bijvoorbeeld tijdelijke verkeersmaatregelen), maar zijn afhankelijk van de uiteindelijke uitvoeringsmethode die nu nog niet bekend is. Het aanvragen en verkrijgen van deze vergunningen komt voor de verantwoordelijkheid van de toekomstige aannemer. Tabel 1 Benodigde vergunningen

Procedure

Omschrijving Strijdig gebruik Onderhavig document dient ter onderbouwing van de aanvraag omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met het bestemmingsplan “Buitengebied Noordenveld”.

Omgevingsvergunning

Bouwen Er is sprake van bouwen van de zonnepanelenmodules, een hekwerk, transformatorhuisjes, klantstation. Bouwkundige details zijn onder meer opgenomen in paragraaf 1.2.3. Werken of werkzaamheden uitvoeren In verband met grondroerende werkzaamheden, aanbrengen van lijnvormige beplanting en archeologische waarden.

PAGINA 12

DEEL JANSSEN

Deze Ruimtelijke Onderbouwing is opgesteld ter onderbouwing van de aanvraag van de omgevingsvergunning, strijdig gebruik. Rijkscoördinatieregeling Het ontwikkelen van een zonnepark met een capaciteit van ten minste 50 MW valt automatisch onder de Rijkscoördinatieregeling. In deze regeling worden de verschillende besluiten die nodig zijn voor een project tegelijkertijd genomen. Gezien de organisatorische en geografische samenhang tussen de drie zonneparken is het zeer waarschijnlijk dat de drie zonneparken als één productie-installatie worden beschouwd en dat artikel 9b van de Ewet, gezien de totale projectomvang, van toepassing is. Aan de minister is echter vrijstelling gevraagd namens de drie initiatiefnemers van de Rijkscoördinatieregeling omdat er geen bijzondere belemmeringen in de weg staan voor het verloop van de benodigde procedures. In juli 2022 heeft de minister van Klimaat & Energie laten weten dat de Rijkscoördinatieregeling niet van toepassing is op Zonnepark Zuidvelde.

1.4 leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt het wettelijk kader toegelicht op de verschillende van toepassing zijnde niveaus, waarbinnen de activiteit plaatsvindt. In hoofdstuk 3 worden de milieu- en omgevingsaspecten van het initiatief getoetst. Hoofdstuk 4 behandelt de maatschappelijke en financiële haalbaarheid van het plan. Hoofdstuk 5 bevat de conclusies.

PAGINA 13

DEEL JANSSEN

2. BELEID In dit hoofdstuk wordt het initiatief getoetst aan de verschillende vigerende planologische beleidskaders op Europees, rijks, provinciaal en gemeentelijk niveau en welke van toepassing is op de beoogde activiteit.

2.1 Europees- en Rijksbeleid VN Klimaatakkoord Het klimaatakkoord Parijs 2020-2050 is een internationaal verdrag waarbij afspraken zijn gemaakt tussen 195 landen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Dit akkoord is in december 2015 gepresenteerd tijdens de VN-klimaattop in Parijs: de Conference of Parties (COP21). Nederland heeft daar ingestemd met een nieuw VN Klimaatakkoord. Nederland heeft het Klimaatakkoord in 2016 geratificeerd. De belangrijkste punten van het akkoord zijn onder andere, de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2°C. Met inspanningen om de stijging verder te beperken tot 1,5°C. Het Klimaatakkoord is in 2020 in werking getreden. Het Klimaatakkoord vraagt van landen om nationale klimaatplannen op te stellen. De Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs 2015 zijn op 28 juni gepubliceerd in het klimaatakkoord. Europees beleidskader voor Klimaat en energie (2020-2030) Al in 2009 hebben de lidstaten van de Europese Unie afgesproken de concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer te beperken. Beschikking 406/2009/EG verplicht lidstaten broeikasgassen met 30% te reduceren tegen 2020 ten opzichte van het niveau van 1990.

Aangezien een toename van de opwekking van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen een bijzonder belangrijk middel is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, streven de lidstaten hiernaar in het kader van Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen. Deze richtlijn stelt dat het aandeel hernieuwbare energie in de EU tenminste 27% moest zijn in 2020. Energieakkoord en klimaatakkoord Het Energieakkoord werd gesloten op 6 september 2013 door 47 organisaties, waaronder de overheid, werkgevers, vakbeweging, natuur- en milieuorganisaties, maatschappelijke organisaties en financiële instellingen. Dit akkoord bevat afspraken over energiebesparing en opwekking van duurzame energie. Het akkoord was een initiatief van de SER en moest zorgen voor een inhaalslag van Nederland op het gebied van duurzame energie. Het akkoord heeft als doel het terugbrengen van de energievraag door middel van energiebesparingen met gemiddeld 1,5% per jaar, het terugdringen van het gebruik van aardgas en een toename van het aandeel hernieuwbare energieopwekking naar 14% in 2020 en 16% in 2023. Het Klimaatakkoord is een initiatief van het kabinet en bouwt voort op het Energieakkoord. Het is een uitwerking van het Klimaatakkoord van Parijs.

Daar heeft Nederland samen met 194 andere landen toegezegd te zorgen dat de aarde in 2050 niet meer dan 2 graden is opgewarmd. Anders dan het Energieakkoord, heeft het Klimaatakkoord één centraal doel: CO2-reductie. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar energievoorziening, maar naar alle broeikasemissies. Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) beschrijft dat er moet worden voorzien in hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en energietransitie. Aangegeven wordt dat een taak is van provincies en gemeenten om voldoende ruimte te bieden voor duurzame energievoorziening zoals

PAGINA 14

DEEL JANSSEN zonne-energie en biomassa. Het rijksbeleid beperkt zich daarbij tot grootschalige windenergie op land en op zee, gelet op de grote invloed op de omgeving en de omvang van deze opgave. Voor andere energiefuncties is geen nationaal ruimtelijk beleid nodig naast het faciliteren van ontwikkelingen door het aanpassen van wet- en regelgeving en het delen en ontwikkelen van kennis. Ladder voor Duurzame Verstedelijking In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de ladder voor duurzame verstedelijking (gebaseerd op de ‘SER-ladder’) vastgelegd. Hieruit volgt de verplichte motivering die moet worden opgenomen bij ieder plan voor een nieuwe stedelijk ontwikkeling, waarbij het initiatief aan de ladder wordt getoetst. Per 1 juli 2017 bestaat de ladder niet meer uit ‘treden’, maar is de tekst van art. 3.1.6. lid 2 Bro als volgt: “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.” De behoefte aan de nieuwe ontwikkeling moet worden onderzocht indien er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.

Als de ontwikkeling buiten het bestaand stedelijk gebied is voorzien, moet eerst worden onderzocht of de ontwikkeling niet (deels) binnen bestaand stedelijk gebied kan worden opgevangen. Een zonnepark is niet te kwalificeren als stedelijke ontwikkeling volgens artikel 3.1.6 van het Bro conform een uitspraak van de Raad van State (ECLI:NL:RVS:2019:178) Hierin wordt aangegeven dat de Afdeling diverse voorzieningen op het gebied van energieopwekking en energiedistributie niet als stedelijke ontwikkeling heeft aangemerkt. Een zonnepark valt ook onder een voorziening op het gebied van energieopwekking en -distributie volgens de Afdeling. Bovendien kan een grote behoefte aan hernieuwbare energieopwekking, gezien de omvang van de opgave op gebied van energietransitie en het zonnepark in kwestie, niet worden opgevangen c.q. gerealiseerd binnen bestaand stedelijk gebied. RES-directive Vanuit Europa verplicht de Renewable Energy Directive (RES-directive), oftewel de EU-richtlijn Hernieuwbare energie, lidstaten om met duurzame energie aan de slag te gaan. De EU heeft als doel om de uitstoot van broeikasgassen in de EU-landen te verminderen en om andere landen te bewegen om hetzelfde te doen. Eén van de doelstellingen van deze richtlijn is tegen 2030 het aandeel duurzame energie, waaronder zonne-energie, te verhogen tot 32% van het totale energieverbruik in de EU.

Hierbij zit een clausule voor een mogelijke verhoging van de doelstelling tegen 2023. In het, september 2013, ondertekende Energieakkoord, heeft Nederland zich gecommitteerd aan een toename van het aandeel hernieuwbare energieopwekking naar 14 procent in 2020 en 16 procent in 2023. Conclusie Het voornemen past binnen de Europese en nationale ambities om te komen tot een meer duurzame vorm van energievoorziening. Middels de treden van de Ladder van duurzame verstedelijking is gemotiveerd dat het initiatief voorziet in een behoefte op een daartoe geschikte locatie. Er is geen sprake van strijdigheid met Europees of Rijksbeleid.

PAGINA 15

DEEL JANSSEN

2.2 Provinciaal en regionaal beleid Omgevingsvisie Drenthe 2018 en Provinciale Omgevingsverordening Drenthe Zowel de Omgevingsvisie als de Omgevingsverordening zijn vastgesteld op 3 oktober 2018. Op 30 maart 2021 hebben Gedeputeerde Staten van de provincie tevens de ontwerp Omgevingsverordening Drenthe 2022 en de ontwerpwijziging Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018 vastgesteld. Deze documenten hebben van 14 april tot en met 26 mei ter inzage gelegen. De Omgevingsverordening Drenthe treedt in werking wanneer ook de Omgevingswet in werking treedt (naar verwachting 1 juli 2022). Omdat dit echter nog niet zeker is, zijn een aantal onderwerpen in de Omgevingsverordening Drenthe 2022 reeds doorgevoerd middels een wijziging van de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018. Eén van de onderwerpen die is gewijzigd, is het onderwerp zonneakkers. De wijziging Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018 is op 29 september 2021 definitief vastgesteld. In de Omgevingsvisie worden de duurzaamheidsambities van de provincie benadrukt, namelijk om in 2050 volledig energieneutraal te zijn waarbij Drenthe 100% van het energiegebruik hernieuwbaar produceert. Eén van de pijlers om deze ambitie waar te maken is zonne-energie. De omgevingsvisie streeft ernaar dat al het in Drenthe beschikbare en geschikte dakoppervlak zo veel mogelijk wordt benut voor de productie van zonne-energie.

Voor opstellingen van zonnepanelen op de grond wordt een ‘Ja, mits’-benadering gehanteerd. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten: 1.

2. 3. 4.

5.

Er moet sprake zijn van een combinatie met andere functies en/of dat het op gebiedsniveau tot integrale meerwaarde leidt. Integrale meerwaarde houdt in dat het initiatief ook meerwaarde levert voor andere provinciale doelen en belangen naast de duurzaamheidsambitie. Voorbeelden hiervan zijn: • Zonnepanelen als (tijdelijke) invulling binnen bestaand stedelijk gebied met een beoogde ontwikkeling tot bedrijventerrein of woninglocatie op de middellange termijn (pauzelandschappen); • Zonnepanelen waar de bestaande functies ruimte onbenut laten zoals bermen en groenstroken langs infrastructuur, luchthavens, vuilstorten en dergelijke; • Verblijfsrecreatieparken die geen perspectief meer hebben in de recreatieve markt inzetten voor de productie van zonne-energie; • Creëren van buffers tussen landbouw en natuur middels een zonneakker; • In landbouwbeekdalen de ontwikkeling van zonneakkers combineren met een aangepaste waterhuishouding voor de creatie van een klimaatbestendig watersysteem. Installaties voor de productie van hernieuwbare energie worden beschouwd als tijdelijke installaties, waarbij de locatie na uitgebruikname weer in de oorspronkelijke staat wordt teruggebracht. Het behoud van biodiversiteit en bodemkwaliteit.

Balans tussen zonneakkers en landschap, waarbij de afwisseling van het landschap en de herkenbaarheid van de landschapstypen dient te worden behouden, inclusief de natuurlijke en cultuurhistorische waarden. Dit betekent ook dat er voldoende afstand tussen de individuele zonneakkers (of clusters van zonneakker) dient te worden behouden, afhankelijk van de schaal van het landschap. Er dient een plan opgesteld te worden waarin aandacht is gegeven aan de ruimtelijke fysieke context. Aandacht voor een samenhangend ontwerp, meerwaarde voor het gebied en inrichting van de randen zijn hierbij belangrijke aspecten. Juist aan de randen moet worden ingespeeld op de omgeving en de kernkwaliteiten in het gebied.

PAGINA 16

DEEL JANSSEN In hoofdstuk 5 van het rapport Landschappelijke inpassing is gemotiveerd waarom het initiatief voldoet aan bovengenoemden uitgangspunten. Het rapport is bij deze ruimtelijke onderbouwing gevoegd als bijlage 1. Er dient daarnaast een participatieplan te worden opgesteld in overleg én in samenwerking met de omen aanwonenden (niet zijnde de grondeigenaren) waarin de verschillende maatregelen die bijdragen aan participatie worden opgenomen. Om- en aanwonenden moeten daadwerkelijk uitgenodigd worden en mogelijkheden geboden worden om deel te nemen aan het project, te denken valt aan financiële participatie. Om- en aanwonenden moeten daarbij ook zelf de mogelijkheid hebben om invloed uit te oefenen op het uiteindelijke participatieplan. Voor het zonnepark is een participatieplan opgesteld waarin een toelichting is gegeven welke stappen op het gebied van participatie er zijn gezet om te komen tot het huidige ontwerp (zie bijlage 9). Hierin is zowel inhoudelijke participatie als financiële participatie meegenomen. Hiermee voldoet het initiatief aan de hierboven genoemde voorwaarde. De praktijk wijst uit dat de het beleid uit de omgevingsvisie rondom om landschappelijke inpassing verduidelijking behoeft om de door de Provincie beoogde effecten te bewerkstelligen.

Daarom is artikel 2.24 lid 2 sub a van de omgevingsverordening, realisatie van een zonneakker indien uit het ruimtelijk plan blijkt dat dit passend is binnen het landschap, nader uitgewerkt in ‘De beleidsregel Zon provincie Drenthe’ (06-11-2020). De beleidsregel stelt dat het ruimtelijke plan de ontwerpprincipes ‘Zonneakkers in Drenthe – Handreiking landschappelijke inpassing’ in acht dient te nemen middels een landschappelijk inpassingsplan. De handreiking is opgesteld ter verduidelijking van het provinciaal beleid, de omgevingsvisie Drenthe. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen enerzijds algemeen geldende en anderzijds landschapstype specifieke ontwerpprincipes. De specifiekere ontwerpprincipes geven veelal een passende invulling van de algemeen geldende ontwerpprincipes per landschapstype. Zie de verderop in deze paragraaf voor een toelichting op de handreiking. Naast de verduidelijking van artikel 2.24 middels de handreiking, is er in 2021 ook een wijziging van de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018 doorgevoerd, zoals aan het begin van deze paragraaf toegelicht is. Artikel 2.24 “Zonne-energie” is aangevuld in de verordening. In dit artikel zijn de volgende bepalingen opgenomen: Een ruimtelijk plan kan, onverminderd het bepaalde in lid 1, uitsluitend voorzien in de realisatie van zonne-akkers met een grotere oppervlakte dan 140 m² indien: a. b.

uit het ruimtelijk plan blijkt dat dit gebeurt op een wijze die passend is binnen het landschap; er sprake is van een combinatie met andere functies of van een meerwaarde voor andere provinciale doelen en belangen; c. het ruimtelijk plan, voor zover dit voorziet in zonne-akkers op agrarische landbouwgronden, aantoont dat niet in de behoefte kan worden voorzien binnen bestaand stedelijk gebied; d. met het oog op zorgvuldig ruimtegebruik rekening wordt gehouden met de beschikbare netcapaciteit en de afstand van de zonne-akker tot beschikbare aansluitingspunten; e. rekening wordt gehouden met de uitgangspunten van de Regionale Energiestrategie Drenthe; f. in het ruimtelijk plan wordt vastgelegd hoeveel oppervlakte is vereist voor zonnepanelen, onderhoudspaden, voertuigpaden anders dan onderhoudspaden, schaduwval, transformatoropstellingen, omvormers, schakelstations, infrastructuur, onderhoudsgebouwen, en hekwerken; g. het ruimtelijk plan vergezeld gaat van een participatieverslag waaruit blijkt dat concrete inspanningen zijn verricht om draagvlak voor het initiatief te genereren, en;

PAGINA 17

DEEL JANSSEN h. het ruimtelijk plan een maximale termijn van ten hoogste 25 jaar bevat, waarna de installaties dienen te worden verwijderd en de oorspronkelijke situatie dient te worden hersteld. 3. Bij het aanwenden van hun bevoegdheden nemen Gedeputeerde Staten de Beleidsregel Zon in acht met betrekking tot de uitleg van lid 2, sub a, b en f van dit artikel. Op de volgende wijze is bij dit initiatief rekening gehouden met de bepalingen uit artikel 2.24 lid 2 van de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018: a.

Zie bijlage 1 bij deze ruimtelijke onderbouwing voor de onderbouwing waarom het initiatief passend is binnen het landschap; b. Zie bijlage 1 bij deze ruimtelijke onderbouwing voor de onderbouwing met betrekking tot combinatie met andere functies en meerwaarde voor andere provinciale doelen en belangen; c. De doelstelling van de gemeente Noordenveld is om in de gemeente circa 125 hectare aan zonneparken te realiseren. Binnen stedelijk gebied is deze oppervlakte niet aanwezig. De ruimte die eventueel aanwezig is, is nodig voor woningbouwontwikkeling (inbreidingslocaties) of is beschermd vanwege beschermd dorpsgezicht; d. De keuze van de locatie van het initiatief is deels bepaald op basis van de beschikbare netcapaciteit en de afstand van de zonne-akker tot beschikbare aansluitingspunten. De afstand tot het aansluitpunt is ongeveer 5 kilometer. Het park wordt aangesloten op onderstation Zeijerveen; e. Zie paragraaf 2.2 van deze ruimtelijke onderbouwing; f. De verhouding van de diverse onderdelen van het zonnepark op basis van de definitie van de provincie (Nota van antwoord wijziging Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018, 6 juli 2021) is als volgt:

g. Zie bijlage 9 bij deze ruimtelijke onderbouwing voor het participatieplan inclusief verslaglegging; h. Het betreft een tijdelijk park met een maximale termijn van 25 jaar gerekend vanaf het moment dat het park in werking wordt genomen.

PAGINA 18

DEEL JANSSEN

In de Verordening is tevens opgenomen wat de maximale oppervlaktes van zonneparken in hectares mag zijn per gemeente. Voor de gemeente Noordenveld betreft dit 74 hectare. Wanneer de zonneparken te Zuidvelde van de initiatiefnemers TP Solar, Ankehaar Solar en Chint Solar bij elkaar worden opgeteld conform de definitie van de provincie, betreft de omvang 74 hectare. Daarnaast is in artikel 2.24a opgenomen dat Gedeputeerde Staten ontheffing kunnen verlenen op het bepaalde in artikel artikel 2.24 lid 1 voor zover in dat geval de verwezenlijking van het gemeentelijk ruimtelijk beleid wegens bijzondere omstandigheden onevenredig wordt belemmerd in verhouding tot de met die regels te dienen provinciale belangen. Zonneakkers in Drenthe – Handreiking landschappelijke inpassing De beoogde locatie van zonnepark Zuidvelde bevindt zich in het Esdorpenlandschap. Het esdorpenlandschap is een agrarisch cultuurlandschap ten voeten uit. Elk onderdeel van het landschap komt voort uit het agrarisch gebruik en is gerelateerd aan het functioneren van de lokale agrarische dorpsgemeenschap, met de boermarken als het oorspronkelijk gezag. De esdorpen vormen vanouds de ontginningsbasis van het landschap met terugkerende onderdelen: het dorp, de es, het beekdal en de velden/bossen/heide.

Van provinciaal belang zijn de essen, kenmerkende open ruimtes veelal omgeven met esrandbeplanting, en de beekdalen, onbebouwd gebied met kleinschalige beplantingstructuren en beekdal(rand) beplanting. Het beleid is gericht op het behoud van de open ruimte en het versterken van de esrandbeplanting evenals het behoud van het onbebouwde karakter en het versterken van het karakteristieke beekdal(rand) beplanting. De ontwerpprincipes, met de specifieke toepassingen voor het Esdorpenlandschap, zijn hieronder uiteengezet. 1.

2.

3.

4.

Houd voldoende afstand tussen individuele (clusters van) zonneakkers • Voorkom een zichtrelatie tussen individuele zonneakkers. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van een (bestaande) houtwal of esrandbeplanting. • Laat de dichtheid van zonneakkers nooit de karakteristieken van het landschap domineren. • Zorg voor voldoende herkenbaarheid van de afwisseling van essen, velden en beekdalen. • Ook de herkenbaarheid van bospercelen en esrandbeplanting moet geborgd zijn. De maat van een zonneakker moet passen binnen het landschap • De maat van een zonneakker mag nooit de maat en schaal van landschapseenheden domineren. Een zonneakker domineert het landschap niet wanneer het kleiner is dan de maat van kenmerkende individuele landschapselementen in de directe omgeving. Creëer meerwaarde voor het gebied • Herstel of versterk het cultuurlandschap • Behoud en vergroot de biodiversiteit. Hiervoor dient de ‘Zonnewijzer Biodiversiteit’ als inspiratie. • Behoud en verbeter de bodemkwaliteit • Creëer mogelijkheden voor recreatief medegebruik • Zorg voor dubbel ruimtegebruik van de zonneakker • Draag bij aan een robuust en klimaatbestendig watersysteem Speel in op de omgeving en de kernkwaliteiten van het gebied • Laat de hoogte van de panelen passen bij het landschapstype. In het besloten Esdorpenlandschap kan de hoogte relatief hoog zijn, zeker wanneer er weinig zicht is op de zonneakker.

• Houd afstand tot wegen en bebouwing. Waar een beplante rand passend is kan de afstand tot wegen en bebouwing relatief klein zijn. Er is dan weinig zicht. Zorg dan wel voor een rand met voldoende massa zodat ook in de winter er geen zicht op de zonneakker is. • Volg bestaande landschapsstructuren, verkavelingspatronen en hoogteverschillen

PAGINA 19

DEEL JANSSEN

5.

6.

• Behoud zichtlijnen • Respecteer de grenzen van landschappelijke eenheden Zorg voor samenhang in het ontwerp • Zorg voor een eenduidige opstelling van de panelen • Positioneer bijgebouwen in een lijn • Kies een donkere, eenduidige kleurstelling voor hekwerken en bijgebouwen • Richt eventuele toegangswegen en onderhoudspaden ook op een landschappelijke manier in. • Zorg voor een zorgvuldige inrichting van de randen • Werk met landschapstype eigen middelen, in het Esdorpenlandschap zijn dit: houtwallen (eiken op droge gronden, elzen in de beekdalen), laanbeplanting (eiken), bosvakken, esrandbeplanting (droog bos met struweel), beekdalbeplanting, waterstructuren (beken, verkavelingssloten, greppel), bodemreliëf in de vorm van essen en zandrugflanken. • Voorkom zicht op achterkanten van panelen • Combineer hekwerken en andere objecten met de landschappelijke randafwerking Breng locaties na uitgebruikname in oorspronkelijk staat terug • Zorg voor herstel of versterking van het oorspronkelijke landschap

In het bovenstaand provinciaal beleid is, mede dankzij de uitgebreide handreiking, gedetailleerd weergeven aan welke vereisten een grondgebonden zonnepark moet voldoen. Voor het ontwerp van het zonnepark is uitgegaan van bovenstaande eisen. Een toetsing en een beschrijving van hoe deze punten zijn meegenomen in het ontwerp, is terug te vinden in hoofdstuk 5 van de rapportage Landschappelijke inpassing, opgenomen in bijlage 1 bij deze Ruimtelijke onderbouwing. RES Regio Drenthe Op 28 juni 2019 heeft het kabinet het klimaatakkoord gepubliceerd. Het klimaatakkoord bevat een samenhangend pakket aan maatregelen dat moet resulteren in een forse CO2-reductie. Dertig verschillende regio’s in Nederland zijn als gevolg hiervan bezig met het opstellen van de RES: Regionale Energie Strategie. De RES is een instrument om met maatschappelijke betrokkenheid te komen tot regionale keuzen voor: 1. 2. 3.

De opwekking van duurzame elektriciteit; De warmtetransitie in de gebouwde omgeving en; De daarvoor benodigde opslag en energie infrastructuur.

In de RES staat beschreven welke strategie de RES-regio hanteert om lokalen en regionale energiedoelstellingen te bepalen en te behalen. De gemeente Noordenveld ligt samen met elf andere Drentse gemeenten in de RES Regio Drenthe. De definitieve Concept RES is vastgesteld en verstuurd naar het nationaal programma (30-09-2020)1. Met de ambities van de gemeenten levert RES-regio Drenthe een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse opgave, namelijk ten minste 3,45 TWh. Dat is ongeveer 10% van de Nederlandse opgave tot 2030 en bijna 25% van het huidige totale energieverbruik in de RES-regio Drenthe. 2,01 TWh aan energieprojecten zit inmiddels in de pijplijn (58%) resulteert in een aanvullende ambitie van 1,44 TWh. Gemeente Noordenveld heeft voor de bijdrage aan de Drentse RES dat in 2030 0,07 TWh gerealiseerd kan worden. De ontwikkeling van grootschalige opwek leidt tot verandering van het Drentse landschap. Het concept RES hanteert daarom vijf principes: 1. 2.

1

Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik; Combineren van opgaven (natuur/biodiversiteit, water, landbouw, recreatie, dorps- en stadsontwikkelingen;

https://www.energievoordrenthe.nl/definitieve+concept+res+regio+drenthe/default.aspx#folder=1665441

PAGINA 20

DEEL JANSSEN 3. 4. 5.

Herstructurering bedrijventerreinen; Vraag en aanbod dicht bij elkaar; Aansluiten bij gebied-specifieke kenmerken.

Ook dienen de inwoners aan de voorkant bij het proces betrokken te worden middels een goed opgezet participatieproces en streeft RES Regio Drenthe naar 50% lokaal eigendom in elk energieproject. Voor het zonnepark Zuidvelde is zorgvuldig gekeken hoe het zonnepark kan worden ingepast in het landschap en hoe meerdere functies kunnen worden gecombineerd. Door het zonnepark loopt een watergang, welke geen hinder zal ondervinden door de aanleg (dit is ook met het waterschap zo afgestemd). Daarnaast zorgt het park voor een meerwaarde voor natuur, zoals insecten en diverse vogelsoorten. Het park komt voor 50% in lokaal eigendom. Zie hoofdstuk 3 en 4 van deze onderbouwing voor een verdere toelichting op deze aspecten. Conclusie Het voornemen past binnen het Provinciaal en regionaal beleid, er is geen sprake van strijdigheid

2.3 Gemeente beleid Omgevingsvisie Noordenveld 2030 Op 8 februari 2017 is de omgevingsvisie Noordenveld 2030 vastgesteld. 2 De omgevingsvisie is een uitgangspunt geworden voor het beleid en de ambities in de gemeente Noordenveld. Vijf kernwaarden Transparant, Leefbaar, Ondernemend, Groen en Duurzaam vormen de basis voor de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie is ook de kernwaarde Meedoen geïntegreerd. In de omgevingsvisie geeft de gemeente Noordenveld aan dat het in 2030 de duurzaamste gemeente van Drenthe wil zijn. Verder wil de gemeente in 2040 energieneutraal zijn. Tot slot staat de gemeente positief tegenover de aanleg van zonnevelden. Beleidskader ‘Energieprojecten in het landschap’ Het beleidskader ‘Energieprojecten in het landschap’ van de gemeente Noordenveld (vastgesteld in september 2020) beschrijft het startpunt voor grootschalige energieprojecten en de belangrijke ingrediënten van het participatieproces. Deze spelregels maken voor initiatiefnemers en inwoners duidelijk welke onderwerpen aan bod moeten komen in de ontwikkeling van een zonnepark. Hierin staat geen maximale grootte voor een zonnepark opgenomen. Hoe groot een zonnepark uiteindelijk wordt en hoe het eruit komt te zien, hangt namelijk af van het proces met de lokale omgeving.

Reacties, wensen en oplossingen van omwonenden dienen door de ontwikkelaars betrokken te worden bij de verdere uitwerking van het ontwerp. Waarbij de gemeente onderkent dat de gestelde doelen, zoals hierboven benoemd, niet haalbaar zijn met enkel zonnepanelen op daken. De gemeente staat in principe daarom positief tegenover de aanleg van zonneparken in Noordenveld waarbij kwaliteit boven kwantiteit gaat. Initiatiefnemers voeren hierbij het gesprek met inwoners rond de ruimtelijke kwaliteit van hun initiatieven en streven naar 50% lokaal eigenaarschap. Het beleidskader en bijbehorende Noordenveldse Kwaliteitsgids vormen het toetsingskader voor energie-initiatieven.

2

https://www.gemeentenoordenveld.nl/wonen_en_leven/projecten/omgevingsvisie_noordenveld_2030/

PAGINA 21

DEEL JANSSEN Kwaliteitsgids Noordenveld De Kwaliteitsgids Noordenveld geeft inzicht in de karakteristieken van de omgeving. Vanuit het beleidskader gelden voor zonneparken altijd een aantal voorwaarden: 1. Niet in natuurgebied, gebieden met grote waarde(n) voor het landschap en/of recreatie, met beschermde landschappelijke en/of ecologische waarde of waar veel toeristen komen; 2. Respecteer ruimtelijke karakteristieken (Noordenveldse kwaliteitsgids) en besteed aandacht aan meerwaarde voor het landschap, planten en dieren en de maatschappij; 3. Sluit aan bij bestaande elementen; 4. Houd rekening met bestaande energie-infrastructuur. De voorkeur gaat uit naar zonneparken in pauzelandschappen nabij snelwegen of landbouwgebieden met weinig waarde voor landbouw of recreatie en bufferzones. Echter zijn ook zonneparken in het coulissenlandschap, kleinschalig landschap, beheergronden, beekdalen en goede landbouwgrond benodigd om de energiedoelstellingen van de gemeente te behalen. Ook is het belangrijk dat het zonnepark kan worden aangesloten op het huidige elektriciteitsnetwerk. Investeringen in het netwerk leiden tot extra kosten voor de samenleving en de gemeente wil hiermee zorgvuldig omgaan. Tot slot is lidmaatschap van Holland Solar en/of akkoord gaan met de gedragscode Zon op Land (13-11-2019) een minimale eis. Ankehaar Solar gaat akkoord met de Gedragscode Zon op Land.

De gemeente mag altijd de integriteit van de ontwikkelaar laten onderzoeken. In het beleidskader worden tevens de uitgangspunten omtrent bewonersparticipatie uiteengezet. Bewonersparticipatie draagt bij aan het draagvlak en de acceptatie van het project en verhoogt de kwaliteit door gebruik te maken de kennis, ervaringen en ideeën van belanghebbenden. De gemeente maakt hierin onderscheid tussen (1) planparticipatie, participatie in het maken van plannen, het ontwerp, inrichting, beheer en onderhoud van het zonnepark en (2) Financiële participatie, mee-investeren in en/of voordeel ervaren van de opbrengsten van een project. De gemeente bepaalt het invloedsgebied dat wordt gehanteerd voor de participatie en de ontwikkelaar is verantwoordelijk voor het organiseren van de participatie. De ontwikkelaar legt hiervoor verantwoording af bij de gemeente. Onderwerpen die in ieder geval besproken dienen te worden: 1. Meerwaarde voor de maatschappij 2. Meerwaarde voor het landschap 3. Meerwaarde voor planten, dieren en hun leefomgeving 4. Meervoudig ruimtegebruik: combineren van functies op dezelfde locatie. 5. Financiële haalbaarheid van het project, inclusief het laten opstellen van een planschaderisicoanalyse. Deze onderwerpen zijn gebaseerd op de vier ruimtelijke principes van de RES-regio Drenthe waar de gemeente zoveel mogelijk bij wil aansluiten.

Voor de ontwikkeling van het zonnepark Zuidveld is nauwkeurig gekeken naar deze beleidskaders van de gemeente, en ze hebben gediend als input om te komen tot het landschappelijk ontwerp. Zie bijlage 1 voor een uitgebreidere toelichting op hoe het gemeentelijk beleid is verwerkt in het landschapsontwerp. De Noordenveldse Kwaliteitsgids In de Noordenveldse Kwaliteitsgids zijn het landschap en de dorpen in de gemeente Noordenveld en hun karakteristieken op hoofdlijnen beschreven. De kwaliteitsgids is in eerste instantie opgesteld als een document dat de gemeente betrekt bij de afweging van ruimtelijke ontwikkelingen en initiatieven. Ten aanzien van concrete initiatieven biedt de kwaliteitsgids inspiratie en houvast bij het ontwikkelen en beoordelen van ruimte gerelateerde initiatieven, zoals bijvoorbeeld de ontwikkeling van een zonnepark.

PAGINA 22

DEEL JANSSEN De in Noordenveld aanwezige diversiteit aan karakteristieken vinden hun oorsprong in het ontstaan van het landschap. Dit heeft geresulteerd dat de gemeente, het landschap in drie (van noord naar zuid) te onderscheiden deelgebieden heeft verdeel. Elk deelgebied heeft een unieke ontginningsgeschiedenis. Het plangebied van het zonnepark Zuidvelde bevindt zich in het centrale deel van de gemeente, in het esdorpenlandschap. Als gevolg van insnijdingen van beken in het dekzand- en keileemplateau is een glooiend landschap ontstaan. De eerste bewoning vond plaats op de overgang van de hogere naar de lagere gronden en voert terug tot aan het stenen tijdperk. Hunebedden, grafheuvels en celtic fields vormen de meest tastbare relicten uit de vroegste bewoningsgeschiedenis. In de Middeleeuwen ontwikkelde zich een samenhangend landgebruikssysteem waarbij akkerbouw werd bedreven op essen op de overgangen tussen de lagergelegen beekdalen die in gebruik waren als weiland of hooiland (de maden) en de hogere oorspronkelijk beboste gronden en latere heidevelden.

In de Noordenveldse Kwaliteitsgids staan verschillende gidsprincipes opgenomen: Initiatieven moeten passen bij de schaal van het landschap en een landschappelijke én stedenbouwkundige meerwaarde opleveren; • Houd het onderscheid en de overgangen tussen de oude veldontginningen, jonge veldontginningen en beekdalen zichtbaar; • Behoud het open karakter van de essen en versterk waar mogelijk beplanting langs randen; • Laat beplanting langs wegen reageren op het karakter van het landschap; • Het karakter van het jonge ontginningslandschap leent zich voor transformatie en biedt, kansen voor nieuw landschap waarin meerdere doelen worden gerealiseerd (koppelkansen); • Behoud landschappelijk waardevolle elementen zoals pingoruïnes en heiderelicten; • Verhard zandpaden in principe niet. Ook de Noordenveldse Kwaliteitsgids is gebruikt voor de uitwerking van het landschappelijk ontwerp van het zonnepark. Zie hiervoor ook Bijlage 1 bij de ruimtelijke onderbouwing. De principes zijn als volgt meegenomen in het ontwerp: 1.

“Past in schaal landschap.” Het zonnepark bevindt zich in een grootschalig open heideontginningslandschap waarin de percelen en kavels groot van formaat zijn. De kavels variëren van 5,5 tot ruim 20ha. De gemiddelde grootte is 10ha. De initiatieven voor de zonneparken worden gerealiseerd in zijn geheel binnen de kavelgrenzen van een aantal grote percelen. Uitstekende delen van de percelen worden alleen gebruikt voor landschappelijke inpassing en natuurcompensatie en worden niet gebruikt voor zonnepanelen. De rijen panelen volgende kavelrichting waardoor er weinig rafelranden zijn en daardoor in het stramien van het landschap past. Hierdoor krijgt het zonnepark een heldere orthogonale structuur dat past binnen het rechtlijnige grootschalige heide-ontginningslandschap.

2.

“Verhoging biodiversiteit.” De huidige percelen voor het zonnepark bestaat grotendeels uit akkers met een lage biodiversiteit. In de plannen voor het zonnepark wordt fors geïnvesteerd in landschapsverbetering en natuurontwikkeling (verhoging biodiversiteit) door de aanleg van vele honderden vierkante meters aan bosstroken, houtsingels (minimaal 8m breed), struwelen (minimaal 5m breed), keverbanken (minimaal 6m breed) en bloem- en graanrijke akkerranden (minimaal 25m breed). Het beplantingsassortiment bestaat uit inheemse soorten. Het potentiële verlies van leefgebied voor de akkervogels zoals de patrijs wordt gecompenseerd door de brede randen te voorzien van compenserende maatregelen zoals keverbanken, struwelen en bloemrijke akkerranden. Het exacte assortiment met name voor bloemrijke akkerranden wordt in afstemming met lokale natuurorganisaties bepaald.

3.

“Inpassing voorkomt zichtbaarheid.” Door de grootschaligheid van het landschap bevinden de percelen van het zonnepark zich op ruime afstand van bebouwing (minimaal 300m) en wegen (minimaal 190m). Op plekken waar het park zichtbaar is vanuit de omgeving wordt het park aan

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=437e865e-788c-4e7c-a042-a95672070b85