CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

2b. Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Zuidvelde - TPSolar

Besluitvormende vergadering 8 maart 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Aanvragen omgevingsvergunningen zonnepark cluster Zuidvelde22.757 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

2022

Ruimtelijke Onderbouwing ZONNEPARK ZUIDVELDE DEEL TPSOLAR/ECN

TPSolar Zuidvelde BV bezoekadres: Melbournestraat 9 postcode: 1175 RM Lijnden e-mail: info@tpsolar.nl website: www.tpsolar.nl telefoon: 023-741 0144

Projectdata Status

Definitief

Naam

Zonnepark Zuidvelde

Versie

5.0

Datum

18-10-2022

Auteur

Mevr. E.M. Hendriks

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

1

Zonnepark Zuidvelde Duurzame energie met ruimte voor natuur, versterking van het landschap en lokaal eigendom Voor u ligt de ruimtelijke onderbouwing voor het Zonnepark Zuidvelde, onderdeel TPSolar. Een uniek initiatief van drie zonne-energiebedrijven in samenwerking met de Energiecoöperatie Noordseveld. Een zonnepark met veel aandacht voor natuur en versterking van het landschap van de jonge veldontginningen. Over de initiatiefnemers en de energiecoöperatie Zonnepark Zuidvelde bestaat uit drie projecten op drie locaties die naast elkaar liggen. De initiatiefnemers, Chint Solar, TPSolar en Ankehaar Solar hebben allemaal een samenwerkingsverband met de Energiecoöperatie Noordseveld. Gezamenlijk werken wij aan één integraal landschapsontwerp en één participatieplan. Hierdoor ontstaat een samenhangend zonnepark zowel in ruimtelijke als in maatschappelijke zin. De verschillende grondeigenaren zijn al sinds lange tijd betrokken bij diverse duurzame projecten. Hun daken liggen vol met zonnepanelen. Ze hebben gewerkt aan plannen voor windenergie en biomassa. Een zonnepark op hun gronden is een logische volgende stap. Hiervoor zijn zij gaan samenwerken met de voorgenoemde zonne-energiebedrijven.

Een ontwerp voor zon, landschap en natuur Dit is geen plan dat achter de tekentafel is bedacht, maar een ontwerp dat in overleg met de omgeving, de grondeigenaren, belangenorganisaties, natuurorganisaties en gemeente is opgesteld. Zo is een plan ontstaan met een bijzondere balans tussen de productie van groene stroom, biodiversiteit en landschap. Een volwaardige invulling van de drie duurzame P’s: ‘People, Planet, Prosperity’. Tijdens meerdere informatieavonden is gesproken met omwonenden in een groot gebied rondom de locatie. Er zijn keukentafelgesprekken geweest met de direct omwonenden. Er is overleg geweest met onder andere de dorpsbelangenverenigingen, de Boermarken, Natuurmonumenten, en Kenniscentrum Akkervogels. Deze gesprekken hebben geleid tot aanpassingen in het ontwerp. U kunt dit nalezen in het participatieverslag. In het ontwerp voor het zonnepark wordt heel bewust ruimte gecreëerd voor natuur. Ongeveer 30% van het 110 hectare plangebied wordt ingericht als groen gebied. De andere 70% wordt gebruikt voor zonnepanelen, kruidenrijk gras tussen de panelen, nutsgebouwen en onderhoudswegen. In de tabel hieronder is het zonnepark-oppervlakte en de landschappelijke inpassing in hectares weergegeven. Zonnepark

Landschappelijke inpassing

(volgens definitie provincie)

(volgens definitie provincie)

Chint Solar

31

17

TPSolar

27

11

Ankehaar Solar

16

7

Totaal

74

35

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

2

Er zijn meerdere open ruimtes en gedeeltelijk extra grote afstanden tussen de panelen vrijgehouden voor het verbeteren van het leefgebied van akkervogels, zoals de veldleeuwerik en de patrijs. Er worden keverbanken gemaakt om de insectenstand te verbeteren. Dit vormen ook weer foerageergebieden voor vogels en andere insecteneters. Langs en door het zonnepark komen houtwallen en struweelbeplating. Hierdoor ontstaat een verbinding van meer dan drie kilometer lang die bosgebieden met elkaar verbindt. Hiervan gaan meerdere dier- en plantensoorten profiteren, in het bijzonder de das. Onder, tussen en rond de panelen wordt een specifiek mengsel van bloemen, gras en kruiden ingezaaid. Dit zal in tegenstelling tot de huidige monocultuur een sterke bijdrage leveren aan de biodiversiteit. De ontwikkeling van al deze nieuwe natuur is voor een belangrijk deel afhankelijk van goed ecologisch beheer. Op basis van de bestaande beheerpakketten van Agrarisch Natuur Drenthe is daarom een beheerplan opgesteld. De uitvoering van dit beheerplan zal ervoor zorgen dat de beschreven natuurdoelen worden behaald. De ontwikkeling van de nieuwe natuur zal ook gemonitord worden door onafhankelijke experts. Meerwaarde ook na ontmanteling Op de locatie gaat de agrarische grond voor een periode van 25 jaar ruimte geven aan het zonnepark.

Na die periode wordt het zonnepark ontmanteld en de grond weer teruggebracht naar agrarisch gebruik. De nieuwe structurerende landschapselementen blijven echter bestaan. Zo blijft de versterking van het landschap ook ná het zonnepark aanwezig. In het landschapsplan en het bijbehorende beheerplan kunt u verder lezen over onze plannen voor de natuur en het landschap. Een zonnepark in lokaal eigendom met gebiedsfonds Het doel is dat Energiecoöperatie Noordseveld voor 50% eigenaar wordt van het gehele Zonnepark Zuidvelde. De coöperatie wordt zo de grootaandeelhouder van het zonnepark. Dit betekent dat ook 50% van de opbrengsten in Noordenveld blijven en in Noordenveld worden geïnvesteerd in de verduurzaming van woningen en gebouwen. Het is uniek dat dit op deze schaal gebeurt. Energiecoöperatie Noordseveld is een non-profit organisatie die open staat voor alle inwoners van Noordenveld. Naast lokaal eigendom zullen de eigenaren van het zonnepark ook jaarlijks geld storten in een gebiedsfonds bedoeld voor de ongeveer 100 adressen rondom het zonnepark en hun leefomgeving. In het gebied rondom het zonnepark kunnen deze inwoners zelf beslissen wat er met dit geld gebeurt: bijvoorbeeld het subsidiëren van zonnepanelen op woningen, sociale activiteiten of de aanleg van gemeenschappelijke voorzieningen. In het participatieplan kunt u verder lezen over alles wat hiermee te maken heeft.

Zon-op-dak wordt gestimuleerd De te maken aansluiting van het zonnepark op het stroomnet biedt ook kansen om veel meer grote daken te beleggen met zonnepanelen. Door daar met meerdere bedrijven tegelijk in te investeren worden de kosten van de aansluiting een stuk lager. Rond het zonnepark wordt daarom een zon -op-dak project opgezet met als doel om beschikbare daken zoveel mogelijk te benutten. Daarbij is er ook een mogelijkheid om samen met Energiecoöperatie Noordseveld te investeren in een postcoderoosproject.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

3

Verschillende ondernemers hebben overigens al zonnepanelen op hun daken liggen of zijn al bezig met een SDE-aanvraag. Tot slot Zonnepark Zuidvelde levert een grote bijdrage aan de duurzaamheidsdoelstellingen van Noordenveld en versterkt natuur en het landschap. Het lokale eigendom en het bijbehorende gebiedsfonds zorgen voor extra positieve duurzaamheidseffecten in de wijde omgeving.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

4

Inhoudsopgave 1

2

3

4

INLEIDING .............................................................................................................................. 7 1.1

AANLEIDING.................................................................................................................................................................... 7

1.2

EVEN VOORSTELLEN…...................................................................................................................................................... 8

1.3

LIGGING PLANGEBIED.....................................................................................................................................................11

1.4

BENODIGDE VERGUNNINGEN..........................................................................................................................................12

1.5

WERKWIJZE EN PROCES..................................................................................................................................................12

1.6

LEESWIJZER ...................................................................................................................................................................13

BELEID ................................................................................................................................. 1 4 2.1

EUROPEES EN RIJKSBELEID..............................................................................................................................................14

2.2

P ROVINCIAAL EN REGIONAAL BELEID ...............................................................................................................................16

2.3

GEMEENTELIJK BELEID....................................................................................................................................................22

PLANBESCHRIJVING................................................................................................................ 2 8 3.1

BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE.....................................................................................................................................28

3.2

BEOOGDE SITUATIE........................................................................................................................................................29

3.3

BIODIVERSITEIT..............................................................................................................................................................33

3.4

TECHNISCHE INRICHTING................................................................................................................................................39

3.5

P ANELENRIJAFSTAND IN KERNGEBIED VOOR AKKERVOGELS ...............................................................................................42

3.6

O MHEINING..................................................................................................................................................................43

3.7

NETAANSLUITING ..........................................................................................................................................................43

3.8

AANLEG ........................................................................................................................................................................43

3.9

O NDERHOUD ................................................................................................................................................................43

MILIEU EN OMGEVING............................................................................................................ 4 5 4.1

NATUUR EN ECOLOGIE...................................................................................................................................................45

4.2

ARCHEOLOGIE ...............................................................................................................................................................49

4.3

CULTUURHISTORIE.........................................................................................................................................................51

4.4

BODEM.........................................................................................................................................................................53

4.5

WATER .........................................................................................................................................................................55

4.6

GELUID.........................................................................................................................................................................57

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

5

5

6

4.7

LUCHTKWALITEIT...........................................................................................................................................................57

4.8

VERKEER .......................................................................................................................................................................58

4.9

EXTERNE VEILIGHEID ......................................................................................................................................................59

4.10

CONVENTIONELE EXPLOSIEVEN..................................................................................................................................60

4.11

LICHT ......................................................................................................................................................................60

4.12

DUURZAAMHEID ......................................................................................................................................................62

4.13

MILIEUEFFECTRAPPORTAGE ......................................................................................................................................63

UITVOERBAARHEID ................................................................................................................ 6 5 5.1

MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID ..........................................................................................................................65

5.2

P ARTICIPATIE IN DE PLANVORMING.................................................................................................................................65

5.3

LOKAAL EIGENAARSCHAP................................................................................................................................................65

5.4

ZIENSWIJZEN.................................................................................................................................................................65

5.5

FINANCIËLE UITVOERBAARHEID.......................................................................................................................................65

CONCLUSIE ........................................................................................................................... 6 7

BIJLAGEN ..................................................................................................................................... 6 8

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

6

1 I NLEIDING 1.1 Aanleiding Duurzame energie is een belangrijk agendapunt binnen het rijk, de provincies en gemeenten. Nederland heeft de noodzakelijke transitie ingezet naar hernieuwbare energiebronnen. De nationale en Drentse ambities zijn om in 2050 (nagenoeg) energieneutraal te zijn, maar de gemeente Noordenveld wil dit al in 2040 bereiken. Gemeente Noordenveld voorziet dat de doelstelling alleen haalbaar is als grootschalige energieopwekking door zon en wind wordt gerealiseerd. Dit moet echter op een goede, verstandige en zorgvuldige manier gebeuren. Om de aanleg van zonneparken in goede banen te leiden heeft de gemeente daarom duidelijke voorwaarden gesteld en omschreven in het beleidskader “Energieprojecten in het landschap”. Dit beleid is in september 2020 door de gemeenteraad definitief vastgesteld en beschrijft het speelveld en de spelregels. Het beleidskader bevat randvoorwaarden waaraan voldaan moet worden voordat een zonnepark-initiatief een project wordt. Verder zijn er duidelijke regels opgesteld voor de landschappelijke inpassing en het participatieproces met de lokale omgeving. Dit document is de aanvraag voor de aanleg van een zonnepark in de Gemeente Noordenveld, zonnepark Zuidvelde. De ontwikkeling van het gehele zonnepark zijn feitelijk drie, met elkaar samenhangende, initiatieven. • • •

Initiatief 1: Chint Solar en Energiecoöperatie Noordseveld zijn hiervoor de initiatiefnemers Initiatief 2: TPSolar en Energiecoöperatie Noordseveld zijn hiervoor de initiatiefnemers Initiatief 3: Ankehaar Solar (Janssen) en Energiecoöperatie Noordseveld zijn hiervoor de initiatiefnemers

F IG U U R 1: LO CA TIES V A N D E D RIE , M ET ELKA A R S A MEN HAN GEND E, INITIATIEV EN .

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

7

De lokale Energiecoöperatie Noordseveld (hierna te noemen ECN) is betrokken bij alle drie de initiatieven. Zij is de beoogde eigenaar van 50% van de aandelen van alle drie de initiatieven. Om het proces van overdracht naar lokaal eigendom mogelijk te maken, laat ECN zich ondersteunen door de organisatie Bronnen VanOns (hierna te noemen BVO). BVO regisseert niet alleen het proces van overdracht van het eigendom, maar ondersteunt ECN bij het participatieproces. Tijdens dit proces worden omwonenden en de lokale omgeving actief betrokken bij een optimale landschappelijke inpassing van het zonnepark. De drie initiatiefnemers hebben besloten ieder een afzonderlijke vergunning aanvraag in te dienen, waarbij zoveel mogelijk de onderlinge afstemming tussen de drie aanvragen is geborgd. Het voorliggende document is de aanvraag behorend bij het zonnepark-initiatief van TPSolar en ECN. In de volgende paragraaf volgt een toelichting van de betrokken partijen. Ter voorbereiding op de mogelijke ontwikkeling van het zonnepark is een vooronderzoek (locatiestudie) gedaan naar de haalbaarheid van een dergelijk park. Bij dit vooronderzoek is vooral gekeken of de beoogde locatie voldoet aan de belangrijkste criteria zoals die worden gehanteerd door de gemeente Noordenveld. Het betreft de volgende criteria: • Beschermde gebieden, zoals Natura-2000 gebieden, zijn uitgesloten voor aanleg.

• De ontwikkeling moet aansluiten bij het provinciale en gemeentelijke beleid. Dit betekent dat het zonnepark in een gebied moet komen waarin het beleid een zonnepark niet op voorhand uitsluit. • Er moet bij de aanleg rekening worden gehouden met de afstand tot een elektrisch onderstation. De energie die wordt opgewekt via de zonnepanelen moet naar een bestaand elektriciteitsnetwerk worden geleid. Hoe kleiner de afstand tussen de locatie en het netwerk hoe lager het weerstandverlies en de aanlegkosten. Daarnaast moet het netwerk nog capaciteit over hebben om de opgewekte elektriciteit te kunnen ontvangen. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat het beoogde Zonnepark Zuidvelde voldoet aan deze drie criteria. De onderbouwing hiervan wordt in dit document verder uitgewerkt.

1.2 Even voorstellen… Tegen de achtergrond van het beleid van de gemeente Noordenveld hebben TPSolar Zuidvelde BV (hierna te noemen “TPSolar”) en de betrokken grondeigenaren, samen met Energiecoöperatie Noordseveld een plan ontwikkeld voor een zonnepark.

1.2.1 E NERGIECOÖPERATIE N OORDSEVELD Energiecoöperatie Noordseveld is betrokken bij de plannen voor een zonnepark bij Zuidvelde. We zijn daarvoor benaderd door verschillende projectontwikkelaars. Energiecoöperatie Noordseveld is in de gemeente de enige ledenorganisatie die zich specifiek met energieprojecten bezig houdt. We hebben samen met onze leden een visie gemaakt waarin we ons sterk maken voor een energie neutrale gemeente, in de eerste plaats door besparingsprojecten uit te voeren zoals in Norg-west, maar ook door projecten voor de productie van duurzame energie uit te voeren, zoals zonnepark Halo en projecten in Langelo en Peize. De initiatiefnemers werken graag samen met lokale partijen om lokaal eigendom te

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

8

realiseren. Hiervoor is Energiecoöperatie Noordseveld de aangewezen partij. We voelen ons ertoe geroepen om te zorgen dat installaties in lokaal eigendom kunnen komen. Dat legt ook een verantwoordelijkheid op. Wij vinden het in het belang van Noordenveld om dit serieus op te pakken. Wat voor de Energiecoöperatie Noordseveld nu het belangrijkste is: dat de plannen op een goede manier, in samenspraak met omwonenden, worden opgesteld en dat er een goede inpassing in het landschap komt, met veel natuur en kansen voor planten en dieren. Zo gaan de plannen extra rekening houden met de aanwezige dassen, reeën, patrijzen en veldleeuweriken. De Energiecoöperatie Noordseveld schaart zich wat dat betreft achter de adviezen van de gemeente, de provincie, Natuurmonumenten, Agrarische Natuur Drenthe en Kenniscentrum Akkervogels. Wij gaan voor een zo groot mogelijke versterking van de natuurwaarden. Voor Energiecoöperatie Noordseveld is een verantwoorde inpassing van het zonnepark belangrijk. Energiecoöperatie Noordseveld gaat voor 50% lokaal eigendom, dat betekent dat de helft van alle installaties en de aangelegde natuur in eigendom en beheer komt, op gepachte grond. Dat betekent mee-investeren, maar daarna ook 25 jaar zorgen voor goed beheer van de natuur en de installaties, samen met de andere eigenaren. Als lokale organisatie voelen we ook hier een grote verantwoordelijkheid.

We verwachten een positief rendement uit de exploitatie van het zonnepark. De opbrengst komt geheel ten goede aan de projecten die de Energiecoöperatie Noordseveld opzet en uitvoert in de gemeente ten aanzien van energiebesparing en verduurzaming. Om de direct omwonenden ook mee te laten profiteren komt er een gebiedsfonds. Na afloop wordt het zonnepark over 25 jaar weer ontmanteld, worden de panelen gerecycled en wordt het weer volledig landbouwgrond. Maar wie weet hoe de wereld er over 25 jaar uit ziet?

1.2.2 TPS OLAR TPSolar is een familiebedrijf met een grote ambitie: een steentje bijdragen aan de energietransitie in Nederland. Daarom ontwikkelen, financieren, bouwen en beheren wij grondgebonden zonneparken. Dit doen wij op een duurzame en ecologisch verantwoorde manier en op alle mogelijk geschikte locaties, zoals voormalige stortplaatsen, niet uitgegeven industrieterreinen of (slechtere) landbouwgronden. Dit doet TPSolar niet alleen, maar altijd in nauwe samenwerking met landeigenaren, agrariërs, bewoners, gemeenten, provincies, en energiecoöperaties. Inmiddels heeft TPSolar vijf zonneparken ontwikkeld en gebouwd in Nederland. Deze zonneparken wekken momenteel groene stroom op voor bijna 15.000 Nederlandse huishoudens. TPSolar werkt bij al haar projecten volgens de Gedragscode Zon op land en is partner van Nederland Zoemt (Actieplatform voor wilde bijen). TPSolar realiseert zich dat de komst van een zonnepark mogelijk invloed kan hebben op het woongenot van omwonenden en hecht dan ook groot belang aan de inspraak van omwonenden. Daarom gaat TPSolar altijd in gesprek met de omgeving, zodat men kan meedenken en praten over de uiteindelijke invulling en uitvoering van het zonnepark en om samen te komen tot een breed gedragen plan.

Daarnaast geven het Klimaatakkoord en alle Regionale Energiestrategieën aan dat erbij duurzameenergieprojecten gestreefd moet worden naar 50% lokaal eigendom. TPSolar slaat daarom graag de handen ineen met lokale energiecoöperaties zodat de opbrengsten ‘landen’ bij de lokale omgeving door

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

9

bijvoorbeeld lokaal (mede)eigenaarschap, een gebiedsfonds, goedkope stroom of collectieve inkoop van zonnepanelen, en werkgelegenheid tijdens bouw en beheer.

1.2.3 D E BETROKKEN LANDEIGENAREN Bij dit zonnepark-initiatief zijn in totaal drie landeigenaren betrokken. De gronden die zij inzetten zijn al meerdere generaties in de familie en worden momenteel gebruikt als akkerbouwpercelen om aardappelen, suikerbieten, maïs en granen te telen. De families voelen zich verantwoordelijk voor het gebied en wensen actief bij te dragen aan het overdragen van een toekomstbestendig Zuidvelde aan een volgende generatie. Duurzaamheid speelt hierin een belangrijke rol. Fluctuerende prijzen, een continu veranderende wereld en bijbehorende wet- en regelgeving, zorgen voor veel onzekerheid. Het plan van alle betrokken landeigenaren/families is daarom om samen met TPSolar en Energiecoöperatie Noordseveld op een deel van hun gronden een zonnepark te ontwikkelen. Belangrijk hierbij is dat het op een zorgvuldige manier gebeurt en dat het park goed wordt afgeschermd voor de omgeving met veel groen. Op deze manier leveren zij op hun manier een bijdrage aan de energietransitie, maar ook aan het toevoegen van natuur, biodiversiteit en bodemkwaliteit in Zuidvelde.

1.2.4 G EDRAGSCODE Z ON OP L AND In november 2019 heeft Holland Solar, binnen een consortium met meerdere landelijke natuurorganisaties en projectontwikkelaars (waaronder huidig initiatiefnemer TPSolar zelf), Greenpeace, Vogelbescherming, Milieudefensie en Natuurmonumenten) een gedragscode opgesteld. Naar eigen zeggen een “Code voor de fysieke en procesmatige wijze van ontwikkeling, inpassing, vormgeving en beheer van zon op land projecten”. Er worden principes geschetst die bij de vormgeving en totstandkoming van een zonnepark in acht genomen dienen te worden. Drie principes zijn daarbij leidend: • Samenwerking met stakeholders • Meerwaarde voor de omgeving • Oorspronkelijk grondgebruik mogelijk Elk van deze drie principes zijn vanaf het begin van de planvorming meegenomen in het werkproces. De initiatiefnemer is met omwonenden en andere stakeholders, zoals het watersch ap, gemeente, Natuurmonumenten en andere natuurverenigingen in gesprek gegaan om draagvlak te creëren voor het zonnepark. Daarnaast zijn ook omwonenden betrokken bij het plan, zie hiervoor ook Bijlage 9. De wensen van de omwonenden zijn meegenomen in de verdere uitwerking van het plan. De participatie bij het verdere proces bestaat uit o.a.

het actief informeren van stakeholders en omwonenden en het ophalen van input over het project, door middel van nauw contact met de stakeholders en omwonenden te onderhouden. Bij beëindiging van het zonnepark na 25 jaar exploitatie (ingaand vanaf de datum van ingebruikname van het zonnepark), wordt het park volledig ontmanteld en is de locatie wederom geschikt voor volledig agrarisch gebruik. Onderhavig project is aldus volgens de principes van de Gedragscode Zon op Land ontwikkeld.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

10

1.3 Ligging plangebied Het plangebied betreft meerdere agrarische percelen van 3 verschillende grondeigenaren. De percelen bevinden zich in het esdorpenlandschap behorend tot de gemeente Noordenveld, in de provincie Drenthe. Op Figuur 2 wordt de locatie van het project weergegeven. Het is gelegen in het buitengebied van Noordenveld op ongeveer 2 kilometer afstand ten zuidoosten van het dorp Zuidvelde.

F IG U U R 2: TO POG RA FIS CHE L IGGING PL AN GEBIED IN B UITENGEB IED NO OR DENV ELD ( O RA NJ E ).

De gronden die deel uitmaken van het projectinitiatief hebben een bruto-oppervlakte van ongeveer 38 hectare waarmee een zonnepark met een grote omvang kan worden gerealiseerd. In Tabel 1 zijn de kadastrale nummers met bijbehorende oppervlakten van de gronden opgenomen. Het zonnepark zal een vermogen krijgen van ongeveer 46 Megawatt (MW). T A B EL 1: K A DA STRA LE G EGEV ENS

Kadastrale gegevens NOR00 - V 715 NOR00 - V 720 NOR00 - V 727 NOR00 - V 848 (gedeelte t.b.v. realiseren akkerrand) Totaal:

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

Oppervlakte 10,45 hectare 16,85 hectare 10,75 hectare 0,71 hectare

38,76 hectare

11

1.4 Benodigde vergunningen Het beoogde Zonnepark Zuidvelde past op dit moment niet in het vigerend bestemmingsplan. Om het project juridisch planologisch mogelijk te maken, is een afwijking van het bestemmingsplan nodig. Waar mogelijk moet worden voldaan aan de regels van het vigerend bestemmingsplan. In onderstaande tabel zijn de benodigde onderdelen van de omgevingsvergunning voor uitvoering van het werk opgenomen. De vergunning wordt aangevraagd voor een bepaalde tijd, namelijk voor een periode van 30 jaar (waarvan 25 jaar exploitatie). Tijdelijke (uitvoering gerelateerde) vergunningen zullen ook benodigd zijn (zoals bijvoorbeeld tijdelijke verkeersmaatregelen), maar zijn afhankelijk van de uiteindelijke uitvoerings-methode die nu nog niet bekend is. Het aanvragen en verkrijgen van deze vergunningen komt voor de verantwoordelijkheid van de toekomstige aannemer. T A B EL 2: B EN ODIGDE V ER GUN NINGEN

Procedure

Omschrijving Str ijdig gebruik Onderhavig document dient ter onderbouwing van de aanvraag omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met het bestemmingsplan “Buitengebied Noordenveld”.

Bouwen

Omgevingsvergunning

Voor het bouwen van de zonnepanelenmodules, een hekwerk, het klantstation en de transformatorhuisjes.

Wer ken of werkzaamheden uitvoeren In verband met grondroerende werkzaamheden, aanbrengen van lijnvormige beplanting en archeologische waarden.

Deze Ruimtelijke Onderbouwing is opgesteld ter onderbouwing van de aanvraag van de omgevingsvergunning, onderdeel strijdig gebruik. Rijkscoördinatieregeling Het totale beoogde Zonnepark Zuidvelde heeft een capaciteit van ten minste 50 MW. Dit betekent dat het project automatisch onder de Rijkscoördinatieregeling valt. In deze regeling worden de verschillende besluiten die nodig zijn voor een project tegelijkertijd genomen. Aan de minister is echter vrijstelling gevraagd door TPSolar (i.s.m. de overige initiatiefnemers) van de Rijkscoördinatieregeling, omdat er geen bijzondere belemmeringen in de weg staan voor het verloop van de benodigde procedures. In juli 2022 is door de Minister van Klimaat en Energie laten weten dat de Rijkscoördinatieregeling niet van toepassing is op Zonnepark Zuidvelde.

1.5 Werkwijze en proces Een zonnepark-project kan op dit moment niet gerealiseerd worden zonder Stimulering Duurzame Energieproductie en klimaattransitie (SDE++). Totdat deze subsidie is toegekend, is er feitelijk sprake van een hypothetisch project. Alle inzet tot aan de SDE-aanvraag is erop gericht om de haalbaarheid zo

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

12

groot mogelijk te maken, bij een acceptabele inspanning/risico. TPSolar doorloopt daartoe dan ook een gestructureerd en gefaseerd proces. Voor de SDE-aanvraag is een omgevingsvergunning (Wabo) nodig. Sommige details kunnen in dit stadium nog niet worden ingevuld, omdat deze pas in een veel later stadium van het proces worden bepaald. Zo wordt de definitieve keuze van type panelen, omvormers en onderaannemers pas gemaakt in de maanden na de SDE-toekenning. TPSolar is immers voor een dergelijk groot bouwproces afhankelijk van de voorraad, productiecapaciteit, levermogelijkheden en beschikbare menskracht van alle toeleveranciers, en die kan pas worden ingeschat wanneer de eerst mogelijke aanvangsmaand van de bouw bekend is. Wel kan worden gesteld dat er gebruik wordt gemaakt van op de markt courante en hoogkwalitatieve kristallijne zonnepanelen, zodat de beoogde prestaties gedurende de gehele exploitatieperiode kunnen worden gegarandeerd. In geen geval zal TPSolar gebruik maken van cadmium-houdende zonnepanelen. Ook voor de omvormers en andere installatiedelen gelden hoogwaardige kwaliteitscriteria.

1.6 Leeswijzer Hoofdstuk 2 van deze ruimtelijke onderbouwing bevat het beleid van het Rijk, de provincie Drenthe en de gemeente Noordenveld. Waarna de planbeschrijving in hoofdstuk 3 toegelicht wordt. De omgevingsaspecten komen in hoofdstuk 4 aan bod. Waarna in hoofdstuk 5 de uitvoerbaarheid van het project wordt onderbouwd. Tot slot zullen de belangrijkste elementen van de ruimtelijke onderbouwing worden samengevat in de conclusie.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

13

2 BELEID In dit hoofdstuk wordt het initiatief getoetst aan de verschillende vigerende planologische beleidskaders op Europees, rijks, provinciaal en gemeentelijk niveau en welke van toepassing is op de beoogde activiteit.

2.1 Europees en Rijksbeleid 2.1.1 VN K LIMAATAKKOORD Het Klimaatakkoord Parijs 2020-2050 is een internationaal verdrag waarbij afspraken zijn gemaakt tussen 195 landen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Dit akkoord is in december 2015 gepresenteerd tijdens de VN-klimaattop in Parijs: de Conference of Parties (COP21). Nederland heeft daar ingestemd met een nieuw VN Klimaatakkoord. Nederland heeft het Klimaatakkoord in 2016 geratificeerd. De belangrijkste punten van het akkoord zijn onder andere, de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2°C. Met inspanningen om de stijging verder te beperken tot 1,5°C. Het Klimaatakkoord is in 2020 in werking getreden. Het Klimaatakkoord vraagt van landen om nationale klimaatplannen op te stellen. De Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs 2015 zijn op 28 juni gepubliceerd in het klimaatakkoord.

2.1.2 E UROPEES BELEIDSKADER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE (2020-2030) Al in 2009 hebben de lidstaten van de Europese Unie afgesproken de concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer te beperken. Beschikking 406/2009/EG verplicht lidstaten broeikasgassen met 30% te reduceren tegen 2020 ten opzichte van het niveau van 1990. Aangezien een toename van de opwekking van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen een bijzonder belangrijk middel is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, streven de lidstaten hiernaar in het kader van Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen. Deze richtlijn stelde dat het aandeel hernieuwbare energie in de EU tenminste 27% moest zijn in 2020. Onderhavig project draagt bij aan deze doelstellingen.

2.1.3 E NERGIEAKKOORD EN KLIMAATAKKOORD . In september 2013 werd het Energieakkoord 1 voor duurzame groei gesloten. Het akkoord heeft als doel het terugbrengen van de energievraag door middel van energiebesparingen met gemiddeld 1,5% per jaar, het terugdringen van het gebruik van aardgas en een toename van het aandeel hernieuwbare energieopwekking naar 14% in 2020 en 16% in 2023. Dit vraagt een intensieve inzet op verschillende bronnen van hernieuwbare opwekking, zoals wind op land, wind op zee, diverse vormen van lokale opwekking zoals zonne-energie, en de inzet van biomassa. In 2019 is het klimaatakkoord tot stand gekomen uit onder andere het energieakkoord en op 28 juni 2019 is het gepresenteerd door het kabinet. In het akkoord staan meer dan 600 afspraken om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Hierin ligt de nadruk op CO2-reductie. In het klimaatakkoord

1 http://www.energieakkoordser.nl/energieakkoord.aspx.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

14

(hoofdstuk C5.5) wordt zonne-energie, samen met wind op land, benoemd als een van de primaire manieren van energieopwekking op land. Onderhavig project draagt bij aan deze doelstellingen.

2.1.4 S TRUCTUURVISIE INFRASTRUCTUUR EN R UIMTE In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) schetst het Rijk ambities van het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid voor Nederland in 2040, door deze te vertalen naar een aantal Nationale Belangen. In het tweede geformuleerde belang (paragraaf 3.1 van het SVIR) is gesteld dat er voorzien dient te zijn in ruimte voor het hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en energietransitie. Voor de economische ontwikkeling op de lange termijn is een transitie naar een duurzame, hernieuwbare energievoorziening nodig, zowel vanwege geopolitieke verhoudingen en uitputting van fossiele brandstoffen als vanwege de ambities voor beperking van de CO2-uitstoot. Daarbij zijn de Europese doelstellingen op het gebied van energietransitie het uitgangspunt. In het SVIR is gesteld dat het primair de taak is van provincies en gemeenten om voldoende ruimte te bieden voor duurzame energievoorziening zoals zonne-energie en biomassa. Het ruimtelijk rijksbeleid voor (duurzame) energie beperkt zich daarom enkel tot grootschalige windenergie op land en op zee, gelet op de grote invloed op de omgeving en de omvang van deze opgave. Voor andere energiefuncties is geen nationaal ruimtelijk beleid nodig naast het faciliteren van ontwikkelingen door het aanpassen van wet- en regelgeving en het delen en ontwikkelen van kennis.

2.1.5 L ADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de ladder voor duurzame verstedelijking (gebaseerd op de ‘SER-ladder’) vastgelegd. Hieruit volgt de verplichte motivering die moet worden opgenomen bij ieder plan voor een nieuwe stedelijk ontwikkeling, waarbij het initiatief aan de ladder wordt getoetst. Per 1 juli 2017 bestaat de ladder niet meer uit ‘treden’, maar is de tekst van art. 3.1.6. lid 2 Bro als volgt: “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.” De behoefte aan de nieuwe ontwikkeling moet worden onderzocht indien er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Als de ontwikkeling buiten het bestaand stedelijk gebied is voorzien, moet eerst worden onderzocht of de ontwikkeling niet (deels) binnen bestaand stedelijk gebied kan worden opgevangen. Een zonnepark is niet te kwalificeren als stedelijke ontwikkeling volgens artikel 3.1.6 van het Bro conform een uitspraak van de Raad van State (ECLI:NL:RVS:2019:178).

Hierin wordt aangegeven dat de Afdeling diverse voorzieningen op het gebied van energieopwekking en energiedistributie niet als stedelijke ontwikkeling heeft aangemerkt. Een zonnepark valt ook onder een voorziening op het gebied van energieopwekking en -distributie volgens de Afdeling. Bovendien kan een grote behoefte aan hernieuwbare energieopwekking, gezien de omvang van de opgave op gebied van energietransitie en het zonnepark in kwestie, niet worden opgevangen c.q. gerealiseerd binnen bestaand stedelijk gebied.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

15

2.1.6 RES- DIRECTIVE Vanuit Europa verplicht de Renewable Energy Directive (RES-directive), oftewel de EU-richtlijn Hernieuwbare energie, lidstaten om met duurzame energie aan de slag te gaan. De EU heeft als doel om de uitstoot van broeikasgassen in de EU-landen te verminderen en om andere landen te bewegen om hetzelfde te doen. Eén van de doelstellingen van deze richtlijn is tegen 2030 het aandeel duurzame energie, waaronder zonne-energie, te verhogen tot 32% van het totale energieverbruik in de EU. Hierbij zit een clausule voor een mogelijke verhoging van de doelstelling tegen 2023. In het, september 2013, ondertekende Energieakkoord, heeft Nederland zich gecommitteerd aan een toename van het aandeel hernieuwbare energieopwekking naar 14 procent in 2020 en 16 procent in 2023.

2.1.7 C ONCLUSIE E UROPEES EN R IJKSBELEID Het voornemen past binnen de Europese en nationale ambities om te komen tot een meer duurzame vorm van energievoorziening. Middels de treden van de Ladder van duurzame verstedelijking is gemotiveerd dat het initiatief voorziet in een behoefte op een daartoe geschikte locatie. Er is geen sprake van strijdigheid met Europees of Rijksbeleid.

2.2 Provinciaal en Regionaal beleid 2.2.1 OMGEVINGSVISIE DRENTHE 2018 EN PROVINCIALE O MGEVINGSVERORDENING D RENTHE Zowel de Omgevingsvisie als de Omgevingsverordening zijn vastgesteld op 3 oktober 2018. Op 30 maart 2021 hebben Gedeputeerde Staten van de provincie ook de ontwerp ‘Omgevingsverordening Drenthe 2022’ en de ontwerpwijziging ‘Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018’ vastgesteld. Deze documenten hebben van 14 april jl. tot en met 26 mei jl. ter inzage gelegen. De Omgevingsverordening Drenthe treedt in werking wanneer ook de Omgevingswet in werking treedt (naar verwachting 1 juli 2022). Omdat dit echter nog niet zeker is, zijn een aantal onderwerpen in de Omgevingsverordening Drenthe 2022 al doorgevoerd middels een wijziging van de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018. Eén van de onderwerpen die is gewijzigd, is het onderwerp zonne-akkers. De wijziging ‘Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018’ is op 29 september 2021 definitief vastgesteld. In de Omgevingsvisie worden de duurzaamheidsambities van de provincie benadrukt, namelijk om in 2050 volledig energieneutraal te zijn waarbij Drenthe 100% van het energiegebruik hernieuwbaar produceert. Eén van de pijlers om deze ambitie waar te maken is zonne-energie.

De omgevingsvisie streeft ernaar dat al het in Drenthe beschikbare en geschikte dakoppervlak zo veel mogelijk wordt benut voor de productie van zonne-energie. Voor opstellingen van zonnepanelen op de grond wordt een ‘Ja, mits’-benadering gehanteerd. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten: 1. Er moet sprake zijn van een combinatie met andere functies en/of dat het op gebiedsniveau tot integrale meerwaarde leidt. Integrale meerwaarde houdt in dat het initiatief ook meerwaarde levert voor andere provinciale doelen en belangen naast de duurzaamheidsambitie. Voorbeelden hiervan zijn: • Zonnepanelen als (tijdelijke) invulling binnen bestaand stedelijk gebied met een beoogde ontwikkeling tot bedrijventerrein of woninglocatie op de middellange termijn (pauzelandschappen)

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

16

•

2.

3. 4.

5.

Zonnepanelen waar de bestaande functies ruimte onbenut laten zoals bermen en groenstroken langs infrastructuur, luchthavens, vuilstorten en dergelijke • Verblijfsrecreatieparken die geen perspectief meer hebben in de recreatieve markt inzetten voor de productie van zonne-energie • Creëren van buffers tussen landbouw en natuur middels een zonneakker • In landbouwbeekdalen de ontwikkeling van zonneakkers combineren met een aangepaste waterhuishouding voor de creatie van een klimaatbestendig watersysteem Installaties voor de productie van hernieuwbare energie worden beschouwd als tijdelijke installaties, waarbij de locatie na uitgebruikname weer in de oorspronkelijke staat wordt teruggebracht. Het behoud van biodiversiteit en bodemkwaliteit. Balans tussen zonneakkers en landschap, waarbij de afwisseling van het landschap en de herkenbaarheid van de landschapstypen dient te worden behouden, inclusief de natuurlijke en cultuurhistorische waarden. Dit betekent ook dat er voldoende afstand tussen de individuele zonneakkers (of clusters van zonneakker) dient te worden behouden, afhankelijk van de schaal van het landschap. Er dient een plan opgesteld te worden waarin aandacht is gegeven aan de ruimtelijke fysieke context. Aandacht voor een samenhangend ontwerp, meerwaarde voor het gebied en inrichting van de randen zijn hierbij belangrijke aspecten.

Juist aan de randen moet worden ingespeeld op de omgeving en de kernkwaliteiten in het gebied.

In hoofdstuk 5 van het rapport Landschappelijke inpassing is gemotiveerd waarom het initiatief voldoet aan bovengenoemden uitgangspunten. Het rapport is bij deze ruimtelijke onderbouwing gevoegd als Bijlage 1. Er dient daarnaast een participatieplan te worden opgesteld in overleg én in samenwerking met de omen aanwonenden (niet zijnde de grondeigenaren) waarin de verschillende maatregelen die bijdragen aan participatie worden opgenomen. Om- en aanwonenden moeten daadwerkelijk uitgenodigd worden en mogelijkheden geboden worden om deel te nemen aan het project, te denken valt aan financiële participatie. Om- en aanwonenden moeten daarbij ook zelf de mogelijkheid hebben om invloed uit te oefenen op het uiteindelijke participatieplan. Voor het zonnepark is een participatieplan opgesteld waarin een toelichting is gegeven welke stappen op het gebied van participatie er zijn gezet om te komen tot het huidige ontwerp ( zie Bijlage 9). Hierin is zowel inhoudelijke participatie als financiële participatie meegenomen. Hiermee voldoet het initiatief aan de hierboven genoemde voorwaarde. De praktijk wijst uit dat de het beleid uit de omgevingsvisie rondom landschappelijke inpassing verduidelijking behoeft om de door de provincie beoogde effecten te bewerkstelligen.

Daarom is artikel 2.24 lid 2 sub a van de omgevingsverordening, realisatie van een zonneakker indien uit het ruimtelijk plan blijkt dat dit passend is binnen het landschap, nader uitgewerkt in ‘De beleidsregel Zon provincie Drenthe’ (06-11-2020). De beleidsregel stelt dat het ruimtelijke plan de ontwerpprincipes ‘Zonneakkers in Drenthe – Handreiking landschappelijke inpassing’ in acht dient te nemen middels een landschappelijk inpassingsplan. De handreiking is opgesteld ter verduidelijking van het provinciaal beleid, de omgevingsvisie Drenthe. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen enerzijds algemeen geldende en anderzijds landschapstype specifieke ontwerpprincipes. De specifiekere ontwerpprincipes geven

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

17

veelal een passende invulling van de algemeen geldende ontwerpprincipes per landschapstype. Lees in deze paragraaf verderop voor een toelichting op de handreiking. Naast de verduidelijking van artikel 2.24 middels de handreiking, is er in 2021 ook een wijziging van de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018 doorgevoerd, zoals aan het begin van deze paragraaf toegelicht is. Artikel 2.24 “Zonne-energie” is aangevuld in de verordening. In dit artikel zijn de volgende bepalingen opgenomen: Een ruimtelijk plan kan, onverminderd het bepaalde in lid 1, uitsluitend voorzien in de realisatie van zonne-akkers met een grotere oppervlakte dan 140 m² indien: a) uit het ruimtelijk plan blijkt dat dit gebeurt op een wijze die passend is binnen het landschap; b) er sprake is van een combinatie met andere functies of van een meerwaarde voor andere provinciale doelen en belangen; c) het ruimtelijk plan, voor zover dit voorziet in zonne-akkers op agrarische landbouwgronden, aantoont dat niet in de behoefte kan worden voorzien binnen bestaand stedelijk gebied; d) met het oog op zorgvuldig ruimtegebruik rekening wordt gehouden met de beschikbare netcapaciteit en de afstand van de zonne-akker tot beschikbare aansluitingspunten; e) rekening wordt gehouden met de uitgangspunten van de Regionale Energiestrategie Drenthe; f) in het ruimtelijk plan wordt vastgelegd hoeveel oppervlakte is vereist

voor zonnepanelen, onderhoudspaden, voertuigpaden anders dan onderhoudspaden, schaduwval, transformatoropstellingen, omvormers, schakelstations, infrastructuur, onderhoudsgebouwen, en hekwerken; g) het ruimtelijk plan vergezeld gaat van een participatieverslag waaruit blijkt dat concrete inspanningen zijn verricht om draagvlak voor het initiatief te genereren, en; h) het ruimtelijk plan een maximale termijn van ten hoogste 25 jaar bevat, waarna de installaties dienen te worden verwijderd en de oorspronkelijke situatie dient te worden hersteld. 3. Bij het aanwenden van hun bevoegdheden nemen Gedeputeerde Staten de Beleidsregel Zon in acht met betrekking tot de uitleg van lid 2, sub a, b en f van dit artikel. Op de volgende wijze is bij dit initiatief rekening gehouden met de bepalingen uit artikel 2.24 lid 2 van de ‘Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018’: a) Zie Bijlage 1 bij deze ruimtelijke onderbouwing voor de onderbouwing waarom het initiatief passend is binnen het landschap; b) Zie Bijlage 1 bij deze ruimtelijke onderbouwing voor de onderbouwing met betrekking tot de combinatie met andere functies en meerwaarden voor andere provinciale doelen en belangen; c) De doelstelling van de gemeente Noordenveld is om in de gemeente circa 125 hectare aan zonneparken te realiseren (volgens beleidskader ‘Energieprojecten in het landschap’).

Binnen stedelijk gebied is deze oppervlakte niet aanwezig. De ruimte die eventueel aanwezig is, is nodig voor woningbouwontwikkeling (inbreidingslocaties) of is beschermd vanwege beschermd dorpsgezicht d) De keuze van de locatie van het initiatief is deels bepaald op basis van de beschikbare netcapaciteit en de afstand van de zonne-akker tot beschikbare aansluitingspunten. De afstand tot het aansluitpunt is ongeveer 4 kilometer. Het park wordt aangesloten op onderstation Zeijerveen van netbeheer Enexis; e) Zie paragraaf 2.2.2 van deze ruimtelijke onderbouwing;

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

18

f) De verhouding van de diverse onderdelen van het zonnepark op basis van de definitie van de provincie (Nota van antwoord wijziging Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018, 6 juli 2021) is als volgt:

g) Zie Bijlage 9 bij deze ruimtelijke onderbouwing voor het participatieplan inclusief verslaglegging; h) Het betreft een tijdelijk park met een maximale exploitatietermijn van 25 jaar, gerekend vanaf het moment dat het park in werking wordt genomen. In de Verordening is tevens opgenomen wat de maximale oppervlaktes van zonneparken in hectare mag zijn per gemeente. Voor de gemeente Noordenveld betreft dit 74 hectare. Wanneer de zonneparken te Zuidvelde van de initiatiefnemers TPSolar, Ankehaar Solar en Chint Solar bij elkaar worden opgeteld conform de definitie van de provincie, betreft de omvang 74 hectare. Daarnaast is in artikel 2.24a opgenomen dat Gedeputeerde Staten ontheffing kunnen verlenen op het bepaalde in artikel 2.24 lid 1 voor zover in dat geval de verwezenlijking van het gemeentelijk ruimtelijk beleid wegens bijzondere omstandigheden onevenredig wordt belemmerd in verhouding tot de met die regels te dienen provinciale belangen.

2.2.2 Z ONNEAKKERS IN DRENTHE – H ANDREIKING LANDSCHAPPELIJKE INPASSING De beoogde locatie van Zonnepark Zuidvelde bevindt zich in het esdorpenlandschap. Het esdorpenlandschap is een agrarisch cultuurlandschap ten voeten uit. Elk onderdeel van het landschap komt voort uit het agrarisch gebruik en is gerelateerd aan het functioneren van de lokale agrarische dorpsgemeenschap, met de boermarken als het oorspronkelijk gezag. De esdorpen vormen vanouds de ontginningsbasis van het landschap met terugkerende onderdelen: het dorp, de es, het beekdal en de velden/bossen/heide. Van provinciaal belang zijn de essen met kenmerkende open ruimtes en veelal omgeven met esrandbeplanting. Ook de beekdalen zijn van belang met kleinschalige beplantingstructuren en beekdal(rand) beplanting. Het beleid is gericht op het behoud van de open ruimte en het versterken van de esrandbeplanting evenals het behoud van het onbebouwde karakter en het versterken van het karakteristieke beekdal(rand) beplanting.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

19

De ontwerpprincipes, met de specifieke toepassingen voor het Esdorpenlandschap, zijn hieronder uiteengezet. 1. Houd voldoende afstand tussen individuele (clusters van) zonneakkers • Voorkom een zichtrelatie tussen individuele zonneakkers. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van een (bestaande) houtwal of esrandbeplanting. • Laat de dichtheid van zonneakkers nooit de karakteristieken van het landschap domineren. Zorg voor voldoende herkenbaarheid van de afwisseling van essen, velden en beekdalen. Ook de herkenbaarheid van bospercelen en esrandbeplanting moet geborgd zijn. 2. De maat van een zonneakker moet passen binnen het landschap • De maat van een zonneakker mag nooit de maat en schaal van landschapseenheden domineren. Een zonneakker domineert het landschap niet wanneer het kleiner is dan de maat van kenmerkende individuele landschapselementen in de directe omgeving. 3. Creëer meerwaarde voor het gebied • Herstel of versterk het cultuurlandschap. • Behoud en vergroot de biodiversiteit. Hiervoor dient de ‘Zonnewijzer Biodiversiteit’ als inspiratie. • Behoud en verbeter de bodemkwaliteit. • Creëer mogelijkheden voor recreatief medegebruik. • Zorg voor dubbel ruimtegebruik van de zonneakker. • Draag bij aan een robuust en klimaatbestendig watersysteem. 4. Speel in op de omgeving en de kernkwaliteiten van het gebied • Laat de hoogte van de panelen passen bij het landschapstype.

In het besloten Esdorpenlandschap kan de hoogte relatief hoog zijn, zeker wanneer er weinig zicht is op de zonneakker. • Houd afstand tot wegen en bebouwing. Waar een beplante rand passend is kan de afstand tot wegen en bebouwing relatief klein zijn. Er is dan weinig zicht. Zorg dan wel voor een rand met voldoende massa zodat ook in de winter er geen zicht op de zonneakker is. • Volg bestaande landschapsstructuren, verkavelingspatronen en hoogteverschillen. • Behoud zichtlijnen. • Respecteer de grenzen van landschappelijke eenheden. 5. Zorg voor samenhang in het ontwerp • Zorg voor een eenduidige opstelling van de panelen. • Positioneer bijgebouwen in een lijn. • Kies een donkere, eenduidige kleurstelling voor hekwerken en bijgebouwen. • Richt eventuele toegangswegen en onderhoudspaden ook op een landschappelijke manier in. 6. Zorg voor een zorgvuldige inrichting van de randen • Werk met landschapstype eigen middelen, in het Esdorpenlandschap zijn dit: houtwallen (eiken op droge gronden, elzen in de beekdalen), laanbeplanting (eiken), bosvakken, esrandbeplanting (droog bos met struweel), beekdalbeplanting, waterstructuren (beken, verkavelingssloten, greppel), bodemreliëf in de vorm van essen en zandrugflanken. • Voorkom zicht op achterkanten van panelen.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

20

• Combineer hekwerken en andere objecten met de landschappelijke randafwerking. 7. Breng locaties na uitgebruikname in oorspronkelijk staat terug • Zorg voor herstel of versterking van het oorspronkelijke landschap. In het bovenstaand provinciaal beleid is, mede dankzij de uitgebreide handreiking, gedetailleerd weergeven aan welke vereisten een grondgebonden zonnepark moet voldoen. Voor het ontwerp van het zonnepark is uitgegaan van bovenstaande eisen. Een toetsing en een beschrijving van hoe deze punten zijn meegenomen in het ontwerp, is terug te vinden in hoofdstuk 5 van de rapportage Landschappelijke inpassing, opgenomen in Bijlage 1 bij deze ruimtelijke onderbouwing.

2.2.3 RES R EGIO D RENTHE Op 28 juni 2019 heeft het kabinet het klimaatakkoord gepubliceerd. Het klimaatakkoord bevat een samenhangend pakket aan maatregelen dat moet resulteren in een forse CO2-reductie. Dertig verschillende regio’s in Nederland zijn als gevolg hiervan bezig met het opstellen van de RES: Regionale Energie Strategie. De RES is een instrument om met maatschappelijke betrokkenheid te komen tot regionale keuzen voor: 1. De opwekking van duurzame elektriciteit. 2. De warmtetransitie in de gebouwde omgeving. 3. De daarvoor benodigde opslag en energie infrastructuur. In de RES staat beschreven welke strategie de RES-regio hanteert om lokale en regionale energiedoelstellingen te bepalen en te behalen. De gemeente Noordenveld ligt samen met elf andere Drentse gemeenten in de RES Regio Drenthe. De definitieve Concept RES is vastgesteld en verstuurd naar het nationaal programma (30-09-2020) 2. Met de ambities van de gemeenten levert RES-regio Drenthe een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse opgave, namelijk ten minste 3,45 TWh. Dat is ongeveer 10% van de Nederlandse opgave tot 2030 en bijna 25% van het huidige totale energieverbruik in de RES-regio Drenthe. 2,01 TWh aan energieprojecten zit inmiddels in de pijplijn (58%) resulteert in een aanvullende ambitie van 1,44 TWh.

Gemeente Noordenveld heeft voor de bijdrage aan de Drentse RES opgenomen dat in 2030 0,07 TWh gerealiseerd kan worden. De ontwikkeling van grootschalige opwek leidt tot verandering van het Drentse landschap. Het concept RES hanteert daarom vijf principes: 1. Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. 2. Combineren van opgaven (natuur/biodiversiteit, water, landbouw, recreatie, dorps- en stadsontwikkelingen. 3. Herstructurering bedrijventerreinen. 4. Vraag en aanbod dicht bij elkaar. 5. Aansluiten bij gebied-specifieke kenmerken. Ook dienen de inwoners aan de voorkant bij het proces betrokken te worden middels een goed opgezet participatieproces en streeft RES Regio Drenthe naar 50% lokaal eigendom in elk energieproject. Voor het zonnepark Zuidvelde is zorgvuldig gekeken hoe het zonnepark kan worden ingepast in het landschap en hoe meerdere functies kunnen worden gecombineerd. Daarnaast zorgt het park voor een meerwaarde voor natuur, zoals insecten en diverse vogelsoorten. Het zonnepark komt voor 50% in

2 https://www.energievoordrenthe.nl/definitieve+concept+res+regio+drenthe/default.aspx#folder=1665441.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

21

lokaal eigendom. Zie hoofdstuk 3, 4 en 5 van deze onderbouwing voor een verdere toelichting op deze aspecten.

2.2.4 C ONCLUSIE PROVINCIAAL B ELEID Het voornemen past binnen het Provinciaal en regionaal beleid, er is geen sprake van strijdigheid.

2.3 Gemeentelijk beleid 2.3.1 OMGEVINGSVISIE N OORDENVELD 2030 Op 8 februari 2017 is de ‘Omgevingsvisie Noordenveld 2030’ vastgesteld. 3 De omgevingsvisie is een uitgangspunt geworden voor het beleid en de ambities in de gemeente Noordenveld. Vijf kernwaarden Transparant, Leefbaar, Ondernemend, Groen en Duurzaam vormen de basis voor de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie is ook de kernwaarde Meedoen geïntegreerd. In de omgevingsvisie geeft de gemeente Noordenveld aan dat het in 2030 de duurzaamste gemeente van Drenthe wil zijn. Verder wil de gemeente in 2040 energieneutraal zijn. De gemeente geeft in deze omgevingsvisie aan positief te staan tegenover de aanleg van zonnevelden.

2.3.2 B ELEIDSKADER ‘ENERGIEPROJECTEN IN HET LANDSCHAP ’ Het beleidskader ‘Energieprojecten in het landschap’ van de gemeente Noordenveld (vastgesteld op: 27-09-2020) beschrijft het startpunt voor grootschalige energieprojecten en de belangrijke ingrediënten van het participatieproces. Deze spelregels maken voor initiatiefnemers en inwoners duidelijk welke onderwerpen aan bod moeten komen in de ontwikkeling van een zonnepark. Hierin staat geen maximale grootte voor een zonnepark opgenomen, wel is aangegeven dat voor de elektriciteit die nu verbruikt wordt in de gemeente al 125 hectare aan zonneparken benodigd is (of 14 windmolens). Hoe groot een zonnepark uiteindelijk wordt en hoe het eruit komt te zien, hangt namelijk af van het proces met de lokale omgeving. Reacties, wensen en oplossingen van omwonenden dienen door de ontwikkelaars betrokken te worden bij de verdere uitwerking van het ontw erp. Waarbij de gemeente onderkent dat de gestelde doelen, zoals hierboven benoemd, niet haalbaar zijn met enkel zonnepanelen op daken. De gemeente staat in principe daarom positief tegenover de aanleg van zonneparken in Noordenveld waarbij kwaliteit boven kwantiteit gaat. Initiatiefnemers voeren hierbij het gesprek met inwoners rond de ruimtelijke kwaliteit van hun initiatieven en streven naar 50% lokaal eigenaarschap.

Het beleidskader en bijbehorende Noordenveldse Kwaliteitsgids vormen het toetsingskader voor energie-initiatieven. Vanuit het beleidskader gelden voor zonneparken altijd een aantal voorwaarden: 1. Niet in natuurgebied, gebieden met grote waarde(n) voor het landschap en/of recreatie, met beschermde landschappelijke en/of ecologische waarde of waar veel toeristen komen; 2. Respecteer ruimtelijke karakteristieken (Noordenveldse kwaliteitsgids) en besteed aandacht aan meerwaarde voor het landschap, planten en dieren en de maatschappij; 3. Sluit aan bij bestaande elementen; 4. Houd rekening met bestaande energie-infrastructuur.

3 https://www.gemeentenoordenveld.nl/wonen_en_leven/projecten/omgevingsvisie_noordenveld_2030/.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Zuidvelde

22

De voorkeur gaat uit naar zonneparken in pauzelandschappen nabij snelwegen of landb ouwgebieden met weinig waarde voor landbouw of recreatie en bufferzones. Echter zijn ook zonneparken in het coulisselandschap, kleinschalig landschap, beheergronden, beekdalen en goede landbouwgrond benodigd om de energiedoelstellingen van de gemeente te behalen. Ook is het belangrijk dat het zonnepark kan worden aangesloten op het huidige elektriciteitsnetwerk. Investeringen in het netwerk leiden tot extra kosten voor de samenleving en de gemeente wil hiermee zorgvuldig omgaan. Tot slot is lidmaatschap van Holland Solar en/of akkoord gaan met de gedragscode Zon op Land (13-11-2019) een minimale eis. TPSolar is lid van Holland Solar en hanteert de Gedragscode Zon op Land, zoals in paragraaf 1.2.4 is toegelicht. De gemeente mag altijd de integriteit van de ontwikkelaar laten onderzoeken. In het beleidskader worden tevens de uitgangspunten omtrent bewonersparticipatie uiteengezet. Bewonersparticipatie draagt bij aan het draagvlak en de acceptatie van het project en verhoogt de kwaliteit door gebruik te maken de kennis, ervaringen en ideeën van belanghebbenden.

De gemeente maakt hierin onderscheid tussen (1) planparticipatie, participatie in het maken van plannen, het ontwerp, inrichting, beheer en onderhoud van het zonnepark en (2) Financiële participatie, meeinvesteren in en/of voordeel ervaren van de opbrengsten van een project. De gemeente bepaalt het invloedsgebied dat wordt gehanteerd voor de participatie en de ontwikkelaar is verantwoordelijk voor het organiseren van de participatie. De ontwikkelaar legt hiervoor verantwoording af bij de gemeente. Onderwerpen die in ieder geval besproken dienen te worden: 1. 2. 3. 4. 5.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=112817f2-40aa-4330-b0b0-e2ec230020ca