CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

16. Samenvatting resultaten Grondexploitaties JR 2021.pdf

Besluitvormende vergadering 11 juli 2022, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Jaarstukken 20213.036 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Niet Openbare bijlage bij BW-advies

1 Resultaten Grondexploitaties Jaarrekening 2021 d.d.: 8 juni 2022 Deze gehele bijlage behandelt inhoudelijk de juridische en financiële aspecten van de grondexploitaties en kan derhalve de economische en/of financiële belangen van de gemeente benadelen. Het betreft informatie die gevoelig kan zijn voor de bedrijfsvoering. Op deze grond is deze bijlage en bijbehorende besluitvorming ‘niet openbaar op basis van artikel 10 lid 2 sub b. en g. van de Wet openbaarheid van bestuur’. Deze bijlage gaat per project, in hoofdlijnen, in op de stand van zaken en voortgang van de grondexploitatieprojecten, en de toegepaste BBV-regelgeving. 1.1

Gespannen woningbouwmarkt

In 2021 zijn, door de lage rente en de aanhoudende krapte op de woningm arkt, de prijzen van woningen flink gestegen. Dat er veel vraag naar woningbouw is, is binnen onze actieve projecten ook te merken: voor de 10 vrije kavels op Oosterveld waren meer dan 100 gegadigden en ook de laatste kavels in het plan Veldkampen in Een zijn het hele jaar onder optie geweest en zullen in 2022 worden verkocht. Begin 2022 staan we echter op een belangrijk kantelpunt: de oorlog in Oekraïne heeft een onder andere gevolgen voor de woningmarkt: de hypotheekrente is behoorlijk gestegen (ca . 2% hoger dan eind 2021 voor bijv. 10 jaar vast en nog steeds stijgende) en ook de bouwkosten rijzen de pan uit. Daarnaast betekenen de gestegen energieprijzen en brandstofprijzen dat het leven flink duurder is geworden (extreme inflatie). Dit heeft allemaal een effect op de woningmarkt, vooral binnen de prijscategorieën die nu nog als ‘goedkoop’ en ‘betaalbaar’ worden gezien. Het is op dit moment hoogst onzeker om te voorspellen wat dit voor gevolgen heeft voor de bouw van nieuwe woningen in onze gemeente (net a ls in de rest van Nederland). Een voorzichtige voorspelling is dat de prijzen van de woningen (dus ook de v.o.n.prijzen van nieuwbouwwoningen) in ieder geval niet meer zo hard zullen stijgen als de afgelopen jaren. Er blijft wel sprake van krapte, want er is nog steeds vraag naar extra woningen.

In de bestaande markt is nu al merkbaar dat er minder belangstelling is voor woningen die te koop komen te staan en de biedingsstrijd lijkt wat af te nemen. Wat de effecten op de woningprijzen zullen zijn, is op dit moment nog niet gemeten. De druk om betaalbare woningen te realiseren wordt echter alleen maar groter en de mogelijkheden hiertoe steeds kleiner vanwege de gestegen bouwkosten. Daarom is het van groot belang dat we als gemeente een duidelijke visi e ontwikkelen over hoe we met deze prijscategorieën om willen gaan. Dit is onder andere onderdeel van de op te stellen Woonvisie, waarvoor in 2022 opdracht wordt verleend. 1.2

Florerende bedrijvenmarkt

De vraag naar bedrijfskavels is in 2021 groot geweest. Er zijn, voor het eerst sinds jaren, meerdere kavels verkocht op de bedrijventerreinen Haarveld en De Westerd II. Ook voor de kavels op het laatste deel van het terrein Westeres is volop belangstelling, maar dit heeft nog niet tot een concrete verkoop geleid. Op het Haarveld zijn voor 2022 dermate veel opties verleend dat er zelfs gronden vanuit de voorraden (MVA) moeten worden teruggeboekt (hier wordt later in de dit document op ing egaan). In het algemeen heeft de bedrijvenmarkt zich, ondanks de Coronacrisis, staande weten te houden, zelfs nu de

Corona-steunpakketten ten einde zijn gekomen. In de Verstedelijkingsstrategie van de Regio AssenGroningen ligt de nadruk vooral op het wooncomponent, maar het is ook zeker van belang om nieuwe werkgelegenheid te blijven creëren binnen onze gemeentegrenzen. De vraag naar bedrijfskavels zal de komende aanwezig blijven, blijkt uit een onderzoek van de Provincie Drenthe naar de ruimtevraag op bedrijventerreinen in Noord-Drenthe. Het is daarnaast belangrijk om grote werkgevers binnen de gemeentegrenzen te houden, omdat deze ‘soortgenoten’ elkaar nodig hebben om goed te kunnen functioneren binnen een gemeenschap. Om er voor te zorgen dat onze gemeente op het gebied van bedrijventerrein toekomstbestendig is en blijft, zal er gewerkt moeten worden aan visie op onze bedrijventerreinen. 1.3

Risicomanagement en winstneming

In de Notitie grondexploitatie geeft de Commissie BBV regels en richtlijnen ten aanzien van risicomanagement. Het BBV stelt als algemeen uitgangspunt dat de gemeente een passend financieel weerstandsvermogen opbouwt voor de risico's van grondexploitatie, op basis van een deugdelijke risicoanalyse. Risico's dienen jaarlijks in kaart te worden gebracht. Voor exploitaties met een onafwendbaar voorzien negatief saldo zal direct een voorziening moeten worden gevormd. Het weerstandsvermogen geeft de relatie weer tussen de risico’s en de weerstands capaciteit (=middelen). Het college heeft besloten dat om de drie à vier jaar een extern bureau een risicoanalyse uitvoert voor de bepaling van de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit voor de lopende grondexploitaties. Deze risicoanalyse is voor het eerst in 2019 uitgevoerd. Jaarlijks wordt deze analyse intern beoordeeld en eventueel aangepast. Zie verder in hoofdstuk 2. Met name de verplichte winstneming in de grondexploitaties k an in de praktijk druk leggen op de reserve grondexploitaties. Aan de ene kant kan deze regel leiden tot een snellere verhoging van de reserve, er wordt immers elk jaar van elke grondexploitatie de winstneming bepaald, maar aan de andere kant leidt dit tot een lagere buffer in de grondexploitaties zelf, waardoor onvoorziene risico’s sneller opgevangen zullen moeten worden via de reserve grondexploitatie.

Dit betekent dat een goede risicoanalyse van de complexen van groot belang is en de reserve grondexploitaties ook steeds belangrijker wordt als buffer om tegenvallers op te kunnen vangen. In hoofdstuk 2 van deze samenvatting wordt hier nader op ingegaan. 1.4

Uitgangspunten bij de grondexploitatie

Rekenrente De interne rekenrente voor de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 20 21 is 2,1%, Dit 0,1 % lager dan vorig jaar. Deze verlaging heeft een klein positief effect op de lopende grondexploitaties. Parameters voor de grondexploitaties Bij de begroting 2022 zijn de parameters voor de grondexploitaties vastgesteld. Deze parameters vormen input in de grondexploitaties.

De projecten zijn als volgt onder verdeeld: Projecten die bijna zijn afgerond en/of waar alle kavels in optie zijn of verkocht, en of waar d e verkoop van de kavels erg lokaal is georiënteerd; a. Projecten die de ontwikkeling van bedrijventerreinen betreffen. De bedrijventerreinen zijn sterk lokaal georiënteerd en de lokale markt biedt geen ruimte voor verhoging van de grond prijs; b. Woningbouwprojecten met een langere looptijd, met contractuele afspraken ; c. Projecten die nog meer dan 3 jaar lopen en de nieuw op te stellen grondexploitaties . Op basis van bovenstaande onderverdeling hanteren we binnen de grondexploitaties de volgende parameters*: Opbrengstenstijging Kostenstijging Woningen Bedrijven Verwerving 20232022> 2022> 2022 2024

Grond-, weg- en waterbouw 20232024> 2022 2024 2024>

Plankosten 2022>

A

Veldkampen

0,00%

0,00%

3,00%

2,50%

2,00%

2,50%

B

De Westerd, Haarveld, Uitbreiding Westeres

0,00%

0,00%

3,00%

2,50%

2,00%

2,50%

C

Oosterveld

2,00%

0,00%

2,00%

2,00%

2,00%

2,50%

2,00%

2,00%

2,50%

D

Peize Zuid , nieuw op te stellen grondexploitaties

2,00%

0,00%

2,00%

2,00%

2,00%

3,00%

2,50%

2,00%

2,50%

1.1

Toelichting op de grondexploitaties

Hieronder volgt een korte samenvatting van de wijzigingen die hebben plaatsgevonden binnen de lopende grondexploitaties. Voor een uitgebreide toelichting wordt uw verwezen naar de totale rapportage van de grondexploitaties. WONINGBOUWLOCATIES Veldkampen (Een) In 2021 zijn de laatste drie resterende kavels onder optie gebleven (bij verschillende optanten), maar nog niet verkocht. Dit heeft er onder andere mee te maken dat optanten meer tijd nodig hebben om hun bouwplannen voor te bereiden. De verwachting is echter dat de kavels in 2022 allemaal verkocht gaan worden. De einddatum van de grondexploitatie blijft daarom 31-12-2022. Qua kosten wordt er nog steeds op cashflow gestuurd, dat betekent dat het maken van de kosten wordt a fgestemd om het moment waarop de opbrengsten ook worden verwacht. Er wordt nog steeds uitgegaan van een minimaal sluitend plan. Oosterveld (Norg) De grondexploitaties, voorheen bekend als ‘Grondbank’ en ‘fase 1A, ‘fase1B’ en ‘fase 2&3’, zijn met ingang van 1-1-2022 definitief samengevoegd tot één grondexploitatie . Na fase 2&3 zijn geen vervolgfasen voorzien. Het plan is daarmee compleet en kan als één complex beheerd worden zoals

door de raad besloten bij de vaststelling van de grondexploitatie fa se 2&3 en zoals gerapporteerd in de actualisatie van de grondexploitaties in 2021. De belangrijkste ontwikkeling binnen deze grondexploitatie is dat de beheersmaatregel die is genomen, om te voldoen aan de door de BBV opgelegde 10-jaarstermijn, is komen te vervallen. De verkopen van de kavels en gronden in dit plan verlopen zo voorspoedig dat we deze grondexploitatie hoe dan ook binnen de gestelde 10 -jaarstermijn kunnen afsluiten. De beheersmaatregel hield in dat we de grondopbrengsten voor fase 3 veel lager in de grondexploitatie hadden opgenomen, om te voorkomen dat het resultaat te optimistisch zou uitvallen. Nu blijkt dat het plan veel voorspoediger verloopt dat gedacht, levert dit een verhoging van het totale resultaat op met ca. € 1,5 miljoen. Dit voordeel kan pas worden genomen, als de gronden daadwerkelijk verkocht wordt. Dit komt op dat moment wel tot uiting in de verplichting tussentijdse winstneming. Peize-Zuid Het bestemmingsplan van Peize Zuid is in 2021 verder uitgewerkt. Verder zijn er vele gesprekken geweest met belanghebbenden en omwonenden, om eventuele zienswijzen en bezwaren tegen het plan weg te nemen. Onder andere deze gesprekken, maar ook nader onderz oek op het gebied van water en verkeer, hebben tot een aangepast stedenbouwkundig plan geleid.

Daarnaast is er, in overleg met Woonborg, een aantal sociale huurwoningen aan het plan toegevoegd. Ook is het aantal goedkopere koopwoningen (rijen) vergroot, waardoor de totale verdeling sociale huur/koop versus vrije sector nu 30% versus 70% is. Dit heeft gevolgen voor de grondopbrengsten (ca. € 300.000,- lagere grondopbrengsten). Daar staat tegenover dat aanvullend wateronderzoek van Arcadis leidt tot lagere kosten voor het ophogen van het gebied. Verder is er een fasering aangebracht en zijn er wijzigingen doorgevoerd in de inrichting van de Achteromweg. BEDRIJVENTERREINEN De Westerd fase II (Peize) In 2021 is de laatste woon-werk kavel en één van de twee zichtkavels verkocht. De oorspronkelijke zichtkavel is in twee kavels gesplitst, met daartussen een inrit. Voor de laatste van de twee zichtkavels is ook een gegadigde, die de kavel naar verwachting in 2022 afneemt. Dan zijn alle beschikbare kavels op De Westerd II verkocht. De geplande einddatum van de grondexploitatie is 31 december 2022. Haarveld (Roden) De belangstelling voor de bedrijfskavels op het bedrijventerrein is in 2021 overweldigend geweest! Dit heeft gezorgd voor meerdere verkopen (5 kavels), maar ook voor vele opties op kavels. Als al deze opties worden omgezet in werkelijke verkopen, dan zit er niet genoeg grond in de grondexploitatie van Haarveld.

Daarom wordt bij de actualisatie van de gr ondexploitatie voor de jaarrekening 2021 voorgesteld om een deel van de overgeboekte grondvoorraad weer terug te boeken naar de grondexploitatie. Deze overboeking vindt plaats tegen de boekwaarde zoals deze is opgenomen in de Materiële Vaste Activa (MVA).

Uitbreiding Westeres (Roden) Er is in 2021 veel gesproken met belangstellenden over de kavels op het bedrijventerrein. Er is concrete belangstelling getoond door 3 partijen, waarvan één helaas is afgehaakt om dat zij een bestaand bedrijfspand konden betrekken. Er zijn dus geen kavels verkocht. Ondernemers worden er mee geconfronteerd dat de bouwkosten hoger zijn geworden, waarvoor nieuwbouw in sommige gevallen duurder is dan verbouwen. De einddatum van dit plan staat op 31-12-2023 en dit is vooralsnog aangehouden. Afgewikkelde exploitaties Bij de jaarrekening 2021 zijn geen grondexploitaties afgesloten. 1.2 (Tussentijdse) Winstneming De BBV regelgeving ten aanzien van winstneming op grondexploitaties is aangescherpt. De berekeningsmethodiek is nu voorgeschreven: de POC methode, ofwel Percentage of Completion. In de jaarrekening 2021 zijn drie winstnemingen en één correctie op een eerder genomen tussentijdse winstneming (Veldkampen) verwerkt. Bij de actualisatie van de grondexploitatie voor de JR 2021 is er uit de Poc-berekening gebleken dat er te veel winst is genomen binnen de grondexploitatie van Veldkampen. Dit komt vooral omdat er de laatste twee jaren geen kavels verkocht zijn , terwijl dit wel was voorzien. Daarom moet er een correctie plaats te vinden op de tussentijdse winstneming.

Dit betekent niet dat er sprake is van een verlies, maar we hebben te veel winst genomen in eerdere jaren en dit moet, op basis van het BBV, teruggedraaid worden. Grondexploitatie

Winstneming

Oosterveld (totaal)

€ 356.000,-

Veldkampen

€ - 16.000,-

Haarveld

€ 181.000,-

De Westerd II

€ 12.000,-

Totaal

€ 533.000,-

De totale winst van € 533.000 wordt bij de jaarrekening toegevoegd aan de reserve grondexploitaties. 1.3 Verwacht eindresultaat na winstneming In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de boekwaarde en de resultaten per project. De resultaten zijn berekend op Contante waarde (1/1/2021) en eindwaarde (afhankelijk van einddatum grondexploitatie).

FCL

Omschrijving

Boekwaarde per 31-12-2021*

Contante waarde 1-1-2022

Eindwaarde

Einddatum

WONINGBOUW

6892112 6892017 6893812 6891212 6891012 6891112

Veldkampen Oosterveld Peize zuid BEDRIJVENTERREINEN Bedr.terr. De Westerd Bedrijventerrein Haarveld Bedrijventerrein Uitbreiding Westeres Totalen

- € 104.045,€ 1.138.133,- € 2.613.982,-

€ 80.725,€ 1.244.042,€ 287.699,-

€ 82.339,€ 1.400.993,€ 350.704,-

31-12-2022 31-12-2027 21-12-2031

- € 144.161,- € 18.334,- € 44.374,-

€ 53.869,€ 440.707,€ 408.704,-

€ 54.946,€ 537.219,€ 425.216,-

31-12-2022 31-12-2031 31-12-2023

-€ 1.786.763,61

-€ 1.786.763,61

€ 2.851.416,57

Positief

*Negatieve boekwaarde betekent dat er tot nu toe meer kosten zijn gemaakt, dan dat er aan opbrengsten zijn binnen gekomen.

Het bovenstaande overzicht toont aan dat er in totaal nog ca. € 2,8 miljoen aan positief eindresultaat (winst) behaald kan worden binnen de lopende grondexploitaties. Het moment waarop deze winst wordt genomen is afhankelijk van het verloop van de verkopen en de jaarlijkse POC -berekening.

2 Risicoanalyse grondexploitaties Eens in de 3 à 4 jaar wordt er een uitgebreide risicoanalyse uitgevoerd over de lopende grondexploitaties. Doel hiervan is om de risico’s goed in beeld te krijgen zodat hierop gereageerd kan worden, en om een beeld te krijgen van de benodigde hoogte van de weerstandscapa citeit. De andere jaren wordt op basis van een globale interne analyse de weerstandscapaciteit bepaald. 2.1

Risicoanalyse en weerstandscapaciteit

In maart 2019 heeft Metafoor een kwalitatieve en kwantitatieve risicoanalyse uitgevoerd voor de lopende ruimtelijke projecten binnen de gemeente Noordenveld. Het totale bedrag aan de 2019 berekende risico’s bedragen € 710.000,-, inclusief Oude Velddijk (waarvan € 331.000,- niet gedekt wordt uit de betreffende grondexploitaties). Dit bedrag is bij de actualisatie van de grondexploitatie voor de jaarrekening 2020 gelijk gebleven. Voor de jaarrekening 2021 is deze analyse nogmaals als uitgangspunt genomen. Het totale risicobedrag is gebaseerd op de risico’s binnen de projecten Haarveld, Oosterveld en Oude Velddijk. Zoals in de nadere toelichting op de grondexploitaties van deze projecten is gebleken dat de risico’s binnen Haarveld en Oosterveld, mede door de gunstige marktomstan digheden, prima binnen de lopende grondexploitatie opgevangen kunnen worden. Er resteert op dit moment alleen een risicoreservering van € 5.000,- voor de locatie Oude Velddijk. In 2022 wordt opnieuw een extern bureau gevraagd om een uitgebreide risicoanalyse uit te voeren naar de lopende, maar ook toekomstige grondexploitaties.

2.2 Reserve grondexploitaties De stand van de reserve grondexploitaties is op 31 -12-2021 € 3.680.000,-. Bij de jaarrekening 2021 worden de volgende toevoegingen en onttrekkingen voorgesteld: Verloop reserve grondexploitaties

Stand per 31-12-2021

€ 3.680.000,-

Toevoeging: tussentijdse winstnemingen

€

533.000,-

Toevoeging: restant voorziening Ronerborg

€

28.000,-

Onttrekking: tekort voorziening Boskamplocatie

€-

12.000,-

Onttrekking: negatief resultaat vennootschapsbel

€-

43.000,-

Onttrekking: Risicoafdekking

€-

5.000,-

Onttrekking: eenmalige budgetten

€-

52.000,-

Totaal

€ 4.129.000,-

Dit betekent dat, na bovenstaande (toekomstige) wijzigingen, de reserve een vrij besteedbaar bedrag omvat van ca. € 4.129.000,-. Vrij besteedbaar is echter verre van geheel vrij. Dit bedrag dient beschikbaar te blijven om toekomstige risico’s op te vangen en gewenste ontwikkelingen in gang te kunnen blijven zetten. Bijvoorbeeld de aankoop van gronden voor de locatie Maatlanden-De Zulthe. Vorig jaar is een memo geschreven waarin duidelijk werd gemaakt dat de reserve ten aller tijden beschikbaar moet blijven voor toekomstige ontwikkelingen en mogelijke risico’s. Met de huidige marktsituatie in ons achterhoofd is het belang tot het aanhouden van een stevige reserve grondexploitaties alleen nog maar groter geworden. Het zou heel goed kunnen dat de reserve mogelijk moet worden aangewend om onrendabele projecten een handreiking te doen, zodat de realisatie toch door kan gaan.

3 Materiële vast activa Bij de jaarrekening 2019 heeft er een waardering van de gronden in de materiële vaste activa plaatsgevonden. Dit zijn gronden die voorheen bekend stonden als ‘niet in exploitatie genomen’. Op een deel van deze gronden is bij de jaarrekening 2019 fors afgeboekt, omdat de marktwaarde van de gronden lager lag dan de (verwachte) marktwaarde. Voor de jaarrekening 20201 zijn al deze gronden opnieuw beoordeeld. Ten opzichte van de waardering bij de jaarrekening 20 21 is de belangrijkste aanpassing dat de waardering van de gronden aan de Kanaalstraat (Vrijetij dsboulevard) nu zijn gewaardeerd naar de nieuwe bestemming ‘woningbouw’. De waardering van de marktwaarde op ca. € 1.164.000,- is gebaseerd op een woningbouwprogramma van maximaal ca. 70 woningen, inclusief 20 sociale huurwoningen. De aanbesteding van dit perceel (medio 2022) zal uitwijzen voor welke waarde we de gronden gaan verkopen. In onderstaande tabel zijn de boekwaarde en marktwaarde van alle MVA-gronden per 1-1-2022 terug te vinden.

Materiele vaste activa

Boekwaarde 31-12-2021

Opp. m²

Marktwaarde 31-12-2021

Voorraden bedrijventerrein Haarveld (2e fase)

€ 1.409.438,-

51.058

€ 3.574.060,-

Oude Velddijk

€ 134.073,-

6.696

€ 154.000,-

Kanaalstraat (kavel vrijetijdsboulevard)

€ 729.713,-

21.500

€ 1.164.000,-

Kanaalstraat/Wilhelminastraat(kavel Trambaan)

€ 14.223,-

2.586

€ 14.223,-

Kavel bij Feeder one

€ 36.942,-

4.910

€ 37.000,-

Kavel Westeres (achter tankstation)

€ 163.369,-

4.160

€ 291.200,-

Beukenhofcamping IGS

€ 143.380,-

26.069

€ 143.380,-

Woning Borglaan IGS

€ 323.000,-

1.105

€ 426.000,-

Hoofdstraat Een/Zuid vennootsweg

€ 60.000,-

30.000

€ 60.000,-

Gronden Esweg (IGS)

€ 122.200,-

61.100

€ 61.000,-

Roden Zuid (IGS)

€ 363.310,-

181.655

€ 363.310,-

Rest IGS gronden

€ 116.460,-

99.390

€ 116.460,-

€ 5.255.855,-

490.229

TOTAAL

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=21c423e5-c0db-4c12-9a9c-018763ef2c64