CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Woonvisie Noordenveld Samen lukt het

Besluitvormende vergadering 28 september 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Woonvisie gemeente Noordenveld26.212 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

WOONVISIE NOORDENVELD SAMEN LUKT HET

in opdracht van Gemeente Noordenveld SEPTEMBER 2023

VOORWOORD “Hier kom ik weg, hier stiet ons huus

De woonopgave gaat echter niet alleen over het bouwen

Bliekbar kom ik daor altied weer terecht

van nieuwe woningen. We hechten ook veel waarde aan

Hier kom ik weg”

het verduurzamen van bestaande woningen en wijken. En

Uit: Hier kom ik weg, Daniel Lohues

aan de leefbaarheid en voorzieningen, die van groot belang zijn voor het welzijn van onze inwoners. We willen ervoor

Beste inwoners van Noordenveld,

zorgen dat er voldoende geschikte woningen zijn voor mensen met speciale zorgbehoeften, zodat iedereen de

Noordenveld is een prachtige gemeente om in te wonen.

zorg en ondersteuning kan krijgen die nodig is.

Een mooie groene omgeving, goede voorzieningen en een regio die kansen biedt voor jong en oud. Een plek waar

Met trots presenteer ik dan ook de woonvisie Noordenveld

mensen zich mee verbonden voelen.

‘Samen lukt het’. Het opstellen van deze woonvisie hebben we samen gedaan met onze inwoners en ook met lokale

De noodzaak om nieuwe woningen te bouwen is duidelijk.

deskundigen. Ik wil dan ook iedereen bedanken die heeft

Onze bevolking verandert en onze gemeente groeit. Jonge

meegewerkt aan deze woonvisie. Samen kunnen we

gezinnen, alleenstaanden en ouderen hebben allemaal

werken aan een gemeente Noordenveld waar het goed

behoefte aan een passende woning. We willen er voor

wonen is, waar mensen zich verbonden voelen met elkaar

zorgen dat er voldoende betaalbare woningen beschikbaar

en met het landschap.

zijn, zodat iedereen een plek heeft om thuis te noemen. Tegelijkertijd willen we ervoor zorgen dat deze nieuwe woningen op een verantwoorde manier worden geplaatst,

Kirsten Ipema,

met respect voor ons waardevolle landschap.

Wethouder gemeente Noordenveld

VOORWOORD

Woonvisie Noordenveld | september 2023 2

INLEIDING

4

1 SAMEN LUKT HET

9

2 RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

12

3 BETAALBAAR WONEN

26

4 DUURZAME KWALITEIT

39

5 WONEN, WELZIJN, ZORG

47

6 UITVOERING

68

BIJLAGEN

75

Woonvisie Noordenveld | september 2023 3

INLEIDING Woonvisie: blijven werken aan woonkwaliteit

Met visie aan de slag

Met deze woonvisie leggen we als gemeente vast hoe we

Deze visie kijkt tien jaar vooruit en geldt als kader in elk

We onderscheiden centrum-, basis- en woondorpen,

blijven werken aan de hoge woonkwaliteit in onze

geval tot 2028. In 2027 evalueren we de visie, of eerder als

en landelijk gebied. Voor alle dorpen zetten we ons in.

gemeente, tegelijk ruimte biedend aan de grote woonvraag

daar aanleiding voor is binnen de Raad. De visie bevat een

Deze indeling helpt ons om keuzes te maken

in onze gemeente. We willen graag ruimte geven aan

uitvoeringsagenda op gemeente- en kernniveau. Deze

die passen bij de schaal

initiatief en sturen op kwaliteit. Dat doen we voor onze

wordt periodiek geëvalueerd. Bovendien monitoren we de

van elk dorp.

huidige en toekomstige inwoners. Dat lukt samen met vele

voortgang van de woningbouwproductie. In elk hoofdstuk

partners, zoals corporaties, zorg- en welzijnspartijen,

staan aan het begin de belangrijkste keuzes en acties. We

marktpartijen. Wonen hangt samen met vele andere

geven aan welk soort initiatieven gewenst zijn, hoe we

thema’s, zoals duurzaamheid, zorg, zorgvuldig

daarnaar kijken, wat partijen van ons als gemeente mogen

Basisdorpen met vaak

ruimtegebruik: daartussen leggen we de verbanden.

verwachten, waarin we zelf het initiatief nemen.

nog enkele basis-

Een wettelijk belangrijke basis voor afspraken

Enquête en gesprekken als bouwsteen

Een woonvisie helpt ook bij het nakomen van onze

Voor deze visie gebruikten we onderzoeken en

wettelijke plicht: voor het maken van prestatieafspraken

beleidsdocumenten (lokaal en landelijke kaders). Ook

met de corporaties en huurdersorganisaties, als antwoord

vroegen we inwoners naar hun ideeën, met behulp van een

(Altena, Langelo, Lieveren,

op de nog te vormen gemeentelijke woonzorgvisie die alle

enquête. Daarover gingen we in gesprek, in dorpen, met

Nietap, Peest, Peizermade,

gemeenten moeten opstellen, als onderbouwing bij het

corporaties, huurdersorganisaties, marktpartijen,

maken of beoordeling van vele initiatieven voor

zorgpartijen en medewerkers van de gemeente.

woningbouw.

INLEIDING

Centrum-, basis- en woondorpen, landelijk gebied

De drie centrumdorpen Roden, Norg en Peize

voorzieningen: Nieuw-Roden, Een en Veenhuizen Woondorpen met beperkte voorzieningen:

Roderesch, Roderwolde, Steenbergen, Westervelde, Zuidvelde.

Woonvisie Noordenveld | september 2023 4

INLEIDING In stappen naar een visie Maptionnaire

In september 2022 spraken we met corporaties,

Betrokkenheid College en Raad

huurdersorganisaties, makelaars en ontwikkelaars. Zie

Na elke tussenstap was er afstemming en debat met het

bijlage 1 voor de rode draad van deze gesprekken.

college en de gemeenteraad. De Raad is aan het begin van het proces geïnformeerd over de te nemen stappen, en

We vroegen inwoners om hun mening te geven via een Maptionnaire, een online enquête. Inwoners konden onder

Gerichte zorg- en welzijnsbijeenkomsten

halverwege twee keer om te spreken over inhoudelijke

meer op de kaart aangeven waar wel en niet gebouwd

In een parallel proces aan de woonvisie spraken we,

dilemma’s. Door het college en de Raad werd het

moet worden en waar iets aangepakt moet worden. In

verspreid over drie bijeenkomsten, met verschillende

document vrijgegeven voor inspraak. De reacties zijn

totaal hebben bijna 800 inwoners van Noordenveld de

zorgpartijen en welzijnspartijen. Zie bijlage 1 voor de rode

verwerkt. Op 28 september heeft de Raad het besluit

enquête ingevuld in het najaar van 2022. Zie ook bijlage.

draad van deze gesprekken / bijeenkomsten.

genomen over de Woonvisie.

Vier dorpsavonden

Nauwe samenwerking met een projectgroep

In oktober waren er vier dorpsavonden waar we met

In interne overleggen, met inzet vanuit meerdere

inwoners spraken. We spraken met hen in Peize, Roden &

disciplines, gaven we richting en inhoud aan de visie.

Nieuw-Roden, Norg en Langelo (kleinere kernen avond). Zie

Participatie

bijlage 3 voor een samenvatting van de uitkomsten.

Opstellen College en Raad

Lokale kennis Deskresearch

2022 Juli INLEIDING

Aug

College

Raad

Sep

Maptionnaire enquête

Okt

Gesprekken corporaties huurdersorganisaties marktpartijen zorg- en welzijn

Nov

Vier dorpsavonden & jongerenbijeenkomst

Dec

College

Jan

Raad

Hoofdlijn woonvisie

Feb

College en Vrijgave voor Concept Gesprekken consult Raad inspraak woonvisie corporaties huurdersorganisaties marktpartijen zorg- en welzijn

Mrt

Apr

Mei

Inspraak

Vaststelling

Sep 2023

Woonvisie Noordenveld | september 2023 5

ACHTERGROND: DE WOONVISIE STAAT NIET OP ZICHZELF Landelijk: Nationale Woon- en Bouwagenda

Regionale verstedelijkingsstrategie

Regionale woondeal Noord-Drenthe en RGA

Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke

Veel opgaven overstijgen gemeentegrenzen en vragen om

De Drentse gemeenten spraken af tenminste 13.000

Ordening heeft onder leiding van Hugo de Jonge

een gezamenlijke langetermijnperspectief. De

woningen te bouwen tot en met 2030, de Noord-Drentse

verschillende programma’s uitgerold. Volkshuisvesting is

Verstedelijkingsstrategie Regio Groningen-Assen omvat dit.

gemeenten bijna 4.000, Noordenveld 707. Dat is

hiermee weer kerntaak van de overheid. De diverse

De verstedelijkingsstrategie stelt 7 ontwikkelprincipes

opgenomen in de Drentse woondeal en de woondeal van

programma’s zetten in op het verbeteren van de

centraal waaraan woningbouwplannen getoetst worden.

de regio Groningen Assen. De woningbehoefteprognose is

beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het

Deze principes moeten zorgen voor een gezonde en

cijfermatig onderbouwd in de trendanalyse RGA uit 2022.

woningaanbod. Concreet is de doelstelling om 900.000

duurzame leefomgeving waarin ook de omgeving

Een plancapaciteit van 1.300 woningen is een veilige keuze

woningen toe te voegen tot 2030, waarvan 2/3 betaalbaar

meeprofiteert. Als NOVEX*-gebied heeft de regio inmiddels

om vertraging en uitval te overbruggen. Bekende projecten

is en met een evenwichtige verdeling over gemeenten. Ook

een bijzondere status waarin Rijk, provincies en gemeenten

zijn Peize Zuid, Norg Oosterveld en Roden

gaat het om voldoende woningen voor aandachtsgroepen.

samenwerken aan het toevoegen van woningen.

Vrijetijdsboulevard. Maar er zijn meer locaties nodig. Deze

Het doel is een duurzame huisvesting voor iedereen

opgaven komen terug in deze woonvisie. Onderdeel van de

mogelijk te maken, ook in kwetsbare gebieden. De

woondeal is dat er ook voldoende sociale huur- en

verschillende programma’s en thema’s zijn verweven in de

koopwoningen worden toegevoegd. De woondeal gaat in

opbouw van de woonvisie.

op voorwaarden om tot aantallen te komen: de rol van gemeente, provincie en Rijk daarin. De gemeenten vragen

Trendanalyse regio Groningen Assen

het Rijk om te helpen plannen uitvoeringsgereed te maken.

Onderzoek naar de woonbehoefte in de regio Groningen-

Deze actuele woonvisie is onderdeel van de afspraken:

Assen (2019, update 2022) wijst op een behoefte aan

doorlopend actueel onderzoek en beleid hanteren.

21.000 woningen tussen 2022 en 2030 en nog eens 15.000 * In het programma NOVEX werken alle overheden samen een

woningen tussen 2030 en 2040. Werking van de woningmarkt (KAW, 2019) INLEIDING

Ruimtelijke ontwikkelstrategie regio (Zwarte Hond, 2021)

ruimtelijk voorstel voor zestien aandachtsgebieden. Het gaat om gebieden met een ruimtelijke opgave van nationaal belang. Woonvisie Noordenveld | september 2023 6

ACHTERGROND: DE WOONVISIE STAAT NIET OP ZICHZELF Coalitieakkoord: Samen bouwen aan Noordenveld

zich ontwikkelt richting 2030. Vijf kernwaarden staan

kwaliteiten van Noordenveld bij toekomstige plannen en

Het coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan Noordenveld’ legt

centraal in de visie: transparant, leefbaar, groen,

ontwikkelingen. Niet alleen voor het behoud van het

de nadruk op ‘doen’. Gezamenlijk plannen maken en

ondernemend en duurzaam. Noordenveld wil in 2030 dé

landschap en dorpsgroen, maar ook voor het realiseren van

uitvoeren om Noordenveld verder te brengen. Het is een

netwerksamenleving en dé fietsgemeente van Noord-

kwalitatief goede woningen en een prettig en gezonde

akkoord op hoofdlijnen waarin een select aantal opgaven is

Nederland, en dé duurzaamste gemeente van Drenthe zijn.

leefomgeving. De centrale gedachte is hoe dit behouden

vastgelegd. Deze opzet biedt flexibiliteit om in te spelen op

De huidige omgevingsvisie wordt op korte termijn

kan worden in de tijd om zo de unieke woonkwaliteit van

veranderende omstandigheden. Pijlers in het akkoord zijn

geactualiseerd, waarbij ook de keuzes in deze woonvisie

Noordenveld in stand te houden.

woningbouw en duurzaamheid, thema’s die ook terug te

een bouwsteen vormen. Gids Omgevingskwaliteit Noordenveld

vinden zijn in de woonvisie. Noordenveld ziet in dat er meer en sneller gebouwd moet worden en zet in op het

De Noordenveldse Kwaliteitsgids

Noordenveld slaat een nieuwe weg in passend bij de

toevoegen van 800-1.000 nieuwe woningen tot 2040.

Noordenveld waarborgt een unieke woonkwaliteit,

Omgevingswet. De Gids Omgevingskwaliteit, ook wel de

Daarnaast is er de ambitie om in 2040 energieneutraal te

vastgelegd in de Noordenveldse Kwaliteitsgids. Het vormt

eigentijdse Noordenveldse welstandsnota genoemd,

zijn. Communicatie en participatie staan centraal in het

een onderlegger voor beleid om zuinig om te gaan met de

vervangt de Welstandsnota als ruimtelijk kader. De inzet is

akkoord om betrokkenheid van belanghebbenden in

kwaliteit van wonen en leven. Het is een aanvulling en

minder regels en meer maatwerk om te zorgen dat ieder

projecten te waarborgen. Ook is er specifiek aandacht voor

uitwerking van de Omgevingsvisie Noordenveld 2030. De

plan past bij Noordenveld en de wensen van bewoners of

doelgroepen en het inzetten van instrumenten. Het

gids brengt ruimtelijke karakteristieken in beeld en omvat

gebruikers. De gids stelt een aantal ‘ontwerpprincipes’

coalitieakkoord vormt het startpunt voor de gemeente om

principes die als bouwstenen binnen plannen kunnen

centraal om plannen aan te toetsen. De drie basisprincipes

gezamenlijk verder te bouwen aan Noordenveld.

dienen. Noordenveld herbergt namelijk alle Drentse

stellen dat het gebouw 1) een helder ontwerpidee heeft; 2)

landschappen. Deze diversiteit reikt van het

het op de plek past; en 3) het zorgvuldig vormgegeven is.

Omgevingsvisie: Noordenveld 2030

esdorpenlandschap tot de veenkolonie. De kwaliteitsgids

Deze principes moeten er voor zorgen dat plannen geen

De omgevingsvisie schets het perspectief hoe Noordenveld

biedt houvast hoe om te gaan met de karakteristieken en

afbreuk doen aan de kwaliteit van de leefomgeving.

INLEIDING

Woonvisie Noordenveld | september 2023 7

ACHTERGROND: DE WOONVISIE STAAT NIET OP ZICHZELF Warmtevisie en Duurzaam Noordenveld

Lokaal: dorpsvisies

Norg gewild en er is altijd wat te doen. Norg is naast een

Noordenveld stelt duidelijke ambities. Noordenveld wil in

Ook lokaal liggen er al de nodige plannen binnen

woondorp een toeristisch dorp. Binnen zeven centrale

2030 dé duurzaamste gemeente van Drenthe zijn

Noordenveld, waaronder verschillende dorpsvisies. In deze

thema’s wil Norg wensen en ideeën gezamenlijk uitwerken

(Omgevingsvisie) en in 2040 energieneutraal zijn

woonvisie reageren we daarop, onder meer in hoofdstuk 6

tot uitvoerbare projecten. Samenwerking is hier cruciaal

(Coalitieakkoord). De overstap naar duurzame energie is

– uitvoeringsagenda met dorpsagenda’s.

waar juist ook de input van de lokale bevolking een centrale positie heeft.

een grote stap, een stap waarin gemeenten een belangrijke rol hebben. In 2021 stelde de raad de Warmtevisie

Peize (door Dorpsbelangen Peize):

Noordenveld vast. Dit is een uitwerking van het landelijk

Het ‘Dorpsplan Peize 2020-2024’ benadrukt het open en

RAS (door Dorpsbelangen RAS en Stichting RAS):

Klimaatakkoord op gebied van het duurzaam verwarmen en

landelijke karakter van het dorp met veel groen. Dit is een

De ‘RAS-visie 2017’ is de gezamenlijke visie voor de dorpen

aardgasvrij maken van woningen. Om tot een

kwaliteit die moet blijven, ook als Peize groeit. Het is een

Roderesch, Alteveer en Steenbergen. Ondanks dat elk dorp

toekomstbestendig Noordenveld in 2040 te komen is het

dorp waar het prettig wonen en leven is, terug te zien in de

een eigen identiteit heeft, is er een onderlinge

programma Duurzaam Noordenveld opgesteld. Dit

bewonerswaardering. Er moet voldoende ruimte blijven

verbondenheid. Dit Naoberschap is springlevend, maar

programma geeft de verduurzaming handen en voeten.

voor een gemengde bevolkingssamenstelling. Hier moet

biedt ruimte voor versterking. Het resulteert in acht

Binnen het programma zorgen een schone lucht, een

binnen plannen naar gekeken worden. Vooral starters en

centrale thema’s waar de komende jaren aandacht en

gezonde bodem en een goede waterbalans samen voor een

senioren verdienen extra prioriteit.

energie op gericht gaan worden. Vanuit deze thema’s wordt

gezonde leefomgeving voor mens en dier.

toegewerkt naar concrete actiepunten.

Norg (door Belangen Vereniging Norg): Het dorpsplan Norg ‘Dromen, denken, doen’ zet zeven thema’s centraal om Norg nog mooier te maken. Het gemeenschapsgevoel en de landschappelijke ligging maken

INLEIDING

Woonvisie Noordenveld | september 2023 8

1

SAMEN LUKT HET

1 SAMEN LUKT HET Noordenveld: een unieke woonkwaliteit

Belangrijke doelen, meer dan alleen wonen

Achtergrond: de brede welvaart van Noordenveld

Nergens is het zo goed wonen als in Noordenveld. Dat

Naast het toevoegen van woningen, heeft Noordenveld te

In onderzoek naar brede welvaart van de Universiteit

vinden wij niet alleen zelf, het blijkt ook uit onderzoek dat

maken met dossiers die in het hele land spelen, en in

Utrecht valt de gemeente Noordenveld in positieve zin op.

inwoners gezonder, veiliger en gelukkiger zijn dan elders.

Noordenveld op een eigen manier. Zoals betaalbaar wonen,

Op nagenoeg alle criteria van welvaart scoort de regio

Noordenveld heeft een unieke combinatie van kwaliteiten

leefbare buurten, duurzaam wonen, behoud van

relatief hoog. Vooral de veiligheid, het onderwijs en het

(zie het kader), verscholen in meer en minder meetbare en

bereikbaarheid van onze dorpen. En dat met aandacht voor

milieu zijn in Noordenveld erg goed, vergeleken met de rest

kenmerken. We zien dit terug in de woningvraag: een

onze verschillende doelgroepen, waaronder starters,

van Nederland. Ook gaven veel inwoners aan dat zij

lokale behoefte in alle dorpen én een regionale toestroom,

gezinnen, ouderen, lage inkomensgroepen, mensen met

gelukkig en tevreden met het leven zijn. Daarnaast is de

met name naar de dorpen Roden en Peize, die ook op

een zorgvraag, specifieke woonbehoeften zoals begeleid

woning vaak naar wens en hebben er veel mensen

langere termijn blijft bestaan.

wonen, woonwagenbewoners en statushouders.

(goedbetaald) werk.

Mensen raken snel thuis in Noordenveld

Zelf denken we dat er aanvullende bijzonderheden zijn

Noordenveld heeft sterke banden met omliggende

waardoor het zo goed wonen is in Noordenveld. Het zit

gemeenten en er is al decennialang toestroom vanuit vele

hem ook in de combinatie van complete en levendige

plekken in Nederland. Deze toestroom helpt onze dorpen

voorzieningendorpen, tussenliggende kernen en landelijk

vitaal te houden, in een goede mix van jong en oud, met

gebied. Het zit in de kleinschaligheid en de intieme sfeer

meer of minder bestedingsruimte, gezond of

van het wonen en leven, in rust maar ook dynamiek door

zorgbehoevend. Het is mooi om te zien dat inwoners snel

bijvoorbeeld toerisme, in de sociale verbanden die er zijn in

thuis raken in onze dorpen, lokaal verankerd raken.

de dorpen. Dat is iets om zuinig op te zijn. Bij nieuwe

Naoberschap ontstaat ook als je van buiten komt.

ontwikkelingen willen we dat dit behouden blijft.

SAMEN LUKT HET

Woonvisie Noordenveld | september 2023 10

1 SAMEN LUKT HET De balans vinden: behoud en ontwikkeling

wooninitiatief meerwaarde heeft op het gebied van

Visie: Noordenveld in 2030

We willen de Noordenveldse kwaliteit behouden en

woonbehoefte, locatiekeuze en urgentie.

Wanneer we vooruit kijken naar het jaar 2030, zien we een krachtige, gewilde woongemeente. De dorpen – groot en

versterken. Het gaat om het vinden van een goede balans tussen behoud van wat er is en ruimte bieden voor nieuwe

Voortouw nemen, uitnodigen, meewerken

klein – en het landelijk gebied vormen samen een vitaal

ontwikkelingen. Daar sturen we als gemeente zelf op, door

Soms nemen wij als gemeente het voortouw bij een

netwerk. Elke plek is anders, maar overal is het goed

het voortouw te nemen bij een aantal grotere woonlocaties.

ontwikkeling, waaronder enkele grotere projecten. Voor

wonen en leven. Mensen hebben wat te kiezen, of ze hier

En we bieden ruimte voor lokaal initiatief. Met nieuwe

plekken waar we graag iets zien gebeuren, maar waar dit

nu geboren zijn of net instromen in de gemeente. In de

ontwikkelingen ontstaan er kansen voor starters,

niet vanzelf ontstaat, werken we binnen de Omgevingsvisie

drie grote kernen is al volop gewerkt aan wonen: invullen

doorstromers en nieuwe toestroom van een variatie aan

een vorm van ‘ontwikkelingsplanologie’ uit: we nodigen uit

van lege plekken, herbestemmen van gebouwen en

doelgroepen. Het zorgt voor dynamiek en draagvlak onder

en geven kaders mee. Tegelijk zien we dat inwoners,

aanvullend aantrekkelijke projecten aan de rand van het

voorzieningen.

corporaties, ondernemers zelf met initiatief komen. We

dorp. Alles met respect voor het karakter en de groene

willen maximaal meedenken om initiatieven mogelijk te

kwaliteit van dorpen en het landelijk gebied. Alle

We kiezen voor kwaliteit

maken, binnen geldende wet- en regelgeving en onze

doelgroepen zijn bediend doordat we hebben ingezet op

We zijn zuinig op onze kwaliteit van wonen en leven. De

kwalitatieve kaders. Om daarin effectief te zijn, wegen we

gevarieerde woningtoevoeging. In de kleinere kernen

Noordenveldse Kwaliteitsgids brengt ruimtelijke

initiatieven eerst globaal af op kans van slagen en kwaliteit.

kregen de aanwezige voorzieningen een impuls doordat we

karakteristieken in beeld, van esdorpenlandschap tot

Onze kaders formuleren we op hoofdlijnen en te behalen

zorgden voor woningbouw op maat en behoud van

veenkolonie. De gids gaat in op behoud van landschap en

doelen. Zolang die in beeld blijven, kunnen we als

bereikbaarheid. Het zorgde er voor dat mensen in hun

dorpsgroen, kwalitatief goede woningen en ontwerp, een

gemeente ruimte geven en ‘los laten’. Dit kunnen we alleen

eigen omgeving stappen vooruit kunnen maken. We

prettige en gezonde leefomgeving en over het behoud

bieden, wanneer we als gemeente onze organisatie

maakten maximaal gebruik van de energie van inwoners,

daarvan in de tijd. In deze woonvisie geven we aanvullend

versterken. Daar maken we in 2023 werk van.

bedrijven en organisaties om hier aan bij te dragen, door

overwegingspunten mee om af te wegen wanneer een

SAMEN LUKT HET

ze ruimte te bieden voor goede en innovatieve plannen.

Woonvisie Noordenveld | september 2023 11

2

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN 1. VOLDOENDE, PASSENDE WONINGEN 2. ZORGEN DAT PLANNEN DOORGAAN 3. NIEUWE WOONVORMEN 4. KWALITEIT STAAT VOOROP 5. BESTAANDE BUURTEN IN EEN HOOFDROL

2 RUIMTE MAKEN VOOR WONEN 2.1 Voldoende passende woningen

we plekken aan waar ontwikkeling wenselijk is en kunnen

Uitgelichte keuzes en acties in dit hoofdstuk

Om starten, doorstromen en instromen in Noordenveld

er spontane initiatieven komen.

-

mogelijk te maken, zijn er genoeg bouwlocaties nodig of

Oosterveld en Zuid, in Roden naast Vrijetijdsboulevard

panden om te herbestemmen: een plancapaciteit van 1.300

2.3 Nieuwe woonvormen: plek geven in plannen

tot en met 2030. Als ondergrens houden we de regionale

Aanvullend op het basisprogramma zien we een steeds

woningbouwafspraken aan. Als gemeente leggen we de

grotere rol voor nieuwe vormen van wonen en ontwikkelen

ambitie hoger en we zorgen daarbij bovendien voor enige

en kleinschalige initiatieven van lokale particulieren, in

overmaat in onze plannen. Door ‘adaptief’ te programmeren

nieuwbouw of in herbestemmen van panden. Daar staan

bewegen we mee met de veranderingen in de tijd. Voor het

we voor open.

grootste deel van de woonvraag is een ‘basisprogramma’ nodig, met daarin bekende vormen van wonen, verspreid

2.4 Kwaliteit staat voorop

over de dorpen. Daarover maken we afspraken met

In alle gevallen zijn we zuinig op een unieke kwaliteit van

ontwikkelende partijen in de markt en de corporaties.

Noordenveld, zoals vastgelegd in onze Kwaliteitsgids en in deze woonvisie. Voor elke ontwikkeling werken we daarom

2.2 Zorgen dat plannen doorgaan

Actie 2a. Focus op sleutellocaties. In Norg en Peize: urgent concreet maken Roden-Zuid en Maatlanden.

-

dorpen. In gesprek en plannen concreter maken. -

Actie 2c. Plancapaciteit creëren voor 1.300 woningen voor realisatie van 1.000 woningen (Woondeal).

-

Actie 2d. Stroomlijnen behandeling nieuwe initiatieven.

-

Actie 2e. Ons woonteam versterken: cruciaal voor focus op grote locaties én lokaal initiatief begeleiden.

-

Actie 2f. Monitoring: data en gesprekken. Adaptief programmeren: versnellen of vertragen.

-

met de daarin genoemde kwaliteitseisen.

De woonbehoefte is groot. En in elk dorp zijn er behoeften,

Actie 2b. Doorgaan met bekende plannen in andere

Actie 2g. In de omgevingsvisie het principe ‘uitnodigingsplanologie’ uitwerken.

-

Actie 2h. Bundelen van plannen voor verbetering van

kleinschalig, soms grootschalig. Onze prioriteit ligt bij het

2.5 Bestaande buurten in een hoofdrol

verder brengen van bestaande initiatieven en bij een reeks

Nieuwbouw is van belang, maar de meeste huizen staan er

sleutellocaties bij de drie grote kernen. Ondertussen

al, in bestaande buurten in de dorpen. Zij vervullen een

aan woningen, prijsklassen en doelgroepen, meer

werken we aan een passend programma in alle dorpen.

hoofdrol in de doorstroming en in het vinden van een

variatie, ook zorggeschikt. Soms het voortouw nemen:

Bekende plannen maken we concreter. Aanvullend wijzen

passende woning. Daar draagt dit woonbeleid aan bij.

actieve grondpolitiek, externe middelen aantrekken.

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

woningen en omgeving. -

Doorlopend: sturen op kwaliteit (toetsingskader): mix

Woonvisie Noordenveld | september 2023 13

ACHTERGROND: ONDERZOEK NAAR DE WOONVRAAG Noordenveld blijft voorlopig groeien

Woningbehoefte – afspraken en ambitie 2022 tot en met 2030 (9 jaren)

Bij het vastleggen van onze ambitie in aantallen woningen,

130 RGA-onderzoek ‘hoog’ per jaar (het maximaal haalbare)

een plus op de plannen is mogelijk, maar geen doel

110

Afspraak en realisatie

stad Groningen is er een stroom van mensen die meer

1.000 tot 2022 t/m 2030: dan 1.300 plancapaciteit creëren

ruimte en groen zoeken. Op termijn is het denkbaar

Roden 550 realisatie (ondergrens 425) 725 plannen maken Lokale vraag & instroom

zijn voor klimaatverandering, zoals Noord-Drenthe.

houden we vast aan de regionale woondeal. Zie de figuur:

-

wonen. Sinds enkele jaren is er een beweging vanuit de Randstad naar de regio’s, vanwege drukte, hoge

daarin staan de aantallen per jaar voor de periode 2022 t/m 2030, met een toelichting. Opgeteld streven we naar 1.000 woningen in 9 jaren, met een ondergrens van 800.

prijzen, mogelijkheid tot werken op afstand. Vanuit de Woondeal ‘hoog’

per jaar (ambitie, cf. trendanalyse RGA)

Deze aantallen liggen tussen de minimale en maximale

100 RGA-onderzoek ‘midden’ per jaar

inschatting zoals in 2021 berekend in het regionale

90

woningmarktonderzoek. Voor de kwalitatieve behoefte gebruiken we het gemeentelijke woningmarktonderzoek uit 2020 en het regionale motievenonderzoek uit 2019. In Noordenveld is er een lokale behoefte in alle dorpen, en een regionale toestroom naar vooral Roden en Peize. Vooral gezinnen kiezen daar voor. In de kleinere kernen gaat het om maatwerktoevoeging. Ook na 2030 blijft Noordenveld waarschijnlijk groeien. Er zijn onzekerheden, die tot meer of minder woningen leiden:

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Meer behoefte: Nederland is een gewild land om te

Woondeal ‘laag’

per jaar (ondergrens, cf. trendanalyse

RGA)

70 RGA-onderzoek ‘laag’ per jaar

P eize 275 realisatie (ondergrens 200) 350 plannen maken Lokale vraag & instroom N org 100 realisatie 125 plannen maken Vooral lokale vraag Andere dorpen 100 realisatie 125 plannen maken Vooral lokale vraag

dat mensen kiezen voor plekken die minder kwetsbaar -

Minder behoefte: Perioden van grote vraag en stagnatie wisselen elkaar af. Juist wanneer de woningmarkt stagneerde, zagen we dat kernen met weinig voorzieningen, op afstand van steden en zonder speciale aantrekkingskracht op mensen van buiten het dorp, als eerste kwetsbaar zijn voor overschotten.

Meer sociale huur nodig Er zijn meer sociale huurwoningen nodig. We gaan uit van 30% in het bouwprogramma. Dat is meer dan waar het onderzoek in 2020 van uitging. In het hoofdstuk ‘Betaalbaar wonen’ verklaren we deze inschatting. Ook bij toevoeging voor instromers houden we 30% aan.

Woonvisie Noordenveld | september 2023 14

ACHTERGROND: ONDERZOEK NAAR DE WOONVRAAG Vraag hangt af van wat Groningen realiseert

Bouw ook geschikte woningen voor ouderen

Een belangrijk deel van de toestroom uit de stad Groningen

Doordat Noordenveld vergrijst, is er vraag naar meer

komt voort uit een behoefte aan groen, ruim en dorps

woningen die geschikt zijn voor ouderen. Deels gaat het

wonen. Een deel van hen zou in Groningen blijven,

om ‘normale’ nultredenwoningen voor ouderen die

wanneer de stad meer inspeelt op die vraag. Het is van

zelfstandig wonen, met of zonder zorgondersteuning. Deels

belang om de plannen voor ruim en groen wonen voor

gaat het ook om meer beschutte woonvormen. Het gaat

regionaal zoekenden onderling goed af te stemmen, tussen

om een belangrijk aandeel van het totale bouwprogramma.

de stad Groningen en gemeenten zoals Noordenveld.

Denk niet alleen aan appartementen maar ook aan bijvoorbeeld hofjes. In grotere kernen zal sprake moeten

Type woningen: doorstroom of directe vraag?

zijn van een substantieel bouwprogramma, in kleinere

Uit marktonderzoek blijkt een grote vraag naar ruime

kernen is alles maatwerk. Zie ook het hoofdstuk over

gezinskoopwoningen, aangevuld met andere producten.

wonen en zorg in deze visie.

Ondertussen heeft Noordenveld al een grote voorraad aan zulke woningen, maar zij komen niet altijd vrij. Bouwen

Vernieuw op specifieke plekken

voor doorstroming bij senioren leidt tot beter (her)gebruik

In sommige straten of buurtjes vraagt de bestaande

van bestaande gezinswoningen en speelt uiteindelijk ook

voorraad om een impuls. Het gaat vaak om vroeg-

betaalbare woningen voor starters vrij. De praktijk is

naoorlogse rijtjes of appartementen. Vernieuwing is

weerbarstig: senioren blijken honkvast, makelaars en

noodzakelijk om buurten aantrekkelijk te houden.

ontwikkelaars wijzen op de urgente behoefte om ook nieuw

Corporaties doen dat al wel met sloop-nieuwbouw of

te bouwen voor starters, en bewoners bevestigen dat

renovatie, maar er zijn ook genoeg koopwoningen die om

vooral starters en senioren bediend moeten worden.

aandacht vragen. Zie ook de kaart hiernaast.

Groen = goede woonkwaliteit Rood = lagere woonkwaliteit Combinatie van grootte, ouderdom, energiezuinigheid en gewildheid van het type op langere termijn. Bron: KAW.

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Woonvisie Noordenveld | september 2023 15

2.1 VOLDOENDE PASSENDE WONINGEN Ambitie: 1.000 bouwen, dan 1.300 programmeren.

We maken nu ruimte, ook voor de langere termijn

In onze woondeal met de provincie en het Rijk spraken we

Na 2030 vlakt de behoefte aan extra woningen regionaal

af om van 2022 tot en met 2030 (9 jaren) 707 woningen

af, omdat steeds meer bestaande woningen vrij komen.

toe te voegen. Wij houden 1.000 als ambitie aan. Dit aantal

Het precieze aantal vanaf 2030 leggen we nu niet vast,

ontwikkeling van woningen. Dat doen we cijfermatig,

valt binnen de bandbreedte die uit recent regionaal

maar we sorteren er ruimtelijk en procedureel op voor dat

maar ook door te blijven overleggen met de

woningmarktonderzoek naar voren komt, waarin gebruik

ook dan ruimte nodig is om woningen toe te voegen. Door

corporaties en minstens jaarlijks te spreken met een

gemaakt is van landelijke en provinciale prognosemodellen

nu voldoende keuzevrijheid te creëren in onze planlijst,

afvaardiging van marktpartijen. Monitoring is ook deel

en actuele trendcijfers en motievenanalyses van verhuizers.

kunnen we ook op langere termijn op tijd in de behoefte

van de woondeal met het ministerie.

-

voorzien.

Hoogste prioriteit ligt bij het ontwikkelen van

vervolglocaties. Onderdeel van ons werk is om jaarlijks te toetsen of er in dorpen ruimtegebrek dreigt. -

-

sleutellocaties: 325 reeds geplande woningen in Norg

-

We monitoren zowel de woonvraagontwikkeling als de

Plannen richten we zo in dat versnelling of vertraging geen groot probleem is. Bijvoorbeeld door in fases te

(Oosterveld), Peize (Zuid) en Roden

Met adaptief programmeren blijven we flexibel

(Vrijetijdsboulevard), en het concreet maken van

Hoeveel straks voldoende is, valt nu niet precies te zeggen.

zoeklocaties voor nog eens 300 woningen (met name

Dat hoeft ook niet, wanneer we flexibel meebewegen. Dat

bij Roden, waaronder sleutellocatie Roden-Zuid). Zie

houdt in: steeds voor meerdere jaren in zoveel mogelijk

versnellen of te vertragen, bijvoorbeeld bij ruimtelijke

ook paragraaf 2.2

dorpen ruimte voor woningbouw aanbieden: een deel in

urgentie, doelgroepen die niet aan bod komen, of het

Aanvullend werken we aan plannen oplopend tot 1.300

concrete plannen, een deel als zoekgebieden. In de grotere

woningen. Dat is 30% meer dan ons doel, maar nodig

dorpen gaat het om meerdere locaties en smaken van

om te kunnen reageren op planvertraging en –uitval.

wonen tegelijkertijd. In kleinere dorpen gaat het vaak om

werken, of slim aan te haken op bestaande infrastructuur. -

Waar nodig proberen we een ontwikkeling te

voorkomen van ongewilde concurrentie tussen locaties. -

We stemmen af met provincies, buurgemeenten en regio.

één of enkele plekken of woningen – altijd op maat. -

We houden rekening met de lange aanlooptijd bij het maken van plannen en beginnen op tijd met

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Woonvisie Noordenveld | september 2023 16

2.1 VOLDOENDE PASSENDE WONINGEN Met een gevarieerd basisprogramma meters maken

-

Het woningmarktonderzoek en gesprekken met marktpartijen, corporaties en bewoners, geven inzicht in de

In alle plannen rekenen we met 30% sociale huur en 30% koop tot €355.000 (Woondeal).

-

Er is behoefte aan ‘hofjes’: woningen geschikt voor

Roden Doel: 425-550

Rij

App

Hof

Totaal

Sociale huur

+

+

+

125-175

Middenhuur**

+

+

+

25-50

+/++ +

+

+

125-175

++

+

0/+

0/+

125-175

Vrij

2^1

benodigde woningen voor de komende jaren voor alle

kleine huishoudens, ook als zij zorgbehoevend zijn, met

Koop tot 355.000

kernen. Het schema hiernaast geeft indicaties mee tot 2030,

een tuintje of gezamenlijke buitenruimte.

Koop daarboven

per kern -

-

Bij bouwen voor extra instroom neemt het benodigde

Vrij

2^1

Peize

Opgeteld streven we naar 1.000 woningen tot 2030, met

aandeel gezinswoningen naar verhouding toe, met name

Rij

App

Hof

Totaal

800 als ondergrens

vrijstaand en tweekappers.

Sociale huur

+

+

+

60-85

In de drie grote kernen verwachten we dat 10% vrije

Middenhuur**

+

+

+

ca. 25

+/++ +

+

+

60-85

++

+

0/+

0/+

60-85

Vrij

2^1

Bij het maken van plannen geldt een extra 30%

-

(planuitval- en vertraging)

sector huur in een behoefte voorziet, maar we sturen hier niet actief op aan.

Dit basisprogramma helpt om de doorstroming te versnellen

-

en zo verhuisketens op gang te brengen. Daarin is met name voor de kernen Roden en Peize een grote bandbreedte

-

Norg Doel: Ca. 100

De bandbreedtes gaan uit van beperkte doorstroom

is een snelle groei mogelijk waar deze kernen binnen de

appartementen en ‘hofjes’ leidt tot meer doorstroming. -

van aard.

Bewoners vragen om gemengde buurten qua woningtypes, ook als het om kleinere aantallen gaat.

-

Koop daarboven

de situatie per dorp is bepalend voor het aantal. onder ouderen. De aantallen zijn een ondergrens. Meer

instroom. In de andere kernen is de behoefte meer lokaal

Koop tot 355.000

In kleinere dorpen rekenen we met ‘lokaal maatwerk’;

opgenomen. Door hun sterke relatie met de stad Groningen heersende woningbouwopgave te maken krijgen met meer

Doel: 200-275

Bewoners vragen speciale aandacht voor betaalbaarheid en kansen voor starters. Zie ook hoofdstuk 3.

Rij

App

Hof

Totaal

Sociale huur

+

+

+

25-35

Middenhuur**

0/+

0/+

0/+

tot 10

+/++ +

+

+

25-35

++

+

0/+

0/+

25-35

Vrij

2^1

App

Hof

Totaal

Koop tot 355.000 Koop daarboven

Andere kernen Doel: ca. 100

Rij

Huur (sociaal of midden**)

tot 25

Koop tot 355.000

alle types: lokaal maatwerk

30-45

Koop daarboven

aantallen: alle dorpen samen

30-45

* Aantallen zijn afgerond. Optellen van bandbreedtes leidt tot meer dan het totaal: dan keuzes maken voor het een of het ander. ** Middenhuur: mogelijk met een klein aandeel dure huur / boven de €1.000. Het zwaartepunt licht echter tussen €808=€1.000. RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Woonvisie Noordenveld | september 2023 17

2.2 ZORGEN DAT PLANNEN DOORGAAN Goede monitoring opzetten, op tijd bijsturen

Uitnodigingsplanologie: loslaten waar dat kan

Ontwikkelingen versnellen: hulpbronnen inzetten

De gemeente monitort of de optelsom van plannen aansluit

De nieuwe Omgevingswet maakt ruimte voor

Om ontwikkelingen kracht bij te zetten, werken we samen

bij deze leidraad en aandachtspunten. Per dorp (zie hierna)

‘uitnodigingsplanologie’. Dan bepaalt de gemeente op

met de provincie Drenthe, de corporaties en regio /

staat een weergave van de situatie begin 2023: de behoefte

hoofdlijnen waar ruimtelijk veranderingen gewenst zijn.

buurgemeenten. Het kan gaan om het delen van expertise

versus de bekende plannen. Die bevindingen en latere

Noordenveld werkt in haar Omgevingsvisie haar manier van

maar ook om samenwerking met bijvoorbeeld een van de

monitoringsuitkomsten spelen mee bij het maken van

werken uit en kiest plekken waar de gemeente

corporaties of ontwikkelaars bij planontwikkeling. Ook gaat

afspraken met marktpartijen en corporaties.

initiatiefnemers uitnodigt om binnen vooraf opgestelde

het om benutten van landelijke regelingen (Woondeals,

randvoorwaarden met een initiatief te komen. Zo kunnen we

Woningbouwimpuls) en provinciale of lokale instrumenten

Het woonteam werkt aan resultaat

loslaten, en toch regie houden op kwaliteit en

(zoals de knelpuntenpot). We zijn alert op hulpmiddelen in

Noordenveld moet tempo maken. Dit betekent: prioriteit bij

volkshuisvestelijke doelen.

de vorm van subsidies of menskracht.

Doorontwikkeling van een volgende fase in Norg

Versterking van ons woonteam: een voorwaarde

Soms het voortouw en soms actieve grondpolitiek

(sleutellocatie Oosterveld);

We willen locaties versneld ontwikkelen, richting geven aan

Om regie te hebben op ontwikkellocaties, maken we in

In Peize (sleutellocatie Zuid) zorgen voor afronding van

initiatieven op specifieke plekken. En we willen aanvullende

gevallen gebruik van onze mogelijkheid tot het aankopen van

de reeds vergevorderde planvorming;

initiatieven verwelkomen, beoordelen op kwaliteit en

locaties, via de Wet Voorkeursrecht Gemeenten of door

In Roden inzetten op uitbreidingen (sleutellocatie Zuid

passendheid binnen kaders, regels en wetten, en waar

directe aankoop. Dat doen we bijvoorbeeld in situaties die

en Maatlanden), en de centrumontwikkeling /

mogelijk zo snel als kan verder brengen. Een voorwaarde om

urgent zijn of kansrijk, maar waar zonder onze

Vrijetijdsboulevard;

dat waar te maken, is versterking van ons woonteam. Daar

betrokkenheid onvoldoende tot stand komt, urgente

Ontwikkeling in Nietap (locatie Thedemaborg);

zetten we in 2023 op in. Aanvullend willen we gebruik

doelgroepen niet bediend worden. Daar waar partijen zelf

Bij Nieuw-Roden realisatie van Zuidpoort-Terheijl.

maken van het Impulsteam Wonen van de provincie

vooruit kunnen, laten wij zoveel mogelijk aan hen.

het realiseren van locaties voor woningbouw: 1. 2. 3.

4. 5.

Drenthe.

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Woonvisie Noordenveld | september 2023 18

2.2 ZORGEN DAT PLANNEN DOORGAAN Roden -

De behoefte in Roden is 425-550 woningen tot 2030.

-

Met de huidige plannen voor binnendorpse locaties kan

bouwvolume, beter benutten van lege ruimte).

Norg

De gemeente zet in op realisatie van sleutellocatie Zuid

-

en Maatlanden De Zulthe.

voldoende om in de behoefte te voorzien. De

Roden daarin niet voorzien. -

-

doorontwikkeling van sleutellocatie Oosterveld (fase 2,

De projecten binnendorps zijn gericht op appartementen

Peize

(diverse kleinere projecten) en gezinswoningen

-

De behoefte in Peize is 200-275 woningen tot 2030. Met

3) biedt daar nog voldoende ruimte voor. -

In Norg zoeken we bovendien naar aanvulling op

(waaronder sleutellocatie Vrijetijdsboulevard).

binnendorpse plannen is niet in de eigen behoefte te

Oosterveld, in de vorm van binnendorps wonen. Hier

Roden heeft aanvullend locaties nodig voor 300-350

voorzien, laat staan dat instroom mogelijk is.

nemen we het initiatief voor enkele locatiestudies.

woningen tot 2030, waaronder uitbreidingsruimte, om

-

Belangrijk is de ontwikkeling van sleutellocatie Peize

op tijd, in voldoende aantallen en met de juiste

Zuid, met bijna 150 woningen. Dit plan is in

projecten in de behoefte te voorzien. Vanwege de lange

voorbereiding en kan voor 2030 gerealiseerd zijn. In het

voorbereidingstijd van locatieontwikkeling is concrete

plan is al een substantieel aandeel betaalbare huur en

actie hierop urgent. Het is verstandig om daarbij ook te kijken naar de periode 2030-2040, waarin er naar

-

In Norg zijn ca. 100 woningen naar verwachting

koop opgenomen. -

In Peize zoeken we nu al naar verdere mogelijkheden,

verwachting ook nog een behoefte zal zijn. Behoud van

waarbij behoud van karakteristiek dorpsgroen en

karakteristiek dorpsgroen is hier belangrijk.

herbenutten van bestaand vastgoed speciale aandacht

Samen met de corporaties zoeken we – als de situatie

krijgen, met het dorpshuis als te onderzoeken locaties

zich voordoet - naar mogelijkheden voor toevoeging van

als voorbeeld. Uitbreiding is niet uitgesloten.

meer woningen in bestaand woongebied (zoals vervanging van woningen voor compactere woningen, stedenbouwkundig goed inpassen van meer

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Woonvisie Noordenveld | september 2023 19

2.2 ZORGEN DAT PLANNEN DOORGAAN Nieuw-Roden, Veenhuizen en Een

Kleinere kernen: eerst verder met lopende initiatieven

Nieuwe initiatieven: welkom, in volgorde

Het gaat hier om enkele tientallen woningen per dorp voor

In deze kernen is woningbouw maatwerk. Kleine projecten

Nieuwe initiatieven zijn welkom. Voorop staat dat wij

de komende tien jaar, voor lokale vraag.

vragen relatief veel aandacht en we willen eerst aan de slag

initiatieven graag verwelkomen. Begrensde ambtelijke

-

In Nieuw-Roden wordt gewerkt aan een binnendorpse

met lopende initiatieven.

capaciteit kan er toe leiden dat een initiatief niet meteen

ontwikkeling met gezinskoopwoningen in diverse

-

In Nietap is de Thedemaborg in voorbereiding. Naar

behandeld wordt. Daarbij is een eerste inschatting van

prijsklassen. Prioriteit is er bij de ontwikkeling van

verwachting leidt dit voor 2025 tot woningbouw. Hierbij

urgentie vanuit de woningbehoefte van een dorp, omvang

Zuidpoort Terheijl. We initiëren daarnaast een

zetten we ons woonteam in.

van het plan, potentie en draagvlak van een initiatief van

In Altena is er de planlocatie Tichelwerk. Deze locatie

invloed.

locatiestudie naar woningbouw in de zone

-

Bisschopswijk-Langewijk. In Een zijn eengezins koopwoningen gepland op de Regenbooglocatie.

wordt verder onderzocht als inbreidingslocatie. -

Bewoners vragen om een aanvullend project gericht op

Willem Alexander Hoeve om deze te herontwikkelen tot

doorstroming onder senioren. We verkennen dit verder met bewoners en andere betrokkenen. -

In Alteveer loopt een initiatief voor de locatie Prins een landschappelijk ingepast woonmilieu.

-

In Roderwolde, Langelo en Lieveren uitten bewoners de

In Veenhuizen is een project in voorbereiding op de

behoefte om op kleine schaal extra woningen te

supermarktlocatie. Bewoners zien kansen voor

realiseren. We verkennen dit nader met deze dorpen. De

aanvullende woningbouw op binnendorpse locaties. We

gemeente neemt initiatief voor een vervolggesprek.

verkennen dit met bewoners en andere betrokkenen.

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Woonvisie Noordenveld | september 2023 20

2.3 NIEUWE WOONVORMEN: PLEK GEVEN IN PLANNEN Waar het kan en past, werken we mee

Flexwonen

Tiny houses

De groep mensen die iets anders wenst, groeit. Flexwonen

Flexwonen gaat over flexibele woonoplossingen die relatief

Het liefst werken we aan structurele vormen van wonen,

in diverse vormen, een tiny house, een gezamenlijk

snel en goedkoop te realiseren zijn. Er zijn drie

maar tiny houses kunnen een (tussen)oplossing vormen.

woonhof, herbestemmen van een leegstaand pand in een

basisvormen:

Indien goed ingepast vinden wij Tiny Houses een

dorp, herbestemmen van een boerderij tot meerdere

-

tijdelijk ergens wonen;

aanvulling op onze dorpen. Het gaat om volwaardige

woningen, duurzaam wonen in energie, materiaal en

-

tijdelijke bewoning van een pand;

vrijstaande woningen tot 50m2. Er zijn verplaatsbare en

impact op de omgeving, met familieleden op één erf

-

woningen op een tijdelijke plek.

niet-verplaatsbare varianten. In alle gevallen gelden er

bijvoorbeeld voor mantelzorg, met een specifieke hobby,

Als gemeente zien we flexwonen als een deeloplossing van

regels, waaronder het Bouwbesluit en het Omgevingsplan.

etc. We herkennen deze behoeften en verwelkomen deze

de woonvraag in onze gemeente. Ook bij flexwonen spelen

Bij tijdelijke en zelfvoorzienende ontwikkelingen zijn de

woonvormen. Wanneer initiatiefnemers zich melden met

zaken als nutsvoorzieningen, draagvlak bij de omgeving en

procedures meestal eenvoudiger dan bij permanente en

deze of andere vernieuwende vormen van wonen, zoeken

andere zaken mee. Realisatie duurt doorgaans twee jaar.

niet-zelfvoorzienende ontwikkelingen.

wij graag naar een oplossing, door versnelling te zoeken in

-

We leggen prioriteit bij jongeren. We gaan in Norg,

procedures, zo ruimhartig mogelijk te zijn, en door

Peize en/of Roden zoeken naar een pand of een plek

initiatiefnemers op weg te helpen waar mogelijk. Hierbij

waar flexwonen kan inspelen op deze woonbehoefte,

gelden als voorwaarden dat a. initiatieven voldoen aan wettelijke eisen, b. passen bij de kwaliteitscriteria van onze

samen met corporaties en ontwikkelende partijen. -

Ook zoeken we naar een oplossing voor tijdelijk verblijf

gemeente en c. dat er voldoende ambtelijke capaciteit is

van mensen, zoals spoedzoekers / statushouders.

om het verzoek te behandelen. Onze sleutellocaties hebben

Het ministerie van BZK stimuleert deze vorm van wonen,

prioriteit.

en we maken gebruik van het Expertteam Woningbouw en/of de Versnellingskamers Flexwonen van het ministerie

Enkele veelvoorkomende initiatieven lichten we toe:

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

om ons bij dit proces te helpen.

Voorbeeld van een Tiny House, Hurdegaryp

Woonvisie Noordenveld | september 2023 21

2.3 NIEUWE WOONVORMEN: PLEK GEVEN IN PLANNEN CPO: collectief particulier opdrachtgeverschap

gemeente ook maximaal ruimte voor pre-mantelzorgwoning

basiscriteria als bij andere plannen. Vanuit wonen zijn dat

Dit is een manier van ontwikkelen die wij passend vinden

op een erf. Dit betekent dat ook vóór dat er sprake is van

woonbehoefte, ruimtelijke impact, diverse projectmatige en

bij onze dorpen. Binnen onze sleutellocaties zoeken wij

daadwerkelijke mantelzorg er onder voorwaarden al

procedurele overwegingen. Ook andere kaders gelden.

actief naar een CPO-locatie. Zo boeken we én voortgang in

toestemming wordt verleend tot een tijdelijke woonvorm.

sleutelprojecten, én maken we ruimte voor CPO. We maken gebruik van het Impulsteam van de provincie Drenthe of

Buitengebied: herbestemmen als kans

een externe partij gespecialiseerd in CPO-begeleiding om

Af en toe ontstaan er initiatieven voor wonen in het

de mogelijkheden te verkennen. Daarnaast werken we

buitengebied. In de eerste plaats zijn we als gemeente

verder met de initiatiefnemers voor het CPO-plan aan de

zuinig op ons landschap. Dan zijn er nog steeds

Oude Velddijk in Peize.

mogelijkheden, al worden deze kritisch beoordeeld, in het bijzonder vanuit landschappelijke kwaliteit en effecten.

Hofjes / gezamenlijk wonen

-

Route 1: Ruimte voor Ruimte regeling. Deze regeling

In alle dorpen ontbreekt het nog aan voldoende projecten

maakt het mogelijk om een landschapsontsierend

voor hofjes / vormen van gezamenlijk wonen. Binnen

voormalig agrarisch bedrijfsgebouw te verwijderen in

grotere projecten zoeken wij als gemeente actief naar het opnemen van deze woonvormen in het programma.

ruil voor een woonbestemming. -

Route 2: herbestemmen. Binnen de provinciale regelgeving mogen we tot 6 woningen toestaan binnen

(Pre-)mantelzorgwonen

een bestaand gebouw. Dit is alleen een overweging bij

Binnen de huidige regelgeving is het onder voorwaarden al

gebouwen die hun functie hebben verloren en die niet

toegestaan om tijdelijk een mantelzorgunit toe te voegen aan een woonerf. Bij motie van de Raad maken we als

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

landschapsontsierend zijn. Dit is altijd maatwerk. Wij toetsen met behulp van dezelfde

Voorbeeld van erfdelen (.nl)

Woonvisie Noordenveld | september 2023 22

2.4 KWALITEIT STAAT VOOROP Vroegtijdig in gesprek over kwaliteit

De Noordenveldse Kwaliteitsgids

De titel van deze woonvisie – ‘samen lukt het’ – straalt uit

De kwaliteitsgids beschrijft zes basisstappen bij

dat wij als gemeente graag ruimte willen maken voor

nieuwe initiatieven. Zie hiernaast. De principes in de

mooie plannen. Des te belangrijker is het om aan de

kwaliteitsgids gaan onder meer over passendheid bij

voorkant al mee te geven en in gesprek te gaan over

de schaal, landschappelijke karakteristieken en

kwaliteit: waaraan moeten initiatieven voldoen?

leesbaarheid van de historie, stedenbouwkundige

-

Als gemeente zijn we gebonden aan wetten en regels,

meerwaarde, leesbaarheid van de historie. Het kan

waarbij we zoeken naar mogelijkheden om binnen de

gaan om inpassing, maar ook om contrast. In de

regels goede initiatieven mogelijk te maken.

kwaliteitsgids (zoekmachine: Kwaliteitsgids

Wat we goede initiatieven vinden, hebben we op

Noordenveld) staat een uitgebreide uitleg.

-

Stap 1: Eerste inschatting

Stap 4: Schetsplan uitwerken

Stap 2: Bespreken schetsplan

Stap 5: Voorlopig ontwerp

Stap 3: Principebesluit

Stap 6: Vergunningstraject

enkele manieren vastgelegd. De Noordenveldse Kwaliteitsgids legt uit hoe we stappen doorlopen en geeft (ruimtelijke) richtlijnen mee. In deze woonvisie voegen we daar een aantal meetpunten aan toe. De stappen zijn een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid. Ook de criteria geven zelf geen uitsluitsel maar helpen bij het maken van een afweging en het geven van advies om plannen te verbeteren. Als gemeente werken we aan het ‘stroomlijnen’ / standaardiseren van de te nemen stappen.

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Woonvisie Noordenveld | september 2023 23

2.4 KWALITEIT STAAT VOOROP Kwaliteitscriteria voor wonen

Woonvraag

Ruimte

Aanvullend op de Noordenveldse Kwaliteitsgids beoordelen

•

•

Een plan bedient een woonvraag van doelgroepen die

we initiatieven voor wonen op aanvullende punten. Tijdens

onvoldoende aan bod komen, en ook concrete andere

de zes stappen die we bij een initiatief doorlopen, zijn deze

plannen voorzien er nog onvoldoende in;

criteria vanuit het wonen van belang. Hiernaast staan de

•

Het plan leidt tot (een keten van) doorstroming;

criteria op hoofdlijnen. Niet op alle onderdelen is een

•

De woningen binnen het plan zijn langdurig gewild óf

positieve beoordeling nodig om mee te werken – het gaat om de totale afweging. Wel geldt: hoe meer positieve

•

behoudenswaardig pand (stedenbouwkundig, architectonisch, landschappelijk) Het leidt tot minder verstening in het gebied;

Het plan geeft antwoord op de eis om 30% sociale

•

Het gaat respectvol om met waardevol dorpsgroen of

huur en 30% betaalbare koop te bieden, via programmering of door verevening in andere plannen; Het programma is gericht op meerdere

het landschap (als onderdeel van de afweging inbreiden of uitbreiden); •

leeftijdsgroepen en gezinsfasen; •

Het plan heeft landschappelijke en stedenbouwkundige meerwaarde;

Het betreft een innovatieve woonvorm. Dat kan gaan

•

Het plan draagt bij aan de sociale kwaliteit;

om bijvoorbeeld: tiny houses, flexwonen,

•

Het is de beste invulling voor deze plek, er zijn geen

mantelzorgwonen, collectief particulier •

Het leidt tot herbestemmen van een

•

vanuit het werkveld wonen. En dus hoe groter de kans van •

probleem op (zoals verloedering, ondermijning); •

het is tijdelijk van aard;

bijdragen een plan levert, hoe beter en hoe meer prioriteit slagen

Het versterkt de woonomgeving of lost een dreigend

andere functies wenselijker.

opdrachtgeverschap, wooncoöperaties;

Haalbaarheid

Het is bovengemiddeld duurzaam (energie, circulair,

•

klimaatadaptief), duidelijk van een hoger niveau dan waar actuele regelgeving om vraagt.

Het is aannemelijk dat het binnen redelijke termijnen realiseerbaar is (financieel, procedureel);

•

Omwonenden zijn overwegend positief over de ontwikkeling;

•

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

De initiatiefnemers hebben goede referenties.

Woonvisie Noordenveld | september 2023 24

2.5 BESTAANDE BUURTEN IN EEN HOOFDROL Het meest staat er al, en staat er goed bij

kunnen samenvallen en elkaar kunnen versterken, en ook

Impuls voor woningverbetering bij particulieren

Het grootste deel van de woningen staat er al, in de

of er verbinding te maken is met de vernieuwingsvragen bij

Om huiseigenaren te stimuleren hun huis een ‘tweede

bestaande buurten in de dorpen en daarbuiten. Daar zullen

woningen in particulier eigendom. Op die manier kunnen

jeugd’ te geven, benutten we bestaande instrumenten

ook de meeste mensen hun nieuwe thuis vinden, daar vindt

zowel huur- als koopwoningen beginnen aan een ‘tweede

(energieloket, coaches) en nieuwe. Nieuwe zijn: het

ook de doorstroming plaats. Het is belangrijk dat bestaande

jeugd’. We toetsen doorlopend in onze gesprekken met de

actualiseren van de starterslening gericht op bestaande

buurten en woningen aantrekkelijk blijven, om zo de

corporaties of zulke combinatiemogelijkheden zich

woningen, benutten van fondsen voor verbetering van

gewenste doorstroming ook mogelijk te maken. De meeste

voordoen.

huizen en buurten, werkafspraken met verkopende corporaties, makelaars en hypotheekverstrekkers waarbij zij

woningen in Noordenveld staan er technisch en qua uitstraling goed bij en zijn gewild.

Bij vervangen: kans op meer woningen

altijd het gesprek aangaan over verbetermogelijkheden.

Wanneer corporaties voornemens hebben tot het In enkele buurten vernieuwing nodig

vervangen van woningen, staan wij open voor plannen voor

In enkele buurten is vernieuwing nodig. Dat kan zijn:

nieuwbouw in grotere aantallen op die locatie. In het

renovatie of vervanging van de woningen zelf, waaronder

algemeen is er een groeiende behoefte aan woningen voor

een deel van het bezit van de corporaties. Maar ook:

kleine huishoudens: dan passen er meer woningen op

woningen in particulier bezit die aan vernieuwing toe zijn.

dezelfde plek. Vaak betreft het plekken waar ook

En: de openbare ruimte. Dit komt vooral voor in de ‘vroeg-

stedenbouwkundig ruimte is voor meer bouwvolume, zodat

naoorlogse’ buurten, en in de grootste aantallen in de

nog meer woningen haalbaar zijn. Daarmee lossen we een

dorpen Roden en Norg. Daar waar corporaties plannen

deel van de zoektocht op naar ruimte voor meer sociale

maken voor verduurzaming, of daar waar de gemeente

huurwoningen dan nu gepland. Zulke processen vinden

ingrepen overweegt in de openbare ruimte, zoeken partijen

altijd in afstemming met de omgeving / omwonenden

elkaar vroegtijdig op. Doel is om na te gaan of ingrepen

plaats.

RUIMTE MAKEN VOOR WONEN

Voorbeeld van een renovatiebuurt in Roden (Woonborg, Van Wijnen)

Woonvisie Noordenveld | september 2023 25

3

BETAALBAAR WONEN 1. VOLDOENDE, PASSENDE SOCIALE HUURWONINGEN 2. MIDDENHUUR KAN IETS TOEVOEGEN 3. BETAALBAARHEID IN DE KOOP: SAMEN OPTREKKEN 4. AANDACHTSGROEPEN

3 BETAALBAAR WONEN Voor iedereen een betaalbare woonsituatie

kwijtschelding van lasten, en de inzet van de

Uitgelichte keuzes en acties in dit hoofdstuk

Wonen is een primaire levensbehoefte. We streven naar

Noordenveldwerkers.

-

afgelopen tijd is het wonen voor veel mensen (te) duur

3.2 Middenhuur kan iets toevoegen

-

geworden, met name door hoge energielasten, gestegen

Aanvullend op sociale huur en koopvoorraad kunnen vrije

koopprijzen en huurprijzen op de vrije markt, oplopende

sector huurwoningen iets toevoegen aan ons aanbod. Het

hypotheekrente. Een belangrijke ontwikkeling is dat

heeft niet onze hoogste prioriteit.

woonlasten die passen bij ieders huishoudboekje. De

Actie 3a. Afspraken over 250 tot 300 sociale huurwoningen, vooral in Peize, Norg en Roden.

huishoudens steeds vaker uit één volwassene bestaan,

Actie 3b. Een vorm van compensatie uitwerken bij nietbouwen van sociale huur door ontwikkelaars.

-

Actie 3c. Een langjarig kader voor prestatieafspraken, als basis voor jaarlijkse afspraken onze partners.

-

Actie 3d. Opstellen huisvestingsverordening +

daarmee ook uit één inkomen. Dat beperkt het bedrag dat

3.3 Betaalbaarheid in de koop: samen optrekken

besteedbaar is aan wonen. Tot op zekere hoogte hebben we

Op de koopmarkt is onze invloed beperkt. Tegelijk is de

-

Actie 3e. Actualiseren van de starterslening.

invloed op een houdbare woonlast, en die invloed gebruiken

roep om betaalbare koop groot. Waar nodig en mogelijk

-

Actie 3f. Nader uitwerken van lokaal toewijzen.

we. Als gemeente werken we daarom samen met

zetten we instrumenten in, bij nieuwe toevoeging maar juist

-

Actie 3g. Voor tijdelijke woonruimte, werken we aan

bijvoorbeeld corporaties, huurdersorganisaties,

óók in de bestaande woningvoorraad.

ontwikkelaars, sociale partners. Daarmee geven we antwoord op een breed geuite behoefte bij onze inwoners. 3.1 Voldoende, passende sociale huurwoningen

omgevingsplannen voor (blijvend) betaalbare woningen.

oplossingen waarmee we sneller kunnen reageren. -

3.4 Aandachtsgroepen

betaalbare koop of een vorm van compensatie.

We zoomen in op de groepen jongeren en starters,

-

Doorlopend: een sociale grondprijs voor corporaties.

woonwagenbewoners en statushouders.

-

Doorlopend: verkoop sociale huur als middel,

Voldoende en passende sociale huurwoningen, met gelijkwaardige kansen voor woningzoekenden die daarop

compenseren met nieuwbouw sociale huur. -

aangewezen zijn. We geven hierbij een antwoord op landelijk beleid. Gelijktijdig heeft de gemeente een rol in het huishoudboekje van inwoners, via bijvoorbeeld via gerichte BETAALBAAR WONEN

Doorlopend: In alle projecten 30% sociale huur, 30%

Doorlopend: met woonwagenbewoners blijven we in gesprek, ook al is er nu geen actie nodig.

-

Doorlopend: we volgen de toewijzing van statushouders en de effecten op de woningmarkt. Woonvisie Noordenveld | september 2023 27

3.1 VOLDOENDE, PASSENDE SOCIALE HUURWONINGEN Per dorp een eigen doel en opgave, totaal 250-300

Achtergrond: actuele vraagontwikkeling

Er is weer volop aandacht voor sociale huur in ons land. Na

We sturen aan op realisatie van 1.000 woningen in de

Het meest recente gemeentelijke woningmarktonderzoek

jaren van beperkte investeringsmogelijkheden, hebben de

periode 2022 tot en met 2030, met 800 als ondergrens, als

(2020) gaat uit van een bescheiden toename van sociale

corporaties weer meer ruimte om naast verbetering van de

uitwerking van de woondeal met provincie, Rijk en regio

huur, en uitsluitend in Roden en Peize. Actueel zijn de

bestaande voorraad ook weer substantieel woningen toe te

Groningen-Assen. Daarbinnen werken we met een gewenst

inzichten daarover duidelijk veranderd. In het algemeen is

voegen. En dat is nodig: door een grote woningbehoefte in

aandeel van 30% sociale huur. In hoofdstuk 2.1 staan

de vraag groter dan toen gedacht (RGA Trendanalyse

het algemeen, en in het bijzonder door oplopende

schematisch de aantallen per kern weergegeven.

2021, vertaling in de woondeal 2023). En de grote

woningtekorten en doordat lagere inkomens geen passende

-

In de drie grote kernen gaat het om substantiële

spanning op de woningmarkt maakt de toestroom naar de

toevoeging van sociale huur en betaalbare koop;

koopmarkt moeilijker, en de actuele rentestijgingen en

In de basisdorpen vragen we de corporaties om te

koopkrachtdaling maakt dat nog meer mensen aangewezen

zoeken naar enige voorraadtoename;

zijn op sociale huurwoningen. Recente monitoring

In de kleinere kernen vragen we de corporaties om

(Thuiskompas) onderbouwt dat er sprake is van een

monitoringscijfers van de corporaties binnen Noordenveld.

positie te houden, behalve als er duidelijke redenen

veranderde situatie in Noordenveld:

Zie het kader op deze pagina. De eerstkomende jaren

zijn voor andere keuzes. Corporaties beargumenteren

verwachten we dat de druk eerder toeneemt dan afneemt,

dat als onderdeel van de prestatieafspraken.

Sociale huur: voorlopig onder spanning

woning meer kunnen kopen als gevolg van de sterk gestegen huizenprijzen. De oplopende druk is ook te merken in de

-

Ouderen: lange wachttijd, minder reacties

gelet op onzekere economische vooruitzichten en de lange aanlooptijd die nodig is om woningen te realiseren. ‘20 320

‘21 375

‘22 410

‘20 100

Actief woningzoekenden

‘21 180

Reacties per woning

‘22 220

Jongeren en gezinnen: kortere wachttijd, steeds meer reacties

Bron: Thuiskompas, 2022

BETAALBAAR WONEN

Woonvisie Noordenveld | september 2023 28

3.1 VOLDOENDE, PASSENDE SOCIALE HUURWONINGEN 30% sociale huur in elk nieuw bouwplan

Met bestaande plannen maken we een goede slag

Achtergrond: het principe van een rollende voorraad

Landelijk is 30% sociale huur de streefvoorraad. In

In Noordenveld zijn al mogelijkheden om sociale huur toe

Corporaties kunnen hun voorraad laten meebewegen met

Noordenveld is dit nu 20%.

te voegen. Sommige locaties of plannen zijn nog onzeker.

de behoefte. Door sloop en verkoop van woningen die een

-

-

Algemeen: met de corporaties zorgen voor plek en

teruglopende vraag laten zien, en bij toevoeging het

projecten, vooral op onze prioriteitslocaties (zie H2).

zwaartepunt op andere types. Verkoop of sloop vraagt om

Roden: binnendorpse locaties zijn concreet, met

compensatie, om de bedoelde aantallen voorraadtoename

Ons streven is dat ook binnen projecten prijsklassen

tientallen woningen sociale huur. Uitbreiding is nog

te halen. Op langere termijn kunnen overschotten ontstaan.

menging ontstaat. Niet alle plannen lenen zich echter

niet zo ver. Onze inzet: deze locaties verder brengen.

Via verkoop en sloop / verdund terugbouwen kunnen

hiervoor. Het is mogelijk om dit te compenseren. De

Mocht Woonborg voornemens ontwikkelen voor

corporaties meebewegen op langere termijn.

precieze vorm werken we nog uit: dat kan een fonds

herstructurering, dan onderzoeken we graag samen of

We stellen bij nieuwe plannen, groter dan 10 woningen, als eis dat er 30% sociale huur wordt opgenomen. Zo bewegen we naar de streefvoorraad.

-

-

een ander programma en verdichting passend is.

zijn, maar ook andere oplossingen die leiden tot voldoende betaalbaar wonen zijn denkbaar. -

-

huurwoningen voor het dorpsdoel. Binnendorps:

aandeel wordt behaald. Het gaat hier om een ‘netto

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=3280ae7d-2a1d-4042-a229-cba8b47262e1