1. Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
1
Inhoudsopgave
2 3
Inhoudsopgave .........................................................................................................................................2
4
Algemeen..................................................................................................................................................3
5
Aanbiedingsbrief ...................................................................................................................................4
6
Resumé ..............................................................................................................................................10
7
Vaststellingsbesluit .............................................................................................................................13
8
Begroting in een oogopslag ................................................................................................................14
9
Leeswijzer ...........................................................................................................................................15
10
Programma's ..........................................................................................................................................17
11
Inleiding ..............................................................................................................................................18
12
1. Samen doen ...................................................................................................................................19
13
2. Samen ontwikkelen ........................................................................................................................40
14
3. Bestuur en samenleving .................................................................................................................47
15
4. Groen beleven ................................................................................................................................54
16
5. Werken, ondernemen en ontspannen ............................................................................................65
17
6. Duurzaam voor nu en later .............................................................................................................79
18
7. Helder zicht .....................................................................................................................................82
19
Paragrafen ..............................................................................................................................................94
20
1. Lokale heffingen .............................................................................................................................95
21
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................107
22
3. Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................122
23
4. Financiering ..................................................................................................................................128
24
5. Bedrijfsvoering ..............................................................................................................................133
25
6. Verbonden partijen .......................................................................................................................141
26
7. Grondbeleid ..................................................................................................................................150
27
8. Overhead ......................................................................................................................................158
28
9. Personele lasten ...........................................................................................................................163
29
Financiële begroting .............................................................................................................................168
30
1. Financiële beschouwingen ...........................................................................................................169
31
2. Incidentele baten en lasten ..........................................................................................................189
32
3. Subsidies ......................................................................................................................................193
33
4. Functie van de begroting en kaders .............................................................................................194
34
5. Meerjarenraming ..........................................................................................................................196
35
Bijlagen .................................................................................................................................................204
36
A. Opbouw meerjarenbegroting .......................................................................................................204
37
B. Geprognosticeerde balans ...........................................................................................................209
38
C. Reserves en voorzieningen .........................................................................................................210
39
D. EMU-saldo ...................................................................................................................................212
40
E. Begrippenlijst ................................................................................................................................213
41
2
42
Algemeen
43 44
3
45
Aanbiedingsbrief
46 47
Geachte leden van de gemeenteraad,
48 49
Wij bieden u de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 aan. Deze begroting wordt
50
aangeboden in een periode van aanhoudende onzekerheden en grote maatschappelijke opgaven.
51
Vorig jaar schreven wij in de begroting over de Russische inval in Oekraïne. De gevolgen daarvan
52
ervaren we ook in Noordenveld nog steeds. De asielcrisis vraagt daarbovenop vanaf 2023
53
voortdurend aandacht van de gemeente.
54 55
Momenteel kampen we nog steeds met een hoge inflatie en forse prijsstijgingen. Een nieuwe
56
onzekerheid zijn de gevolgen van de val van het kabinet Rutte IV in de zomer van 2023.
57
De VNG heeft met onze steun namens de gemeenten het demissionair kabinet opgeroepen te
58
voorkomen dat Nederland stil komt te staan. Er zijn grote maatschappelijke opgaven die om
59
oplossingen vragen: te denken valt aan het grote tekort aan betaalbare woningen, de
60
klimaatadaptatie, de energietransitie en het versterken van bestaanszekerheid van kwetsbare
61
mensen.
62 63
Organisatieontwikkelingen
64
In alle Nederlandse gemeenten is de druk op de ambtelijke organisatie de laatste jaren fors
65
toegenomen. Coronacrisis en de energiecrisis resulteerden in extra uitvoeringstaken. Door
66
polarisatie in de samenleving en de steeds mondigere burger wordt van de overheid een steeds
67
hoger niveau van gemeentelijke dienstverlening verwacht (snel en perfect). De krapte op de
68
arbeidsmarkt maakt het daarbij echter lastig om alle vacatures gevuld te krijgen met
69
gekwalificeerde medewerkers. Aan de verwachtingen van de samenleving kan daarom soms met
70
moeite worden voldaan. Daarbij zijn de afgelopen jaren door het Rijk de eisen die aan
71
bedrijfsvoering zaken worden gesteld aanmerkelijk verzwaard. Privacywetgeving,
72
informatiebeveiliging en de Wet Open Overheid vragen veel van gemeentelijke organisaties.
73 74
In Noordenveld is het niet anders. Daarbij heeft onze gemeente te maken gehad met wisselingen in
75
de ambtelijke top waardoor enige stagnatie in de organisatieontwikkeling heeft kunnen ontstaan.
76
Met nieuw elan beoogt de organisatie inmiddels de organisatie klaar te maken voor het aanpakken
77
van de grote integrale maatschappelijk opgaven. Het versterken van de integrale daadkracht en
78
resultaatgericht werken van de organisatie, het versterken van het aantrekkelijke werkgeverschap,
79
en het tegengaan van een hoog ziekteverzuim zijn duidelijke speerpunten van de
80
organisatieontwikkeling.
81
In 2024 verstevigen we hiermee het fundament onder de organisatie. Daarbij creëren we ook
82
kansen om de dienstverlening aan onze klant verder te verbeteren.
83 84
Actuele financiële situatie
85
In financieel opzicht is deze Programmabegroting gebaseerd op de perspectiefnota 2024 die uw
86
raad op 10 juli 2023 heeft vastgesteld. De ontwikkelingen in de wereld zijn echter sinds het
87
vaststellen van de perspectiefnota niet stil komen te staan.
88 89
Het meest in het oog springend is de verslechtering van de begrotingsstand in 2024.
90
Bij de perspectiefnota was er sprake van een begroot overschot van ruim € 1,6 miljoen (€ 1.593.000).
91
Na de zomer is het overschot veranderd in een tekort van ruim € 1,3 miljoen (€ 1.342.000).
4
92 93
Tegelijkertijd storten we als gemeente elk jaar de overschotten van het sociaal domein in de reserve
94
sociaal domein. Dit bijstorten van forse bedragen is vanaf 2021 een patroon geworden. Er was een
95
dotatie van:
96 97
€ 1,247 miljoen in 2021;
98
€ 4,268 miljoen in 2022;
99
prognose € 1,702 miljoen in 2023;
100
De prognose voor 2024 bedraagt € 1,08 miljoen en voor 2025 € 1,626 miljoen.
101 102
Zo loopt de reserve op van € 3,637 miljoen in 2021 naar € 12,360 miljoen in 2025.
103
De politieke afspraak in Noordenveld is dat de afdracht aan de reserve sociaal domein en de reserve
104
sociaal domein zelf zijn afgeschermd van de reguliere begroting. Vanuit het
105
behoedzaamheidsbeginsel is bij het onzekere begin in 2015 van de decentralisaties in het sociaal
106
domein deze systematiek bedacht. De eerste jaren functioneerde de reserve als financiële buffer
107
ook goed. Inmiddels is de reserve buitenproportioneel groot geworden. Zelfs toekomstige
108
tegenvallers van enkele miljoenen kunnen met de huidige reserve worden opgevangen. Het niet
109
continueren van de toevoeging van meevallers aan de reserve sociaal domein heeft geen
110
consequenties voor het beleid of de uitvoering van het sociale beleid voor de kwetsbare
111
doelgroepen in onze gemeente. Immers, de reserve bevat geld dat niet wordt uitgegeven.
112
Met de keuze voor het niet afdragen van de meevaller aan de reserve sociaal domein en de keuze
113
om minder te sparen voor het ravijnjaar 2026 wordt de begroting in 2024 zonder bezuiniging uit de
114
rode cijfers gehaald.
115 116
De programmabegroting sluit met een positief resultaat van € 525.000 voor 2024. Met deze
117
begroting hebben we gemeend een redelijk perspectief neer te leggen voor de raad met een
118
onzeker meerjarenperspectief.
119
De meerjarenraming geeft een positief resultaat van € 123.000 voor 2025, een tekort van € 1.457.000
120
voor 2026 en voor 2027 een overschot van € 380.000.
121 122
Financiën en ambities
123
In het coalitieakkoord zijn de ambities benoemd. Daarnaast volgen er uit het meerjaren
124
uitvoeringsprogramma een aantal aanvullende ambities. Deze keuzes hebben wij verwerkt in deze
125
begroting. Oplopende rentelasten dwingen ons tot grotere financiële voorzichtigheid dan in de
126
achter ons liggende jaren. Er zijn onderwerpen die hoe dan ook om besluitvorming vragen.
127 128
Woningbouwopgave
129
Ten aanzien van wonen hebben we een stevige ambitie. Dit uit zich onder meer in:
130
•
toevoegen 800 tot 1.000 woningen door zowel in- als uitbreiding;
131
•
realisatie inbreidingslocaties alsmede nieuwe locaties die reeds in beeld zijn;
132
•
zoeken naar andere potentiële locaties voor lange termijn;
133
•
inrichten woningbouwteam om woningbouw te versnellen;
134
•
andere mogelijkheden voor toevoegen woningen (splitsing, herbestemming en (pre-)
135 136 137
mantelzorg) wordt eenvoudiger en aantrekkelijker gemaakt; •
opstellen woonvisie met daarin onder andere aandacht voor doelgroepen (starters en ouderen), toekomstbestendig en duurzaam.
138
5
139
Er is een woonvisie opgesteld waarin afspraken en uitganspunten zijn opgesteld zodat deze dient
140
als leidraad bij het opstellen van het woningbouwprogramma. Tevens worden nieuwe instrumenten
141
ontwikkeld en de uitvoering opgepakt. Het is belangrijk te realiseren dat ook deze instrumenten en
142
de uitvoering een beroep doen op de beschikbare capaciteit. De doelstelling van het zogenoemde
143
woningbouwteam is om sturing, grip en snelheid te houden op de woningbouwproductie en te
144
sturen op de uitdagingen. Dit is geen statisch team en bestaat voor een aantal projecten uit de
145
inhuur van specifieke kennis en vaardigheden om zo voortgang te houden in de projecten.
146 147
De grotere projecten (Roden-Zuid, Maatlanden/ Zulthe, Peize-Zuid, Oosterveld Norg) zitten in
148
verschillende fases van ontwikkeling. De planning van de woondeal is gebaseerd op de huidige
149
planning van deze projecten. Inzet is om de planning te behalen en waar mogelijk te versnellen.
150
Belangrijkste kritische succesfactoren zijn op dit moment de personele capaciteit en de
151
marktomstandigheden (rente en bouwkosten).
152
Ook is onze inzet uiteraard gericht op het in uitvoering brengen van de kleinere
153
woningbouwlocaties. Wanneer er sprake is van afnemende capaciteit, ligt onze prioriteit bij de
154
grotere en ‘makkelijker’ te ontwikkelen locaties om zo wel aantallen te behalen.
155
We werken in beginsel mee aan andere wooninitiatieven zoals woningsplitsplitsing, en (pre-)
156
mantelzorg wonen.
157 158
Duurzaamheid
159
De gemeente Noordenveld heeft stevige ambities op het gebied van duurzaamheid om de
160
gemeente leefbaar te houden voor nu en voor toekomstige generaties. De gemeente Noordenveld
161
richt zich daarbij niet alleen op de eigen gemeente maar draagt ook bij aan ambities op regionaal
162
en landelijk niveau.
163 164
Het thema Duurzaamheid is opgenomen in het coalitieakkoord. Op het gebied van duurzaamheid
165
zijn we ambitieus, met een pragmatische en realistische aanpak. In 2021 is het Programma
166
Duurzaam Noordenveld 2040 opgesteld. Hierin zijn voor vijf verschillende thema’s ambities voor
167
2040 en doelstellingen voor 2025 opgenomen, met als hoofddoel een klimaatneutraal Noordenveld
168
in 2040. Deze thema’s zijn: Toekomstbestendige leefomgeving, Duurzame mobiliteit, Duurzame
169
energie, Afval en hergebruik en Participatie en communicatie. Onder deze thema’s is sprake van
170
een honderdtal geplande (en flankerende) inspanningen, die integraal in de organisatie opgepakt
171
worden.
172
Naast deze inspanningen is in het coalitieakkoord afgesproken dat we (verder) inzetten op:
173
•
evaluatie van de spelregels voor energieprojecten na de eerste toepassing ervan in een
174
grootschalig energieproject. Daarbij wordt gekeken naar meer mogelijkheden om
175
omwonenden directer te laten profiteren van de opbrengsten van een project;
176
•
177
ondersteuning en adviseren we groepen bewoners die met verduurzaming aan de slag
178 179
energieke wijken op basis van de Warmtevisie. Daarnaast bieden we praktische willen. Isolatie staat daarbij voorop;
•
het stimuleren van innovatieve ontwikkelingen. De verduurzaming van bedrijven binnen
180
onze gemeente krijgt de komende jaren meer aandacht. Niet alleen het verduurzamen van
181
de bedrijfsvoering, maar ook het stimuleren van duurzame innovaties door onze eigen
182
ondernemers. Dit geldt zeker ook voor agrarisch ondernemers die actief zijn binnen onze
183
gemeente. Samen met hen willen we onder andere de biodiversiteit versterken.
184 185
Jaarlijks wordt een uitvoeringsprogramma gemaakt om te bekijken waar we staan en welke
186
inspanningen nodig zijn om de gestelde doelen te halen.
6
187 188
Klimaatverandering
189
Op het gebied van water hebben wij de taak om maatschappelijke belangen te waarborgen. In het
190
Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan hebben we afspraken gemaakt met welke taken we de
191
komende jaren aan de slag gaan. Hierbij krijgt het anticiperen op het veranderende klimaat steeds
192
meer aandacht. In de Regionale adaptatiestrategie en de Regionale uitvoeringsagenda zijn hiervoor
193
afspraken gemaakt met andere overheden. De lokale adaptatiestrategie en uitvoeringsagenda
194
worden nog voorgelegd. Eén van de aspecten hierin is wateroverlast. Op dit moment hebben de
195
wateroverlast in Norg (-West) en Peize de hoogste prioriteit. Om dit te onderzoeken en de
196
wateroverlast waar mogelijk te kunnen beperken is meer budget nodig dan voorzien.
197 198
Sociaal domein
199
Sinds de decentralisaties in 2015 heeft de focus van de gemeente vooral gelegen bij de
200
implementatie en doorontwikkeling van de dienstverlening op basis van de Wmo, Jeugdwet en
201
Participatiewet. Dit heeft een werkwijze in de Toegang van gemeente Noordenveld opgeleverd die
202
als positief wordt ervaren. De cijfers van de GGD laten echter zien dat we naast de ondersteuning
203
die we bieden in de Toegang goed moeten gaan nadenken over de verschillende opgaven in het
204
sociaal domein en hoe we deze opgaven door middel van preventie en gezondheidsbevordering
205
kunnen aanpakken. Daarbij moeten we ook kijken naar de wijze van beleidsontwikkeling,
206
bijvoorbeeld data- en opgave gestuurd werken, monitoring, organisatie en samenwerking.
207 208
Het Rijk en de VNG willen ook groots gaan inzetten op preventie en een integrale aanpak. Landelijk
209
heeft dit geleid tot een Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).
210
De akkoorden gaan daarbij uit van de zogenaamde ‘Health in all Policies” benadering: een integrale
211
benadering van preventie met aandacht voor achterliggende factoren die invloed hebben op
212
gezondheid.
213
Dat kunnen individuele factoren zijn, maar ook de fysieke en sociale omgeving, zoals de
214
voedselomgeving of een beweegvriendelijke omgeving op school of op het werk, of factoren als
215
bestaanszekerheid. De akkoorden hebben geleid tot een herziening van de verschillende specifieke
216
uitkeringen (SPUK’s) in het sociaal domein. Waar gemeenten voorheen verschillende regelingen
217
konden aanvragen, zijn deze nu gebundeld in de brede Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).
218 219
Het biedt de gemeente, samen met organisaties in het sociaal domein en in de zorg de
220
mogelijkheid om een breed en samenhangend beleid te voeren op gezondheid en preventie.
221
Daarmee is het een uitgelezen kans om de opdracht uit het Coalitieakkoord op te pakken.
222
Het gaat hier om de volgende thema’s:
223
•
behouden en versterken wat goed werkt;
224
•
meer aandacht te schenken aan preventie;
225
•
verkennen van de mogelijkheden om de minimaregelingen gelijk te trekken;
226
•
de financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein te blijven monitoren.
227 228
Uitgangspunt is dat we aansluiten bij de huidige werkwijze binnen het sociaal domein. We willen
229
behouden en versterken wat goed werkt.
230 231
ISAP 2
232
In ons coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan Noordenveld’ staat dat we ook de komende jaren graag
233
willen investeren in sportaccommodaties. Daarom hebben we samen met sportaanbieders het
7
234
Integraal Sportaccommodatieplan Noordenveld Deel 2 gemaakt. Vanuit het ISAP is in de begroting
235
budget gereserveerd. Voor de uitvoering van het plan volgt een apart raadsvoorstel.
236 237
Invoering omgevingswet
238
Vanaf 1-1-2024 treedt de Omgevingswet in werking. Dit betekent dat alle werkprocessen
239
Omgevingswetbestendig ingericht moeten worden. Vooral het nieuwe initiatieven- en
240
vergunningenproces brengt veel verandering voor alle partijen met zich mee. In principe moeten
241
straks bijna alle vergunningaanvragen binnen 8 weken worden afgehandeld, waaronder ook de
242
huidige uitgebreide voorbereidingsprocedures. Om zowel de gemeente (in deze de raad, college en
243
ambtelijke organisatie) als wel de initiatiefnemer in staat te stellen de aanvragen zo goed mogelijk
244
te beoordelen en zo volledig mogelijk in te dienen, moet veel worden uitgewerkt en voorbereid in
245
de initiatievenfase. Hier komt alles bij elkaar wat nu vaak pas in de fase na vergunningsaanvraag of
246
na een principe verzoek gebeurt.
247
Participatie en de inzet van initiatiefnemer bij ruimtelijke procedures is na de invoering ook een
248
verandering die veel impact heeft op het proces en verhouding tussen gemeente en samenleving.
249
De gemeente moet zich hierin faciliterend en stimulerend opstellen en met de nieuwe
250
beleidsinstrumenten hier vorm en richting aan geven.
251 252
De verwachting is dat na 1 januari er veel vragen bij de gemeente terechtkomen over het nieuwe
253
vergunningensysteem, de nieuwe procedures en/of formulieren, et cetera. Dit vraag extra inzet en
254
ondersteuning vanuit de organisatie en de regio.
255
De nieuwe manier van werken zorgt ook voor de nodige druk op de bestaande inzet en capaciteit.
256
Om dit alles voor elkaar te krijgen en goed te blijven aansturen en ondersteunen zijn de financiële
257
middelen voor 2024 nodig.
258 259
Vluchtelingen
260
De gemeente Noordenveld heeft een rijke en warme historie als het gaat om opvang van mensen
261
‘op de vlucht’. De afgelopen twee jaar zijn wij geconfronteerd met aanzienlijke uitdagingen op het
262
gebied van de opvang van vluchtelingen en asielzoekers. Dit omvatte diverse vormen van opvang,
263
zoals het bieden van ondersteuning aan het aanmeldcentrum in Ter Apel via Crisis Noodopvang
264
(CNO), opvangfaciliteiten voor Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV) en opvang voor
265
Oekraïense vluchtelingen. Naast deze nieuwe vraag en taak, hebben we ook onze bestaande
266
verantwoordelijkheid voor de huisvesting van statushouders.
267
Hoewel de toekomstige taken van gemeenten niet volledig duidelijk zijn, lijkt het erop dat
268
gemeenten in toenemende mate belast zullen worden met de organisatie en uitvoering van
269
vluchtelingen- en asielopvang. Op korte termijn blijft de vraag naar opvangfaciliteiten relevant,
270
zowel voor Oekraïense vluchtelingen als ter ondersteuning van het reguliere asielproces. In 2024
271
worden de contracten voor minstens twee gemeentelijke opvanglocaties voor Oekraïense
272
vluchtelingen en de opvang voor AMV in Veenhuizen en Norg voortgezet. Mochten de
273
omstandigheden dit vereisen, zal ook de crisisnoodopvang in 2024 behouden blijven. Naast de
274
reguliere taak om statushouders te huisvesten.
275
We hebben gemerkt dat in samenwerking met belangrijke maatschappelijke partners,
276
ondernemers, onderwijsinstellingen, gezondheidszorg en inwoners, we veel kunnen bereiken in
277
korte tijd. Deze inzet vraagt het nodige van de organisatie(s). We zullen werken aan lange termijn
278
oplossingen waarbij de aspecten wonen, werken, welzijn en onderwijs integraal worden
279
meegenomen.
280 281
8
282
Ereschuld: Herstel & Perspectief voor Groningen
283
Op 24 februari 2023 heeft de parlementaire enquêtecommissie Aardgaswinning Groningen het
284
rapport Groningers boven Gas gepresenteerd. In dit rapport is ook de opdracht verwoord om de
285
ereschuld aan de regio en haar bewoners die door 60 jaar gaswinning is ontstaan in te lossen.
286
Daarvoor neemt het kabinet 50 concrete maatregelen, waarmee het uitwerking geeft aan de
287
aanbevelingen van de Commissie Van der Lee. Naast de regio Groningen is nu ook Noord-Drenthe
288
erkend als compensatiegebied gaswinning.
289 290
Meerjaren Uitvoeringsprogramma (MUP) 2022-2026
291
In het coalitieakkoord is een aantal ambities verwoord. Daarmee gaan we volop aan de slag in de
292
wetenschap dat niet alle doelen tegelijk en in één jaar kunnen worden gerealiseerd. Ook kunnen we
293
alle plannen nog niet van een concrete (financiële invulling) voorzien. Gaandeweg zal de financiële
294
vertaling concreter worden. Wij stellen u voor daar in het voorjaar van 2024 op terug te komen voor
295
een nadere integrale afweging.
296 297
In de trimesterrapportages leggen wij verantwoording af over de voortgang van begroting en
298
Meerjaren Uitvoeringsprogramma (MUP). Bij de behandeling van perspectiefnota en begroting
299
heeft u de mogelijkheid tot actualisering en bijsturing. Het college wil de raad zo goed mogelijk
300
faciliteren, zodat u goed geïnformeerd en tijdig keuzes kan maken. Met de raad wil het college de
301
komende periode verder werken aan het formuleren van goede indicatoren om te kunnen bepalen
302
of het beleid de gewenste effecten heeft.
303 304
Bij alle plannen wil het college aan de slag in goede samenwerking met raad, inwoners,
305
instellingen en ondernemers. Met een open houding, waarbij flexibel wordt ingespeeld op
306
maatschappelijke opgaven. Investeren in sterke verbindingen met inwoners, instellingen, bedrijven
307
en andere overheden. Dat vraagt ruimte voor initiatieven vanuit de samenleving en het benutten
308
van kansen. Het vraagt om sturen als het moet en loslaten waar dat kan.
309 310
Ten slotte
311
De programmabegroting sluit met een positief resultaat van € 525.000 voor 2024.
312 313
Wij gaan graag met u het gesprek aan op maandag 13 november 2023 over de uiteindelijke keuzes,
314
voorstellen en verwachtingen.
315 316
Roden, oktober 2023
317 318 319 320 321
Klaas Smid, burgemeester
Sebastiaan Ruddijs, secretaris/directeur
Kirsten Ipema, wethouder
Alex Wekema, wethouder
Jos Darwinkel, wethouder
Robert Meijer, wethouder
322 323 324 325 326 327
9
328
Resumé
329 330
Wij stellen u voor:
331 332
1. De budgetten uit de primitieve begroting 2024, zoals vermeld in de programma’s 1 tot en met 7, te
333
autoriseren.
334 335
2. Ter dekking van de inkomsten en uitgaven van de bovenvermelde programma’s de
336
dekkingsmiddelen uit hoofdstuk 1 aan te wijzen.
337 338
3. De volgende investeringsbudgetten uit de meerjarenbegroting 2023 vrij te geven voor 2024: bedragen x € 1.000 De hieruit voortvloeiende kapitaallasten zijn al verwerkt in het startsaldo
investering
kapitaallast
Nieuwe IHP 2021-2031 - nieuwbouw OBS De Hekakker
3.443
155
Nieuwe IHP 2021-2031 - nieuwbouw GBS De Rank
2.427
109
Toegankelijkheid gebouwen en openbare ruimte
138
10
Areaalnota
100
9
Verhardingen
500
35
6.608
318
Totaal
339 340
4. Het volgende budget ten laste van de begrotingsruimte beschikbaar te stellen: bedragen x € 1.000 Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Drenthe 2024
58
Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) 2024
232
Veiligheidsregio Drenthe (VRD) 2024
191
Recreatieschap Drenthe 2024
3
Huurverhoging bibliotheek Roden
8
Uitbreiding begraafplaats Nieuw-Roden
20
Onderhoud Joodse begraafplaats Veenhuizen
3
Voorbereidingsbudget Verkeersprojecten
65
Gebouwenbeheerplan
258
BHV-meerkosten
10
Formatie preventiemedewerker
28
Invoering Omgevingswet (eenmalig t/m 2027)
280
Invoering Omgevingswet
145
Nationaal Programma Landelijk Gebied
99
Functionaris gegevensbescherming
45
Noordelijk Belastingkantoor (NBK)
28
Vereniging Drentse Gemeenten (VDG)
13
Subsidie stichting Welzijn in Noordenveld (WiN)
117
10
Doorontwikkeling Museum Kinderwereld
20
Uitbreiding formatieruimte openbare orde en veiligheid
62
School als Wijk / SAW
33
Opleidingsbudget % van personeelsbegroting
212
Designdeal Veenhuizen
10
Subsidie Stichting Roden Fit & Gezond
40
Marketing Koloniën van Weldadigheid 2023-2026
35
Toegankelijkheid openbare ruimte
10
Geen dotatie aan de reserve sociaal domein
-1080
Intrekken opbouwen buffer uit accres gem. '24 en '25 (stand meicirc. '22)
-787
Verschuiving rioolheffing van eigenaar naar gebruiker
-130
Totaal
28
341 342
5. De volgende investeringsbudgetten ten laste van de begrotingsruimte en het budget vrijval
343
kapitaallasten beschikbaar te stellen: bedragen x € 1.000 a. ten laste van de begrotingsruimte: Rotonde Dwazziewegen (jaarlijkse netto kapitaallast) Investeringen Integraal Sportaccommodatieplan (2024) Budget vervangingsinvesteringen Totaal
b1. ten laste van het budget vrijval kapitaallasten, investeringen bedrijfsvoering: Renovatieonderhoud gebouwen
investering
kapitaallast
500
8
2.340
105
172
28
3.012
141
investering
kapitaallast
bedragen x € 1.000
Dorpshuis Altena
8
1
Begraafplaatsen
1
0
Gymzaal Schoolstraat Norg
1
0
Museum Kinderwereld
2
0
Torens
8
0
Werkplaats/brandweerkazerne Norg
31
2
Vervanging beamers
10
2
Vervanging av-apparatuur
72
12
Transportauto
370
54
Tractoren
235
34
Schaftwagens
120
14
Grasmaaiers
206
31
Automatisering
Tractie
11
Inventaris Gemeentehuis
72
10
Zwembad de Hullen
50
5
Brinkhof
35
4
Totaal
1.221
169
investering
kapitaallast
Meeliftinvesteringen riolering en wegen
474
33
Openbare verlichting (armaturen)
369
26
Meeliftinvesteringen Duurzaam Veilig
112
9
Openbare verlichting (lichtmasten)
90
4
1.045
72
investering
kapitaallast
60
7
6.076
273
428
19
6.564
299
b2. ten laste van het budget vrijval kapitaallasten, overige investeringen:
Totaal
c. ten laste van tarieven: Afzetcontainers (afvalverwerking) Reguliere vervangingen riolering (riolering) Klimaatadaptie water (riolering) Totaal
344 345
6. De volgende budgetten ten laste van de eenmalige begrotingsruimte beschikbaar te stellen: bedragen x € 1.000 Fonds Leefbaarheid
50
Totaal
50
346 347
12
Vaststellingsbesluit
348 349 350
Nr.
351 352
De raad van de gemeente Noordenveld
353 354
Gezien de ontwerp-programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2025 - 2027 van baten en
355
lasten van de gemeente Noordenveld;
356 357
Gelezen de aanbiedingsbrief behorende bij de ontwerp-programmabegroting 2024;
358 359
Gelet op artikel 191 van de Gemeentewet;
360 361 362
Besluit:
363 364 365
De programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2025 - 2027 vast te stellen.
366 367 368 369
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Noordenveld op
370
13 november 2023.
371 372 373
H. Huttinga, griffier
K. Smid, voorzitter
374 375
13
376
Begroting in een oogopslag
377 378 379 380 381
14
382
Leeswijzer
383 384
De programmabegroting kan opgedeeld worden in vier hoofddelen en de bijlagen. Het eerste
385
onderdeel, waarvan deze leeswijzer deel uitmaakt, is Algemeen. Hierin vindt u de aanbiedingsbrief,
386
waarin de gemaakte keuzes en verwachtingen worden toegelicht. Ook zijn in dit onderdeel het
387
resumé, het vaststellingsbesluit en dus deze leeswijzer opgenomen.
388 389
Een uitwerking van ons programmaplan vindt u in het onderdeel Programma's. Hierin worden de
390
reguliere programmaonderdelen beschreven van onze zeven programma's. De inhoudelijke keuzes
391
die we maken om onze ambities te realiseren worden in dit onderdeel toegelicht.
392 393
Daarnaast behandelen we in de begroting de volgende zeven wettelijk verplichte paragrafen:
394
1. Lokale heffingen;
395
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing;
396
3. Onderhoud kapitaalgoederen;
397
4. Financiering;
398
5. Bedrijfsvoering;
399
6. Verbonden partijen;
400
7. Grondbeleid.
401
Deze vindt u samen met de toegevoegde paragrafen Overhead en Personele lasten terug in het
402
onderdeel Paragrafen.
403 404
De belangrijkste financiële informatie met betrekking tot de opbouw van de begroting vindt u in de
405
Financiële begroting. In dit onderdeel zijn de financiële beschouwingen, de incidentele baten en
406
lasten, de subsidies, de functie en kaders van de begroting en de meerjarenraming opgenomen.
407 408
Voor de opbouw van de meerjarenbegroting, de geprognosticeerde balans, de reserves en
409
voorzieningen, het EMU-saldo en de begrippenlijst verwijzen we u, tot slot, naar het onderdeel
410
Bijlagen.
411 412
Technische toelichting op de opbouw van de begroting
413
Bij de opbouw van de nieuwe begroting gaan we uit van de op dat moment bekende basiscijfers
414
voor het nieuwe jaar, inclusief het financiële effect van de tussentijdse begrotingswijzigingen. We
415
wijzigen de basiscijfers voor het nieuwe begrotingsjaar aan de hand van de nieuwe grondslagen
416
vanuit de kadernota. Het zo berekende nieuwe beschikbare begrotingssaldo vergelijken we met de,
417
door uw raad geamendeerde, begroting 2022. De verschillen tussen die beide saldi lichten we toe in
418
de Financiële begroting, en wel in de verschillenanalyse die is opgenomen in de financiële
419
beschouwingen.
420 421
Structurele ruimte
422
Bij de vaststelling van de begroting neemt u als raad een besluit voor het komende begrotingsjaar.
423
Afwijkingen op een eerder vastgestelde begroting worden het jaar daarna, bij het vaststellen van
424
een nieuwe begroting, toegelicht en aan u voorgelegd. Dit kunnen nieuwe voorstellen zijn, maar
425
ook voorstellen van eerdere jaren waarbij een eerder toegekend bedrag wordt aangepast. Deze
426
voorstellen treft u aan in de paragraaf Beleidsvoorstellen ten laste van de vrije budgetruimte. Deze
427
paragraaf is opgenomen onder de financiële beschouwingen, onder Financiële begroting.
428
15
429
Eenmalige ruimte
430
Naast structurele begrotingsruimte, kennen we ook eenmalige of incidentele begrotingsruimte. Dit
431
onderdeel wordt in de financiële beschouwingen toegelicht in de paragraaf Overige
432
beleidsvoorstellen en investeringen. De eenmalige ruimte ontstaat voornamelijk doordat we er van
433
uitgaan dat een nieuwe investering gemiddeld genomen halverwege een jaar start. Daarmee
434
bedragen ook de bijbehorende kapitaallasten in een eerste jaar de helft van waar we normaliter
435
mee moeten rekenen. De helft van die kapitaallasten rekenen we toe aan de eenmalige ruimte. Met
436
de beschikbare eenmalige ruimte dekken we eenmalige uitgaven. Ook kunnen er eenmalige
437
uitgaven worden gedekt door een reserve. Mocht dat het geval zijn. dan treft u deze ook aan bij dit
438
onderdeel van de begroting.
439 440
Meerjarenperspectief
441
In deze begroting is een sluitend meerjarenperspectief opgenomen. Hiervoor verwijzen wij u naar
442
het onderdeel Meerjarenraming onder de Financiële begroting.
443
16
444
Programma's
445 446
17
447
Inleiding
448 449
Onze Omgevingsvisie 2030 is het vertrekpunt bij alles wat we doen. Daarin zijn vijf kernwaarden
450
geformuleerd: transparant, leefbaar, ondernemend, groen en duurzaam. Hieruit zijn 7 programma’s
451
voor de begroting gedestilleerd:
452
1.
Samen doen
453
2.
Samen ontwikkelen
454
3.
Bestuur en samenleving
455
4. Groen beleven
456
5.
457
6. Duurzaam voor nu en later
458
7.
Werken, ondernemen en ontspannen Helder zicht
459 460
De kernwaarden duurzaam en transparant zijn het fundament van het beleid en komen in
461
meerdere programma’s tot uiting. Elk programma begint met een overzicht van de onderwerpen
462
en een overkoepelende programmadoelstelling. Vervolgens worden de verplichte
463
beleidsindicatoren vermeld. Deze zijn bedoeld om de effecten van beleid op de programma’s aan te
464
geven. Gemeenten zijn verplicht om over een groot aantal indicatoren te rapporteren. Deze
465
verplichte indicatoren geven een beeld van hoe we ervoor staan en zijn aangevuld met nieuwe
466
indicatoren van de website waarstaatjegemeente.nl. De gegevens onder programma 7. Helder zicht
467
betreffen cijfers op begrotingsbasis, onder de andere programma’s zijn gerealiseerde cijfers
468
zichtbaar. Gegevens over Nederland geven het gemiddelde over alle gemeentes in het land weer,
469
gegevens voor Drenthe het gemiddelde over alle Drentse gemeentes.
470 471
Vervolgens staat er een financieel overzicht van het totale programma voor meerdere jaren
472
vermeld. Daar staan tevens de nog lopende projecten uit het Meerjaren UitvoeringsProgramma
473
(MUP) 2022-2026 vermeld en nieuwe voorstellen vanuit het coalitieakkoord 2022-2026. Daarna volgt
474
een toelichting per taakveld. Verder zijn de teksten kort en concreet geformuleerd zodat helder is
475
wat er mee bereikt wordt en wat de gemeente precies gaat doen. We hopen daarmee een helder
476
zicht te geven op de inkomsten en uitgaven in 2024. Elk programma eindigt met het onderdeel
477
'Toelichting lopende en nieuwe projecten' waar de Meerjaren uitvoeringsplannen (MUP) worden
478
benoemd.
479 480
Tot slot zijn er onder programma 1. Samen doen meerdere nieuwe taakvelden toegevoegd die zijn
481
voortgekomen uit enkele taakvelden die in zijn geheel verdwijnen. Doordat deze taakvelden nieuw
482
zijn, zijn er geen realisatiecijfers van 2022 beschikbaar. Deze staan dan op nul.
483 484
18
485
1. Samen doen
486 Tot programma 1. Samen doen horen lasten en baten voor: - Openbaar basisonderwijs - Onderwijshuisvesting - Onderwijsbeleid en leerlingenzaken - Samenkracht en burgerparticipatie - Inkomensregelingen - Arbeidsparticipatie - Maatwerkvoorzieningen (WMO) - Maatwerkdienstverlening 18- Volksgezondheid - Jeugdhulp begeleiding - Jeugdhulp behandeling - WSW en beschut werk - Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf - Jeugdbescherming - Maatwerkdienstverlening 18+ - Hulp bij het huishouden (WMO) - Gezinsgericht - Jeugdhulp met verblijf overig - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf - Pleegzorg - Jeugdreclassering - Begeleiding (WMO) - Jeugdhulp dagbesteding - Dagbesteding (WMO) 487 488
Programmadoelstelling en volwassenen kunnen veilig opgroeien, meedoen in de samenleving en zo • Jeugdigen zelfredzaam mogelijk zijn. dit (tijdelijk) niet mogelijk zijn dan zetten wij zorg en ondersteuning in. Deze zorg sluit • Mocht aan bij de eigen kracht en sociale netwerken van onze inwoners.
489 490
Beleidsindicatoren Onderwijs
Eenheid
Gebied
Waarde
Peiljaar
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
Noordenveld
1,1
2017
Nederland
4,2
2022
19
Relatief verzuim
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)
Aantal per 1.000 leerlingen
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
Drenthe
2,9
2022
Noordenveld
14
2022
Nederland
24
2022
Drenthe
23
2022
Noordenveld
1,4
2021
Nederland
1,9
2021
Drenthe
1,9
2021
Waarde
Peiljaar
Werk en Inkomen
Eenheid
Gebied
Banen
Aantal per 1.000 inwoners van 15-64 jaar
Noordenveld
655,9
2022
Nederland
825,4
2022
Drenthe
773,3
2022
Noordenveld
68,8
2021
Nederland
70,4
2021
Drenthe
68,8
2021
Noordenveld
281,3
2021
Nederland
431,2
2021
Drenthe
360,4
2021
Noordenveld
5
2021
Nederland
6
2021
Drenthe
6
2021
Noordenveld
166,3
2022
Nederland
197,7
2022
Drenthe
234,6
2022
Waarde
Peiljaar
Netto arbeidsparticipatie
Personen met bijstandsuitkering
Kinderen in uitkeringsgezin
Lopende reintegratievoorzieningen
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
Aantal per 10.000 inwoners
% kinderen tot 18 jaar
Aantal per 10.000 inwoner van 15 t/m 64 jaar
Zorg en Welzijn
Eenheid
Gebied
Jongeren met jeugdbescherming
% jongeren tot 18 jaar
Noordenveld
0,7
2022
Nederland
1,2
2022
Drenthe
1,2
2022
Noordenveld
12,2
2022
Nederland
13,2
2022
Drenthe
13,6
2022
0,2
2022
Jongeren met jeugdhulp
Jongeren met jeugdreclassering
% jongeren tot 18 jaar
% jongeren van 12 tot 23 jaar Noordenveld
20
Cliënten met een Aantal per 10.000 inwoners maatwerkarrangement WMO
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Nederland
0,3
2022
Drenthe
0,4
2022
Noordenveld
690
2022
Nederland
700
2022
Drenthe
754
2021
Noordenveld
0
2021
Nederland
1
2021
Drenthe
1
2021
Noordenveld
1
2021
Nederland
2
2021
Drenthe
2
2021
491 492
Financieel overzicht Meerjarenperspectief
Begroting 2024
2025
2026
2027
31.683
32.298
33.081
33.654
GGD
58
58
58
58
Subsidie WiN
117
117
117
117
175
175
175
175
School als Wijk / SAW
33
33
33
33
Subsidie Stichting Roden Fit & Gezond
40
40
40
40
Geen hek meer om het sociaal domein
-1.080
Verschuiving rioolheffing van eigenaar naar gebruiker
130
130
130
130
Totaal Nieuw beleid
-877
203
203
203
Totaal programma 1. Samen doen
30.981
32.676
33.459
34.032
Bedragen x € 1.000 Startsaldo begroting 2024-2027
Wettelijk verplicht
Totaal wettelijk verplicht
Nieuw beleid
493 494
Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen
Bedrag (x € 1.000)
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Renovatie dorpshuis Peize
30
Renovatie dorpshuis Nieuw Roden
19
Totaal
49
21
495 496
Toelichting per taakveld (bedragen x € 1.000) Begrote lasten 2023
Begrote baten 2023
Begroot saldo 2023
Begrote lasten 2024
Begrote baten 2024
Begroot saldo 2024
0
0
0
0
0
0
4.2 Onderwijshuisvesting
2.032
208
1.824
2.380
210
2.170
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
1.627
507
1.120
1.092
98
994
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
4.396
214
4.182
4.812
386
4.426
6.3 Inkomensregelingen
10.391
8.116
2.275
10.354
8.122
2.232
6.4 WSW en beschut werk
3.334
248
3.086
3.708
311
3.397
6.5 Arbeidsparticipatie
1.371
8
1.363
1.316
5
1.311
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
947
0
947
1.487
0
1.487
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
816
0
816
0
0
0
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
2.852
0
2.852
3.263
0
3.263
6.71B Begeleiding (WMO)
1.533
0
1.533
1.720
0
1.720
6.71C Dagbesteding (WMO)
1.019
0
1.019
972
0
972
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
1.631
0
1.631
-923
0
-923
6.72A Jeugdhulp begeleiding
868
0
868
1.055
0
1.055
6.72B Jeugdhulp behandeling
1.069
0
1.069
3.565
0
3.565
6.72C Jeugdhulp dagbesteding
534
0
534
486
0
486
6.73A Pleegzorg
802
0
802
745
0
745
6.73B Gezinsgericht
501
0
501
389
0
389
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
33
0
33
0
0
0
2.405
0
2.405
2.484
0
2.484
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
134
0
134
270
0
270
6.82A Jeugdbescherming
267
0
267
248
0
248
6.82B Jeugdreclassering
67
0
67
76
0
76
1.379
0
1.379
1.317
0
1.317
40.009
9.301
30.708
40.815
9.132
31.683
Taakvelden
4.1 Openbaar basisonderwijs
6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
7.1 Volksgezondheid Totaal
497 498 499 500 501 502 503
22
504
Taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs
505 Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
506 507
Inleidend
508
Het bestuur van het openbaar primair onderwijs in de gemeente Noordenveld wordt gevormd door
509
de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Noordenveld, waaronder de beleidsvoorbereiding,
510
beleidsuitvoering en beleidsbepaling. De stichting rapporteert in dezen conform de statuten aan
511
het gemeentebestuur. Over de vorm van de rapportage vindt nog afstemming plaats met OPON.
512 513
Wat willen we bereiken? Algemeen
• Alle scholen hebben een eigen profiel en verzorgen het beste onderwijs voor ieder kind. willen dat alle scholen blijven voldoen aan de basiskwaliteit, zoals geformuleerd in de Wet • We Primair Onderwijs. De scholen gebruiken daarvoor hun eigen school(jaar)plan. • Talentontwikkeling in de brede zin waarbij de leerling centraal staat en niet het aanbod. • Op alle scholen is er grote aandacht voor sociaal emotionele ontwikkeling als basis voor leren. 514 515
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen stichting OPON: geeft doelgericht onderwijs; heeft zicht op de individuele ontwikkeling; • De stuurt op verbetering; legt verantwoording af over resultaten en proces. • De samenwerking tussen scholen en kinderopvangorganisaties wordt geïntensiveerd.
516 517
Bijbehorende belangrijke documenten
518
Begroting, beleidsvisie en statuten van de stichting Openbaar Primair Onderwijs Noordenveld
519 520
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 4.1 Openbaar basisonderwijs
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
17.774
0
0
0
0
0
Baten
17.849
0
0
0
0
0
Saldo
-74
0
0
0
0
0
521 522
Financiële toelichting
523
Door de verzelfstandiging van OPON worden er vanaf 2023 niet langer baten en lasten begroot en
524
verantwoord op taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs.
525 526 527 528
23
529
Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting
530 Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
531 532
Inleidend
533
De uitvoering van het IHP 2021 - 2041 wordt gecontinueerd. De planvorming ten behoeve van de
534
realisatie van MFA De Flint wordt verder uitgewerkt. Er wordt tijdelijke huisvesting georganiseerd,
535
indien mogelijk budgettair neutraal. De architect is aanbesteed en gegund en het schetsontwerp is
536
gereed. In 2024 wordt het definitieve ontwerp gerealiseerd. In 2024 wordt gestart met de uitvoering
537
van de sloop en de nieuwbouw MFA De Flint.
538 539
Het Dr. Nassau College heeft aangegeven in Norg te willen blijven. In welke vorm en op welke
540
locatie gaan we nader onderzoeken.
541 542
BBS De Verwondering heeft de eerste stap gezet naar bekostiging middels een aanvraag bij het
543
DUO. Dit proces duurt 2 jaar. Indien/zodra BBS De Verwondering een Brinnummer van het DUO
544
krijgt toegekend is de huisvesting de verantwoording van de gemeente Noordenveld.
545 546
Zowel het Dr. Nassau College als BBS De Verwondering zullen dan aan het IHP moeten worden
547
toegevoegd.
548 549
Wat willen we bereiken? Algemeen
• Wij streven naar energieneutrale onderwijshuisvesting. • Alle scholen hebben goede huisvesting. 550 551
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen
• We bereiden de nieuwbouw van OBS De Hekakker en CBS De Rank voor. • We gaan in 2024 het IHP verder herijken en nemen hierin een duurzaamheidsparagraaf op. • We starten met de nieuwbouw van OBS De Flint. 2024 wordt de fysieke bouw van de beweegbox bij RSG De Ronerborg gestart. De • Innieuwbouw van de beweegbox is formeel opgestart in 2023, hiermee zijn de verzekeringsgelden geborgd.
• In 2024 zal naar verwachting de locatiekeuze voor nieuwbouw CBS De Parel duidelijk worden. 552 553
Bijbehorende belangrijke documenten
554
Integraal huisvestingsplan (IHP)
555 556 557
24
558
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 4.2 Onderwijshuisvesting
559 560
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
2.088
2.032
2.380
2.684
2.858
2.991
Baten
161
208
210
212
213
215
Saldo
1.927
1.824
2.170
2.472
2.645
2.776
Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
561
562 563
Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
Wat willen we bereiken? Algemeen willen de kansen op de arbeidsmarkt verbeteren voor de jongeren uit het Praktijkonderwijs • We en het Voortgezet Speciaal Onderwijs. • Wij willen voorkomen dat leerlingen zonder startkwalificatie van school gaan. • Wij willen inwoners tussen 23-27 jaar zonder startkwalificatie in beeld hebben. • Wij willen mogelijke ontwikkelingsachterstand bij peuters vroegtijdig signaleren.
564 565
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen werken verder uit hoe jongeren die zonder startkwalificatie van school aan het werk zijn • Wij gegaan alsnog naar de route BeroepsBegeleidende Leerweg (BBL) begeleid kunnen worden. Daarmee kan een startkwalificatie alsnog behaald worden. samenwerking met scholen richten we zorgpaden in en creëren een sluitende aanpak van • Injongeren gericht op het halen van een startkwalificatie in. gaan via de Route Arbeid de kansen van jongeren uit het Praktijkonderwijs en het • We Voortgezet Speciaal Onderwijs vergroten op de arbeidsmarkt. Daarnaast geven we gerichte aandacht aan de jongeren op de dagbesteding. gaan na welke concrete mogelijkheden er liggen om inwoners tussen de 23 en 27 jaar, • We zonder startkwalificatie, toch in beeld te krijgen. Vervolgens proberen we hen in een werk- of leertraject te krijgen.
• We stellen voldoende (VVE) peuterplaatsen beschikbaar voor de peuters. • We zijn (financieel) toegankelijk voor alle doelgroeppeuters van de gemeente Noordenveld. • We zetten in op indicering en toeleiding van peuters om bereik te verhogen. • We borgen de kwaliteit van taalstimuleringsprogramma VVE op de peuterspeelgroep. zijn in september 2023 gestart met de pilot ‘VVE plus groep’ voor ‘doelgroeppeuters’ en • We monitoren de voortgang van deze pilot in 2024.
25
wordt aan de wettelijke verplichting van de LEA voldaan door deelname aan • InhetNoordenveld Regionaal Overleg Gemeenten Onderwijs ROGO en de stuurgroep jeugd. We stellen een uitvoeringsagenda Jeugd op waarin de LEA- agenda een plek krijgt.
566 567
Bijbehorende belangrijke documenten
568
•
Nadere regelgeving Peuteropvang Noordenveld
569
•
Uitvoeringsagenda Jeugd
570 571
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
572 573
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
1.309
1.627
1.092
1.106
1.134
1.160
Baten
309
507
98
98
99
99
Saldo
1.000
1.120
994
1.008
1.035
1.061
Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
574 Afdeling:
Beleid en Realisatie
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
575 576 577
Wat willen we bereiken? Vrijwillige inzet en mantelzorg stellen mensen in staat om zelfredzaam te zijn, zodat zij regie op het eigen leven kunnen • Wij houden en zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving. vinden het belangrijk dat vrijwilligers goed geïnformeerd zijn, de juiste kennis en • Wij vaardigheden bezitten en zo optimaal inzetbaar zijn. zorgen dat mantelzorgers optimaal gezien, gehoord en ondersteund worden en willen • Wij overbelasting van mantelzorgers voorkomen. met WiN zorgen we ervoor dat vrijwilligers goed geïnformeerd zijn, de juiste kennis en • Samen vaardigheden bezitten en zo optimaal inzetbaar zijn. Inclusieve samenleving willen dat iedereen in Noordenveld zich welkom voelt en kan meedoen. Inclusie betekent • Wij voor ons dat wij iedereen willen betrekken bij het vormgeven van ons gemeenschapsleven en dat iedereen gelijke kansen heeft ongeacht beperking of verschillen.
zijn op basis van het advies van een externe partij t.a.v. toekomstbestendig vormgeven van • We welzijnswerk, aan de slag om beter in beeld te brengen wat wij willen bereiken, en de subsidieafspraken transparanter en professioneler vorm te geven. Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) bevorderen van preventieve maatregelen en vroegsignalering zal een centrale rol spelen • Het binnen de WMO. Daardoor kunnen we problemen voorkomen of tijdig ingrijpen, waardoor de druk op formele zorg wordt verminderd. Dorps- en buurthuizen willen samen met de besturen van dorps- en buurthuizen zorgdragen voor goed • We onderhouden en duurzame dorps- en buurthuizen.
26
Jeugd willen dat onze jeugd veilig en gezond kan opgroeien. We bieden daar waar nodig • We passende ondersteuning.
• We willen dat jongeren betrokken zijn en invloed hebben op hun woon- en leefomgeving. 578 579
Wat gaan we daarvoor doen? Vrijwillige inzet en mantelzorg met WiN en het Contactpunt Mantelzorg geven wij uitvoering aan het Werkplan • Samen Mantelzorg. Wensen en ondersteuningsbehoeften zijn samen met de uitkomsten van het enquêteonderzoek onder mantelzorgers vertaald naar doelstellingen in dit werkplan.
met WiN zorgen wij voor goede begeleiding, ondersteuning en waardering voor onze • Samen vrijwilligers. Dit doen wij door vrijwilligers uit te nodigen bij activiteiten en met een specifiek aanbod aan trainingen voor vrijwilligers. hebben in het enquêteonderzoek aangegeven het mantelzorg-compliment in • Mantelzorgers de huidige vorm te willen behouden. Samen met WiN en CPM organiseren wij verder een passend aanbod aan informatie, activiteiten, contact en trainingen. Inclusieve samenleving met inwoners en ervaringsdeskundigen van de stichting Toegankelijk Noordenveld • Samen blijven we uitvoering geven aan de Lokale Inclusie Agenda (LIA). Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) streven naar een integrale aanpak van maatschappelijke ondersteuning, waarbij • We verschillende beleidssectoren en organisaties samenwerken. Daardoor zal de effectiviteit van ondersteuningsprogramma's vergroten en overlapping minimaliseren. Dorps- en buurthuizen voeren onderhoud uit aan de dorps- en buurthuizen. Hiervoor hebben we een meerjarig • Wij onderhoudsplan opgesteld. Hierbij kijken we ook hoe we de gebouwen kunnen verduurzamen. Verder helpen we besturen van dorps- en buurthuizen bij nieuwbouw. Jeugd
• We verstevigen lokale samenwerkingsverbanden ten behoeve van vroegtijdige signalering. gaan door met de Drentse samenwerking van gemeenten, ketenpartners en aanbieders, • We gericht op de transformatie jeugdhulp. voeren contractmanagement uit in Noord en Midden Drenthe waarbij wij risico’s beperken, • Wij kosten bewaken en bijdragen aan strategisch beleid via contracten.
• We werken samen met inwoners volgens het principe “één gezin, één plan, één regisseur”. geven in samenwerking met jeugdigen en lokale partijen uitvoering aan de • Wij Uitvoeringsagenda Jeugd. 580 581
Bijbehorende belangrijke documenten
582
•
Notitie Natuurlijk Samen Doen
583
•
Notitie GO Noordenveld
584
•
Bedrijfsplan Meldpunt Discriminatie Drenthe
585
•
Lokale Inclusie Agenda (LIA)
586 587 588
27
589
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
590 591
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
8.722
4.396
4.812
4.937
5.064
5.082
Baten
5.016
214
386
396
406
416
Saldo
3.706
4.182
4.426
4.541
4.659
4.666
Taakveld 6.3 Inkomensregelingen
592
593 594
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
Wat willen we bereiken? Algemeen beschikken ten minste over een minimum inkomen om zelfstandig in hun • Inwoners levensonderhoud te voorzien. willen dat inwoners en vooral ook hun kinderen geen belemmeringen ondervinden in het • We meedoen omdat er thuis sprake is van een laag inkomen. kunnen als dat nodig is op een duidelijke manier, snel en eenvoudig een uitkering • Inwoners aanvragen. willen, binnen onze mogelijkheden, de armoedeval terugdringen en ervoor zorgen dat • We werken loont.
595 596
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen gaan de armoedeaanpak intensiveren en integraal benaderen, met speciale aandacht voor • We kinderen en jongeren, preventie en gezondheid. onderzoeken hoe we onze minimaregelingen via een staffelregeling voor een grotere • We groep beschikbaar kunnen maken (ook werkenden met lage inkomens tot 130%). We helpen inwoners het energieverbruik omlaag te krijgen.
gaan onze regelingen gericht op meedoen vindbaarder, toegankelijker en duidelijker • We maken. gaan in de bestrijding van (kinder)armoede en schulden de samenwerking met het Pact • We tegen Armoede en andere netwerkpartners versterken. het kader van de aanpak van energiearmoede willen we inwoners voorlichten en • Inenergiebesparende maatregelen aanbrengen. 597 598
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
11.331
10.391
10.354
10.401
10.449
10.498
Baten
8.061
8.116
8.122
8.128
8.135
8.141
Saldo
3.270
2.275
2.232
2.272
2.314
2.357
6.3 Inkomensregelingen
599
28
600
Taakveld 6.4 WSW en beschut werk
601
602 603
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
Wat willen we bereiken? Algemeen willen dat inwoners met een arbeidsbeperking voor wie wij aangepast werk hebben • We georganiseerd zich geen zorgen maken over hun arbeidstoekomst. Wij borgen werkzekerheid. willen optimale dienstverlening en begeleiding bieden aan inwoners met een • We arbeidsbeperking die, ongeacht de wettelijke regeling, aangewezen zijn op aangepast werk. Werkgevers worden hierbij ook door ons ondersteund.
604 605
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen blijven met Novatec samenwerken waarmee werkzekerheid voor inwoners onder de Wsw • We geborgd is. Inwoners met aangepast werk onder de Participatiewet worden bij verlies van werk begeleid naar nieuw passend werk of dagbesteding/zorg.
ronden het verbeterplan uitvoering doelgroepen Participatiewet/Wsw af en borgen de • We resultaten ervan in de uitvoering. Op deze manier vergroten we expertise en optimaliseren de werkwijze van begeleiding en arbeidstoeleiding. 606 607
Bijbehorende belangrijke documenten
608
•
Dienstverleningsovereenkomsten met de gemeente Westerkwartier
609
•
Verbeterplan uitvoering Doelgroepen Noordenveld
610
•
Adviesrapport RADAR
611 612
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.4 WSW en beschut werk
613 614
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
3.256
3.334
3.708
3.371
3.310
3.215
Baten
148
248
311
313
322
331
Saldo
3.107
3.086
3.397
3.058
2.989
2.884
Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie
615
616 617
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
Wat willen we bereiken? Algemeen gaan inwoners die kunnen werken maar buiten het arbeidsproces zijn gevallen in een • We vertrouwde omgeving en met persoonlijke begeleiding, (opnieuw) werk of dagbesteding laten vinden.
29
willen inwoners met een relatief kleine afstand tot de arbeidsmarkt zo snel mogelijk weer • We helpen richting een werksituatie, waarmee de uitkeringssituatie zo kort mogelijk blijft. 618 619
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen gaan re-integratietrajecten bij voorkeur zelf ontwikkelen, gericht op de behoeften van • We specifieke groepen. Voorbeelden zijn o.a. het maatschappelijk verzamelgebouw CBN, werkboerderij De Eerste Wijk en het project GO Noordenveld (statushouders).
werken samen met en maken gebruik van de mogelijkheden die de arbeidsmarkt • We Groningen Werk In Zicht (WIZ) ons biedt op het gebied van re-integratie en opleidingen. hebben afspraken met de gemeente Westerkwartier over het gebruik van de re• We integratietrajecten en opleidingen binnen de infrastructuur van Novatec voor onze inwoners. 620 621
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
1.032
1.371
1.316
1.317
1.319
1.280
Baten
10
8
5
5
5
5
Saldo
1.022
1.363
1.311
1.312
1.314
1.275
6.5 Arbeidsparticipatie
622 623
Taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
624
625 626
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema
Wat willen we bereiken? Algemeen streven naar een duurzaam en inclusief ondersteuningssysteem. Zodat alle inwoners actief • We kunnen deelnemen aan de maatschappij en een gevoel van welzijn en zelfredzaamheid kunnen ervaren.
627 628
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen gaan ons inzetten voor het bieden van kwalitatieve en persoonsgerichte ondersteuning • We aan onze inwoners. We doen dit o.a. door inkoop via NMD samenwerking en door regie te houden op de te leveren ondersteuning.
629 630
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
0
947
1.487
1.531
1.577
1.625
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
0
947
1.487
1.531
1.577
1.625
631
30
632
Financiële toelichting
633
Lasten en baten met betrekking tot de maatwerkvoorzieningen zijn grotendeels onder andere
634
taakvelden binnen dit programma begroot. Voor 2024 staan alleen verzekeringskosten geraamd op
635
taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO).
636 637
Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
638
639 640
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema, Alex Wekema
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
641 642
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
5.367
816
0
0
0
0
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
5.367
816
0
0
0
0
Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
643
644 645
Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
6.927
1.631
-923
-923
-923
-923
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
6.927
1.631
-923
-923
-923
-923
646 647
Taakveld 6.71A t/m 6.71C Hulp bij het huishouden (WMO), Begeleiding (WMO) en Dagbesteding
648
(WMO)
649 Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Kirsten Ipema, Alex Wekema
650 651
Inleidend
652
Voor zowel de begroting 2024 als de jaarrekening 2024 moeten de nieuwe gedetailleerde
653
taakvelden WMO en Jeugd worden ingevuld. Dit betekent dat de verantwoording van de lasten en
654
baten moet plaatsvinden op deze nieuwe taakvelden. In dit onderdeel worden de taakvelden 6.71A
655
Hulp bij het huishouden (WMO), 6.71B Begeleiding (WMO) en 6.71C Dagbesteding (WMO)
656
behandeld. Deze drie nieuwe taakvelden komen voort uit het taakveld 6.71
657
Maatwerkdienstverlening 18+.
31
658 659
Wat willen we bereiken? Algemeen bieden van passende ondersteuning aan inwoners die door beperkingen, psychische • Het problemen of andere oorzaken ondersteuning nodig hebben bij het zelfstandig functioneren. Hierbij wordt gestreefd naar het vergroten van de zelfredzaamheid.
660 661
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen willen nauw samenwerken met zorgaanbieders en andere relevante organisaties om een • We breed scala aan diensten aan te bieden. Dit omvat het bevorderen van synergie tussen formele en informele zorgverleners.
662 663
Wat mag het kosten?
664
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) (bedragen x € 1.000) 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
665 666
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
0
2.852
3.263
3.361
3.462
3.565
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
0
2.852
3.263
3.361
3.462
3.565
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
0
1.533
1.720
1.771
1.825
1.879
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
0
1.533
1.720
1.771
1.825
1.879
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
0
1.019
972
1.001
1.031
1.062
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
0
1.019
972
1.001
1.031
1.062
6.71B Begeleiding (WMO) (bedragen x € 1.000) 6.71B Begeleiding (WMO)
667 668
6.71C Dagbesteding (WMO) (bedragen x € 1.000) 6.71C Dagbesteding (WMO)
669 670 671 672 673 674 675 676
32
677
Taakveld 6.72A t/m 6.72C Jeugdhulp begeleiding, Jeugdhulp behandeling en Jeugdhulp
678
dagbesteding
679 Afdeling:
Beleid en Realisatie, Publiekszaken
Portefeuillehouder:
Alex Wekema
680 681
Inleidend
682
Voor zowel de begroting 2024 als de jaarrekening 2024 moeten de nieuwe gedetailleerde
683
taakvelden WMO en Jeugd worden ingevuld. Dit betekent dat de verantwoording van de lasten en
684
baten moet plaatsvinden op deze nieuwe taakvelden. In dit onderdeel worden de taakvelden 6.72A
685
Jeugdhulp begeleiding, 6.72B Jeugdhulp behandeling en 6.72C Jeugdhulp dagbesteding
686
behandeld. Deze drie nieuwe taakvelden komen voort uit het taakveld 6.72
687
Maatwerkdienstverlening 18-.
688 689
Wat willen we bereiken? Algemeen willen meer regie op de kwaliteit van zorg, de afstemming met het voorliggend veld • We versterken en dat de ondersteuning beschikbaar is in de eigen leefomgeving van een jeugdige.
690 691
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen NMD-samenwerking koopt deze ondersteuning in en voert contract- en • De kwaliteitsmanagement uit.
692 693
Bijbehorende belangrijke documenten
694
Handreiking Werken met resultaten 2.1
695 696
Wat mag het kosten?
697
6.72A Jeugdhulp begeleiding (bedragen x € 1.000) 6.72A Jeugdhulp begeleiding