1. Participatiebeleid Noordenveld
Tekst van het document
26
6 Bijlage – Participatieonderwerpen Uit de enquête over het participatieonderwerpen zijn de onderwerpen waar de gemeente zich mee bezig houdt op onderstaande volgorde van belang gekomen: ONDERWERP
PERCENTAGE
Leefomgeving (voorzieningen, ontwikkeling openbare ruimte)
76%
Beheer openbare ruimte
49%
Duurzaamheid (klimaat, energietransitie, enzovoort)
47%
(Woning)bouw
46%
Welzijn (maatschappelijke ondersteuning, inclusie, ouderen, vrijwilligers)
35%
Verkeer en vervoer
34%
Afval
29%
Landbouw, natuur en bodem
28%
Openbare orde en veiligheid
27%
Communicatie/participatie
24%
Dienstverlening
23%
Jeugd
23%
Kunst en cultuur
22%
Recreatie en toerisme
21%
Volksgezondheid
20%
Nieuwkomers
18%
Sport
17%
Subsidies
17%
Onderwijs
17%
Werk en inkomen
13%
Economische zaken (ondernemerscontracten, acquisitie)
12%
Financiën
11%
Vastgoed
10%
Vergunningverlening, toezicht en handhaving
1%
27
7 Bijlage – Participatieladder
Participatieladder Raadplegen Participanten geven hun mening over het aan hun voorgelegde vraagstuk. Dit kan ervoor zorgen dat het uiteindelijke resultaat beter afgestemd is op de wensen van de belanghebbenden. Adviseren Participanten beredeneren hun standpunt over een bepaald vraagstuk en vormen samen een advies. Dit kan ervoor zorgen dat het uiteindelijke resultaat beter afgestemd is op de wensen van de belanghebbenden. Daarbij kan het tot een beter resultaat leiden, omdat het plan verrijkt is met lokale kennis en ervaring. Coproduceren Participanten werken mee aan het ontwikkelen van beleidsalternatieven. Samen met medewerkers van de gemeente creëren zij een plan, ontwerp of product dat aan het college of de raad voorgelegd kan worden. Meebeslissen Participanten nemen het uiteindelijke besluit, binnen de gegev en kaders. De gemeenteraad besluit over deze kaders, maar de participanten hebben daarbinnen de vrijheid beslissingen te nemen.
28
8 Bijlage – Werkvormen Verschillende werkvormen van participatie zullen hieronder besproken worden. Aan het einde vind je een tabel met suggesties per procesfase/beïnvloedingsniveau. Let op: dit is slechts een leidraad. Inwonersbijeenkomsten Bij inwonersbijeenkomsten worden inwoners uitgenodigd om een bepaald thema te bespreken. Er zijn vele verschillende manieren waarop dit ingestoken kan worden. Er kan simpelweg een inspraakbijeenkomst georganiseerd worden, maar er kan ook een specifieke ges preksvorm gekozen worden. Daarnaast kan het soms makkelijker zijn dingen eerst op te schrijven voordat ze besproken worden. Een aantal van deze verschillende werkvormen zijn op de volgende pagina opgesomd. Inwonersbijeenkomsten kunnen op verschillende manieren uitgevoerd worden. Zo lenen de meesten gespreksvormen zich ook voor een online omgeving. Daarnaast is het mogelijk om bij de inwoners zelf langs te gaan in de vorm van schouw -avonden. Bijeenkomsten selecte groep Soms leent een vraagstuk zich niet voor een grote groep deelnemers. Bijvoorbeeld wanneer het vraagstuk om specifieke kennis vraagt of een grote tijdsverplichting vraagt. Er zijn ook vormen waarbij een selecte groep inwoners gevraagd wordt te participeren. Financiële middelen Voor de niveaus coproduceren en meebeslissen kan er meer verantwoordelijkheid bij de inwoner neergelegd worden.
Zo kun je de mogelijkheid bieden tot een burgerbegroting. Hierbij kunnen inwoners zelf budgettaire voorstellen doen. Een andere variant zijn de wijkcheques. Hierbij wordt er vanuit de gemeente een bepaald budget vrijgemaakt waar de inwoners zelf een invulling aan kunnen geven. Enquête Een enquête is een gangbare vorm van participatie en kan op allerlei verschillende manieren ingezet worden. De enquête kan zowel op papier als online verspreid worden. Daarnaast kan een enquête ook mondeling afgenomen worden, bijvoorbeeld door deur -tot-deur te gaan. Een specifieke vorm van een enquête is een referendum. Deze kan raadgevend of bindend zijn. Een enquête een laagdrempelige en toegankelijke vorm om een groot publiek te bereiken. De resultaten van de enquête kunnen ook de basis vormen voor ander e participatie werkvormen. Sociale media Voor participatie is het niet altijd nodig om een groep met zijn allen bijeen te laten komen. Sociale media bieden hierin veel mogelijkheden. Vraag inwoners via sociale media te reageren op een initiatief. Je kan ze ook vragen om iets in te sturen, bijvoor beeld foto’s of ideeën. Een andere manier om inwoners op een afstand te bereiken is de videozuil. Dit is een zuil met een camera en microfoon waarop de inwoners een boodschap achter kunnen laten. Dit kan ingezet worden bij zowel de ontwikkeling als evaluatie van een project.
Zie voor verdere toelichting het Groninger Participatiewerkboek en ProDemos. 29
8.1 Gespreksvormen Inwonersbijeenkomsten •
Brillen
•
Destructief en constructief brainstormen
•
eValuatie
•
Focusgroep
•
Gesprek op voeten
•
Gibson-methode
•
Stadsgesprek/G100(0)
• Wereldcafé Vaste vragen •
2x2 vragen
•
4V-kwadrant
•
COCD-box
•
Klaag- en Jubelmuur
• POMO-lijst Schriftelijk •
Blackbox
•
Boodschappenlijstje
•
Brainwriting
•
Mindmapping
• Versnellingskamer Experts •
Expertisepanel
•
Experts invliegen
Bijeenkomsten selecte groep •
Bewonerspanel
•
Burgerjury
•
Charette
•
Consensusconferentie
•
Scenariomethode
•
Pyramidediscussie
Zie voor verdere toelichting het Groninger Participatiewerkboek en ProDemos.
30
Raadplegen
Adviseren
Coproduceren
Meebeslissen
Algemeen
•
Videozuil
•
Videozuil
•
2x2 vragen stellen
•
•
•
Sociale media
•
Brainwriting
•
Blackbox
Inspraakbijeenkomst
•
2x2 vragen
•
COCD-box
•
Online workshop
Brainwriting
•
Burgertop
Destructief en constructief brainstormen
Stadsgesprek/ G100(0)
•
•
Destructief en constructief brainstormen
•
•
•
Enquête
•
Bewoners-panel
•
Adviesraad
•
Wereldcafé
•
Dorps- en wijkraad
•
Mindmapping
•
Focusgroep
•
Werkbezoek
•
Bewonerspanel
•
Versnellingskamer
•
•
Wereldcafé
Participatief begroten
•
Focusgroep
•
•
Versnellingskamer
Maatschappelijke initiatieven
•
Videozuil
•
Videozuil
•
2x2 vragen stellen
•
COCD-box
•
Werkgroep
•
Sociale media
•
Brainwriting
•
Blackbox
•
Consensus-
•
Werkatelier
•
2x2 vragen
•
•
COCD-box
conferentie
•
•
Brainwriting
•
Stadsgesprek/
•
Charette
Consensusconferentie
•
Destructief en constructief brainstormen
Destructief en constructief brainstormen
G100(0)
•
Online workshop
•
Burgerforum
•
Bewonerspanel
•
•
Enquête
•
Wereldcafé
Boodschappenlijstje
•
Referendum
•
Mindmapping
•
Focusgroep
•
POMO-lijst
•
Bewonerspanel
•
Versnellingskamer
•
Expertisepanel
•
Wereldcafé
•
•
Online workshop
•
Focusgroep
Inspraakbijeenkomst
•
Burgertop
•
Versnellingskamer
•
Online workshop
•
Adviesraad
•
Informatiebijeenkomst
•
Enquête
•
Dorps- en wijkraad
•
Adviesraad
•
Inspraakbijeenkomst
•
Dorps- en wijkraad
Participatief begroten
•
Maatschappelijke initiatieven
•
Gibson methode
•
Gibson methode
•
Scenariomethode
•
Pyramidediscussie
•
Online workshop
•
Brillen
•
Brillen
•
Gesprek op voeten
•
Scenariomethode
•
Enquête
•
Pyramidediscussie
•
Pyramidediscussie
•
Experts invliegen
•
Gesprek op voeten
•
Referendum
•
Burgerbegroting
•
Wijkcheques
•
Klankbordgroep
•
Semipermanent burgerpanels
•
Besluitvorming
Beleidsvorming
Agendavorming
8.2 Voorbeelden werkvormen
Schouw
•
Burgerjury
•
Informatiebijeenkomst
Uitvoering
•
Videozuil
•
Burgerjury
Videozuil
•
Uitdaagrecht
•
Maatschappelijke initiatieven
Algemeen
•
Enquête
•
Adviesraad
•
Opiniewijzer
•
Burgerconferentie
•
Reacties internet
•
•
Uitdaagrecht
•
Maatschappelijke initiatieven
•
eValuatie
•
eValuatie
•
Enquêtes
•
Stadsgesprek/
•
Klaag-/jubelmuur
•
Adviesraad
G100(0)
•
4V-kwadrant
•
Werkbezoek
•
Burgervisitatie
Evaluatie
•
•
COCD-box
•
Reeks bijeenkomsten
Consensusconferentie
•
Werkgroepen
•
Werkateliers
•
Burgerpanel
•
Excursies
•
Burgerforum
•
Presentaties
•
Burgerjury
•
Referendum
31
9 Lijst ‘Doelgroepen, Communicatievormen en Werkvormen’ Doelgroepen • • •
• • • • • •
• • • •
In- en aanwonenden Ondernemers Leeftijdscategorieën o 80+ jarigen o Kinderen en Jongeren Buurtwerkers Wijk- en dorpsbelangenverenigingen COA/Vluchtelingenwerk Verenigingen Scholen Woonachtig buiten de gemeente, maar wel belanghebbende o Werknemers o Toeristen o Forenzen Nutsbedrijven Infrabedrijven Hulpdiensten Gezondheidszorg
Communicatievormen In alle dorpen en kernen in Noordenveld komt e-mail het sterkst naar boven als gewenste communicatievorm. Zowel om de uitnodiging te ontvangen, als wel om op de hoogte te blijven. Daarna volgen de brief, een bericht in de krant en via sociale media. Andere aangedragen communicatievormen zijn: • • • • • • • • • •
Poster / Flyer Huis-aan-huis / Fysieke nieuwsbrief Communicatiekanaal voor bewoners Gemeente website Persoonlijk contact Informatie bijeenkomsten QR-code op locatie met informatie Nieuwsbrief gemeente Lokale krant (Whats)app
Ouderen kunnen bereikt woorden via: Buurthuizen, ouderen soosen, bewonerscommissies Jongeren kunnen bereikt worden via: -
Scholen, jeugdcentra, sportvereniging, scouting
Werkvormen In alle dorpen en kernen in Noordenveld komen een (digitale) vragenlijst en bijeenkomsten in het dorp het sterkst naar boven als gewenste werkvorm. Er is enig animo voor een werkgroep of adviesraad, maar dit is in beperkte mate.
32
Andere aangedragen werkvormen zijn: •
Keukentafelgesprekken
•
Tentbijeenkomst
•
Kampvuurgesprek
•
Inloopspreekuren
•
Nieuwsbrief
•
Wijkbezoek
•
Via scholen
•
Burgerbegroting
•
Referendum
.
33
10 Bijlage – Samenvatting Citisens Methode Op basis van big data onderscheidt het model van Citisens acht groepen inwo ners die van elkaar verschillen in vertrouwen in de overheid en betrokkenheid. Voor iedere groep is een betrokkenheidsprofiel opgesteld. De profielen zijn opgesteld aan de hand van informatie over: • Sociaal-demografische gegevens (leeftijd, opleidingsniveau, welstand) • Betrokkenheid van inwoners bij de eigen leefomgeving • Hun vertrouwen in de gemeente en andere instituties, • Participatiegedrag • Communicatievoorkeuren
34
Percentage bevolking
Demografische gegevens
Honkvaste buurtbewoners
17%
45 – 65 jaar Beneden modaal Praktijk/MBO
Voelen zich sterk verbonden met familie en vrienden, die vaak ook in de buurt wonen. Hebben een laag vertrouwen in de overheid. Geloven dat ‘het niks uitmaakt’ wat zij doen. Hun wil om te participeren is dan ook laag.
Eigengereide digitalen
11%
Tot 40 jaar Beneden modaal Praktijk/MBO
Houden van sociale media, apps en online discussiegroepen contact met gelijkgestemden. In maatschappelijke thema’s zijn ze minder geïnteresseerd. Hebben een laag vertrouwen in de overheid én in zichzelf. Geloven dat politici ‘er vooral voor zichzelf zitten’.
Geïnformeerde gezinsdrukte
17%
30 – 65 jaar Bovenmodaal, tweeverdieners MBO/HBO+
Zijn goed geïnformeerd over en betrokken bij wat er speelt in hun directe omgeving (school, sportvereniging van de kinderen). Dit uit zich echter niet in betrokken gedrag. Participeren doen ze graag online, op een moment dat het hen schikt.
Stadse
10%
Tot 40 jaar Laag inkomen MBO+
Zijn minder betrokken bij hun eigen buurt, wijk
30 – 50 jaar Bovenmodaal, tweeverdieners HBO/WO
Actieve groep. Zijn zeer betrokken, en uiten dit ook in maatschappelijke en politieke actie.
45+ jaar Hoog inkomen HBO/WO
Zeer betrokken groep, bij zowel lokale als nationale onderwerpen. Willen graag invloed hebben. Het politiek-bestuurlijke speelveld is belangrijker dan het maatschappelijke
nomaden
Kritische vernieuwers
Gevestigde beïnvloeders
6%
18%
Omschrijving
of stad. Zijn vooral bezig met wat er op nationaal niveau gebeurt. Hebben een hoog vertrouwen in de overheid én in zichzelf. Zijn bovengemiddeld maatschappelijk actief op sociale media en online platforms.
Hebben veel vertrouwen in de overheid, en voelen zich gehoord door politici. Geloven in de ‘maakbaarheid’ van de samenleving.
speelveld. Kennen ‘de wegen’ in het gemeentehuis. Zorgzame senioren
6%
65+ jaar Laag inkomen Praktijk/MBO
Voelen zich en tonen weinig betrokkenheid bij hun eigen leefomgeving. Ze doen wat ze nog kunnen qua participatie, maar hun fysieke gesteldheid is vaak een beperking. Merken dat mensen ‘minder naar elkaar omkijken dan vroeger’.
Zelfbewuste aanpakkers
16%
55+ jaar Bovenmodaal MBO+
Betrokken groep. Zetten zich actief in voor het eigen dorp, zowel maatschappelijk als politiek. Zijn zeer actief in het verenigingsleven. Hebben vertrouwen in de overheid, en geloven in hun eigen invloed op ambtenaren en politici.
35
Nieuws via
Participeert graag via
Voorkeur contact met de gemeente
Honkvaste
Huis-aan-huis blad,
Papieren enquête
Lokale krant
buurtbewoners
Eigengereide
Facebook, Twitter
Sociale media, poll
Sociale media
digitalen Geïnformeerde
invullen Facebook
Online platform
Sociale media
Stadse nomaden
Instagram, Twitter
Online platform
Sociale media
Kritische vernieuwers
Instagram, Twitter
Inwonerspanel, protestmars
Digitale nieuwsbrief
Gevestigde beïnvloeders
Huis-aan-huis blad, radio
Bewonersbijeenkomst
Zorgzame senioren
Huis-aan-huis blad
Papieren enquête
Lokale krant
Zelfbewuste
Huis-aan-huis blad,
Bewonersbrief
Bewonersbijeenkomst
aanpakkers
radio
gezinsdrukte
36
11 Bijlage – Evaluaties Checklist ambtenaar: Beleid o
Er is een participatieplan geschreven met daarin besproken: o Situatie o Doel participatie o o o
Beïnvloedingsruimte Participatievraag Kaders
o o
Doelgroep Werkvorm
o
o Uitnodiging deelnemers o Uitvoering participatie Er is voldaan aan het doel van de participatie.
o o
De gestelde vraag aan de deelnemers is beantwoord. Er is een participatieverslag geschreven met daarin besproken:
o
Het gekozen beïnvloedingsniveau, de motivatie erachter en de opgestelde
o
kaders De belanghebbenden die wel/niet betrokken zijn en waarom
o
De omschrijving van het doorlopen participatietraject (inclusief het uitnodigen)
o
De eventuele afwijkingen van het originele participatieplan en uitleg waarom ▪ Bijlage: het vooraf vastgestelde participatieplan
o o
De uitwerking van de opgehaalde input De uitwerking van wat er met deze input gedaan is
o
De motivering achter de manier waarop de input verwerkt is
Spelregels
o
o o o o
o o o o o o
Was er sprake van een open en constructieve houding? o Van de deelnemers? o Van de ambtelijke organisatie?
o Van het college? o (Van de raadsleden?) Was de gemeente geïnteresseerd in de uitkomst? Zijn de deelnemers zo vroeg mogelijk betrokken? Is er ingezet op het betrekken van een diverse en representatieve groep inwoners? Zijn onderstaande punten vooraf met de participanten besproken? o Participatievraag- en doel o Vastgestelde kaders o Beïnvloedingsruimte o Rolverdeling o Verloop en planning traject o Uitleg van besluitvormingsproces Hebben deelnemers alle benodigde informatie ontvangen? Is er regelmatig een terugkoppeling gegeven? Is de uitkomst verwerkt zoals afgesproken? Zijn de uitkomsten van het traject teruggekoppeld aan de deelnemers? Zijn afwijkingen van de uitkomst van het traject gemotiveerd? Wordt het traject geëvalueerd? 37
Vragen aan deelnemers – korte evaluatie (participatievorm): •
Tip
•
Top
•
Eventuele opmerking
Vragen aan deelnemers – korte evaluatie (traject): •
Ik wist waar ik wel/geen invloed op had.
•
Ik heb het idee dat ik een verschil heb kunnen maken.
•
Ik werd inhoudelijk goed geïnformeerd.
•
Ik begrijp waarom mijn suggesties wel/niet is verwerkt.
•
Ik ervaarde het participatietraject als transparant.
•
Ik ervaarde het participatietraject als inclusief.
•
Eventuele opmerking
•
Demografische gegevens
Vragen aan deelnemers – uitgebreide evaluatie: •
Ik heb het idee dat ik een verschil heb kunnen maken.
•
Ik ervaarde het participatietraject als transparant.
•
Ik ervaarde het participatietraject als inclusief.
•
De gemeente stelde zich open en constructief op.
•
Ik stelde mij open en constructief op.
•
De gemeente was geïnteresseerd in mijn mening en ideeën.
•
Ik bekeek kwesties van meerdere kanten.
•
Inwoners werden op tijd betrokken in dit proces.
•
Ik ben op de hoogte gesteld van: o De participatievraag o o o
Het doel van de participatie De vastgestelde kaders Onze beïnvloedingsruimte
o o
De rolverdeling Het verloop en de planning van het traject
o
Hoe het besluitvormingsproces werkt
•
Ik was goed genoeg geïnformeerd om deel te kunnen nemen.
•
Ik heb vaak genoeg terugkoppeling gekregen van de stand van zaken.
•
Ik ben op de hoogte gebracht van de uitkomsten van het traject.
•
De uitkomsten van het traject is naar behoren verwerkt, zelfs als ik het niet eens ben met het resultaat.
•
Ik snap waarom bepaalde uitkomsten wel/niet meegenomen zijn in het uiteindelijke resultaat.
•
Eventuele opmerking
•
Demografische gegevens
38
39